Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μακεδονικό ζήτημα»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
(→‎Επιπλέον βιβλιογραφία: +παραπομπή στην κλασική μελέτη του adanir για το μακεδονικό ζήτημα)
| data4 = [[Αρχείο:Greater Macedonia.png|center|250px]] Η σύγχρονη γεωγραφική [[Μακεδονία|περιοχή της Μακεδονίας]] δεν ορίζεται επισήμως από κανένα διεθνή οργανισμό ή κράτος. Ειδικές αναφορές την εμφανίζουν να απλώνεται σε πέντε κράτη: [[Αλβανία]], [[Βουλγαρία]], [[Ελλάδα]], [[Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας|ΠΓΔΜ]], και [[Σερβία]].
}}
'''Μακεδονικό Ζήτημα ''' είναι η ονομασία με την οποία έγινε διεθνώς γνωστό το εθνικοχωροταξικό πρόβλημα που δημιουργήθηκε αμέσως μετά τη [[Συνθήκη του Βερολίνου (1878)|Συνθήκη του Βερολίνου]] τον [[19ος αιώνας|19ο αιώνα]], στη Βαλκανική, και ειδικότερα στη γεωγραφική περιοχή της [[Μακεδονία|Μακεδονίας]] μεταξύ των κρατών της περιοχής, [[Ελλάδα|Ελλάδας]], [[Βουλγαρία|Βουλγαρίας]], [[Σερβία|Σερβίας]] και της [[Οθωμανική Αυτοκρατορία|Οθωμανικής Αυτοκρατορίας]]. Το Μακεδονικό Ζήτημα ήταν επιμέρους θέμα του γενικότερου [[Ανατολικό Ζήτημα|Ανατολικού Ζητήματος]], που φάνηκε να είχε λήξει με το τέλος του [[Α' Παγκόσμιος Πόλεμος|Α' Παγκοσμίου Πολέμου]] πλην όμως επανεμφανίσθηκε στο προσκήνιο αμέσως μεμετά τη λήξη του [[Β' Παγκόσμιος Πόλεμος|Β' Παγκοσμίου Πολέμου]] ανάμεσα σε Ελλάδα, Βουλγαρία και [[Γιουγκοσλαβία]] στην αρχή, και [[Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας|ΠΓΔΜ]] στη συνέχεια, ως το [[ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ]].
 
==Σύνοψη==
== Ιστορία ==
[[File:Bgiusca Jirecek Line.jpg|Η εθνολογική γραμμή του Γίρετσεκ για το πολιτιστικό υπόβαθρο των Βαλκανίων|thumb|right]]
Ύστερα από τηντη Γαλλική Επανάσταση, ξεκίνησε σε όλη την Ευρώπη μια σειρά εθνικών αφυπνίσεων, των οποίων διαδέχθηκε ένα κύμα εθνικιστικών εξεγέρσεων και επαναστάσεων. Μετά την [[Ελληνική Επανάσταση του 1821]], κατά την οποία οι [[Μακεδονία|Μακεδόνες]] έπαιξαν πρωταρχικό ρόλο αφενόςαφ' ενός, και που αφετέρουαφ' ετέρου οδήγησε σε καταστροφή πολλών εστιών του [[Έλληνες|Ελληνισμού]] στη [[Μακεδονία]], οι [[Μακεδονία|Μακεδόνες]] συνέχισαν τους αγώνες ελευθερίας και ένωσης με το νεοσύστατο [[Ελλάς|Ελληνικό κράτος]]. Έτσι ακολούθησαν οι Μακεδονικές Επαναστάσεις του [[Μακεδονική επανάσταση του 1854|του 1854]], [[Μακεδονική επανάσταση του 1866|του 1866]], [[Μακεδονική επανάσταση του 1878|του 1878]], [[Ενωτική Συνέλευση Ελλήνων, Σλάβων και Αλβανών της Μακεδονίας του 1880|του 1880]] και [[Πηχεωνικά|των Πηχεωνικών του 1881]]. Περί το τέλος του 19ου αιώνα, όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία άρχισε να δείχνει σημεία παρακμής, είχαν ήδη ξυπνήσει ο μαυροβούνιος, ο σέρβικος, ο ελληνικός, ο βουλγάρικος και ο ρουμάνικος εθνικισμός. Αποτέλεσμα αυτού, ήταν να δημιουργηθούν καινούριακαινούργια εθνικά κράτη στην επικράτεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα οποία διεκδικούσαν όλο και περισσότερα εδάφη από την Αυτοκρατορία. Κύρια μέσο επέκτασης των νεοσύστατων βαλκανικών κρατών, ήταν η [[αλυτρωτισμός|αλυτρωτική πολιτική]], δηλαδή η διεκδίκηση πληθυσμιακών ομάδων, που διαβιούσαν στον εναπομείναντα Ευρωπαϊκό Οθωμανικό χώρο και η πολιτική ενσωμάτωσης των περιοχών, όπου διαβιούσαν αυτές οι ομάδες προς τον κορμό των κρατών τους.
 
Σημαντικός σταθμός στην ιστορία της περιοχής, ήταν η δημιουργία το (1893) στη [[Ρέσνα]], της περιοχής της [[Πελαγονία]]ς, της μυστικής οργάνωσης ΒΜΡΟ (στα ελληνικά ΕΜΕΟ), δηλαδή [[Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση]]. Σκοπός της οργάνωσης, ήταν η απελευθέρωση της Μακεδονίας από τους Τούρκους με το παραπλανητικό σύνθημα «Η Μακεδονία στους Μακεδόνες» και να παρέχει στήριξη στη διατήρηση της Βουλγαρικής εθνικής ταυτότητας στις ευρωπαϊκές Οθωμανικές κτήσεις<ref>Ιβάν Χατζηνικόλοφ: «...μόνο μια μυστική επαναστατική οργάνωση θα μπορούσε να εξουδετερώσει την ξένη προπαγάνδα στη Μακεδονία, και θα ήταν η πιο αξιόπιστη στήριξη για τη διατήρηση του βουλγαρικού εθνικού αισθήματος...» - «Ιλουστράτσια Ίλιντεν» 1936, βιβλίο Ι, σελ. 4-5 - Илюстрация Илинден, София, 1936 г., кн. 1, стр. 4-5</ref>. Στον όρκο που δίνανέδιναν τα μέλη της, γίνοντανγινόταν σαφής διάκριση μεταξύ Βουλγάρων και Ελλήνων και τονίζονταν ότι οι χριστιανικές εθνότητες θα συνεργάζονταν για την αποκήρυξη του [[Οθωμανική Αυτοκρατορία|Οθωμανικού]] ζυγού.<ref>Κωνσταντίνος Αποστόλου Βακαλόπουλος, Εθνοτική Διαπάλη στη Μακεδονία (1894 – 1904), Η Μακεδονία στις παραμονές του Μακεδονικού Αγώνα, Ηρόδοτος, Θεσσαλονίκη, 1999, σελ. 311</ref>Αποτέλεσμα της δράσης της [[ΕΜΕΟ]]. ήταν, οι εθνικοί ανταγωνισμοί να μετατραπούν σε ένοπλες συγκρούσεις, κάτι που οδήγησε σε νέα [[Μακεδονική επανάσταση του 1896|Μακεδονική Επανάσταση]]. το [[1896]]. Σύμφωνα με απογραφή που έγινε από τοτομ Χιλμή Πασά το 1904 στα βιλέτια της Θεσσαλονίκης, του Μοναστηρίου και του Κοσσυφοπεδίου, η σύσταση του πληθυσμού ήταν: Μωαμεθανοί (1.729.000), Έλληνες (647.932), Βουλγαρίζοντες (527.784), Σέρβοι (167.601), Εβραίοι (48.270) και Ρουμανίζοντες Βλάχοι (30.116). <ref>[http://www.hellinon.net/EthnologikiMakedonia.htm ΕΘΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ] δίκτυο Ελληνων. Ανακτήθηκε την 14 Σεπτεμβρίου 2012.</ref> Υπολογίζεται ότι ένας στους τρεις κατοίκους της μετέπειτα Ελληνικής Μακεδονίας, μιλούσε Σλαβομακεδονικά.<ref name="ΑπαγορευμένηΓλώσσα">{{cite book| author = Τάσος Κωστόπουλος |url = http://www.protoporia.gr/i-apagoreymeni-glossa-p-303071.html |title = Η απαγορευμένη γλώσσα |publisher = Βιβλιόραμα |year = 2008 |isbn = 9789608087736}}</ref>{{cref|α}}
Το 1908 εκδηλώθηκε ο Τουρκικός εθνικισμός με το κίνημα των [[Νεότουρκοι|Νεότουρκων]]. Η εξέλιξη αυτή ήταν αρνητική για όλα τα χριστιανικά έθνη που κατοικούσαν στην Μακεδονία, γιατί δυσκόλευε την επέκταση και την ίδρυση εθνικών κρατών. Ακολούθησαν οι δύο [[Βαλκανικοί Πόλεμοι]], κατά τους οποίους η Μακεδονία διαμελίστηκε στα τρία και προσαρτήθηκε από την Σερβία, την Ελλάδα και την Βουλγαρία.
 
Το Μακεδονικό απασχόλησε και την Β' Διεθνή, η οποία υποστήριξε τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου Μακεδονικού κράτους, κάτι το οποίο δεν έγινε μετά τους πολέμους και την ανταλλαγή πληθυσμού του [[1923]]. Με την ανταλλαγή πληθυσμών, το ελληνικό στοιχείο ενδυναμώθηκε σημαντικά στην Μακεδονία με την άφιξη Μικρασιατών προσφύγων και την απομάκρυνση των μουσουλμάνων. Η πολιτική ενσωμάτωσης συνεχίστηκε από το Ελληνικό κράτος, με σκοπό τον πλήρη γλωσσικό [[Εξελληνισμός|εξελληνισμό]] του σλαβόφωνου στοιχείου, με καταστολή χρήσης των σλαβικών γλωσσών και διαλέκτων στην Ελληνική επικράτεια ''(στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]] και τη [[Στερεά Ελλάδα|Στερεά]] διώχτηκε η χρήση της [[Αρβανίτικη γλώσσα|αρβανίτικης]] διαλέκτου)'', κάτι που σε γενικές γραμμές επιτεύχθηκε, αλλά όχι απόλυτα.(black List)<ref name="ΑπαγορευμένηΓλώσσα"/> ΠαρόλαΠαρ' όλα αυτά, το πρόβλημα συνέχισε να απασχολεί τη Β' Διεθνή και αργότερα και την Γ' Διεθνή, με σκοπό την δημιουργία ανεξάρτητου κράτους, θέση η οποία το [[1924]] υιοθετήθηκε επίσημα και από το [[Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας|ΚΚΕ]].
 
Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα, ορισμένοι σλαβόφωνοι πληθυσμοί στην [[Μακεδονία (διαμέρισμα)|Ελληνική Μακεδονία]], προσχώρησαν ομαδικά στα αντάρτικα ένοπλα τμήματα του [[ΕΑΜ]]. Το [[ΕΑΜ]] μετά από πιέσεις των [[Γιουγκοσλαβία|Γιουγκοσλάβων]] παρτιζάνων, δημιούργησε την οργάνωση [[Σλαβόφωνοι της ελληνικής Μακεδονίας#Το ζήτημα των Σνοφιτών σλαβομακεδόνων|ΝΟΦ]] (Εθνικό απελευθερωτικό Μέτωπο-Ναρόντνο Οσλομπουντίλνο Φρόντ)), η οποία ήταν παρακλάδι του, με σκοπό μελλοντικά να γίνει αντικείμενο εθνικιστικών στόχων της [[Γιουγκοσλαβία|Γιουγκοσλαβίας]]. Κατά τη διάρκεια του [[Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος 1946-1949|εμφύλιου πόλεμου]] στην Ελλάδα, πολλές χιλιάδες Μακεδόνων (γηγενών και προσφύγων) αποχώρησαν προς την [[Γιουγκοσλαβία]],{{cref|β}} πολλοί από τους οποίους (οι πρώην κομιτατζήδες της [[Άντον Κάλτσεφ#Βουλγαρική Οχράνα|Οχράνα]]) βαρύνονταν με καταδίκες για συνεργασία με τους κατακτητές. Κατά την γενική αμνήστευση που εξέδωσε το ελληνικό κράτος στις αρχές του ΄80'80, προς τους πρώην πολίτες του Ελληνικού κράτους που εκδιώχθηκαν από τις εστίες τους μετά τον εμφύλιο πόλεμο, αρκετοί δεν μπόρεσαν ούτε τότε να επιστρέψουν στην πατρογονική τους εστία, καθώς μια οδηγία της απόφασης της ελληνικής κυβέρνησης επισήμανε πως δικαίωμα επαναπατρισμού έχουν μόνο οι Έλληνες πρώην πολίτες του Ελληνικού κράτους και όχι οι μη Έλληνες στο γένος, πρώην πολίτες του Ελληνικού κράτους.
 
Αντίθετα, τα πράγματα στην [[Τιτοϊκή Γιουγκοσλαβία]] για τους Σλαβομακεδόνες, είναι εντελώς διαφορετικά. Μετά την τρομοκρατία και την πλήρη έλλειψη δικαιωμάτων για τους Σλαβομακεδόνες του Σερβικού Βασιλείου, ο [[Γιόσιπ Μπροζ Τίτο]], Πρόεδροςπρόεδρος της πρώην Γιουγκοσλαβίας της οποίας τμήμα αποτελούσε η "Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας", αναγνώρισε πλήρως το "Μακεδονικό έθνος", και ως εκ τούτου στην Ομόσπονδιακή Λαϊκή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, συμπεριέλαβε ως ισότιμο ομόσπονδο κράτος μέλος, την "Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας", με πρωτεύουσα τα [[Σκόπια]].
 
Πιο συγκεκριμένα, 7 μήνες προτού η Γιουγκοσλαβία ανακηρυχθεί "Ομοσπονδιακή Λαϊκή Δημοκρατία" (31.1.1946), άρχισε να καλλιεργεί τη θεωρία ότι υπάρχει ξεχωριστή "μακεδονική εθνότητα" που ένα τμήμα της στενάζει, τάχα, υπό τον Ελληνικό ζυγό. Η θεωρία διατυπώθηκε πρώτη φορά, ολοκληρωμένη στις 21.6.1945, με ένα άρθρο της "Μπόρμπα" (επισήμου οργάνου του Κ.Κ. Γιουγκοσλαβίας) με τίτλο "Η Μακεδονία του Αιγαίου". Η πρώτη Ελληνική αντίδραση πραγματοποιήθηκε μέσω δημοσίευσης στην εφημερίδα "Ελευθερία" στις 4.7.1945, με τίτλο "Μακεδονία του Αιγαίου", από τον Θεοφύλακτο Φ. Παπακωνσταντίνου, δημοσιογράφο και μετέπειτα αρχισυντάκτη της εφημερίδας. Έκτοτε έγραψε συνολικά άλλα 35 άρθρα κατά τις προσεχείς 10ετίες σε διάφορες εφημερίδες και περιοδικά, χωρίς όμως να βρει ανταπόκριση από τις Ελληνικές Κυβερνήσεις...
 
Μετά την διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, όλα τα πρώην ομόσπονδα κράτη που την αποτελούσαν άρχισαν ένα ένα να κηρύσσουν την ανεξαρτησία τους. Έτσι στις 6 Σεπτεμβρίου του 1991, κήρυξε την ανεξαρτησία της και το κράτος της [[ΠΓΔΜ]] ως "Δημοκρατία της Μακεδονίας" (ΠΓΔΜ). Αυτό δημιούργησε ένταση μεταξύ των κρατών της Ελλάδας και της ΠΓΔΜ, γνωστό ως [[ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ]].
 
==Ο προσδιορισμός των σφαιρών επιρροής μετά το συνέδριο του Βερολίνου (1878)==
==Βιβλιογραφία==
*Σπυρίδων Σφέτας, Όψεις του Μακεδονικού Ζητήματος στο 20ο αιώνα, εκδ ΒΑΝΙΑΣ ISBN 960-288-079-1
*Σπυρίδων Σφέτας, «Ελληνοβουλγαρικές αναταράξεις 1880-1908», εκδ. Επίκεντρον, 2007, ISBN 978-960-458-170-2
*[http://www.imma.edu.gr/imma/dbs/Books/index.html?start=4440 Βιβλιοθήκη ΚΕΜΙΤ]
*[http://www.imma.edu.gr/imma/research/index.html Κέντρο Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμερίωσης (ΚΕΜΙΤ)]
194

επεξεργασίες