Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Ελληνική μυθολογία»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
# Οι μεταγενέστεροι Έλληνες ποιητές του τέλους της Αρχαιότητας [[Νόννος ο Πανοπολίτης]] και [[Κόιντος ο Σμυρναίος]].
# Τα αρχαία μυθιστορήματα του [[Απουλήιος|Απουλήιου]], του [[Πετρώνιος|Πετρώνιου]], του [[Λολλιανός|Λολλιανού]], του [[Ηλιόδωρος ο Εμμεσηνός|Ηλιόδωρου]] και του [[Αχιλλεύς Τάτιος|Αχιλλέα Τατίου]],
<gallery mode="packed-hover" heights="220px">
Αρχείο:Homer British Museum.jpg|[[Όμηρος|Όμηρο]]
Αρχείο:Pseudo-Seneca BM GR1962.8-24.1.jpg|[[Ησίοδος]]
 
Η μυθολογία έχει αλλάξει κατά τη διάρκεια του χρόνου για να προσαρμοστεί στην εξέλιξη του ελληνικού πολιτισμού . Οι πρώτοι κάτοικοι της [[Βαλκάνια|βαλκανικής χερσονήσου]], που ήταν γεωργικοί πληθυσμοί είχαν αποδώσει ένα πνεύμα σε κάθε φυσικό φαινόμενο. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά τα ασαφή πνεύματα απέκτησαν ανθρώπινη μορφή και εντάχθηκαν στην μυθολογία ως θεοί και θεές. Κατά την κάθοδο φυλών από βόρεια, ήρθε και ένα νέο θεϊκό πάνθεον, βασισμένο στην κατάκτηση, τη δύναμη, την ανδρεία στη μάχη και τον ηρωισμό. Παλαιότερες θεότητες του γεωργικού κόσμου αφομοιώθηκαν με ισχυρότερες ή απαξιώθηκαν πλήρως.
[[Αρχείο:Venus and Mars - Ares y Afrodita).jpg|μικρογραφία|[[Άρης (μυθολογία)|Άρης]] και [[Αφροδίτη (μυθολογία)|Αφροδίτη]]|485x485εσ]]
Οι σύγχρονοι ερευνητές αποδίδουν ερμηνείες και σύμβολα της εποχής μας στους αρχαίους ελληνικούς μύθους. Πολλοί βλέπουν το πέρασμα από μια παλιότερη [[Μητριαρχία|μητριαρχική]] κοινωνία σε μία άλλη πατριαρχική πού την διαδέχεται, μέσα από τους μύθους των [[Ατρείδες|Ατρειδών]], των [[Αμαζόνες|Αμαζόνων]], κτλ. Ο [[Σίγκμουντ Φρόυντ]] χρησιμοποιεί για την θεωρία του [[Οιδιπόδειο σύμπλεγμα|οιδιπόδειου συμπλέγματος]] που διατύπωσε, το όνομα του θηβαίου ήρωα. Άλλοι σήμερα αναζητούν να υπογραμμίσουν το [[Ομοφυλοφιλία|ομοφυλόφιλο]] στοιχείο στην αρχαία Ελλάδα μέσα από τους μύθους της θεωρώντας ότι κατά το μέσο της αρχαϊκής περιόδου αυτοί αρχίζουν σταδιακά να προβάλλουν τις σχέσεις μεταξύ των θεών και των ηρώων, με παράλληλη ανάπτυξη της [[παιδεραστία]]ς, όρος που εισάγεται περίπου το 630 π.χ. Μέχρι το τέλος του 5ου αιώνα π.χ., θεωρείται ότι ορισμένοι ποιητές είχαν αποδώσει έναν τουλάχιστον ερωμένο σε κάθε σημαντικό θεό, εκτός από τον Άρη, και σε πολλές θρυλικές προσωπικότητες. Ήδη υπάρχοντες μύθοι, όπως αυτός του [[Αχιλλέας|Αχιλλέα]] και του [[Πάτροκλος|Πάτροκλου]], εντάχθηκαν επίσης σε ένα παρόμοιο μοτίβο. Η διασκευή των ιστοριών της ελληνικής μυθολογίας ήταν ένα κοινό φαινόμενο, που εισήχθη αρχικά από τους αλεξανδρινούς ποιητές και συνεχίστηκε έπειτα από το σύνολο των λογοτεχνών της πρόωρης Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
 
=== Εποχή των Θεών ===
==== Κοσμογονία και κοσμολογία ====
[[Αρχείο:Hesiod, Theogony, Venice, Gr. 464.jpg|μικρογραφία|[[Θεογονία]]|420x420εσ]]
Οι «μύθοι προέλευσης» ή οι «μύθοι δημιουργίας» αποτελούν μια προσπάθεια να καταστεί ο κόσμος κατανοητός και να εξηγηθεί η προέλευση του με απλούς όρους. Η ευρύτατα αποδεκτή άποψη για την αρχή των πραγμάτων όπως αναφέρεται από τον Ησίοδο στη [[Θεογονία]], ξεκινά με το [[Χάος (μυθολογία)|Χάος]], την πραγματική ανυπαρξία των πάντων. Από το κενό προέκυψε η [[Γαία (μυθολογία)|Γαία]] και μερικά άλλα αρχικά θεία όντα: ο [[Έρωτας (μυθολογία)|Έρωτας]], η Άβυσσος (τα [[Τάρταρα]]), και ο [[Έρεβος]]. Χωρίς αρσενική βοήθεια η [[Γαία (μυθολογία)|Γαία]] γέννησε τον [[Ουρανός (μυθολογία)|Ουρανό]] που την γονιμοποίησε αργότερα. Από την ένωση αυτή γεννήθηκαν πρώτα οι [[τιτάνες]]: έξι αρσενικά και έξι θηλυκά όντα ([[Ωκεανός (μυθολογία)|Ωκεανός]], [[Κοίος]], [[Κρίος]], [[Υπερίων (μυθολογία)|Υπερίων]], [[Ιαπετός (μυθολογία)|Ιαπετός]] και [[Κρόνος (μυθολογία)|Κρόνος]], [[Θεία (μυθολογία)|Θεία]], [[Ρέα (μυθολογία)|Ρέα]], [[Θέμις]], [[Μνημοσύνη]], [[Φοίβη (μυθολογία)|Φοίβη]] και [[Τηθύς]]), κατόπιν οι μονόφθαλμοι [[Κύκλωπες]] και οι [[Εκατόγχειρες]]. Ο Κρόνος (ο νεότερος, πολύ πανούργος και πιο φοβερός από τα παιδιά της Γαίας) με την προτροπή της μητέρας του ευνούχισε τον πατέρα του Ουρανό και έγινε ο κυβερνήτης των Θεών με την αδελφή του [[Ρέα (μυθολογία)|Ρέα]] ως σύζυγο του ενώ οι άλλοι τιτάνες έγιναν αυλικοί του. Η σύγκρουση πατέρα-γιου επαναλήφθηκε όταν ο Κρόνος ήρθε αντιμέτωπος με τον γιο του, [[Δίας (μυθολογία)|Δία]]. Ο Δίας, με την βοήθεια της μητέρα του Ρέας, προκάλεσε τον Κρόνο σε πόλεμο για την βασιλεία των Θεών. Εν τέλει, με τη βοήθεια των Κυκλώπων, που ελευθέρωσε από τα [[Τάρταρα]], ο Δίας και οι σύμμαχοί του νίκησαν, ενώ ο Κρόνος και οι τιτάνες φυλακίστηκαν στα Τάρταρα.
 
==== Ελληνικό Πάνθεον ====
[[Αρχείο:Raffaello, concilio degli dei 02.jpg|μικρογραφία|450x450εσ608x608px|[[Δώδεκα θεοί του Ολύμπου|θεοί του Ολύμπου]] ''(Ραφαήλ)'']]
Σύμφωνα με την κλασική μυθολογία, μετά την ανατροπή των [[Τιτάνες|Τιτάνων]], καθιερώθηκε το νέο Πάνθεο των θεών και θεοτήτων. Μεταξύ των κυριότερων ελληνικών θεοτήτων της ελληνικής μυθολογίας ήταν οι [[Θεοί του Ολύμπου|Δώδεκα Ολύμπιοι]], που κατοικούσαν στο όρος [[Όλυμπος]] υπό το βλέμμα του [[Δίας (μυθολογία)|Δια]]. Εκτός από τους Ολύμπιους, οι [[Αρχαίοι Έλληνες|Έλληνες]] λάτρευαν και θεότητες της υπαίθρου, τον τραγόμορφο [[Πάνας|Πάνα]], τις [[Νύμφες]] (πνεύματα των ποταμών), τις [[Ναϊάδες]] (που κατοικούσαν σε πηγές), τις [[Νηρηίδες]] (που κατοικούσαν στη θάλασσα), θεϊκούς ποταμούς, [[Σάτυροι]], και άλλοι. Επιπλέον, υπήρχαν και σκοτεινές δυνάμεις του κάτω κόσμου, όπως οι [[Ερινύες]], που τιμωρούσαν αυτούς που διέπρατταν εγκλήματα κατά συγγενών τους. Προς τιμήν του αρχαίου ελληνικού Πανθέου, ποιητές συνέθεσαν τους [[Ομηρικοί Ύμνοι|Ομηρικούς Ύμνους]] (ένα σύνολο από τριάντα τρία τραγούδια).
 
 
=== Εποχή θεών και ανθρώπων ===
[[Αρχείο:Dionysos satyrs Cdm Paris 575.jpg|thumb|left|Ο Διόνυσος και οι Σάτυροι, εσωτερικό ερυθρόμορφου αγγείου|280x280εσ]]
Ανάμεσα στην εποχή που οι θεοί ζούσαν απόμακροι και την εποχή που έπαψαν να παρεμβαίνουν στην ανθρώπινη ιστορία, εξελίχθηκε μια σύντομη μεταβατική εποχή στην οποία θεοί και θνητοί ζούσαν μαζί. Οι περισσότερες από αυτές τις ιστορίες περιλαμβάνονται στις Μεταμορφώσεις του [[Οβίδιος|Οβιδίου]] και διαιρούνται σε δύο θεματικές ενότητες: ιστορίες αγάπης, και ιστορίες θείας τιμωρίας.
 
{{κύριο|Ηρακλείδες}}
 
[[Αρχείο:Herakles and Telephos Louvre MR219.jpg|thumb|Ο [[Ηρακλή]]ς με τον μικρό [[Τήλεφος|Τήλεφο]], [[Μουσείο του Λούβρου]], [[Παρίσι]]|εναλλ.=|507x507εσ]]
Ορισμένοι ερευνητές θέλουν να πιστεύουν ότι πίσω από τον μύθο του [[Ηρακλής (μυθολογία)|Ηρακλή]] κρύβεται μια αληθινή ιστορία, σαν κάποιου υποτελούς οπλαρχηγού του βασιλείου του [[Άργος|Άργους]]. Μερικοί ερευνητές εξετάζουν την ιστορία του Ηρακλή ως μια αλληγορία της διέλευσης του [[Ήλιος (μυθολογία)|Ήλιου]] από τις δώδεκα θέσεις του [[Ζωδιακός Κύκλος|ζωδιακού κύκλου]]. Άλλοι στηρίζονται σε προγενέστερους μύθους, παρουσιάζοντας την ιστορία του Ηρακλή ως τοπική προσάρτηση ηρωικών μύθων που είχαν ήδη εδραιωθεί.
{{κύριο|Αργοναυτική εκστρατεία}}
 
Το μόνο σωζόμενο επικό κείμενο, τα ''Αργοναυτικά'' του [[Απολλώνιος ο Ρόδιος|Απολλώνιου της Ρόδου]], εξιστορεί το ταξίδι του [[Ιάσων|Ιάσονα]] και των [[Αργοναύτες|Αργοναυτών]] στην [[Κολχίδα]] για να φέρουν στην [[Ιωλκός|Ιωλκό]] το [[Χρυσόμαλλο δέρας|Χρυσόμαλλο Δέρας]]. Ο [[Ιάσων]] αναλαμβάνει αυτή την αποστολή κατόπιν διαταγής του [[Πελίας|Πελία]], βασιλιά της [[Ιωλκός|Ιωλκους]], που είχε δεχτεί τον χρησμό ότι κάποιος "μονοσάνδαλος" θα έφερνε την καταστροφή του. Ο Ιάσων, κατεβαίνοντας από το όρος [[Πήλιο]] όπου είχε ανατραφεί από τον [[Κένταυρος|κένταυρο]] [[Χείρων|Χείρωνα]], έχει χάσει ένα σανδάλι διασχίζοντας τον ποταμό Άναυρο όταν φτάνει στην αυλή του Πελία, και του θυμίζει την προφητεία.[[Αρχείο:Gustave Moreau 006.jpg|thumb|right|Ο [[Προμηθέας]], έργο του [[Γκυστάβ Μορώ]]|459x459εσ]]Σχεδόν κάθε μέλος της επόμενης γενιάς ηρώων, όπως ο [[Ηρακλής (μυθολογία)|Ηρακλής]], επιβιβάζεται με τον Ιάσονα στο πλοίο [[Αργώ]] που κατασκευάζεται ειδικά γι'αυτή την εκστρατεία. Σ'αυτή τη γένια περιλαμβάνονται ο [[Θησέας]], που νίκησε τον [[Μινώταυρος|Μινώταυρο]] στην Κρήτη, οι [[Διόσκουροι|Διοσκουροι]], η ηρωίδα [[Αταλάντη (μυθολογία)|Αταλάντη]], ο [[Μελέαγρος (μυθολογία)|Μελέαγρος]], που έχει δικό του επικό κύκλο αναλογο με την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, και πολλοί άλλοι.
 
Ο [[Πίνδαρος]], ο [[Απολλώνιος ο Ρόδιος|Απολλώνιος]] και ο [[Απολλόδωρος ο Αθηναίος|Απολλόδωρος]] προσπάθησαν να δώσουν πλήρη κατάλογο των Αργοναυτών. Παρ΄όλο που ο Απολλώνιος έγραψε το ποίημα τον 3ο αιώνα π.Χ., η ιστορία των Αργοναυτών θεωρείται παλαιότερη από την Οδύσσεια, η οποία παρουσιάζει κάποια αναλογία με τις περιπλανήσεις του Ιάσονα (περιπλανήσεις του [[Οδυσσέας|Οδυσσέα]]). Ορισμένοι Έλληνες ερευνητές θεωρούν την εκστρατεία αυτή ως βασιζόμενη σε κάποιο άγνωστο ιστορικό γεγονός, μαρτυρία για ένα πρώτο βήμα εξάπλωσης του ελληνικού εμπορίου στον [[Εύξεινος Πόντος|Εύξεινο Πόντο]]. Η τραγική ιστορία της [[Μήδεια]]ς, κόρης του [[Αιήτης|Αιήτη]] βασιλιά της Κολχίδας και της [[Ωκεανίδες|ωκεανίδας]] Ιδας, υπήρξε πηγή έμπνευσης για μεγάλο αριθμό συγγραφέων και καλλιτεχνών από την αρχαιότητα έως σήμερα.
 
Η Ελληνική μυθολογία προσφέρει μια από τις πλέον περίφημες σελίδες της με τον [[Τρωικός πόλεμος|Τρωικό Πόλεμο]], την πολύχρονη σύγκρουση μεταξύ [[Αχαιοί|Αχαιων]] και [[Τρώες|Τρώων]], και τα επακόλουθα της. Ο Όμηρος έζησε τον 8ο αιώνα π.Χ. ενώ η χρονολόγηση ιστορικών γεγονότων που θα μπορούσαν να δώσουν πρόσχημα για την δημιουργία του μύθου, σύμφωνα με διάφορους αρχαίους ιστορικούς, τοποθετείται μεταξύ 13ου και 11ου αιώνα π.Χ. (Ηρόδοτος μεταξύ άλλων). Για τον [[Ερρίκος Σλήμαν|Ερρίκο Σλήμαν]] ένας πόλεμος μεταξύ Μυκηναίων και Τρώων ήταν ιστορικό γεγονός, παρ'ολο που τα ευρήματα του αποδίδονταν χρονολογικά στην 2η π.Χ. χιλιετηρίδα. Οι σύγχρονοι ιστορικοί, αν και για τον μυθικό χαρακτήρα του Τρωικού πολέμου δεν έχουν αμφιβολία, θεωρούν όμως ότι οι πρόσφατες αρχαιολογικές εργασίες τους παρέχουν ενδείξεις ότι πιθανότατα βασίζεται σε ένα ή περισσότερα ιστορικά γεγονότα.
[[Αρχείο:Achilles and Penthesilea.jpg|αριστερά|μικρογραφία|[[Αχιλλέας]] και [[Πενθεσίλεια]]|386x386εσ]]
Τα δύο έργα του [[Όμηρος|Ομήρου]] αναφέρονται στις σημαντικότερες φάσεις της ιστορίας, ενώ επί μέρους επεισόδια αναπτύχθηκαν αργότερα, ιδίως από τους τραγικούς. Ο Τρωικός Πόλεμος παρέχει επίσης μια θεμελιώδη σελίδα της Ρωμαϊκής μυθολογίας με την ιστορία του [[Αινείας|Αινεία]], γιου τού [[Αγχίσης|Αγχίση]], και της [[Αφροδίτη (μυθολογία)|Αφροδίτης]] που ξεφεύγει από την Τροία και καταλήγει να εγκατασταθεί στο [[Λάτιο]] όπου ιδρύει την πόλη που αργότερα γίνεται γνωστή ως [[Αρχαία Ρώμη|Ρώμη]]. Ο Αινείας δε, θεωρείται πρόγονος του [[Ρωμύλος και Ρέμος|Ρέμου και Ρωμύλου]].
 
 
== Ελληνικές και ρωμαϊκές αντιλήψεις του μύθου ==
[[Αρχείο:Socrates and Plato Socrates y Platon, Escuela de Atenas, Raffae.jpg|μικρογραφία|Ο [[Σωκράτης]] και [[Πλάτων]] στην [[Σχολή των Αθηνών]] (Νωπογραφία του [[Ραφαήλ]]). Ο φιλόσοφος εκδίωξε την μελέτη του Ομήρου, των τραγωδιών και των σχετιζόμενων μυθολογικών παραδόσεων από την ουτοπική του ''Πολιτεία''.|469x469εσ]]
Η μυθολογία έπαιζε ρόλο στην καθημερινή ζωή, στην αρχαία Ελλάδα. Οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν τους μύθους για να εξηγήσουν φυσικά φαινόμενα, πολιτιστικές διαφορές, παραδοσιακές έχθρες και φιλίες. Λίγοι αμφέβαλαν για την ιστορικότητα του Τρωικού Πολέμου όπως περιγράφεται στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Σύμφωνα με Βίκτορ Ντέιβις Χάνσον (στρατιωτικός ιστορικός, αρθρογράφος, πολιτικός δοκιμιογράφος και πρώην καθηγητής κλασικών σπουδών) και τον Τζον Χιθ (αναπληρωτής καθηγητής κλασικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Σάντα Κλάρα), η βαθιά γνώση του Ομηρικού έπους κρίθηκε από τους Έλληνες ως βάση του πολιτισμού και της κουλτούρας τους. Ο Όμηρος ήταν γνωστός ως "Ελλάδος παίδευσις", και η ποίησή του ως "το βιβλίο".<ref name="Hanson37">Hanson-Heath, ''Who Killed Homer'', 37</ref>
 
 
=== Ελληνιστικός και Ρωμαϊκός ορθολογισμός ===
[[Αρχείο:CiceroBust.jpg|thumb|left|221x221px351x351px|Ο [[Κικέρων]], παρά τον σκεπτικισμό του για την μυθολογία και την τάση να κατευθύνεται προς περισσότερο φιλοσοφικές αντιλήψεις της θεότητας, θεωρούσε τον εαυτό του υπερασπιστή των παραδόσεων.|εναλλ.=]]
Κατά τη διάρκεια της [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστικής περιόδου]], η μυθολογία απέκτησε το κύρος εξειδικευμένης γνώσης που κάτοχοι της ανήκουν σε συγκεκριμένη τάξη. Συγχρόνως, η σκεπτικιστική οπτική γωνία της κλασσικής εποχής έγινε ακόμη πιο ευρεία.<ref name="Gale89">M.R. Gale, ''Myth and Poetry in Lucretius'', 89</ref> Ο μυθογράφος [[Ευήμερος ο Μεσσήνιος|Ευήμερος]] καθιέρωσε την αναζήτηση πραγματικών ιστορικών γεγονότων πίσω από κάθε μυθικό πλάσμα ή γεγονός.<ref name="BrEuh">Encyclopaedia Britannica, Euhemerus, 2002</ref> Αν και το πρωτότυπο έργο του, Ιερά Γραφή, έχει χαθεί, πολλά είναι γνωστά για αυτό από αναφορές σε έργα του Διόδωρου και του [[Λακτάντιος|Λακτάντιου]].<ref>R. Hard, ''The Routledge Handbook of Greek Mythology'', 7</ref>
*[[Λάμια]], ήταν βασίλισσα της Λιβύης που έγινε δαίμονας
 
[[Αρχείο:Hans Rottenhammer 001.jpg|thumb|Ο γάμος του [[Πηλέας|Πηλέα]] με την [[Θέτιδα]], έργο του Hans Rottenhammer|409x409εσ]]
 
=== Μυθικά Υβρίδια ===
3.942

επεξεργασίες