Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Περιαστρικός δίσκος»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
(μετακ. τα interwikis στο Wikidata)
Με τον όρο '''περιαστρικός δίσκος''' (''circumstellar disk'') είναι γνωστή στην [[αστροφυσική]] οποιαδήποτε συσσώρευση [[ύλη]]ς σε σχήμα [[Τόρος|τοροειδές]] ή δακτυλιοειδές, που βρίσκεται σε [[τροχιά]] γύρω από έναν αστέρα, περιφέρεται δηλαδή γύρω του. Η ύλη αυτή μπορεί να έχει τη μορφή [[Αέριο|αερίου]], [[σκόνη]]ς, [[Αστεροειδής|αστεροειδών]] ή τεμαχίων και συντριμμάτων από συγκρούσεις [[Πρωτοπλανήτης|πρωτοπλανητών]] μεταξύ τους. Οι περιαστρικοί δίσκοι γύρω από τα νεότερα σε ηλικία άστρα αποτελούν τις «αποθήκες» υλικού που μπορεί να σχηματίσει [[Πλανήτης|πλανήτες]]. Περιαστρικοί δίσκοι γύρω από ώριμους αστέρες φανερώνουν ότι έχουν σχηματισθεί πρωτοπλανήτες, ενώ η ύπαρξη τέτοιων δίσκων γύρω από [[Λευκός νάνος|λευκούς νάνους]] υποδεικνύει ότι ποσότητες πλανητικού υλικού έχουν επιβιώσει μετά από ολόκληρη την πορεία της [[Αστρική εξέλιξη|αστρικής εξέλιξης]]. Οι περιαστρικοί δίσκοι είναι δυνατό να εμφανίζονται με διάφορες μορφές. Οι βασικές κατηγορίες είναι οι παρακάτω.
 
==Περιαστρικοί δίσκοι γύρω από νεαρούς αστέρες==
Σύμφωνα με το θεωρητικό μοντέλο για τον σχηματισμό αστέρων που επικρατεί σήμερα, ένας αστέρας δημιουργείται από τη βαρυτική κατάρρευση ενός θύλακα ύλης μέσα σε ένα [[Γιγάντιογιγάντιο μοριακό νέφος]]. Το υλικό που καταρρέει διαθέτει κάποια [[στροφορμή]], η οποία διατηρείται και επάγει τον σχηματισμό ενός περιστρεφόμενου [[Πρωτοπλανητικός δίσκος|πρωτοπλανητικού δίσκου]] από αέριο γύρω από τον νεαρό αστέρα, ο οποίος επίσης περιστρέφεται. Αυτή η κατηγορία πυκνού περιαστρικού δίσκου περιέχει επίσης από ελάχιστη έως αρκετή σκόνη και συνεχίζει να τροφοδοτεί με υλικό τον κεντρικό αστέρα. Η [[μάζα]] της ανέρχεται συνήθως σε 2% ως 10% της μάζας του κεντρικού αστέρα και είναι κυρίως αέριο [[υδρογόνο]]. Αυτή η φάση τροφοδοσίας είναι η φάση [[Δίσκος προσαύξησης|προσαυξητικού δίσκου]] και διαρκεί λίγα (μέχρι 10) εκατομμύρια χρόνια. Οι ρυθμοί με τους οποίους ο δίσκος τροφοδοτεί με υλικό τον κεντρικό αστέρα είναι συνήθως από 10<sup>−7</sup> μέχρι 10<sup>−9</sup> ηλιακές μάζες ανά έτος, αλλά μπορεί να αυξομειώνεται.
 
Ο δίσκος ψύχεται βαθμιαία και εισέρχεται στο στάδιο που είναι γνωστό ως «στάδιο αστέρα T Ταύρου» (T Tauri star stage). Μέσα σε αυτό τον δίσκο μπορούν να σχηματισθούν τώρα μεγαλύτεροι κόκκοι σκόνης από πυριτικό υλικό (πετρώδεις) και παγωμένα αέρια ή νερό. Με τη σειρά τους αυτοί οι κόκκοι μπορούν να σχηματίσουν συσσωματώματα και πλανητοειδείς. Αν ο δίσκος έχει αρκετή μάζα, αρχίζει μία «αλυσιδωτή αντίδραση» συσσωματώσεων με αποτέλεσμα τη δημιουργία πρωτοπλανητών. Ο σχηματισμός πλανητικών συστημάτων πιστεύεται ότι συνιστά το φυσιολογικό αποτέλεσμα του σχηματισμού αστέρων.
 
==Εξέλιξη σε ζώνη ή περιαστρικό νέφος==
* Η [[Κύρια Ζώνη Αστεροειδών]] είναι μία «δεξαμενή» μικρών σωμάτων στο [[Ηλιακό σύστημα|Ηλιακό Σύστημα]] μεταξύ των τροχιών του `Αρη[[Άρης (πλανήτης)|Άρη]] και του [[Δίας (πλανήτης)|Δία]].
* [[Ζώνη Κάιπερ]]
* [[Νέφος του Όορτ]] / [[Νέφος του Χιλς]]. Μόνο η εσωτερική περιοχή του Νέφους του `ΟορτΌορτ έχει τοροειδές σχήμα. Η εξωτερική του περιοχή έχει σχήμα που μοιάζει περισσότερο με το σφαιρικό.
 
==Περιαστρικοί δίσκοι σε διπλά αστρικά συστήματα==
 
==Σκόνη==
* Υπάρχουν [[Δίσκος συντριμμάτων|δίσκοι συντριμμάτων]] (''debris disks''), που αποτελούνται από συσσωματώματα μεγέθους μικρών αστεροειδών έως μεγάλων βράχων μαζί με κόκκους σκόνης και μικρές ποσότητες αερίου που παράγονται από τις συγκρούσεις των πρώτων. Σε μία τέτοια περίπτωση το αρχικό αέριο και οι λεπτότεροι κόκκοι σκόνης έχουν διασκορπισθείδιασκορπιστεί ή έχουν ενσωματωθεί σε πλανήτες.<ref>{{cite book
| first=Hubert | last=Klahr
| coauthors=Brandner, Wolfgang | year=2006
82.137

επεξεργασίες