Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Αθεϊσμός στην Αρχαία Ελλάδα»

επιμ.
(Αναίρεση έκδοσης 7344452 από τον 94.66.56.90 (Συζήτηση)οντως ατεκμηρίωτο. Αλλά όχι τρολς)
Ετικέτα: Αναίρεση
(επιμ.)
Ο '''αθεϊσμός στην αρχαία Ελλάδα''' εμφανίστηκε τον πέμπτο αιώνα [[Κοινή Χρονολογία (χρονολόγηση)|ΠΚΕ]] παράλληλα με την ανάπτυξη των [[Υλισμός|υλιστικών]] φιλοσόφων. Παρόλο που μετά απο στρατιωτικές αποτυχίες λήφθηκαν μέτρα εναντίον του, άνθισε περαιτέρω κατά την [[Ελληνιστική περίοδος|Ελληνιστική περίοδο]]. Σε αντίθεση όμως με την κλασσική περίοδο οπου ο [[αθεϊσμός]] εκφραζόταν συνήθως ως [[Θετικός και αρνητικός αθεϊσμός|θετικός]] ή ριζοσπαστικός, κατα την επόμενη περίοδο επικράτησε ο [[Θετικός και αρνητικός αθεϊσμός|αρνητικός αθεϊσμός]].
{{επιμέλεια}}
== Ο Θετικός{{ασαφές}} Αθεϊσμός στην Κλασσική Ελλάδα ==
Ο αθεϊσμός στην αρχαία Ελλάδα εμφανίστηκε τον πέμπτο αιώνα ΠΚΕ παράλληλα με την ανάπτυξη των υλιστικών φιλοσόφων. Παρόλο που μετά απο στρατιωτικές αποτυχίες λήφθηκαν μέτρα εναντίον του, άνθισε περαιτέρω κατά την Ελληνιστική περίοδο. Σε αντίθεση όμως με την κλασσική περίοδο οπου ο αθεϊσμός εκφραζόταν συνήθως ως θετικός ή ριζοσπαστικός, κατα την επόμενη περίοδο επικράτησε ο αρνητικός αθεϊσμός.
 
O αθεϊσμός στην αρχαία Ελλάδα εμφανίστηκε στα τέλη του πέμπτου αιώνα παράλληλα με την αναπτυξη της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.{{sfn|Bremmer|2006|p=12}} Οι φιλόσοφοι τότε αναζητούσαν την φύση του κόσμου, αναζητούσαν δηλαδή το βασικό υλικό από το οποίο ήταν κατασκευασμένος ο κόσμος -ανω τελεία- οδηγήθηκαν έτσι αρκετά κοντά στην άποψη πως η φύση ήταν ο θεός, πλησιάζοντας δηλαδή τον [[Πανθεϊσμός|πανθεϊσμό]]. Ενα πανθεϊσμό όμως ο οποίος ήταν πιο κοντα στον υλισμό παρά τον [[Ιδεαλισμός|ιδεαλισμό]].{{sfn|Μινουά|2007|p=56}}
 
Αρκετοί φιλόσοφοι ανέπτυξαν ιδέες που προσέγγισαν τον Αθεϊσμό ή ήταν ξεκάθαρα αυτό που θα λέγαμε σήμερα [[Αγνωστικισμός|αγνωστικιστές]], ωστόσο ποτέ δεν αναπτυχθηκαναναπτύχθηκαν σε σημαντικό αριθμό, οι αθεϊστές στην αρχαία ελλάδαΕλλάδα αποτελούσαν μειοψηφία.{{sfn|Bremmer|2006|p=11}} O [[Πρωταγόρας]] ήταν ο εναςένας αποαπό τους πρώτους που αμφισβήτησαν την ύπαρξη θεών, ενωενώ ακολούθησαν οι [[Ξενοφάνης,]] και [[Αναξαγόρας]]. Ο Αναξαγόρας διατύπωσε την θέση πως ο ΗλιοςΉλιος είναι μια πύρινη λάβα, κατικάτι που ερχόταν σε αντίθεση με την διαδεδομένη στην Αθήνα τότε θεσηθέση πως ο ΗλιοςΉλιος ηταν εναςήταν Θεός. Η καινοφανής αυτή αποψηάποψη σχολιάστηκε αποαπό τους δραματουργούς της εποχής.{{sfn|Bremmer|2006|p=13-14}}
== Ο Θετικός{{ασαφές}} Αθεϊσμός στην Κλασσική Ελλάδα ==
 
Την ίδια εποχή εμφανίστηκε και η κριτική στον ανθρωπομορφισμό της θρησκείας. Ο [[Ξενοφάνης|Ξενοφάνης ο Κολωφώνιος]] σχολίασε πως «''αν τα άλογα και τα βόδια είχαν τα χέρια και μπορούσαν να ζωγραφίσουν οι θεοί τους θα ‘έμοιαζανέμοιαζαν πολύ με άλογα και βόδια''»).'{{sfn|Μινουά|2007|p=56}} Ξεκάθαρο αγνωστικισμό έδειξε ο Πρωταγόρας τονίζοντας πως οι άνθρωποι δεν μπορουν να ξέρουν την πραγματική φύση και την ύπαρξη των θεών. {{sfn|Bremmer|2006|p=13}} Ο [[Πρόδικος ο Κείος]] τον 5ο αιώνα ΠΚΕ προσέφερε μια θεωρία δυο σταδίων για να εξηγήσει τον πολυθεϊσμό:. ΑρχικαΑρχικά οι ανθρώποιάνθρωποι ονόμασαν τα στοιχεία της φύσης ως θεουςθεούς, κινουμενοικινούμενοι αποαπό την ευγνωμοσύνη τους προς την φύση (πχπ.χ τα ποτάμια, τον ήλιο κτλ). Αργότερα, όταν έμαθαν να καλλιεργουνκαλλιεργούν την γήγη, οδηγήθηκαν στον πολυθεισμόπολυθεϊσμό, πάλι ως εκφρασηέκφραση της ευγνωμοσύνης (για παράδειγμα θεοποιησανθεοποίησαν την Δήμητρα για την γεωργία, τον Διόνυσο για το κρασί κτλ). Ο γνωστός τραγωδός [[Ευριπίδης]], λέγεται οτι πέρασε απο δίκη για τον αθεϊσμό που περιέγραψε στην τραγωδία του [[Βελλεροφών (τραγωδία)|Βελλερόφων]].{{sfn|Bremmer|2006|p=15}}
O αθεϊσμός στην αρχαία Ελλάδα εμφανίστηκε στα τέλη του πέμπτου αιώνα παράλληλα με την αναπτυξη της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.{{sfn|Bremmer|2006|p=12}} Οι φιλόσοφοι τότε αναζητούσαν την φύση του κόσμου, αναζητούσαν δηλαδή το βασικό υλικό από το οποίο ήταν κατασκευασμένος ο κόσμος -ανω τελεία- οδηγήθηκαν έτσι αρκετά κοντά στην άποψη πως η φύση ήταν ο θεός, πλησιάζοντας δηλαδή τον πανθεϊσμό. Ενα πανθεϊσμό όμως ο οποίος ήταν πιο κοντα στον υλισμό παρά τον ιδεαλισμό.{{sfn|Μινουά|2007|p=56}}
 
Σε αυτή την περίοδο, ιδιαίτερα γνωστοί για την αθεΐα τους ήταν ο [[Διαγόρας ο Μήλιος|Διαγόρας]] της Μήλου και ο [[Θεόδωρος ο Κυρηναίος]].{{sfn|Meert|2017|p=237}}
Αρκετοί φιλόσοφοι ανέπτυξαν ιδέες που προσέγγισαν τον Αθεϊσμό ή ήταν ξεκάθαρα αυτό που θα λέγαμε σήμερα αγνωστικιστές, ωστόσο ποτέ δεν αναπτυχθηκαν σε σημαντικό αριθμό, οι αθεϊστές στην αρχαία ελλάδα αποτελούσαν μειοψηφία.{{sfn|Bremmer|2006|p=11}} O Πρωταγόρας ήταν ο ενας απο τους πρώτους που αμφισβήτησαν την ύπαρξη θεών, ενω ακολούθησαν οι Ξενοφάνης, Αναξαγόρας. Ο Αναξαγόρας διατύπωσε την θέση πως ο Ηλιος είναι μια πύρινη λάβα, κατι που ερχόταν σε αντίθεση με την διαδεδομένη στην Αθήνα τότε θεση πως ο Ηλιος ηταν ενας Θεός. Η καινοφανής αυτή αποψη σχολιάστηκε απο τους δραματουργούς της εποχής.{{sfn|Bremmer|2006|p=13-14}}
 
H ανεκτικότητα προς την θρησκευτική ελευθερία που υπήρχε στην Αθήνα, ανατράπηκε με την κακή πορεία του Πελλοπονησιακού[[Πελοποννησιακός Πόλεμος|Πελοποννησιακού πολέμου]]. Η [[Ο ακρωτηριασμός των Ερμών
Την ίδια εποχή εμφανίστηκε και η κριτική στον ανθρωπομορφισμό της θρησκείας. Ο [[Ξενοφάνης|Ξενοφάνης ο Κολωφώνιος]] σχολίασε πως «''αν τα άλογα και τα βόδια είχαν τα χέρια και μπορούσαν να ζωγραφίσουν οι θεοί τους θα ‘έμοιαζαν πολύ με άλογα και βόδια''»).'{{sfn|Μινουά|2007|p=56}} Ξεκάθαρο αγνωστικισμό έδειξε ο Πρωταγόρας τονίζοντας πως οι άνθρωποι δεν μπορουν να ξέρουν την πραγματική φύση και την ύπαρξη των θεών. {{sfn|Bremmer|2006|p=13}} Ο Πρόδικος ο Κείος τον 5ο αιώνα ΠΚΕ προσέφερε μια θεωρία δυο σταδίων για να εξηγήσει τον πολυθεϊσμό: Αρχικα οι ανθρώποι ονόμασαν τα στοιχεία της φύσης ως θεους, κινουμενοι απο την ευγνωμοσύνη τους προς την φύση (πχ τα ποτάμια, τον ήλιο κτλ). Αργότερα, όταν έμαθαν να καλλιεργουν την γή οδηγήθηκαν στον πολυθεισμό, πάλι ως εκφραση της ευγνωμοσύνης (για παράδειγμα θεοποιησαν την Δήμητρα για την γεωργία, τον Διόνυσο για το κρασί κτλ). Ο γνωστός τραγωδός Ευριπίδης, λέγεται οτι πέρασε απο δίκη για τον αθεϊσμό που περιέγραψε στην τραγωδία του Βελλερόφων.{{sfn|Bremmer|2006|p=15}}
|καταστροφή των Ερμών]] πριν απο την έναρξη της εκστρατείας στην Σικελία οδήγησε στην σηματοδότησε μια στροφή προς τον συντηρητισμό, η οποία κορυφώθηκε με τον θάνατο του [[Σωκράτης|Σωκράτη]].{{sfn|Bremmer|2006|p=18-19}} Οι φιλόσοφοι που έκλιναν προς τον αθεϊσμό, αντιμετωπίστηκαν ως ‘’ασεβείς’’ασεβείς, ενώ λήφθηκαν και νομικά μέτρα για να μειωθεί το φαινόμενο της αθεϊας.{{sfn|Meert|2017|p=502}} Υπέρμαχος αυτών των αλλαγών ήταν ο [[Πλάτων|Πλάτωνας]].{{sfn|Μινουά|2007|p=66-69|ps=:Στην υποενότητα: «Πλάτων: Ο πατέρας της μισαλλοδοξίας και της καταστολής της αθεΐας}}
 
Σε αυτή την περίοδο, ιδιαίτερα γνωστοί για την αθεΐα τους ήταν ο Διαγόρας της Μήλου και ο Θεόδωρος ο Κυρηναίος.{{sfn|Meert|2017|p=237}}
 
H ανεκτικότητα προς την θρησκευτική ελευθερία που υπήρχε στην Αθήνα, ανατράπηκε με την κακή πορεία του Πελλοπονησιακού πολέμου. Η [[Ο ακρωτηριασμός των Ερμών
|καταστροφή των Ερμών]] πριν απο την έναρξη της εκστρατείας στην Σικελία οδήγησε στην σηματοδότησε μια στροφή προς τον συντηρητισμό, η οποία κορυφώθηκε με τον θάνατο του Σωκράτη.{{sfn|Bremmer|2006|p=18-19}} Οι φιλόσοφοι που έκλιναν προς τον αθεϊσμό, αντιμετωπίστηκαν ως ‘’ασεβείς’’ ενώ λήφθηκαν νομικά μέτρα για να μειωθεί το φαινόμενο της αθεϊας.{{sfn|Meert|2017|p=502}} Υπέρμαχος αυτών των αλλαγών ήταν ο Πλάτωνας.{{sfn|Μινουά|2007|p=66-69|ps=:Στην υποενότητα: «Πλάτων: Ο πατέρας της μισαλλοδοξίας και της καταστολής της αθεΐας}}
 
==Ο αρνητικός αθεϊσμός στην Ελληνιστική Περίοδο==
 
Στην Ελληνιστική εποχή, οι ιδέες του Πρόδικου βρήκανεβρήκαν αρκετή απήχηση, ιδίως στο έργο του [[Ευήμερος ο Μεσσήνιος|Ευήμερου]] ο οποίος αναπαρήγαγε την βασική ιδέα πως οι θεοί ήταν ευγενείς της αρχαιότητας {{sfn|Bremmer|2006|p=20}}. Οι φιλοσοφίες του στωϊκισμού[[Στωικισμός|στωικισμού]] και [[Επικουρισμός|επικουρισμού]] πλησίαζαν αρκετά τον αθεϊσμό και για ένα διάστημα μετά τον 2ο αιώνα ΠΚΕ, η λαϊκη βάση των διαφόρων θρησκειών είχε υποχωρήσει. {{sfn|Μινουά|2007|p=81}} Ωστόσο παρόλη την εξάπλωση του αναρχισμουαναρχισμού{{ασαφές}}, η λέξη άθεος έμεινε να χρησιμοποιείται ως βρισιάύβρις για τους αντιπάλους, κατι το οποίο παρέμεινεόπως και στα χρόνια του πρώιμου χριστιανισμού {{sfn|Bremmer|2006|p=20-21}}.
 
ΟιΗ επικουρική σχολή αποδεχόταν την ύπαρξη των θεών, ωστόσο επηρεασμένοι καθώς ήταν απο την ατομική θεωρία, τους έδινε υλική υπόσταση, και για αυτό και είχαν κατηγορηθεί για κρυπτο-αθεϊσμό.{{sfn|Sedley|2013|p=129-31|loc= subchapter “EPICURUS: A CRYPTO-ATHEIST?”}} Μια εξήγηση για τον κρυπτοαθεϊσμό τους ηταν η έλλειψη ανεκτικότητας και ο συνεπακόλουθος κίνδυνος για διώξεις ο οποίος ελλόχευε.{{sfn|Meert|2017|p=566}} {{sfn|Sedley|2013|p=131}}
 
Οι αθεοιάθεοι οι οποίοι ξεχώρισαν την ελληνιστική εποχή ήταν ο Θεόδορος ο Άθεος και ο Ευήμερος. Ο Θεόδορος έγραψε ένα βιβλίο σχετικά με τους Θεους και κατηγορηθηκεκατηγορήθηκε για την εξάπλωση του αθεϊσμου σε ολοόλο τον γνωστό κόσμο ενώ η συνεισφορά του Ευήμερου ητανήταν στην απομυθοποίηση των Θεών, προσφέροντας ανθρωπογενή ερμηνεία.
 
==Παραπομπές==