Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Πτολεμαίος Θ΄ Λάθυρος»

μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
μ
μ
Ο Πτολεμαίος γεννήθηκε το [[139 π.Χ.]] και κατά την παιδική του ηλικία αναγκάστηκε να ακολουθήσει την οικογένειά του στο νησί της [[Κύπρος|Κύπρου]]., όπου διέφυγαν μετά από πραξικόπημα που οργάνωσε η [[Κλεοπάτρα Β΄ της Αιγύπτου|Κλεοπάτρα Β΄]] κατά του πατέρα του. Αργότερα η οικογένεια ανέλαβε εκ νέου την εξουσία.
 
Όταν πέθανε ο Πτολεμαίος Η΄ ο Φύσκων, άφησε πίσω του την ανηψιά που έγινε η δεύτερη σύζυγός του, την Κλεοπάτρα Γ΄. Επίσης δύο γιους, τον Πτολεμαίο και τον [[Πτολεμαίος Ι' Αλέξανδρος|Πτολεμαίο Αλέξανδρο]], καθώς και τρεις κόρες: την [[Τρύφαινα]], βασίλισσα των [[Δυναστεία των Σελευκιδών|Σελευκιδών]] στη [[Συρία]], την [[Κλεοπάτρα Δ΄ της Αιγύπτου|Κλεοπάτρα Δ΄]], που παντρεύτηκε το μεγαλύτερο από τους δυο αδερφούςαδελφούς της και την [[Κλεοπάτρα Σελήνη Α΄]]. Είχε επίσης και ένα γιο από μια παλλακίδα του, πιθανώς από την Ειρήνη, ο οποίος ονομαζόταν [[Πτολεμαίος Απίων]]. Ο εκλιπών βασιλιάς στη διαθήκη του επέλεξε να διαιρέσει το βασίλειό του, παραχωρώντας στον Πτολεμαίο Απίονα την [[Κυρηναϊκή]], της οποίας πρέπει ήδη να είχε οριστεί αντιβασιλιάς. Όσο για το θρόνο της Αιγύπτου, αυτόν τον άφησε στην Κλεοπάτρα Γ΄, με την προϋπόθεση να μοιραζόταν τη βασιλεία με έναν από τους γιους της, όποιον αυτή προτιμούσε.
 
Ο μεγαλύτερος σε ηλικία γιος του Πτολεμαίου Η΄, που ήταν τότε είκοσι πέντε ετών περίπου, κατοικούσε εκείνη την εποχή στην Κύπρο. Η Κλεοπάτρα σκόπευε να επιλέξει για τους δικούς της λόγους το νεότερο αδερφόαδελφό του, τον Αλέξανδρο, όμως όπως συνέβαινε με τους [[Μακεδονικό βασίλειο|Μακεδόνες]] προγόνους τους, οι αλεξανδρινοί τελικά έκριναν εκείνοι επιβάλλοντας τον Πτολεμαίο. Αξιοσημείωτο ωστόσο παραμένει πως το όνομα της μητέρας του αναφερόταν πρώτο στα επίσημα διατάγματα. Ο τελευταίος έγινε βασιλιάς με το όνομα ''Πτολεμαίος Φιλομήτωρ Σωτήρ''. Επιλέχθηκε και γι’ αυτόν, όπως έκανε και ο πατέρας του, ένα από τα επίθετα που είχε ήδη χρησιμοποιηθεί για προκάτοχό του, δηλαδή Σωτήρας ο Β΄. Ωστόσο ο λαός, με θέληση αστεϊσμού, τον αποκαλούσε ο ''Λάθυρος'', δηλαδή «ο Φάβας».
 
== Πρώτη βασιλεία ==
Ο νεαρός άντρας αρχικά δεν ήταν σε θέση να αντισταθεί στις επιταγές της μητέρας του. Δεν αντιστάθηκε καν όταν εκείνη απομάκρυνε από το πλάι του την Κλεοπάτρα Δ΄, την σύζυγο-αδερφήαδελφή του, με την όποια ήταν πολύ δεμένος, και τον ανάγκασε να παντρευτεί την άλλη του αδερφήαδελφή, την Κλεοπάτρα Σελήνη Α΄.
 
Κατά το δεύτερο έτος της βασιλείας του ([[116 π.Χ.|116]]/[[115 π.Χ.|15 π.Χ.]]), ο Πτολεμαίος επισκέφτηκε μαζί με τη μητέρα του την Άνω Αίγυπτο, μέχρι και τα σύνορα με την [[Αιθιοπία]]. Όσο για τον μικρότερο αδερφόαδελφό του, τον Αλέξανδρο, η μητέρα τους θεώρησε συνετό να τον απομακρύνει από την [[Αλεξάνδρεια]]. Έλαβε τον τίτλου του Στρατηγού της Κύπρου και διέμενε στο νησί.
 
Η πρώην βασίλισσα, Κλεοπάτρα Δ΄, αποφάσισε να χαλάσει τις σχέσεις με τη μητέρα της, όπως είχε κάνει κι εκείνη με τη δική της μητέρα, και πήγε στην Κύπρο για να συγκεντρώσει έναν προσωπικό της στρατό. Δεν γνωρίζουμε τι ρόλο έπαιξε σε αυτό το θέμα ο Αλέξανδρος, αν δηλαδή τα δύο αδέρφιααδέλφια συμμάχησαν ή όχι. Το σίγουρο είναι πως η Κλεοπάτρα Δ΄ δεν έμεινε στην Κύπρο. Αντίθετα πήγε στη Συρία, στο βασίλειο των Σελευκιδών, για να προσφέρει το χέρι και το στρατό της στον ηγεμόνα τους, [[Αντίοχος Θ΄ Κυζικηνός|Αντίοχο Θ΄ Κυζικηνό]], που είχε διώξει από το θρόνο τον [[Αντίοχος Η΄ Γρυπός|Αντίοχο Η΄ Γρυπό]], σύζυγο της αδερφήςαδελφής της Τρύφαινας. Μετά από σφοδρή διαμάχη και οι δύο γυναίκες έχασαν τη ζωή τους.
 
Υπάρχουν ενδείξεις πως, καθώς περνούσε ο καιρός, ο Πτολεμαίος Θ΄ ο Λάθυρος, κατάφερε να κερδίσει έδαφος απέναντι στη μητέρα του. Ένας πάπυρος που χρονολογείται το [[112 π.Χ.|112]] – [[111 π.Χ.]] αναφέρει το όνομα της βασίλισσας Κλεοπάτρας Σελήνης και όχι της βασιλομήτορος. Κατά το δέκατο χρόνο της βασιλείας του Πτολεμαίου Θ΄, η Κλεοπάτρα Γ΄ προσπάθησε να ξανακερδίσει τη δύναμή της οργανώνοντας πραξικόπημα. Κατηγόρησε το βασιλιά για απόπειρα δολοφονίας της και υπήρξε τόσο πειστική για τους αλεξανδρινούς που ο Πτολεμαίος Θ΄ αναγκάστηκε να φύγει με πλοίο το [[107 π.Χ.]]. Η σύζυγος του Πτολεμαίου Θ΄, Κλεοπάτρα Σελήνη, μαζί με τα δύο τους παιδιά παρέμειναν πίσω, στα χέρια της Κλεοπάτρας. Η μητέρα του κάλεσε, τότε, τον αδερφόαδελφό του από την Κύπρο για να αναλάβει τα σκήπτρα. Μητέρα και γιος αναγορεύτηκαν ''Θεοί Φιλομήτορες Σωτήρες''. Ο Πτολεμαίος Ι΄ παντρεύτηκε την κόρη του έκπτωτου αδερφούαδελφού του, [[Βερενίκη Γ΄ της Αιγύπτου|Βερενίκη Γ΄]].
 
== Βασιλεία του Πτολεμαίου Ι΄ ==
 
== Δεύτερη βασιλεία ==
Ο Πτολεμαίος Θ΄ επέστρεψε από την Κύπρο για να αναλάβει τη βασιλεία της Αιγύπτου, ενώνοντας και πάλι τις δύο περιοχές σε ένα ενιαίο κράτος. Συμβασίλισσα όρισε την κόρη του Βερενίκη Γ΄, η οποία επέστρεψε από τη Λυκία. Πατέρας και κόρη ονομάστηκαν ''Θεοί Φιλάδελφοι Φιλομήτορες Σωτήρες''. Δεν υπήρχε πια κάποια πριγκίπισσα από την οικογένεια για να λάβει ο Πτολεμαίος για σύζυγο, καθώς η κόρη του αδερφούαδελφού του ήταν επίσης εγγονή του. Και παρόλο που ο γάμος ανάμεσα σε πατέρα και κόρη ήταν συνηθισμένη πρακτική στην [[Περσία]], αυτή η μορφή αιμομιξίας δεν είχε ποτέ λάβει χώρα στο πτολεμαϊκό βασίλειο, αντίθετα με το γάμο αδελφών.
 
Τα επόμενα χρόνια της βασιλείας του Πτολεμαίου Θ΄ ήταν χρόνια αναταραχών τόσο στην Αίγυπτο όσο και στο εξωτερικό. Ο αιγυπτιακός εθνικισμός φούντωσε και πάλι, καθώς νέοι τοπικοί αρχηγοί με στόχο να διώξουν τους Έλληνες έκαναν κέντρο δράσης τους τις αρχαίες [[Θήβες]]. Ο Παυσανίας αναφέρει πως η επανάσταση αυτή είχε διάρκεια τρία χρόνια, μετά το πέρας των οποίων η πόλη ήταν ερείπια, μια σκιά του παλιού εαυτού της.
Στο εξωτερικό ήταν μια εποχή συγκρούσεων ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Η Αίγυπτος με τη σειρά της, το μόνο που έκανε ήταν να διατηρεί ουδέτερη στάση και να κοιτά τη δική της ασφάλεια, μέχρι να διαμορφωθεί ένα σταθερό πολιτικό κλίμα. Κατά την αρχή της δεύτερης βασιλείας του Πτολεμαίου Θ΄, μια νέα ανησυχητική δύναμη ήρθε στο προσκήνιο με την άνοδο του Βασιλιά του [[Πόντος|Πόντου]], [[Μιθριδάτης ΣΤ΄ Ευπάτωρ|Μιθριδάτη Στ΄ του Ευπάτορα]], που ήταν εγγονός του [[Αντίοχος Δ΄ Επιφανής|Αντίοχου Δ΄ του Επιφανούς]] και δεύτερος εξάδελφος του Πτολεμαίου. Το [[88 π.Χ.]], τη χρονιά που ανέκτησε την εξουσία ο Πτολεμαίος, ο Μιθριδάτης νίκησε ένα [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία|Ρωμαίο]] στρατηγό στη [[Μικρά Ασία]], εισέβαλε σε ρωμαϊκές κτήσεις στην [[Ασία]] και έστειλε μια δύναμη στην [[Αρχαία Ελλάδα|Ελλάδα]], όταν η [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]] εναντιώθηκε στη Ρώμη.
 
Κάποια στιγμή ο Μιθριδάτης κατέλαβε την [[Κως|Κω]], όπου δεκατέσσερα χρόνια πριν η Κλεοπάτρα Γ΄ είχε αποθηκεύσει έναν πτολεμαϊκό θησαυρό και είχε αφήσει το νεαρό [[Πτολεμαίος ΙΑ' Αλέξανδρος Β'|Πτολεμαίο Αλέξανδρο]], γιο του αποθανόντος αδερφούαδελφού του Πτολεμαίου Θ΄, και όπως έδειχναν τα πράγματα μοναδικό άρρενα κληρονόμο του πτολεμαϊκού θρόνου. Φυσικά το γεγονός αυτό ανησύχησε την Αυλή της Αλεξάνδρειας, η οποία ακόμη δεν ήταν σε θέση να πάρει το μέρος κάποιου στους πολέμους που μαίνονταν στη [[Μεσόγειος|Μεσόγειο]].
 
Η ίδια η Ρώμη υπέφερε από εσωτερικές διαμάχες, καθώς οι Ρωμαίοι ευγενείς που διοικούσαν τους στρατούς που ήρθαν να αντιμετωπίσουν το Μιθριδάτη ήταν σε εχθρότητα με το λαϊκό κόμμα που από το [[87 π.Χ.]] είχε αποκτήσει δύναμη με την άνοδο του πολιτικού [[Γάιος Μάριος|Μάριου]] στη [[Ρώμη]]. Το χειμώνα του [[87 π.Χ.|87]] – [[86 π.Χ.]], και ενώ ο [[Λεύκιος Κορνήλιος Σύλλας|Σύλλας]] πολιορκούσε την Αθήνα, ο αντιπρόσωπός του Λεύκιος Λούκουλος, έκανε την εμφάνισή του στην Αλεξάνδρεια. Ο Πτολεμαίος Θ΄ τον δέχτηκε με τιμές, αλλά αρνήθηκε να του παρέχει οποιαδήποτε βοήθεια. Ωστόσο στην Αθήνα, ο βασιλιάς έγινε αγαπητός και για έναν άλλο λόγο: γιατί βοήθησε στην ανοικοδόμηση τις πόλης μετά το πέρασμα του Σύλλα. Ο Παυσανίας διακόσια χρόνια μετά είδε στην είσοδο του Ωδείου, δύο αγάλματα, ένα του Πτολεμαίου και ένα της Βερενίκης.
 
Ο Πτολεμαίος Θ΄ Λάθυρος πέθανε το [[81 π.Χ.]] σε ηλικία περίπου 62 ετών, χωρίς να έχει κάνει την Αίγυπτο τη μεγάλη ανεξάρτητη δύναμη που κάποτε υπήρξε. Τον διαδέχτηκε ο γιος του αδερφούαδελφού του, [[Πτολεμαίος ΙΑ΄ Αλέξανδρος Β΄]].
 
== Χρονολόγιο ==
|-
!
| Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου ανάμεσα στον πατέρα του και την [[Κλεοπάτρα Β΄ της Αιγύπτου|Κλεοπάτρα Β΄]] ο Πτολεμαίος και τα αδέρφιααδέλφια του διαμένουν στην [[Κύπρος|Κύπρο]].
|-
!
| Γάμος με την αδερφήαδελφή του, [[Κλεοπάτρα Δ΄ της Αιγύπτου|Κλεοπάτρα Δ΄]]. Αργότερα ορίζεται κυβερνήτης της Κύπρου.
|-
! 116 π.Χ.
|-
! 115 π.Χ.
| Το Μάρτιο ο Πτολεμαίος αναγκάζεται να πάρει διαζύγιο από τη σύζυγό του και να παντρευτεί την άλλη του αδερφήαδελφή, την [[Κλεοπάτρα Σελήνη Α΄]].
|-
!
|-
! 107 π.Χ.
| Ο Πτολεμαίος Θ΄ φεύγει με προορισμό την Κύπρο, αφήνοντας τη σύζυγο και τα παιδιά του πίσω στην [[Αλεξάνδρεια]]. Ο αδερφόςαδελφός του Πτολεμαίος Ι΄ συμβασιλεύει στην Αλεξάνδρεια με τη μητέρα τους Κλεοπάτρα Γ΄.
|-
!
|-
! 81 π.Χ.
| Θάνατος του Πτολεμαίου Θ΄ Λάθυρου. Τον διαδέχεται ο γιος του αδερφούαδελφού του, [[Πτολεμαίος ΙΑ΄ Αλέξανδρος Β΄]].
|}
 
92.617

επεξεργασίες