Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

καμία σύνοψη επεξεργασίας
}}
Τα '''Άνω Δολιανά''' (ή και '''Δολιανά''') είναι πετρόχτιστο χωριό στην επαρχία [[Δήμος Βόρειας Κυνουρίας|Βόρειας Κυνουρίας]] της [[Νομός Αρκαδίας|Αρκαδίας]], το οποίο έχει χαρακτηριστεί [[Κατάλογος παραδοσιακών οικισμών της Ελλάδας|παραδοσιακός οικισμός]].<ref>[http://estia.minenv.gr/ Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής - Αρχείο Παραδοσιακών Οικισμών & Διατηρητέων Κτιρίων]</ref><ref>[http://old.domiki.gr/oikismoi/arkadia.htm Οι Παραδοσιακοί Οικισμοί της χώρας και οι όροι δόμησης]</ref>
Το χειμώνα κατοικείται από λιγοστούς οικιστές, καθώς οι περισσότεροι διαχειμάζουν στα [[Κάτω Δολιανά Αρκαδίας|Κάτω Δολιανά]] και αρκετοί επιστρέφουν στοσε χωριόαυτό την άνοιξη. Στην απογραφή του 2011 είχε 90 κατοίκους. Τα τελευταία χρόνια γνωρίζει μια ήπιας μορφής τουριστική ανάπτυξη και κατά το χειμώνα δέχεται σημαντικό αριθμό επισκεπτών, κυρίως τα Σαββατοκύριακα.
 
==Τοποθεσία==
Ο οικισμός βρίσκεταιΒρίσκεται στο νότιο περίγυρο της πεδιάδας της [[Τρίπολη Αρκαδίας|Τρίπολης]]. Εκτείνεται σε υψόμετρο μεταξύ των 950 και 1.050 μέτρων, χτισμένος αμφιθεατρικά στις βόρειες πλαγιές του [[Πάρνωνας|Πάρνωνα]], μέσα στα [[Ελάτη|έλατα]], τις [[Καστανιά|καστανιές]], τα [[Πλάτανος|πλατάνια]] και τις [[Κερασιά (φυτό)|κερασιές]], περιβαλλόμενος από ρεματιές και μικρούς [[Καταρράκτης|καταρράκτες]]. Το χωριό απλώνεται σε δύο γειτονιές και έχει θέα το οροπέδιο της Τρίπολης, με τον οπτικό ορίζοντα να φθάνει ως τα όρη [[Μαίναλο]], [[Αρτεμίσιο όρος|Αρτεμίσιο]], [[Αροάνια|Χελμό]] και [[Ερύμανθος|Ερύμανθο]].
[[Αρχείο:Ano Doliana Katarraktis.jpg|μικρογραφία|260px|Μικρός καταρράκτης στο ρέμα του Αϊ Γιαννιού]]
[[Αρχείο:Ano Doliana antennas, Arcadia, Greece.jpg|μικρογραφία|260px|Η κορυφή του Αϊ-Λια με τις κεραίες]]
 
==Πληροφορίες==
Το χωριό χρησιμοποιείτο τα παλαιότερα χρόνια ως πρωτεύον τόπος διαμονής των Δολιανιτών, οι οποίοι ασχολούνταν κυρίως με την εκτροφή ζώων και γι' αυτό το λόγο είχαν εγκατασταθεί στα ορεινά. Τα Κάτω Δολιανά χρησιμοποιούντο ως δευτερεύων οικισμός, στον οποίο οι κάτοικοι μετανάστευαν κατά τους χειμερινούς μήνες για την προστασία των ζώων από το κρύο και το χιόνι. Παράλληλα δινόταν χρόνος στα ορεινά βοσκοτόπια για να αναζωογονηθούν. Με τον εκσυγχρονισμό της ζωής όμως και τη μεταστροφή της κύριας ασχολίας των κατοίκων από την κτηνοτροφία στην καλλιέργεια, κυρίως της ελιάς, οι ρόλοι των δύο οικισμών αντιστράφηκαν. Με την πάροδο των χρόνων και λόγω αυτής της εγκατάλειψης του ρόλου του ως βασικός οικισμός των κατοίκων, το χωριό κατάφερε να διατηρήσει ανέπαφο το γραφικό χαρακτήρα του, αποφεύγοντας τις εκτεταμένες ανθρώπινες παρεμβάσεις της σύγχρονης εποχής.
 
Κοντά στην κοινότητα βρίσκονται αρχαία λατομεία που παράγουν το ομώνυμο τοπικό ''μάρμαρο Δολιανών'',<ref>[http://arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/places/doliana.htm The Arcadia Website - Δικτυακός Τόπος ΑΡΚΑΔΙΑ, Universiy of Patras - Δολιανά]</ref> το οποίο χρησιμοποιήθηκε -μεταξύ άλλων- στην κατασκευή του [[Ναός Επικούριου Απόλλωνα|Ναού Επικούριου Απόλλωνα]], τον [[Αρχαίος Ναός Αλέας Αθηνάς|Αρχαίο Ναό Αλέας Αθηνάς]] στην [[Τεγέα]] και πιθανώς στη [[Βάση της Μαντίνειας]].
 
Η κορυφή του Αϊ-Λια που δεσπόζει επάνω από το χωριό, λόγω του μεγάλου υψομέτρου της (1390 μέτρα), χρησιμοποείται σαν τηλεπικοινωνιακός κόμβος με πομπούς σήματος για τον [[Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος|ΟΤΕ]], την [[Digea|τηλεόραση]], το [[Κατάλογος ραδιοφωνικών σταθμών της Ελλάδας#Νομός Αρκαδίας|ραδιόφωνο]] και την κινητή τηλεφωνία της ευρύτερης περιοχής. Είναι προσβάσιμη με δρόμο μήκους 4 χιλιομέτρων που ξεκινάει από τοτα χωριόΔολιανά.
 
==Ιστορία==
Στις 18 Μαΐου του 1821, κατά τη διάρκεια της [[Ελληνική Επανάσταση του 1821|Ελληνικής Επανάστασης]], στο χωριό δόθηκε η λεγόμενη [[Μάχη των Δολιανών]]. Στη συγκεκριμένη μάχη, ο [[Νικηταράς]] που κρατούσε με 300 άντρες τα Άνω Δολιανά, κατάφερε να αποκρούσει 10.000 Τούρκους που επιτίθεντο με πυροβολικό. Εκείνη τη μέρα πήρε το προσωνύμιο «Τουρκοφάγος», διότι σύμφωνα με την παράδοση έπεσαν πολλοί Τούρκοι από το χέρι του. Στη μνήμη του έχει αναγερθεί ανδριάντας στην είσοδο του χωριούοικισμού και συγκεκριμένα στην περιοχή «ρέμα του Τσάκωνα», σημείο στο οποίο εκτυλίχθηκε κυρίως η μάχη.
 
[[Αρχείο:Ano Doliana Koureion.jpg|μικρογραφία|180px|Παραδοσιακό κουρείο στον κεντρικό δρόμο]]
Στις 23 Μαΐου του 2015 εγκαινιάστηκε το «Ιστορικό και Εθνογραφικό Μουσείο Δολιανών», αφιερωμένο στην ιστορική μάχη που διεξήχθη στο χωριό αλλά και στην ευρύτερη λαογραφία της καθημερινότητας της περιοχής. Στεγάζεται στην οικία Χριστοφίλη, ένα από τα σπίτια στα οποία ταμπουρώθηκαν οι Έλληνες αγωνιστές, περιστατικό από το οποίο η οικία βαφτίστηκε «Το ταμπούρι του Νικηταρά».<ref>[http://www.arcadiaportal.gr/news/arcadiaportal-sas-xenagei-sto-istoriko-kai-ethnografiko-moyseio-dolianon-photosvideo-0 Το ΑrcadiaPortal σας ξεναγεί στο Ιστορικό και Εθνογραφικό Μουσείο Δολιανών]</ref> Είναι ανοιχτό για το κοινό όλο το χρόνο, κάθε Σάββατο και Κυριακή πρωί.<ref>[https://www.drt915.gr/kathe-savvatokiriako-anichto-tampouri-tou-nikitara-sta-ano-doliana/ Δημοτική Ραδιοφωνία Τρίπολης - Κάθε Σαββατοκύριακο ανοιχτό το "Ταμπούρι του Νικηταρά" στα Άνω Δολιανά]</ref>
 
Ιδιαίτερου κάλλους είναι το παλαιό σχολείο του χωριού, το οποίο έχει κηρυχθεί διατηρητέο κτίριο από το [[Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων|ΥΠΕΧΩΔΕ]] και λειτουργεί σήμερα ως παραδοσιακός ξενώνας.<ref>[http://estia.minenv.gr/Files//YPEXODE//FEKPDF/FEKPDF_PART1/FEKPDF_000674.PDF Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής - Αρχείο Παραδοσιακών Οικισμών & Διατηρητέων Κτιρίων - ΦΕΚ Δ-133 α/14.03.1995]</ref>
 
[[Αρχείο:Ano Doliana Ai Giannis.jpg|μικρογραφία|260px|Το εκκλησάκι του Αϊ Γιάννη με πανοραμική θέα προς το χωριό]]
 
==Εκδηλώσεις==
Στα τέλη Οκτώβρη με αρχές Νοέμβρη, όταν και ολοκληρώνεται το μάζεμα των καστάνων από τα δέντρα που αφθονούν στοστη χωριόγύρω περιοχή, διοργανώνεται από την κοινότητα η επονομαζόμενη «Γιορτή Καστάνου» κατά την οποία οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν το κάστανο σε πολλές διαφορετικές συνταγές για φαγητά, γλυκά αλλά και λικέρ.
 
Στις 23 Απριλίου, παράλληλα με την επιστροφή μεγάλου μέρος των κατοίκων στο χωριόοικιστών για τις θερμές ημέρες του έτους, μεταφέρεται εδώ η εικόνα του προστάτη του χωριού Αγίου Γεωργίου. Η μεταφορά γίνεται με τα χέρια, σε μια τελετουργική πεζοπορία που κρατάει αρκετές ώρες και περνάει μέσα από το παλαιό μονοπάτι που χρησιμοποιείτο για να συνδέει τον ορεινό με τον πεδινό οικισμό πριν τη δημιουργία αυτοκινητοδρόμων. Την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου η εικόνα επιστρέφει με τον ίδιο τρόπο στα Κάτω Δολιανά.
 
Παλαιότερα, ο Πολιτιστικός Σύλλογος οργάνωνε κάθε 4 χρόνια προς τιμήν των Ελλήνων αγωνιστών τη λεγόμενη ''Αναπαράσταση της Μάχης των Δολιανών'', στην οποία λάμβαναν μέρος σχεδόν όλοι οι κάτοικοι του χωριού. Έθιμο το οποίο ατόνισε με το πέρασμα των ετών, λαμβάνοντας χώρα για τελευταία φορά το 2003 και περιοριζόμενο σήμερα σε μια λιτή τελετουργική εκδήλωση μνήμης.<ref>[http://www.arcadiaportal.gr/news/i-192i-epeteios-tis-maxis-ton-berbenon-photos-video arcadiaportal.gr - Η 192η επέτειος της Μάχης των Βερβένων (photos & video)]</ref> Η αναπαράσταση της μάχης αναμένεται να αναβιώσει το 2021, στα 200 χρόνια από την επέτειό της.<ref>[https://www.kalimera-arkadia.gr/voria-kynouria/item/36230-katoikoi-ton-ano-dolianon-me-paradosiakes-foresies-stis-ekdiloseis-gia-ti-maxi-vd.html kalimera-arkadia.gr - Κάτοικοι των Άνω Δολιανών με παραδοσιακές φορεσιές στις εκδηλώσεις για τη Μάχη (vd)]</ref>
 
[[Αρχείο:Ano Doliana Half-Marathon 2017.jpg|μικρογραφία|180px|Στιγμιότυπο από τον Ορεινό Ημιμαραθώνιο Δολιανών]]
 
==Αθλητισμός==
Το χωριό διαθέτει ποδοσφαιρικό γήπεδο με φυσικό χλοοτάπητα, το οποίο επισκέπτονται κάθε χρόνο ποδοσφαιρικοί σύλλογοι για την καλοκαιρινή τους προετοιμασία, καθώς και ένα ανοικτό γήπεδο [[καλαθοσφαίριση|καλαθοσφαίρισης]]. Επίσης, από το 2015 ο ΣύλλογοςΚεντρικός τουΠατριωτικός Σύλλογος χωριούΔολιανών διοργανώνει τον "Ορεινό Ημιμαραθώνιο", αγώνα 21 χιλιομέτρων [[Τρέξιμο|τρεξίματος]], κατά τα τέλη Μαΐου με αρχές Ιουνίου. Μία διοργάνωση βουνού η οποία από το 2017 αναβαθμίστηκε και τελεί υπό την αιγίδα του [[ΣΕΓΑΣ]].<ref>[http://segas.gr/index.php/el/calendar/calendar-2017-menu/roadevents-2017 segas.gr - Αγωνιστικό πρόγραμμα δρόμων σε δημόσιο δρόμο και βουνού - 2017]</ref> Παράλληλα διεξάγεται αγώνας 5 χιλιομέτρων για τους λιγότερο έμπειρους δρομείς και αγώνας 1000 μέτρων για παιδιά.
 
[[Αρχείο:E4 Ano Doliana.jpg|μικρογραφία|αριστερά|260px|To [[Ευρωπαϊκό μονοπάτι μεγάλων αποστάσεων Ε4|Ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4]] διασχίζει τον οικισμό]]
 
==Δραστηριότητες==
Από το χωριό περνάει τοΤο [[Ευρωπαϊκό μονοπάτι μεγάλων αποστάσεων Ε4]] διασχίζει τα Δολιανά, καθιστώντας το σημείο ιδανικό για [[πεζοπορία]].
 
Στο ορεινότερο άκρο του οικισμού και σε υψόμετρο 1.180 μέτρα, στη θέση ''Χορευταρού-Κρέκιζα'', έχει κατασκευαστεί από το Δασαρχείο Κυνουρίας με χρηματοδότηση του [[Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων|Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης]], ένας δασικός περιβαλλοντολογικός οικισμός γνωστός ως «Δασικό Χωριό», στα πλαίσια της ευρύτερης προσπάθειας του Υπουργείου να δημιουργήσει υποδομές που διευκολύνουν την ολιγοήμερη διαμονή επισκεπτών κοντά στο δάσος, για λόγους αναψυχής ή εκπαιδευτικούς. <ref>[http://www.minagric.gr/index.php/el/for-farmer-2/agrotourism/dasika-xoria Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων - Δασικά Χωριά]</ref><ref>[http://www.minagric.gr/index.php/el/for-farmer-2/agrotourism/dasika-xoria/1168-xorio-anodoliana Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων - ΔΑΣΙΚΟ ΧΩΡΙΟ "ΑΝΩ ΔΟΛΙΑΝΑ"]</ref>
3.889

επεξεργασίες