Καρστική πηγή: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
μ (ορισμός)
μΧωρίς σύνοψη επεξεργασίας
[[Αρχείο:Karst-spring-Kefalari_Argolis_Greece.jpg|thumb|[[Πελοπόννησος]], Αργολις, κοντά σε [[Αργολικός κόλπος]]. Νερό από τα βουνά της Αρκαδίας: Η πηγή έιναι άγια από τα 2000 χρόνια]]
 
Στη [[γεωλογία]] 0ο όρος '''καρστική πηγή''' αναφέρεται στην [[υδάτινη πηγή]] (εκροή υπογείων υδάτων) που αποτελεί μέρος ενός καρστικού υδρολογικού συστήματος <ref>Whittow, John (1984). ''Dictionary of Physical Geography''. London: Penguin, 1984, p. 291. {{ISBN|0-14-051094-X}}.</ref>, του γεωλογικού συστήματος εκείνου δηλαδή που διαμορφώθηκε από τη διάλυση πετρωμάτων, όπως [[ασβεστόλιθος]], [[δολομίτης]] και [[γύψος]] και χαρακτηρίζεται από [[Καταβόθρα|καταβόθρες]], σπηλιές και υπόγεια αποστραγγιστικά συστήματα <ref>[https://web.archive.org/web/20060516002856/http://www.esi.utexas.edu/outreach/caves/karst.php What is Karst, University of Texas at Austin]</ref>.
==κές ιδιότητεςΙδιότητες καρστικών πηγών==
==Καρστικές πηγές Στην Ελλάδα ==
Το [[Διοξείδιο του άνθρακα|dιοξείδιοδιοξείδιο του άνθρακα]] (CO<sub>2</sub>), όταν είναι ενσωματωμένο στo νερό (π.χ. βρόχινο νερό) διαλύειχημικάδιαλύει χημικά τον ανθρακικό βράχο. Εκεί που δεν υφίσταται επιφανειακή στράγγιση, το νερό διαπερνά το έδαφος σχηματίζοντας έτσι τις χαρακτηριστικέςχαρακτηριστική γεωλογική καρστικέςκαρστικη μορφώσειςμορφολογία του.
Στην Ελλάδα ο καρστ (μορφολογία και υδροφορέα σε ασβεστόλιθο, δoλομίτη και [[Μάρμαρο|μαρμάρινα]] ιζήματα) καλύπτει περίπου το 30 %.<ref>General characteristics and classification of karst aquifers in Greece. K. Voudouris, N. Kazakis. Review of the Bulgarian Geological Society, Vol. 79,3, 2018,p. 159</ref> Στην Ελλάδα τα ανθρακικά πετρώματα κυριαρχούν προπαντός τη στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]], τη Μακεδονία, τη [[Στερεά Ελλάδα]] και τη [[Κρήτη]]. Η διανομή τών καρστικών πηγών στην Ελλάδα έχει ως εξής : 125 στην Πελοπόννησο, 98 στην Στερεάς Ελλάδας, 95 στην Μακεδονία, 44 στην Κρήτη.<ref>Καρστικές Πηγές Στην Ελλάδας. Αποτήπωση και αξιολόγηση με τι χρήση γεωγραφικού συστήματος πληροφοριών. Ι. Ομππετσανοφ, Ι. Κοημαντακις, Σ. Σταματακη. NTUA, Athens, School of Mining and Metallurgy, paper 2004, p. 7</ref>
 
Σε ορεινές περιοχές, π.χ. στην Πελοπόννησο, αναπτύχθηκαν [[Οροπέδιο|Οροπέδια]]: επιφάνεια χωρίς αποστράγγιση (κλειστές γεωλόγικέςγεωλογικές Λεκάνες). Η έλλειψη νερού για άρδευση καλύφθηκε με πηγάδια και καρστικές πηγές.
Στην Ελλάδα το καρστικό νερό έναι σκληρό ή και πολύ σκληρό (βαρύ φορτίο ορυκτών και [[Ανθρακικό ασβέστιο|ανθρακικιού ασβεστίου]] ή [[Ανθρακικό μαγνήσιο|ανθρακικού μαγνησίου]]). Παρά το φορτία ρύπανσης (δείτε επίσης παρακάτω), η Ελλάδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό για το πόσιμο νερό από τις καρστικές πηγές. „24% ή σε αριθμό 129 πηγές, ήταν ανεκμετάλλευτες την περίοδο 1978 – 1986, εκ των οποίων 62 ανήκουν στο παράκτιο καρστικό σύστημα και αυτές εξακολουθούν να μένουν ανεκμετάλλευτες.“<ref>NTUA χαρτί, σελ. 18</ref> Το 34% χρησιμοποιείται για άρδευση. Το 41% χρησιμοποιείται για πόσιμο νερό και αρδευση, 10% αποκλειστικά για πόσιμο νερό.<ref>NTUA χαρτί, σελ. 19</ref> Υπάρχουν καρστικές πηγές στην επιφάνεια και ακόμη και σε ποτάμια, σε λιμνές, στην [[Ακτή]] και στην [[Υφαλοκρηπίδα]].
 
==κές ιδιότητες καρστικών πηγών==
Το [[Διοξείδιο του άνθρακα|dιοξείδιο του άνθρακα]] (CO<sub>2</sub>), όταν είναι ενσωματωμένο στo νερό (π.χ. βρόχινο νερό) διαλύειχημικά τον ανθρακικό βράχο. Εκεί που δεν υφίσταται επιφανειακή στράγγιση, το νερό διαπερνά το έδαφος σχηματίζοντας έτσι τις χαρακτηριστικές καρστικές μορφώσεις του.
 
Σε ορεινές περιοχές, π.χ. στην Πελοπόννησο, αναπτύχθηκαν [[Οροπέδιο|Οροπέδια]]: επιφάνεια χωρίς αποστράγγιση (κλειστές γεωλόγικές Λεκάνες). Η έλλειψη νερού για άρδευση καλύφθηκε με πηγάδια και καρστικές πηγές.
 
Σε χρόνια με έντονη βροχόπτωση και σήμερα ακόμα πλημμυρίζουν τα εδάφη ή και καλύπτονται τελείως από λίμνες που σχηματίζονται.
Σε υδρογεωλογικά σημεία σε μεγάλη απόσταση θα αναδύεται το νερό ξανά ως καρστικη πηγή. Σε μορφολογίες διαφορετικές από την οροπέδια η ελλιπής διαθεσιμότητα επιφανειακών υδάτων είναι παρόμοιο πρόβλημα.
 
Το βρόχινο νερό, όταν είναι εμπλουτισμένο με φυσικό διοξείδιο του άνθρακα (CO<sub>2</sub>), διαβρώνει με χημικό τρόπο τους ανθρακικούς βράχους. Αποτέλεσμα: ασβεστόλιθοι υδροφόροι.
Κατά τη διάρκεια μεγάλων γεωλογικών χρόνων η [[Τεκτονική]] παραμόρφωσε τα πετρώματα με διάκλασεις.
 
Οι διακλάσειςανοίγματα στα βράχια διευρύνονται και συνδέονται με δίκτυο υδατίνων αγωγών που φτάνουν μέχρι και σε μέγεθος σπηλαίαςσπηλιάς.
Το βρόχινο νερό, όταν εμπλουτισμένο με φυσικό διοξείδιο του άνθρακα (CO<sub>2</sub>), διαβρώνει με χημικό τρόπο τους ανθρακικούς βράχους. Αποτέλεσμα: ασβεστόλιθοι υδροφόροι.
 
Οι διακλάσεις στα βράχια διευρύνονται και συνδέονται με δίκτυο υδατίνων αγωγών που φτάνουν μέχρι και σε μέγεθος σπηλαίας.
 
Μεγαλύτερες ποσότητες νερού διεισδύουν ταχύτερα σε καρστικο υδροφόρο ορίζοντα. Έτσι o φυσικός καθαρισμός μέσω φιλτραρίσματος μειώνεται δραστικά.
 
Μια πολήπολύ αρνητική ιδιότητα των καρστικών πηγών έναιείναι η δυνητικά προβληματική [[Ποιότηταποιότητα του νερού]] τους. ΟτανΌταν το βρόχινο νερό διέχεταιτης βροχής διέρχεται μέσα από τον ασβεστόλιθο, μολύνει πιθανώς το πόσιμο νερό με xλωριούχοι. Το νερό άρδευσης επιβαρύνεται από [[Ευτροφισμός|Ευτροφισμόευτροφισμό]] (νιτρικά και φωσφορικά, κυρίωοςκυρίως από λιπάσματα και απορρυπαντικά).
 
Η απόδοση νερού σε καρστικές πηγές έχει μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με την βροχόπτωση.
==Καρστικές πηγές Στηνστην Ελλάδα ==
Στην Ελλάδα ο καρστκαρστικές (μορφολογίαπηγές και υδροφορέα σε ασβεστόλιθο, δoλομίτη και [[Μάρμαρο|μαρμάρινα]] ιζήματα) καλύπτει περίπου το 30 %.<ref>General characteristics and classification of karst aquifers in Greece. K. Voudouris, N. Kazakis. Review of the Bulgarian Geological Society, Vol. 79,3, 2018,p. 159</ref> Στην Ελλάδα ταΤα ανθρακικά πετρώματα κυριαρχούν προπαντός τη στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]], τη [[Μακεδονία (ελληνικό διαμέρισμα)|Μακεδονία]], τη [[Στερεά Ελλάδα]] και τη [[Κρήτη]]. Η διανομήκατανομή τώντων καρστικών πηγών στην Ελλάδα έχει ως εξής : 125 στην Πελοπόννησο, 98 στην Στερεάς Ελλάδας, 95 στην Μακεδονία, 44 στην Κρήτη.<ref>Καρστικές Πηγές Στην Ελλάδας. Αποτήπωση και αξιολόγηση με τι χρήση γεωγραφικού συστήματος πληροφοριών. Ι. Ομππετσανοφ, Ι. Κοημαντακις, Σ. Σταματακη. NTUA, Athens, School of Mining and Metallurgy, paper 2004, p. 7</ref>
 
Στην Ελλάδα το καρστικό νερό έναιείναι σκληρό ή και πολύ σκληρό (βαρύ φορτίο ορυκτών και [[Ανθρακικό ασβέστιο|ανθρακικιού ασβεστίου]] ή [[Ανθρακικό μαγνήσιο|ανθρακικού μαγνησίου]]). Παρά το φορτία ρύπανσης (δείτε επίσης παρακάτω), η Ελλάδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό για το πόσιμο νερό από τις καρστικές πηγές. „24Το 24% ή σε αριθμό 129 πηγές, ήταν ανεκμετάλλευτες την περίοδο 1978 – 1986, εκ των οποίων 62 ανήκουν στο παράκτιο καρστικό σύστημα και αυτές εξακολουθούν να μένουν ανεκμετάλλευτες.“<ref>NTUA χαρτί, σελ. 18</ref> Το 34% χρησιμοποιείται για άρδευση. Το 41% χρησιμοποιείται για πόσιμο νερό και αρδευση, 10% αποκλειστικά για πόσιμο νερό.<ref>NTUA χαρτί, σελ. 19</ref> Υπάρχουν καρστικές πηγές στην επιφάνεια και ακόμη και σε ποτάμια, σε λιμνέςλίμνες, στην [[Ακτή]] και στην [[Υφαλοκρηπίδα]].
 
<br />
Αυτές οι πηγές είναι συχνά σχετικά μεγάλες.
 
<gallery>