Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Λορέντσο Βάλλα»

Διορθώσεις εκφραστικού κι ορθογραφικού περιεχομένου, προσθήκες από τη γερμανική σελίδα
(Προσθήκη πληροφοριών απο Harvard Press κι άλλες πηγές)
(Διορθώσεις εκφραστικού κι ορθογραφικού περιεχομένου, προσθήκες από τη γερμανική σελίδα)
 
 
=== Παιδικά χρόνια και σπουδές ===
Γιος του νομομαθούς και δικηγόρου Λούκα ντέλλαντέ λα Βάλλα, ο Λορέντσο γεννήθηκε στη [[Ρώμη]] το 1406 ή 1407. Παρακολούθησε μαθήματα των λογίων φιλολόγων [[Λεονάρντο Μπρούνι]] και του [[ΠότζιοRinuccio da Μπρατσολίνι]]Castiglione, έμαθεμαθαίνοντας από μικρός να αμφισβητεί τα πάντα,. έγινεΈδειξε δεινόςνωρίς φιλόλογοςμεγάλο τηςταλέντο ιταλικήςστη καιγλώσσα, λατινικήςτη γραμματική και έδειξετην νωρίςιστορία, οτιμε ήταν έτοιμοςτάση να διδάξειγίνει τηφιλόλογος γλώσσατης ιταλικής και λατινικής γλώσσας. Επίσης έμαθε καλά ελληνικά από τον [[Τζιοβάνι Αουρίσπα]]<ref>{{Cite book|title=Chisholm, Hugh (1866–1924), journalist and editor of the Encyclopaedia Britannica|first=Nigel|last=Hamilton|publisher=Oxford University Press|date=2004-09-23|series=Oxford Dictionary of National Biography|url=http://dx.doi.org/10.1093/ref:odnb/32404}}</ref>, τουτο ΣικελούΣικελό φιλέλληνα που 'χε ζήσει στη Χίο και στην Κωνσταντινούπολη ως γραμματέας του [[Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος|Ιωάννη Η' Παλαιολόγου]]. Μελέτησε ιδιαίτερα κείμενα του [[Αριστοτέλης|Αριστοτέλη]], του [[Μάρκος Τύλλιος Κικέρων|Κικέρωνα]], του [[Βοήθιος|Βοηθίου]], του [[Μάρκος Φάβιος Κοϊντιλιανός|Κοϊντιλλιανού]] και του [[Θωμάς Ακινάτης|Θωμά Ακινάτη]].
 
Μαχητικός, συχνά εριστικός, ήδη σαν νεόςνέος καθηγητήςβοηθός καθηγητή ξάφνιασε τους συγχρόνους του με τις ριζοσπαστικές απόψεις του επί φιλολογικών, φιλοσοφικών, κοινωνικών και θρησκευτικών ζητημάτων, κάνοντας γρήγορα πολλούς φίλους αλλά και (πιο πολλούς) εχθρούς. Μετακόμισε για ένα σύντομο χρονικό διάστημα στην [[Πιατσέντσα]], χωρίς να μας εχει γίνει γνωστό το γιατί, αλλά σύντομα επέστρεψε στη Ρώμη. Το 1431 χειροτονήθηκε ιερέας κι επιδίωξε να γίνει γραμματέας του [[Πάπας Ευγένιος Δ΄|Πάπα Ευγένιου Δ]], με το δίκτυο επαφών του, αλλά χωρίς επιτυχία<ref name=":0">{{Cite book|title=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|first=Lodi|last=Nauta|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|date=2017|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Summer 2017|url=https://plato.stanford.edu/archives/sum2017/entries/lorenzo-valla/}}</ref>
 
=== Φιλόλογος στην Παβία ===
ΚαθηγητήςΠρος το τέλος του 1431 ακολούθησε τον καθηγητή του ρητορικής [[Γκασπαρίνο Μπαρτσίτσα]] σα λέκτορας στο [[Πανεπιστήμιο της Παβία|ΠανεπιστημίουΠανεπιστήμιο]] της [[Παβία|Παβίας,]]ς όπου συνδέθηκε με το λόγιο [[Μαφέο Βέτζιο]], κι εκδήλωσε την προτίμησή του προς την [[φιλοσοφία]] του [[Επίκουρος|Επίκουρου]] με τον διάλογόέργο του ''Περί της απολαύσεως (De voluptate) και του πραγματικού καλού (De voluptate)'' που έγραψε στην [[λατινική γλώσσα]] (όπως και όλα του τα έργα) σε μορφή διαλόγου: εφ’ όσον ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Θεό, η φύση του είναι καλή, άρα και τα ένστικτά του καλά. Συνεπώς και οι απολαύσεις που προκαλούνται από την ικανοποίηση αυτών των ενστίκτων είναι καλές και νόμιμες. Μια εταίρα έχει μεγαλύτερη αξία για την ανθρωπότητα από μια μοναχή, συμπεραίνει. Συνεπής με τις απόψεις του, ο Βάλλα είχε τρία παιδιά από μια ερωμένη του{{πηγή}}.
 
Το [[1433]] προκάλεσε σκάνδαλο με την σφοδρή επίθεσή του κατά των νομομαθών του [[Μεσαίωνας|Μεσαίωνα]] και ειδικά του Μπάρτολο (Bartolo da Sassoferrato) για τα «βάρβαρα» λατινικά του. ΈγινανΠροκλήθηκαν συγκρούσεις μεταξύ των φοιτητών, καιθεωρήθηκε υπεύθυνος κι αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τοτην έδρα του ΠανεπιστήμιοΠανεπιστημίου της Παβίας. <br />Ύστερα από μια νέα περιπλάνηση σε [[Μιλάνο]] και [[Γένοβα]], κι έχοντας αποτύχει να προσληφθεί στην παπική γραμματεία, ο Βάλλα μπήκε το 1435 στην υπηρεσία του [[Αλφόνσος Γ΄ της Αραγωνίας|Αλφόνσο του Μεγαλόψυχου]], βασιλιά της Αραγωνίας, ως γραμματέας και ιστορικός.
 
=== Στην αυλή του Αλφόνσο στη Νάπολη ===
Ο Αλφόνσο διεκδικούσε και τον θρόνο της [[Νάπολη|Νάπολης]] την οποία όμως ο [[πάπας Ευγένιος Δ΄]] θεωρούσε παπικό τιμάριο. Ο Βάλλα αποδείχθηκε το τέλειο όπλο κατά του πάπα, αρθρογραφώντας συνεχώς εναντίον του με κοφτερά επιχειρήματα. Το 1440 έγραψε το πλέον διάσημο από τα έργα του "Περί της κακώς θεωρουμένης και ψευδούς δωρεάς του Κωνσταντίνου", όπου απεδείκνυε την πλαστογραφία που 'χε διαπραχθεί πριν 7 αιώνες επί της [[Δωρεά του Κωνσταντίνου|Δωρεάς του ''Κωνσταντίνου'']] ''(Constitutum Constantini).'' Σύμφωνα μ' αυτήν, ο πρώτος χριστιανός αυτοκράτορας είχε δήθεν μεταβιβάσει στον πάπα Σίλβεστρο Α΄(314-335) την πλήρη κοσμική κυριαρχία της Χριστιανοσύνης. Είχαν προηγηθεί και άλλες αμφισβητήσεις του εγγράφου αλλά η ιστορική και κυρίως γλωσσολογική κριτική του Βάλλα τις θεμελίωσε επιστημονικά κι έθεσε οριστικό τέρμα στο ζήτημα. Για παράδειγμα η χρήση της λέξης "''satrap''" (σατράπης) περσικής προέλευσης ήταν αναχρονισμός, αφού δε χρησιμοποιούνταν στα λατινικά τον 4ο αιώνα αλλά τον 8ο<ref>{{Cite book|title=On the Donation of Constantine|first=Lorenzo|last=Valla|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674030893|date=2008|url=https://books.google.co.uk/books?id=gPhpKv1O65EC&pg=PR7#v=onepage&q&f=false}}</ref>.
 
Με τα συγγράμματά του περί ''Περί ελευθερίας της βούλησης'' ''και Repastinatio (Επανακαθορισμός της σκέψης ή Διαλεκτικές αντιδικίες)'' το 1439 επανεξεταζει την Αριστοτελική σχολή σκέψης των [[Σχολαστικισμός|Σχολαστικών]], όχι τόσο στο περιεχόμενο της όσο σε ρητορικό, συγκεκριμένα αμφισβητώντας την αποτελεσματικότα των επιχειρημάτων της. Για να γράψει το τελευταίο βιβλίο βασίστηκε και στο έργο του [[Γεώργιος Τραπεζούντιος|Γεώργιου του Τραπεζούντιου]]<ref name=":0" />. Έτσι έλαβε μέρος στη διαμάχη Πλατωνικών Αριστοτελικών που το ίδιο έτος έπαιρνε νέα τροπή με την παρέμβαση του [[Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων|Γεώργιου Γεμιστού Πλήθωνα]] στη [[Σύνοδος Φλωρεντίας|Σύνοδο της Φλωρεντίας]]. Επίσης επέκρινεEπέκρινε δριμύτατα όλα τα φερόμενα ως "''πεπαλαιωμένα φιλοσοφικά συστήματα''" και στράφηκε κατά του συντηρητισμού και της τυφλής υπακοής των μοναχών προς τον Πάπα με το βιβλίο του ''Περί των όρκων των μοναχών''.
 
=== Αντιδικίες και διαμάχες χωρίς τέλος ===
Ο Βάλλα αντιδικούσε με ζωντανούς και νεκρούς: τόλμησε να επικρίνει το ύφος του [[Κικέρωνας|Κικέρωνα]] εκφράζοντας την προτίμησή του για τον [[Κοϊντιλιανός|Κοϊντιλιανό]], και βρισκόταν σε συνεχείς διαμάχες με άλλους λογίους της Αυλήςαυλής του Αλφόνσου, τις οποίες αυτός ο βασιλιάς αυτός (μέγας προστάτης των γραμμάτων) παρακολουθούσε με εξαιρετική ευχαρίστηση μάλλον διασκεδάζοντας.
 
Ο Βάλλα συνέχισε τις δημόσιες «αιρέσειςπροκλήσεις» του. Αρνήθηκε να δεχτεί ότι το «Πιστεύω» των Αποστόλων συντάχθηκε όντως από τους μαθητές του Χριστού. Αντιπροσωπεία της Ιεράς Εξέτασης τον ανέκρινε (ο ίδιος δήλωσε ότι ήταν απόλυτα ορθόδοξος) και τον βρήκεκατηγόρησε αιρετικόγια "αίρεση" σε οκτώ σημεία, αλλά παρενέβη ο Αλφόνσο και το ζήτημα μπήκε στο αρχείο. Ήταν όμως από το περιβάλλον της Νάπολης ήδη ανεπιθύμητος. Συνεχείς ήταν οι δημόσιες διαμάχες του με τοντο μαχητικό λόγιο [[Πότζιο Μπρατσολίνι]] με ανταλλαγή αιχμηρότατων επιστολών.
 
Ύστερα ο Βάλλα απέδειξε ότι τα αποδιδόμενα στον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη έργα δεν ήταν γνήσια και ότι η δήθεν επιστολή του Αβγάρουβασιλιά [[Άβγαρος|Άβγαρου]] προς τοντο Χριστό ήταν νόθοςκατασκευασμένη, αν και με βάση αυτή είχε πουληθεί επι αιώνες στους πιστούς ο μύθος του [[Άγιο Μανδήλιο|Αγίου Μανδηλίου]]. Τέλος στα Σχόλια στην Καινή Διαθήκη, γνωρίζοντας καλά ελληνικά σχολίασε δημόσια δυσμενώςεπέκρινε την επίσημη λατινική μετάφρασή της Βίβλου σεπου χρήσηαποδιδόταν απόστον τονκαθολικό Άγιο Ιερώνυμο. Για παράδειγμα, πρότεινε για τη λέξη "μετάνοια", να μη χρησιμοποιείται η λατινική ''paenitenia'' που παραπέμπει σε τιμωρία, αλλά repentance, μετατροπή/αλλαγή του νοός/νου.
 
=== Επιστροφή στη Ρώμη ===
Τελικά το 1447 ο Βάλλα συμφιλιώθηκε με την Αγία Έδρα επί του νέου [[Πάπας Νικόλαος Ε΄|πάπα Νικολάου Ε]]΄ (1448), κι αφού πια είχαν εξομαλυνθεί και οι σχέσεις Αλφόνσο-Ρώμης δεν ήταν φρόνιμο να επιμείνει. Ζήτησε φαινομενικά συγγνώμη για τα "αμαρτήματά" του, και το 1455 του απονεμήθηκε ο τίτλος του "αποστολικού συγγραφέα". καιΛίγο αργότερα επί [[Πάπας Κάλλιστος Γ΄|Πάπα Καλλίστου του Γ΄]] ανέλαβε καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ρώμης και μετέφρασε έργα από το [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και τονΙστορίες του [[Ηρόδοτος|ΗρόδοτοΗροδότου]]. Έγραψε επίσης τις ''Γλαφυρότητες της λατινικής γλώσσας'', όπου κατέκρινε όσους κακομεταχειρίζονταν τη λατινική γλώσσα. Πέθανε ως γραμματέας της κουρίας (παπικής αυλής) το 1457. Ωστόσο το έργο του ''Σχόλια στην Καινή Διαθήκη'' απαγορεύτηκανλογοκρίθηκαν όταν μπήκαν στον κατάλογο (index) των απαγορευμένων βιβλίων της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
 
=== Αποτίμηση ===
Γενικά ο Βάλλα αγωνίσθηκε με θάρρος, θράσος αλλά και λογικά επιχειρήματα εναντίον της μεσαιωνικής φιλοσοφίας. Ειδικότερα επί των παρερμηνειών των κειμένων του Αριστοτέλη καθώς, επί της διαστροφής των καθολικών κληρικών αλλά και των απαρχαιωμένων τύπων της λατινικής γραμματικής που τότε ήταν τότε σε ευρεία χρήση, έφερε φρέσκες αντιλήψεις εκσυγχρονίζοντας τη κοσμοθεώρηση των Ιταλών της εποχής κι επιταχύνοντας την έλευση της Αναγέννησης.
 
Τα έργα του Βάλλα υπέσκαψαν το αλάθητο του Πάπα, και ειδικά η απόρριψη της ''Δωρεάς του Κωνσταντίνου'', ήταν ένα ισχυρό χτύπημα στην εξουσία των παπών κι εν μέρει συνέβαλαν στην "ανταρσία" του [[Μαρτίνος Λούθηρος|Μαρτίνου Λούθηρου]], λίγες δεκαετίες αργότερα.
421

επεξεργασίες