Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

*Η εξάπλωση τής Ελληνικής και η χρησιμοποίησή της από ανθρώπους που δεν την είχαν ως μητρική τους γλώσσα επέφερε τον κλονισμό τής ευκτικής έγκλισης, έγκλιση η οποία απαιτούσε βαθύτερη αίσθηση τής γλώσσας. Η "ευχετική ευκτική" τού ανεξαρτήτου λόγου αντικαταστάθηκε σταδιακώς από την αναλυτική της (περιφραστική) εκφορά. Το ίδιο συνέβη και με την τροπικότητα που εξέφραζε η λεγόμενη "δυνητική ευκτική": και αυτή σταδιακώς πέρασε σε περιφραστικές δηλώσεις, αρχικά με το ''ἔχω/εἶχον + απαρέμφατο (ἔχω/εἶχον γράψαι)'', αργότερα με το ''να + υποτακτική ενεστώτα/ αορίστου'' ή ''οριστ.'' ''αορίστου'', για να καταλήξει στην περίφραση τού ''θα + παρατατικός (θὰ ἔγραφε).''
 
* Τα τριτόκλιτα ουσιαστικά προκαλούσαν δυσκολίες με την κλίση τους, ιδίως ωρισμένα "ανώμαλα" ουσιαστικά και συνηρημένοι τύποι, καθώς και τα λεγόμενα "αττικόκλιτα" (ὁ λεώς - τοῦ λεῶ κλπ.). Τέτοια ήταν λχ. τα ουσιαστικά : τὸ οὖς - τοῦ ὠτός, ἡ κλείς -τῆς κλειδός, τὀ ὕδωρ - τοῦ ὕδατος, ὁ ἀμνός - τοῦ ἀρνός, ὁ οἶς - τοῦ οἰός, ἡ ναῦς - τῆς νηός, ὁ ὗς - τοῦ ὑός, ὁ βοῦς -τοῦ βοός, ὁ κτείς -τοῦ κτενός, ἡ ἅλως - τῆς ἅλω, ὁ παῖς - τοῦ παιδός, κα. Τα ουσιαστικά στους χρόνους τής Κοινής είτε αντικαταστάθηκαν με συνώνυμά τους, ήτοι : ὕδωρ > νηρόν (< νεαρόν ὕδωρ), ὗς > χοῖρος, οἶς > πρόβατον, ναῦς > πλοῖον, είτε μεταπλάστηκαν σε μορφολογικώς απλουστέρους τύπους : οὖς > ὠτίον, κλείς > κλειδίον, βοῦς > βοίδιον, κτείς > κτένιον, ἅλως > ἁλώνιον, παῖς > παιδίον και ἀμνός > γεν. ἀμνοῦ κλπ. Ομοίως αντί τών αττικών τύπων ὁ λεώς - τοῦ λεῶ, ὁ νεώς - τοῦ νεῶ, ελέχθησαν ὁ λαός - τοῦ λαοῦ, ὁ ναός - τοῦ ναοῦ, που ήταν ομαλότερα. Το ίδιο, ως ομαλότεροι, χρησιμοποιήθηκαν για τα τριτόκλιτα οι τύποι τὸν ὑγιῆ αντί τὸν ὑγιᾶ, τὸν ἐνδεῆ αντί τὸν ἐνδεᾶ και τὰ ὑγιῆ, τὰ χρέη αντί τών τύπων τὰ ὑγιᾶ, τὰ χρέα. Ομοίως εξομαλύνθηκαν τα ουδέτερα τού τύπου τὸ κρέας - τοῦ κρέως, που μεταπλάστηκαν στις πλάγιες πτώσεις τους συνήθως σε τύπους με -τ- : τοῦ κρέατος, τοῦ κέρατος, αλλά και τοῦ γήρους (αντί γήρως) προτού γίνει τοῦ γήρατος.
* Οι συγγραφείς χρησιμοποιούν λιγότερα επίθετα με ανώμαλα παραθετικά, αποφεύγουν επίθετα της τρίτης κλίσης όπως και μονοσύλλαβα ουσιαστικά που έχουν ανώμαλη κλίση. Αποφεύγουν επίσης τα ρήματα εις -μι και πλάθουν ή βρίσκουν και χρησιμοποιούν ρηματικούς τύπους με την κατάληξη -ω. Επίσης αντικαθίστανται οι καταλήξεις του β΄ αορίστου με τις καταλήξεις του α΄ αορίστου
*Κατάργηση τού δυικού αριθμού και αντικατάσταση με το αριθμητικό ''δύο'' : ὀφθαλμώ > δύο ὀφθαλμώ > δύο ὀφθαλμοί.
*Αντικαθίστανται οι καταλήξεις του β΄ αορίστου με τις καταλήξεις του α΄ αορίστου.
 
* Στη σύνταξη το «ἴνα» αντικαθιστά μια σειρά από συνδέσμους και απαρέμφατα. Έτσι, η υποτακτική λειτουργικά ενισχύθηκε σημαντικά, επιτελώντας την αναλυτική εκφορά τού τελικού απαρεμφάτου (βούλομαι ἐλθεῖν > βούλομαι ἵνα ἔλθω).
* Στη σύνταξη το «ἴνα» αντικαθιστά μια σειρά από συνδέσμους και απαρέμφατα. Γίνεται ευρύτερη χρήση των υποκοριστικών χωρίς όμως αυτά να έχουν την αρχική υποκοριστική τους έννοια (π.χ. το παιδίον δεν είναι όπως στα Αρχαία Ελληνικά το μικρό παιδί, αλλά γενικά το παιδί). Επίσης, επηρεασμένη από την αραμαϊκή γλώσσα, η Ελληνιστική Κοινή χρησιμοποιεί συχνά το «τότε» και τη φράση-κλισέ «καί το δέ».
 
* Το [[απαρέμφατο]] στην [[Κυπριακή διάλεκτος|Κύπρο]] και στον [[Ποντιακή διάλεκτος|Πόντο]] είχε μακροβιότερη ιστορία, αλλά στην Ελλάδα η χρήση του περιορίζεται δραματικά από την Ελληνιστική Κοινή. Χρησιμοποιείται πλατιά μόνον όταν μαρτυρεί σκοπό και συχνά βρίσκεται εμπρόθετο με γενική. Επίσης περιορίζεται η χρήση της παθητικής φωνής και ο κόσμος προτιμά να χρησιμοποιεί το ενεργητικό ρήμα μαζί με κάποιαν αυτοπαθή αντωνυμία.
<references />
 
== Περαιτέρω πηγές ==
 
* Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Συνοπτική Ιστορία τής Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 2002.
* Γ.Ν. Χατζιδάκις, Σύντομος Ιστορία τής Ελληνικής Γλώσσης, Αθήνα 1915.
* http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_14/index.html
{{Ελληνική γλώσσα}}
 
57

επεξεργασίες