Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

6 bytes αφαιρέθηκαν, πριν από 3 μήνες
μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
Οι πεδινές εκτάσεις σχηματίζονται κοντά στα παράλια, με κυριότερες τις πεδιάδες της Καλλονής, του Πολιχνίτου, της Ερεσού και της Γέρας. Οι ακτές της Λέσβου εμφανίζουν πλούσιο διαμελισμό και χαρακτηρίζονται, στα νότια, από τον σχηματισμό δύο μεγάλων εγκολπώσεων με πολύ στενές εισόδους, τον κόλπο της Γέρας και τον κόλπο της Καλλονής. Ο [[κόλπος της Καλλονής]] είναι ο μεγαλύτερος, με έκταση που υπολογίζεται στα 110 τετραγωνικά χιλιόμετρα και μέσο βάθος δέκα μέτρων. Συνδέεται με το Αιγαίο μέσω ενός στενού διαύλου μήκους τεσσάρων χιλιομέτρων. Στις όχθες του βρίσκονται [[αλυκή|αλυκές]] και υγροβιότοποι. Χαρακτηρίζεται ως αβαθής ημίκλειστος. Ο [[κόλπος της Γέρας]] είναι στο ανατολικό άκρο του νησιού και έχει έκταση 42 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Κατά μήκος των ακτών του έχουν σχηματιστεί υφάλμυρα [[έλος|έλη]].<ref>Z. Ζεμανίδου, Ε. Τσιμπούκη, Η. Καλδέλλη και Ν. Σουλακέλης, [http://kpe-kastor.kas.sch.gr/kpe/yliko/sppe2/oral/PDFs/204-214_oral.pdf Χαρτογράφηση των υγροβιότοπων της Λέσβου και η αξιοποίησή τους στα εκπαιδευτικά προγράμματα της Λέσβου], ΚΠΕ Δήμου Ευεργέτουλα, 2ο Συνέδριο Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αθήνα, 15-17 Δεκεμβρίου 2006. Ανακτήθηκε την 28 Φεβρουαρίου 2012.</ref>
[[Αρχείο:ΚΟΛΠΟΣ ΚΑΛΛΟΝΗΣ (ποταμός Τσικνιάς) & ΟΛΥΜΠΟΣ.jpg|μικρογραφία|Ο ποταμός Τσικνιάς στον Κόλπο Καλλονής]]
[[Αρχείο:Υγροβιότοπος Καλλονής, Λέσβος.jpg|εναλλ.=Στη λιμνοθάλασσα των Μέσων και στη λιμνοθάλασσα της ΑλικήςΑλυκής Καλλονής έχουν τακτική παρουσία πολλά υδρόβια πουλιά: ερωδιοί, πάπιες, φοινικόπτερα, βαρβάρες, καστανόχηνες κ.ά. Επικρατούσα βλάστηση αλοφυτική.|μικρογραφία|Υγροβιότοπος Καλλονής, Λέσβος]]
Η Λέσβος, αν και διαθέτει πλούσια βλάστηση, δεν έχει μεγάλους ποταμούς, παρά μόνο χειμάρρους. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ποταμός [[Ευεργέτουλας]] στο κεντρικό μέρος του νησιού, καθώς στο σημείο που εκβάλλει στο κόλπο της Γέρας σχηματίζεται το [[έλος Ντίπι]], το μεγαλύτερο του νησιού και σημαντικός υγροβιότοπος. Άλλοι σημαντικοί ποταμοί είναι οι Τσικνιάς, Τσιχλιώτας, Μυλοπόταμος, Σεδούντας και Αλμυροπόταμος. Τα δάση της καλύπτουν σχεδόν το ένα πέμπτο της επιφάνειάς της και οι ελαιώνες της, το ένα τέταρτο της έκτασής της. Αντίθετα όμως με την υπόλοιπη Λέσβο, το δυτικό τμήμα του νησιού είναι ξερό και άγονο.
 
Μετά την [[Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453)|άλωση της Κωνσταντινουπόλεως]] έγινε μια πρώτη προσπάθεια κατάληψης της Λέσβου από τους Τούρκους το 1455 που όμως απέτυχε. Την 1 Σεπτεμβρίου [[1462]] το νησί πολιορκείται από το [[Μωάμεθ Β' ο Πορθητής|Μωάμεθ Β']] και το στόλο του και η Μυτιλήνη παραδίδεται ύστερα από 14 ημέρες. Μετά την κατάληψη της Μυτιλήνης, οι Τούρκοι την καταστρέφουν και σφάζουν μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Οι εναπομείναντες χριστιανοί μετακινήθηκαν στην ενδοχώρα. Στη Λέσβο γεννιέται επί τουρκοκρατίας ο [[Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα]]. Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας το νησί δέχτηκε αρκετές επιδρομές από τους Ενετούς, Γάλλους, Ιωαννίτες Ιππότες της Ρόδου και τους Σαρακηνούς, ενώ χάνει τη σημαντική θέση που έχει. Κατά τη διάρκεια του [[ρωσοτουρκικός πόλεμος|Ρωσοτουρκικού πολέμου]] το νησί δέχεται επιδρομές από τους [[Ψαρά|Ψαριανούς]], οι οποίοι λεηλάτησαν το Πλωμάρι το 1770 και την Πλαγιά το 1773. Η πρώτη επαναστατική κίνηση εναντίον των Τούρκων έγινε το 1817, ενώ το 1821 απέτυχε το στρατιωτικό σχέδιο για τη Χίο και τη Μυτιλήνη. Το 1822 έγινε πάλι προσπάθεια να ξεσηκωθεί η Λέσβος αλλά η [[σφαγή της Χίου]] οδήγησε στην εγκατάλειψη αυτής της προσπάθειας.
 
Με τις μεταρρυθμήσειςμεταρρυθμίσεις που τέθηκαν σε εφαρμογή με το διάταγμα του Ροδόκηπου (1839) και του [[Χαττ-ι Χουμαγιούν]] (1856), η οικονομία του νησιού αλλάζει μορφή και από κλειστή αγροτική, ανοίγεται στη διεθνή αγορά με το εμπόριο κυρίως [[σαπούνι|σαπουνιού]] και λαδιού. Οι αλλαγές που συνέβαλαν σε αυτό ήταν η κατάργηση των προνομίων του ναζίρη στο εμπόριο λαδιού, η δικαιότερη κατανομή φόρων και οι εγγυήσεις προστασίας της ιδιοκτησίας και περιουσίας των ατόμων. Αποτέλεσμα ήταν μια τεράστια πληθυσμιακή αύξηση και οικονομική άνθηση. Ο πληθυσμός του νησιού υπολογίζεται ότι από 12 με 14 χιλιάδες στα μέσα του αιώνα, έφτασε στο τέλος του 19ου αιώνα τις 100 με 130 χιλιάδες, η μεγάλη πλειοψηφία των οποίων είναι χριστιανοί, αλλά δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία. Σημαντική ώθηση στην οικονομία έδωσε και το γεγονός ότι αρκετοί από τους κατοίκους του νησιού μετανάστευσαν ύστερα από τη παγωνιά το 1850 που κατέστρεψε τις σοδειές και σκότωσε το κτηνοτροφικό κεφάλαιο και ασχολήθηκαν με εμπορικές εταιρείες.<ref>Σ. Λυκιαρδοπούλου (2011) [http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/24590#page/50/mode/2up Η εκπαίδευση στη Λέσβο κατά την τελευταία περίοδο της οθωμανοκρατίας (1800-1912)], εθνικό αρχείο διδακτορικών διατριβών. Ανακτήθηκε την 12η Ιουνίου 2012</ref> Τα εργοστάσια παραγωγής άνηκαν αποκλειστικά σε χριστιανούς, κάτι που σύμφωνα με το Β. Lewis οφείλεται στο γεγονός ότι οι Οθωμανοί έμειναν πιστοί στις ισλαμικές αρχές τους και αρνήθηκαν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες.<ref>B. Lewis, ''Η Ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας'', εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 2001, σελ. 97</ref> Αποτέλεσμα αυτού του φαινομένου ήταν η συρρίκνωση του οθωμανικού στοιχείου της Λέσβου. Σύμφωνα με την άποψη του στρατηγού Wilson η συρρίκνωση οφείλεται στην ελλειπή μόρφωση, στις στρατολογήσεις, στις κακές συνθήκες διαβίωσης και το ράθυμο χαρακτήρα των Οθωμανών.<ref>Σ. Αναγνώστου, ''Ο Ελληνοτουρικός πόλεμος και ο αντίκτυπός του στη Λέσβο'', Μυτιλήνη 1997, σελ. 23</ref>
 
=== Νεότερη ιστορία ===
Η Λέσβος απελευθερώθηκε από τους Τούρκους τις [[8 Νοεμβρίου]] [[1912]] από το στόλο του ναύαρχου [[Παύλος Κουντουριώτης|Κουντουριώτη]] και η πλήρης ενσωμάτωσή της με την Ελλάδα έγινε το 1914. Στον [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο]] στο νησί εγκαθίστανται μονάδες του Αγγλογαλλικού στόλου με εγκαταστάσεις (Λουτρά, Ακόθ, Κόλπος Καλλονής, Θερμή κ.α.). Το Μάιο του 1915 το νησί επισκέφτηκε ο [[Ελευθέριος Βενιζέλος]] και μετά πάλι με την Επαναστατική Κυβέρνηση το 1916. Το 1918 η Μεραρχία Αρχιπελάγους πολέμησε στο Μακεδονικό Μέτωπο ([[Μάχη του Σκρα]]).
 
Μετά τη [[Μικρασιατική Καταστροφή]] το 1922 καταφεύγουν στη Λέσβο πολλές οικογένειες Μικρασιατών. Μετέπειτα κατά τα έτη 1923-24 με την ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε, η Λέσβος δέχεται ανταλλάξιμους Έλληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, ενώ ο εναπομείνανταςεναπομείνας πληθυσμός Τούρκων φεύγει. Για την στέγαση των προσφύγων χτίστηκαν στα χωριά οι συνοικισμοί. Η αποκοπή της Λέσβου από τα μικρασιατικά παράλια επέφερε μια σημαντική μείωση στην βιομηχανική παραγωγή του νησιού, αφού η οικονομία του ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτά ως κύρια αγορά των προϊόντων που παρήγαγε. Από την άλλη, οι πρόσφυγες προσέφεραν φτηνά εργατικά χέρια και βοήθησαν στην ανάπτυξη νέων καλλιεργειών.<ref>[http://www.ktel-lesvou.gr/2011-06-22-10-48-32/lesvos-history Η Λέσβος Ιστορία] ΚΤΕΛ-Λέσβου. Ανακτήθηκε την 12 Ιουνίου 2012</ref> Το 1928 στο νησί ζούσαν 137.160 κάτοικοι. Στον [[Ελληνοϊταλικός πόλεμος του 1940|Ελληνοϊταλικό]], Ελληνογερμανικό και [[Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος 1946-1949|Εμφύλιο Πόλεμο]] το νησί (1940-1949) δίνει το φόρο αίματος και υφίσταται τις οικονομικές επιπτώσεις. Το νησί κατέλαβε ο γερμανικός στρατός το 1941. Η κατοχή κράτησε ως το 1944.
 
Στη νεότερη ιστορία, η οικονομία του στηρίζεται στο [[λάδι]] και στα προϊόντα του, στην [[κτηνοτροφία]] και στη [[βυρσοδεψία]], αν και η απόσταση του νησιού από το οικονομικό κέντρο της Ελλάδας τη περίοδο 1950-1970 έδρασε ως τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη. Την ίδια περίοδο έγιναν προσπάθειες απεξάρτησης από τη μονοκαλλιέργεια της ελιάς, η οποία είχε ασταθή παραγωγή και οδήγησε στην εγκατάλειψη του νησιού από τους κατοίκους του. Τη δεκαετία του 1980 αναπτύσσεται η τουριστική βιομηχανία, η οποία σήμερα είναι ένας από τους κύριους τομείς εισοδήματος του νησιού, μαζί με τη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων.
== Διοικητική διαίρεση ==
{{κύριο|Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου}}
Σύμφωνα με το [[πρόγραμμα Καλλικράτης]], από την 1η Ιανουαρίου 2011 το νησί και οι κοντινές βραχονησίδες αποτελούν τον [[Δήμος Λέσβου|Δήμο Λέσβου]], ο οποίος προήλθε από τη συνένωση των δεκατριών πρώην καποδιστριακών δήμων του νησιού. Ο Δήμος Λέσβου είναι ο μεγαλύτερος σε έκταση δήμος της χώρας<ref>[http://www.aegeantimes.gr/article.asp?id=59933&type=30&kata=0 Η αλλαλάζουσααλαλάζουσα μετριότητα των πολιτικών αφανίζει τον μεγαλύτερο σε έκταση Δήμο της Χώρας!!!] www.aegeantimes.gr</ref>.
[[Αρχείο:Γενική_Γραμματεία_Αιγαίου_και_Νησιωτικής_πολιτικήςjpg.jpeg|δεξιά|μικρογραφία|Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής πολιτικής]]
Οι δεκατρείς Δήμοι ήταν (σε παρένθεση οι πληθυσμοί των απογραφών 2001/1991):
Γενικότερα, η μουσική και το τραγούδι ήταν συνυφασμένα με τη ζωή των κατοίκων της Λέσβου, καθώς συνόδευαν κάθε δραστηριότητα της καθημερινότητάς τους (τέλεση εθίμων, οικιακές ενασχολήσεις, εργασία...). Ως προς τις μουσικές πρακτικές, κατά τον 18ο - 19ο αι. η μουσική του νησιού επηρεάστηκε εμφανώς από την κουλτούρα των μεγάλων αστικών κέντρων της Μ. Ασίας (Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη) όπως μαρτυρούν χαρακτηριστικά κοινά στοιχεία που απαντούν στα «τραγούδια του κύκλου του χρόνου» (κάλαντα, χελιδονίσματα ...) και στα «τραγούδια του κύκλου της ζωής» (νανουρίσματα, μοιρολόγια ...). <ref>{{Cite news|url=http://www.mplokia.gr/?p=1834|title=Η μουσική της Λέσβου από την «Κιβωτό του Αιγαίου»|date=2016-02-26|newspaper=ΤΑ ΜΠΛΟΚΙΑ|language=el-GR|accessdate=2017-12-23}}</ref> Το 1840 ο μουσικοδιδάσκαλος [[Γεώργιος ο Λέσβιος]] εξέδωσε δικό του, νέο σύστημα εκκλησιαστικής μουσικής, απλοποιώντας το παλαιό. Λόγω της ευκολίας εκμάθησης άρχισε να διδάσκεται στην Αίγινα με την επιδοκιμασία του Ι. Καποδίστρια, αλλά δεν επικράτησε.
 
Από τα τέλη του 19ου αι. έως τις αρχές του 20ου αι. το κυρίαρχο μουσικό σχήμα ήταν - σύμφωνα με τα μικρασιατικά πρότυπα - οι πολυμελείς ορχήστρες. Η δεκαετία του 1940 αποτέλεσε μια σκοτεινή παρένθεση για τη μουσική παράδοση της Λέσβου, καθώς οι δύσκολες ιστορικές και κοιωνικοοικονομικέςκοινωνικοοικονομικές συνθήκες (Γερμανική Κατοχή, Εμφύλιος ... οικονομική εξαθλίωση) ανάγκασαν τους μουσικούς να εγκαταλείψουν το επάγγελμά τους.<ref>{{Cite web|url=http://www1.aegean.gr/culturelab/music-pract_gr.htm|title=ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ|website=www1.aegean.gr|accessdate=2017-12-23}}</ref> Ωστόσο κατά τις δεκαετίες 1950 - 1970 το μουσικό ενδιαφέρον αναζωπυρώνεται, η μουσική πρωταγωνιστεί ξανά στην καθημερινότητα των κατοίκων του νησιού και μάλιστα το λεσβιακό ρεπερτόριο εμπλουτίζεται με ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια από το νέο πολιτιστικό κέντρο της εποχής, την Αθήνα. Παρά το γεγονός ότι μετά τη δεκαετία του 1990 η μουσική της Λέσβου συμβαδίζει με τα πανελλαδικά μουσικά δεδομένα, διατηρήθηκαν - και διατηρούνται μέχρι σήμερα - μουσικά σχήματα που ζωντανεύουν παλιούς αγαπημένους μουσικούς σκοπούς, ενώ παράλληλα έντονο είναι το ενδιαφέρον των νεότερων να μυηθούν στην μουσική παράδοση του τόπου τους.
 
<br />
559

επεξεργασίες