Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
Με την ονομασία αυτή συνηθίζεται να αποκαλούνται γενικά οι ιθαγενείς πληθυσμοί της [[Αμερική|Αμερικής]] πριν την ανακάλυψή της από τους [[Ευρώπη|Ευρωπαίους]] στα τέλη του [[15ος αιώνας|14ου αιώνα]]. Με την ίδια ονομασία αποκαλούνται μέχρι και σήμερα ορισμένες εθνικές μειονότητες, των οποίων οι ρίζες προέρχονται από τους ιστορικούς αυτούς λαούς. Ορισμένοι από αυτούς τους ιθαγενείς διατηρούν μέχρι σήμερα ένα μοναδικό τρόπο ζωής, ενώ κάποιοι άλλοι αναζήτησαν μόνιμη διαμονή δημιουργώντας μικρές κοινότητες και χωριά, ενώ σε κάποιες περιοχές κατάφεραν να οργανωθούν σε μεγαλύτερες κοινότητες, ακόμα και πόλεις, με πολιτική οργάνωση. Η ονομασία προέρχεται από την πεποίθηση του Κολόμβου ότι έφτασε στην [[Ινδία]], ενώ στην πραγματικότητα είχε φτάσει στην [[Αμερικανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Αμερική]] και ότι οι κάτοικοι που συνάντησε είναι Ινδοί<ref>Στα ισπανικά ''indios'' στα αγγλικά ''indians''. Η διαφορά μεταξύ των λ. Ινδός και Ινδιάνος δεν υπάρχει ούτε στα αγγλικά ούτε στα ισπανικά</ref>.
 
ΜεΜετά την εισβολήεξάπλωση των Ευρωπαίων, οι Ινδιάνοι εξαφανίστηκαν οριστικά από τηντο [[Ευρώπη]]μεγαλύτερο κομμάτι της αμερικάνικης ηπείρου. Άλλες φορές με τις μάχες και τις σφαγές, και άλλες φορές εξαπλώθηκανμε επιδημίες, όπως η [[ευλογιά]], ο [[τύφος]], η [[ιλαρά]] κι η [[διφθερίτιδα]], οι οποίεςθάνατοι αφάνισαντων έωςΙνδιάνων και 110 εκατομμύριαήταν ιθαγενών της Αμερικήςμαζικοί. Τέλικα, οι Ινδιάνοι εξαφανίστηκαν λόγω ασθενειών και διωγμών από τους Ευρωπαίους
 
Ακόμα, οι επιμειξίες Ινδιάνων με [[Λευκή φυλή|λευκούς]] και [[Μαύρη φυλή|μαύρους]], είτε με είτε χωρίς τη θέληση των Ινδιάνων, είχαν ως αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση των καθαρόαιμων Ινδιάνων. Ο σημερινός αριθμός των καθαρόαιμων Ινδιάνων, ο οποίος παραμένει άγνωστος, θα πρέπει να είναι πολύ χαμηλός. Υπάρχουν μερικές δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι που αυτοπροσδιορίζονται ως Ινδιάνοι, αλλά είναι μιγάδες στην καταγωγή- μερικές φορές μπορεί να έχουν πολύ χαμηλό ποσοστό ινδιάνικου DNA.
== Ιστορία ==
 
Σήμερα, οι καθαρόαιμοι Ινδιάνοι δεν αποτελούν την πλειοψηφία σε καμία χώρα της αμερικάνικης ηπείρου. Στη Βόρεια Αμερική ([[Καναδάς|Καναδά]] και [[Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής|Η.Π.Α.]]) πλειοψηφούν οι λευκοί, ενώ στην Κεντρική και στη Νότια οι [[μιγάδες]], με εξαίρεση κάποια μέρη που πλειοψηφούν οι μαύροι, απόγονοι των [[Δουλεία|δούλων]] που ήρθαν στην Αμερική.
 
=== Προέλευση των ιθαγενών ===
Με τα αποικιακά ευρωπαϊκά ρεύματα εξαπλώθηκαν επιδημίες στους ιθαγενείς πληθυσμούς, οι οποίοι δεν είχαν κανένα είδος [[ανοσία|ανοσίας]]. Συνηθισμένες ασθένειες, όπως η [[ιλαρά]] κι η [[ανεμοβλογιά]], αλλά και πιο επικίνδυνες, όπως η [[ευλογιά]], αποδεικνύονταν φονικές για τους ιθαγενείς. Ορισμένοι ιστορικοί υπολογίζουν πως μέχρι και το 80% κάποιων γηγενών πληθυσμών πέθανε από ασθένειες που ήρθαν από την [[Ευρώπη]].
 
Κατά την αρχική αποίκηση της Αμερικανικής ηπείρου, οι αυτόχθονες κάτοικοί της θεωρήθηκαν εμπόδιο στην ανάπτυξη και αντιμετωπίσθηκαν ως πρόβλημα απ’ τους δυτικούς (κύρια) αποίκους. Οι λευκοί επεκτάθηκαν προς τη δύση, με συνέπεια μια φορτική, βίαιη και συνεχόμενη άσκηση πίεσης προς τους γηγενείς (ινδιάνικους) πληθυσμούς, οι οποίοι υπέστησαν μεγάλη συρρίκνωση και υποχρεωτική απομάκρυνση από τις πατροπαράδοτες εστίες τους. Επιπλέον, οι αυτόχθονες αντιστάθηκαν στον προσηλυτισμό τους στη θρησκεία των λευκών, με αποτέλεσμα οι τελευταίοι να αποκτήσουν ένα ακόμη επιχείρημα για την "αναγκαιότητα" του ινδιάνικου εκτοπισμού, όλο και δυτικότερα. Απ’ την πλευρά τους, οι ινδιάνοι αντιλήφθηκαν πως είχαν βρεθεί διωκόμενοι εντός της ίδιας τους της κοιτίδας και το γεγονός αυτό πυροδότησε συγκρούσεις, τόσο μεταξύ διάφορων φυλών, όσο και κατά των αποίκων. Αρκετοί πόλεμοι ξέσπασαν μεταξύ των δυο πλευρών, κάτι που προκάλεσε ένα τεράστιο ρήγμα έλλειψης συνεννόησης και κακοπιστίας ανάμεσα στις δυο πλευρές και που τελικά κατέληξε στο να απωλεσθούναπολεσθούν οι γαίες των ερυθρόδερμων, προς όφελος των νέων κατοίκων της ηπείρου. Οι όροι των διαφόρων διακανονισμών για τα εδάφη δεν τηρούνταν, συχνότατα με ευθύνη των αποίκων και έτσι αναπόφευκτα, νέες ινδιάνικες εξεγέρσεις εκδηλώνονταν συνεχώς. Χρειάσθηκε να περάσουν πολλά χρόνια έως ότου οι λευκοί συνειδητοποιήσουν το μέγεθος του διωγμού που είχαν προκαλέσει στους εντόπιους πληθυσμούς, αλλά και την ευθύνη τους να προβούν στην ενσωμάτωση των ινδιάνων στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή των ΗΠΑ. Προς την κατεύθυνση αυτή, στα [[1887]] ψηφίστηκε το «Νομοσχέδιο Ντωζ» (Dawes Act), βάσει του οποίου, ύστερα από μια μεταβατική χρονική περίοδο, οι γηγενείς θα αποκτούσαν πλήρη δικαιώματα πολίτου των ΗΠΑ. Δεκατέσσερα χρόνια μετά ([[1901]]) οι ινδιάνοι που ανήκαν στις πέντε εκπολιτισμένες φυλές της [[Οκλαχόμα]] έγιναν κανονικοί Αμερικανοί πολίτες, ενώ στα [[1924]] όλοι οι ινδιάνοι των ΗΠΑ απέκτησαν πλήρη πολιτικά δικαιώματα, σε μια προσπάθεια της λευκής πλειοψηφίας να εξιλεωθεί για τα προηγούμενα ανομήματάανομήματα της σε βάρος τους (σφαγές, λεηλασίες, εκτοπίσεις κ.α.)<ref>«''Η ιστορία της Ανθρωπότητας''» (UNESCO), 12τομο, έκδοση: Χ. Τεγόπουλος – Ν. Νίκας & ΣΙΑ Ο.Ε., [[Αθήνα]]: «''Οι ΗΠΑ κατά τον 19ο αιώνα. Η πληθυσμιακή συγκρότηση της Αμερικής. Το ινδιάνικο πρόβλημα''», Τόμος 8ος, σελ. 3961 - 3963</ref>.
 
== Γέννηση μιγάδων ==
Με τη μετανάστευση των λευκών αποίκων και των μαύρων σκλάβων, έγιναν πολλές επιμειξίες με τους Ινδιάνους. Οι μιγάδες αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού της αμερικάνικης ηπείρου σήμερα. Οι μιγάδες είναι γνωστοί μερικές φορές με ονόματα, τα οποία μπορεί να θεωρηθούν <u>προσβλητικά</u>, όπως:
 
* ''[[Mestizo|Μεστίζο (Mestizo)]]'': Χρησιμοποιούταν αρχικά για τους απογόνους ενός λευκού και ενός Ινδιάνου γονέα.
* ''[[Castizo|Καστίζο (Castizo)]]'': Χρησιμοποιούταν αρχικά για τους απογόνους ενός λευκού και ενός μεστίζο γονέα.
* ''[[Mulatto|Μουλάττο (Mulatto)]]'': Χρησιμοποιούταν αρχικά για τους απογόνους ενός λευκού και ενός μαύρου γονέα.
* ''Θάμπο / Καφούζου (Zambo / Cafuzo'', στα [[Ισπανική γλώσσα|ισπανικά]] και [[πορτογαλικά]], αντίστοιχα'')'': Χρησιμοποιούταν αρχικά για τους απογόνους ενός μαύρου και ενός Ινδιάνου γονέα
 
== Πολιτισμός ==
 
== Ιστορία και κοινωνική θέση ανά χώρα ==
==={{flagicon|Καναδάς}} Καναδάς ===
 
Ο όρος που προτιμάται περισσότερο για τους ιθαγενείς του σημερινού [[Καναδάς|Καναδά]] είναι «Αυτόχθονες λαοί τού Καναδά». Σ' αυτούς περιλαμβάνονται τρεις κατηγορίες πληθυσμών: οι [[Ινουίτ]] ή Ινουί (κατοικούν στον Αρκτικό Κύκλο και παλαιότερα αποκαλούνταν [[Εσκιμώοι]]), οι [[Μετί]] (φυλή μιγάδων που δημιουργήθηκε κατά τον 17ο αιώνα από την επιμειξία με ευρωπαίουςΕυρωπαίους εποίκους) και τα «Πρώτα Έθνη» (όλοι οι υπόλοιπες ιθαγενείς φυλές που παλαιότερα αποκαλούνταν «Ινδιάνοι»).
 
==={{flagicon|Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής}} Ηνωμένες Πολιτείες ===
[[Αρχείο:Inuit_women_1907.jpg|thumb|right|150px|Γυναίκα Ινουίτ]]
 
Οι ιθαγενείς πληθυσμοί των σημερινών [[Ηνωμένες Πολιτείες|Ηνωμένων Πολιτειών]] αποκαλούνται συνήθως ''Αμερικανοί Ινδιάνοι'', αλλά πιο πρόσφατα αναφέρονται και ως ''Ιθαγενείς Αμερικανοί των Ηνωμένων Πολιτειών''. Ζουν κυρίως σε περιοχές με αυτονομία, γνωστές ως ''Indian'' ''reservations''. Αποτελούν τολιγότερο 4από 1% του πληθυσμού. Τουλάχιστον ένα μέρος από αυτούς είναι μιγάδες <ref>{{Cite web|url=http://www.city-data.com/forum/genealogy/1206746-how-many-real-full-blood-native.html|title=how many real full blood Native Americans are the in the USA? (Indian, αριθμώνταςsearch) περίπου- ταGenealogy έξι-Ancestry εκατομμύριαresearch, historical records, genetic analysis, sharing data, locating family - City-Data Forum|website=www.city-data.com|accessdate=2019-06-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.city-data.com/forum/genealogy/1206746-how-many-real-full-blood-native-10.html|title=how many real full blood Native Americans are the in the USA? (descent, Eastern) - Genealogy -Ancestry research, historical records, genetic analysis, sharing data, locating family - Page 10 - City-Data Forum|website=www.city-data.com|accessdate=2019-06-28}}</ref>, όπως οι σημερινοί [[Τσερόκι]]. Ο νόμος των Η.Π.Α. ορίζει ότι για να αναγνωριστεί κάποιος ως ιθαγενής Αμερικανός αρκεί να έχει τουλάχιστον ~25% ινδιάνικο DNA. <ref>{{Cite web|url=https://www.powwows.com/much-percentage-native-american-enrol-tribe/|title=How Much Percentage of Native American Do You Have To Be To Enroll With a Tribe|ημερομηνία=2018-01-08|website=PowWows.com - Native American Pow Wows|language=en-US|accessdate=2019-06-28}}</ref>
 
==={{flagicon|Μεξικό}} Μεξικό ===
 
Στο σημερινό Μεξικό κατοικούσε μεγάλος αριθμός ινδιάνικων φυλών, όπως οι [[Αζτέκοι]], οι [[Ζαποτέκοι]], οι [[Μιξτέκοι]] και οι [[Μάγια]]. Το όνομα του Μεξικού προέρχεται από την τοπική ονομασία των Αζτέκων, ''Mexica.''
Τα εδάφη του σημερινού [[Μεξικό|Μεξικού]] αποτελούσαν πατρίδα για πολλούς ιθαγενείς πολιτισμούς πριν την άφιξη των [[Ευρώπη|Ευρωπαίων]] "κονκισταδόρες": τους [[Ολμέκοι|Ολμέκους]] στις ακτές του Κόλπου του [[Μεξικό|Μεξικού]], τους Ζαποτέκους και τους Μιξτέκους, τους [[Μάγια]] στη [[Γιουκατάν]] και, φυσικά, τους [[Αζτέκοι|Αζτέκους]], οι οποίοι κυριαρχούσαν στα κεντρικά και τα νότια της χώρας με επίκεντρο την πρωτεύουσά τους, [[Τενοτστιτλάν]].
 
Ο πληθυσμός του Μεξικού αποτελείται στη συντριπτική του πλειοψηφία από μιγάδες, που προήλθαν από τις επιμειξίες των λευκών, των Ινδιάνων και των μαύρων. Το Μεξικό δε συλλέγει στοιχεία για την εθνικότητα του πληθυσμού.
Σε αντίθεση με τη [[Βόρεια Αμερική]], στις περιοχές αυτές οι πληθυσμοί δεν αφανίστηκαν, αλλά ύστερα από επιμειξίες σχημάτισαν τους κατοίκους των νέων αποικιών. Η διαφορά αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση του [[Μεξικό|Μεξικού]] υιοθέτησε γλωσσικά και όχι φυλετικά κριτήρια για τον κοινωνικό διαχωρισμό του πληθυσμού. Περίπου το 60% του σημερινού πληθυσμού των χωρών αυτών προέρχεται από επιμειξίες, αλλά παραμένουν μέχρι σήμερα και κάποιες κοινότητες που είναι αμιγώς ινδιάνικες.
 
Σύμφωνα με την έρευνα [[The World Factbook]] του 2012 από τη [[CIA]] στον μεξικάνικο πληθυσμό, το 62% δήλωσαν ότι είναι μιγάδες, το 21% 'κυρίως Ινδιάνοι', το 7% 'μόνο Ινδιάνοι', ενω το υπόλοιπο 10% δήλωσαν άλλα, κυρίως 'λευκοί'. <ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html|title=North America :: Mexico — The World Factbook - Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|accessdate=2019-06-28}}</ref>
Παρά το γεγονός ότι οι κάτοικοι του [[Μεξικό|Μεξικού]] είναι περήφανοι για τη φυλετική κληρονομιά τους, οι σύγχρονοι ιθαγενείς Μεξικανοί αποτελούν στόχους φυλετικών διακρίσεων. Στη μεξικάνικη επαρχία, ιθαγενείς κοινότητες έχουν τεθεί στο περιθώριο της κοινωνικής ανάπτυξης για περισσότερο από 600 χρόνια.
 
Στο Μεξικό μιλιούνται ακόμα 63 ιθαγενείς γλώσσες. Περίπου 6 εκατομμύρια κάτοικοι μιλούν κάποια ινδιάνικη γλώσσα. <ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20070825062559/http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=mlen10&c=3337|title=Información estadística|ημερομηνία=2007-08-25|website=web.archive.org|accessdate=2019-06-28}}</ref> Οι κυριότερες είναι η [[Γλώσσα Νάουατλ|Νάουατλ]] (~1.5 εκ. ομιλητές) και η [[Γλώσσες Μάγια|Μάγια του Γιουκατάν]] (~800 χιλ. ομιλητές).
[[Αρχείο:Map-Amerindian populations.png|150px|left|thumb|Πληθυσμοί με αμιγώς ινδιάνικες ρίζες στη Λατινική Αμερική.<small>(Source : World Fact book 1999)</small>]]
 
=== Μπελίζ ===
Περίπου το 40% του πληθυσμού του [[Μπελίζ]] προέρχεται από επιμειξίες ιθαγενών και [[Ευρώπη|Ευρωπαίων]]. Το 20% του πληθυσμού έχει αμιγώς ινδιάνικες ρίζες από το λαό των [[Μάγια]].
 
==={{flagicon|Γουατεμάλα}} Γουατεμάλα ===
Οι ιθαγενείς της [[Γουατεμάλα|Γουατεμάλας]] προέρχονται από τους [[Μάγια]] και αποτελούν το 45~ 40% του πληθυσμού. Γύρω στο 40% του πληθυσμού μιλάει μια ινδιάνικη γλώσσα, αλλά οι ιθαγενείς αυτές γλώσσες, που αριθμούν πάνω από 20, δεν έχουν αναγνωριστεί επισήμως.
 
=== Κολομβία ===
Στην [[Αργεντινή]], υπάρχουν 407.000 ιθαγενείς Αμερικανοί, περίπου δηλαδή το 1% του συνολικού πληθυσμού, οι οποίοι ανήκουν σε διάφορες φυλές.<ref>[http://web.archive.org/web/20060723065705/http://www.indec.mecon.ar/nuevaweb/cuadros/2/ECPI_res_generales_junio2006.pdf INDEC: Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas (ECPI) 2004 - 2005]</ref>.
 
==={{flagicon|Βολιβία}} Βολιβία ===
Στη [[Βολιβία]], περίπου 2 εκατομμύρια κάτοικοι μιλούν τη [[Κέτσουα γλώσσα|γλώσσα Κέτσουα]], 2,1 εκατομμύρια μιλούν τη γλώσσα Αϊμάρα, ενώ λίγες εκατοντάδες χιλιάδες μιλούν τη γλώσσα Γκουαρανί. Οι γλώσσες έχουν αναγνωριστεί, ωστόσο δεν υπάρχουν επίσημα έγγραφα στις γλώσσες αυτές και όσοι κάτοικοι δε μιλούν την επίσημη γλώσσα, τα [[ισπανικά]], αντιμετωπίζουν κοινωνικές διακρίσεις. Ωστόσο, η συνταγματική μεταρρύθμιση το [[1997]] αναγνώρισε τη [[Βολιβία]] σαν πολυεθνική και πολυγλωσσική κοινωνία και ξεκίνησε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Το [[2005]], εκλέχτηκε ως Πρόεδρος για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας ένας ιθαγενής Αϊμάρα, ο [[Έβο Μοράλες]]..
 
==={{flagicon|Περού}} Περού ===
Σύμφωνα με την περουβιανή απογραφή του 2017, οι καθαροί Ινδιάνοι αποτελούν το 25.7% του πληθυσμού.<ref>{{Cite web|url=https://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/publicaciones_digitales/Est/Lib1539/libro.pdf|title=Censos Nacionales 2017|last=|first=|ημερομηνία=|website=|publisher=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref> Λέγεται ότι κατοικούν κυρίως στα όρη των [[Άνδεις|Άνδεων]].
Οι περισσότεροι Περουβιανοί είναι ιθαγενείς. Ο καταφανής [[ρατσισμός]] στο [[Περού]] έχει προκαλέσει την αύξηση της φτώχειας και της εγκατάλειψης των ιθαγενών πληθυσμών και των κοινοτήτων τους. Το [[Περού]] έχει το δεύτερο μεγαλύτερο πληθυσμό ιθαγενών στη [[Νότια Αμερική]] και οι ινδιάνικες παραδόσεις κι έθιμα έχουν διαμορφώσει τον τρόπο ζωής και αντίληψης των Περουβιανών σήμερα. <ref>Dean, Bartholomew. "State Power and Indigenous Peoples in Peruvian Amazonia: A Lost Decade, 1990-2000." In ''The Politics of Ethnicity Indigenous Peoples in Latin American States''. Chapter 7, [[David Maybury-Lewis]] (ed.) [[Harvard University Press]][http://www.hup.harvard.edu/catalog/MAYPOL.html?show=contents]</ref>
 
=== Άλλες περιοχές ===
 
Οι ιθαγενείς πληθυσμοί αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού στη [[Βολιβία]] και στο [[Περού]], ενώ κάνουν αισθητή την παρουσία τους σε όλα τα κράτη που υπήρξαν προηγουμένως [[ισπανία|ισπανικές]] αποικίες. Εξαιρέσεις αποτελούν η [[Κόστα Ρίκα]], η [[Κούβα]], το [[Πουέρτο Ρίκο]], η [[Αργεντινή]], η [[Δομινικανή Δημοκρατία]] κι η [[Ουρουγουάη]].
 
== Διεκδικήσεις ==
1.090

επεξεργασίες