Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μπενίν»

458 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 1 έτος
μ
ενημ. οικον. και ρεφ
μ
μ (ενημ. οικον. και ρεφ)
| μεγαλύτερη_πόλη = [[Κοτονού]]
| πολίτευμα = [[Ημιπροεδρικό σύστημα]]
| τίτλοι_ηγετών = [[ΠρόεδροςΚατάλογος αρχηγών κράτους του Μπενίν|Πρόεδρος]]
| ονόματα_ηγετών = [[Πατρίς Ταλόν]]
| τύπος_κυριαρχίας = [[Ανεξαρτησία]]
| γεγονός_κυριαρχίας = από [[Γαλλία]]<br />Ισχύον [[Σύνταγμα]]
| ημερομηνίες_κυριαρχίας = [[1 Αυγούστου|1η Αυγούστου]] [[1960]] <br /> [[2 Δεκεμβρίου]] [[1990]]
| θέση_έκτασης = 102
| έκταση = 112.622
| εκτίμηση_πληθυσμού = 11.527.412<ref name=stats>[https://www.insae-bj.org/ Επίσημη εκτίμηση]</ref>
| χρονιά_εκτίμησης_πληθυσμού = 2018
| χρονιά_ΑΕΠ = 20162018
| ΑΕΠ = 2327,585546 δισ. $<ref name="imf"imf2>{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/20172018/0102/weodata/weorept.aspx?pr.x=4831&pr.y=1410&sy=20162015&ey=20162019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=638&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=ΜπενίνWorld Economic Outlook Database, October 2018|publisher=[[ΔΝΤ]] |datewebsite=Απρίλιος 2017IMF.org |accessdateaccess-date=092019-0502-201701}}</ref>
| θέση_ΑΕΠ = 133
| ΑΕΠ_κατακεφαλή = 2.119411 $<ref name="imf"/>
| θέση_ΑΕΠ_κατά_κεφαλή = 152
| χρονιά_ΑΕΠ_Ον = 20162018
| ΑΕΠ_Ον = 810,577546 δισ. $<ref name="imf"/>
| θέση_ΑΕΠ_Ον = 134
| ΑΕΠ_κατακεφαλή_Ον = 770923 $<ref name="imf"/>
| θέση_ΑΕΠ_κατά_κεφαλή_Ον = 151
| HDI_έτος = 2017
| HDI = {{increase}} 0,515 <ref name="UNDP2018">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/2018-update |title= Human Development Report 2018|publisher=HDRO (Human Development Report Office)|accessdate=102019-202-201910}}</ref>
| HDI_κατάταξη = 163
| HDI_κατηγορία = <span style="color:red;">χαμηλός</span>
 
Το '''Μπενίν''', τέως '''Βασίλειο της Δαχομέης''' είναι χώρα της [[Δυτική Αφρική|Δυτικής Αφρικής]] με έκταση 112.622 [[Τετραγωνικό χιλιόμετρο|τ.χλμ.]] και πληθυσμό 11.527.412<ref name=stats/> κατοίκους, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις του 2018. Η χώρα έχει πολλά ποτάμια, που στις εκβολές τους σχηματίζουν λιμνοθάλασσες και έλη. Κυριότερα είναι ο [[Νίγηρας ποταμός|Νίγηρας]] (που αποτελεί τα σύνορα με το κράτος του [[Νίγηρας|Νίγηρα]]), τα Ουεμέ, Κουφό, Μονό και οι παραπόταμοι του Νίγηρα Σότα, Μεκρού και Αλιμπόρι. Το όνομα της πρωτεύουσας είναι [[Πόρτο-Νόβο]]. [[Νόμισμα (νομισματική μονάδα)|Νόμισμά]] της είναι το [[Φράγκο CFA Δυτικής Αφρικής]].
Οι περισσότεροι κάτοικοι ζουν στα νότια.<ref name="HughesHughes1992">{{cite book|last1=Hughes|first1=R. H.|last2=Hughes|first2=J. S.|title=A Directory of African Wetlands|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC|year=1992|publisher=IUCN|isbn=978-2-88032-949-5|page=301|access-date=2015-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508163425/https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC|archive-date=8 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref>
 
== Ονομασία ==
Η χώρα καταλαμβάνει ένα μικρό τμήμα της γουινεϊκής Αφρικής που το βρέχει ο [[Κόλπος της Γουινέας]], κατά μήκος της επονομαζόμενης Ακτής των Σκλάβων, για περίπου 120 χιλιόμετρα. Στα βόρεια εκτείνεται μέχρι τη σουδανική Αφρική. Το υψόμετρο της χώρας είναι σχεδόν το ίδιο παντού. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ζουν στις νότιες ακτές. Στα βόρεια της χώρας υπάρχει [[σαβάνα]] (η οποία μερικές φορές αποψιλώνεται από τους ιθαγενείς για να αναπτύξουν τις καλλιέργειές τους) και υψίπεδα. Μορφολογικά, οι κυριότερες διαιρέσεις του εδάφους σχετίζονται με μια πεδινή παράκτια λωρίδα, τα βόρεια ανάγλυφα και ένα κεντρικό υψίπεδο.
 
Από τα νότια ρέει ο ποταμός Ουεμέ, μήκους 450 χλμ., ενώ η χώρα διαρρέταιδιαρρέεται και από τον ποταμό [[Νίγηρας (ποταμός)|Νίγηρα]] για περίπου 150 χιλιόμετρα, καθώς επίσης και από τους ποταμούς Μόνο και Κούφο. Στο κράτος υπάρχουν επίσης λιμνοθάλασσες, οι οποίες κλείνονται από παράκτιες σειρές. Η μεγαλύτερη [[λιμνοθάλασσα]] είναι η Νοκουέ, η οποία συνδέεται με [[διώρυγα]] με τον ωκεανό. Στα βόρεια βρίσκονται λοφώδεις σχηματισμοί και ακολουθεί η οροσειρά Ατακόρα.
 
=== Κλίμα ===
 
=== Ανεξαρτησία ===
Οι Γάλλοι δεν μπόρεσαν ποτέ να παγιώσουν την κυριαρχία τους ως αποικιοκράτες, καθώς οι ιθαγενείς συχνά εξεγείρονταν με σκοπό την ανεξαρτησία. Το [[1946]] η Δαχομέη απέκτησε αυτοδιοίκηση και το 1958 έγινε αυτόνομη δημοκρατία υπό γαλλική προστασία. Τελικά, η χώρα έγινε ανεξάρτητη την [[1 Αυγούστου|1η Αυγούστου]] του [[1960]].
 
Τα πρώτα 12 χρόνια του νεοσύστατου κράτους χαρακτηρίστηκαν από εθνοτικές συγκρούσεις και περίοδο αναταραχών. Ο γαλλόφιλος πρώτος Πρόεδρος [[Ιμπέρ Μαγκά]] ανατράπηκε σε στρατιωτικό [[πραξικόπημα]], το [[1963]]. Ακολούθησαν εμφύλιες συγκρούσεις και πολιτική αστάθεια, με πρωταγωνιστές το [[Σουρού Απιτί]] και τον [[Ζιστέν Αχομαντεγκμπέ-Τομετέν]]. Μαζί με τον Μαγκά, ο καθένας από αυτούς εκπροσωπούσε μια διαφορετική περιοχή και εθνοτική ομάδα στο κράτος. Οι τρεις τους συμφώνησαν στο σχηματισμό προεδρικού συμβουλίου έπειτα από τις βίαιες εκλογές του [[1970]].
Ο Κερέκου και ο Σολιό δεν κατήλθαν υποψήφιοι στις προεδρικές εκλογές του [[2006]]. Ο πρώτος επαινέθηκε ευρέως για την κίνησή του να μην αναθεωρήσει το Σύνταγμα με σκοπό την παραμονή του στο προεδρικό αξίωμα, σε αντίθεση με άλλους Αφρικανούς ηγέτες.
 
Στις [[5 Μαρτίου]] του [[2006]] διεξήχθησαν προεδρικές εκλογές, που θεωρήθηκαν γενικά ελεύθερες και δίκαιες. Στο δεύτερο γύρο στις [[19 Μαρτίου]] αναμετρήθηκαν οι νικητές του πρώτου γύρου, ο [[Γιαγί Μπονί]] και ο [[Αντριέν Ουνγκμπετζί]]. Ο Μπονί κέρδισε τις εκλογές και ορκίστηκε Πρόεδρος στις [[6 Απριλίου]] του [[2006]].
 
ΤοΤον Φεβρουάριο του [[2008]] ο τότε Αμερικανός Πρόεδρος [[Τζορτζ Μπους (νεότερος)|Τζωρτζ Μπους]] επισκέφθηκε το Μπενίν (στις [[16 Φεβρουαρίου]]). Η μικρή στάση του Μπους σταστο πλαίσιαπλαίσιο περιοδείας του στην Αφρική ήταν η πρώτη επίσκεψη σημαίνοντος ηγέτη στο μικρό αφρικανικό κράτος. Ο Πρόεδροςπρόεδρος Μπονί ευχαρίστησε τον Αμερικανό ομόλογό του για την παροχή οικονομικής βοήθειας από τις [[ΗΠΑ]] και του απένειμε το Μεγάλο Σταυρό του Εθνικού Τάγματος του Μπενίν.
 
== Διακυβέρνηση ==
 
Το Μπενίν είναι [[Προεδρική Δημοκρατία]], με αρχηγό Κράτους και της Κυβέρνησης τον εκάστοτε Πρόεδρο στα πλαίσια ενός πολυκομματικού συστήματος. Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από τον Πρόεδρο, ο οποίος εκλέγεται για πενταετή θητεία από το λαό με καθολική ψηφοφορία. Η νομοθετική εξουσία ασκείται τόσο από την κυβέρνηση όσο και απο την Εθνοσυνέλευση. Η τελευταία αριθμεί 83 μέλη, τα οποία εκλέγονται κάθε 4 χρόνια με καθολική ψηφοφορία. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.<ref name="cia">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html CIA World Factbook]</ref> Η Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη από την εκτελεστική και από τη νομοθετική εξουσία.
Στις [[30 Νοεμβρίου]] του [[1975]] η χώρα έγινε λαϊκή δημοκρατία και την [[1 Μαρτίου|1η Μαρτίου]] του [[1990]] μετονομάστηκε σε Δημοκρατία του Μπενίν. Μία ημέρα νωρίτερα, στις [[28 Φεβρουαρίου]] του [[1990]], τερματίστηκε η μονοκομματική διακυβέρνηση. Η χώρα έχει Σύνταγμα από τις [[2 Δεκεμβρίου]] του [[1990]], οπότε εγκρίθηκε με [[δημοψήφισμα]]. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη για την Ελευθερία του Τύπου, το Μπενίν ήταν στην 53η θέση μεταξύ 169 κρατών, για το έτος [[2007]]. Οι τελευταίες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν το [[2016]]. Πρόεδρος εξελέγη ο [[Πατρίς Ταλόν]].
 
== Διοικητική διαίρεση ==
 
== Υγεία και περίθαλψη ==
Στη διάρκεια της δεκαετίας του ‘80, λιγότερο από το 30% του πληθυσμού είχε πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες για περίθαλψη. Το Μπενίν είχε το μεγαλύτερο ποσοστό θνησιμότητας παιδιών ηλικίας κάτω των 5 ετών στην Αφρική. Έπειτα από την Πρωτοβουλία του Μπαμάκο, η κατάσταση άλλαξε δραματικά και το υγειονομικό σύστημα αναμορφώθηκε με αποτέλεσμα την αποτελεσματικότερη παροχή υγειονομικών υπηρεσιών.<ref>{{cite web |url=http://www.who.int/inf-new/child6.htm |title=Bamako Initiative revitalizes primary health care in Benin |publisher= |accessdate=282006-12-200628}}</ref> Τα αποτελέσματα ήταν θετικά και η υγειονομική κατάσταση βελτιώθηκε σημαντικά.<ref>{{cite web |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=10173105&dopt=Abstract |title=Implementation of the Bamako Initiative: strategies in Benin and Guinea |publisher= |accessdate=282006-12-200628}}</ref>
 
Το [[προσδόκιμο ζωής]] στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2016 του [[Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας|Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας]] ήταν 61,1 χρόνια (59,7 χρόνια οι άνδρες και 62,4 οι γυναίκες).<ref>[http://apps.who.int/gho/data/view.main.SDG2016LEXv?lang=en Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Προσδόκιμο ζωής και υγιές προσδόκιμο ζωής, Δεδομένα ανά χώρα]</ref>
84.096

επεξεργασίες