Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Σιδηροδρομικές μεταφορές στην Ελλάδα»

επιμέλεια, μεταγραφές και τόνοι
(επιμέλεια, μεταγραφές και τόνοι)
 
===Το ξεκίνημα (1869-1909)===
Η [[Ελλάδα]] έγινε ανεξάρτητο κράτος το [[1832]], και η γέννηση του νεοσύστατου κυρίαρχου κράτους συνέπεσε με την έναρξη της εποχής των [[Σιδηρόδρομος|σιδηροδρόμων]]. Μέχρι το [[1835]], θέτονταν σχέδια προς το ελληνικό κράτος για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής από την Αθήνα προς το λιμάνι του Πειραιά. 22 χρόνια μετά, το [[1857]], υπογράφηκε μια σύμβαση για την κατασκευή του και οι σχετικές εργασίες άρχισαν. Χρειάστηκαν τέσσερις διαφορετικές εταιρείες και περίοδος δώδεκα ετών για να τεθούν σε χρήση τα 8,8 χιλιόμετρα της διαδρομής, ένα έργο που ολοκληρώθηκε το [[1869]].<ref name=osehistory>[http://www.ose.gr/ose/content/Folder.aspx?d=39&rd=16685622&f=1663&rf=1372328207&m=-1&rm=-1&l=1 "Hellenic Railways (OSE) History"], Organismós Sidirodrómon Elládos. Retrieved on November 16, 2009.</ref> Το [[1895]] επεκτάθηκε εώςέως την [[Ομόνοια (Αθήνα)|Ομόνοια]] και το [[1904]] έγινε [[Ηλεκτρισμός|ηλεκτροκίνητη]] με τρίτη τροχιά, δημιουργώντας την [[Γραμμή 1 (Μετρό Αθήνας)|γραμμή 1]] του [[μετρό Αθήνας]]. Η κοινωνική και οικονομική δομή της Ελλάδας προς το τέλος του [[19ος αιώνας|19ου αιώνα]] στηρίχτηκε στη συλλογή των μικρών γεωργικών πόλεων που ενεργούσαν ως αγορές και τα οικονομικά κέντρα για τα χωριά που τους περιέβαλλαν. Τότε η Ελλάδα είχε πολύ μικρή βιομηχανία και λίγους δρόμους, που έκανε την κυβέρνηση να σκεφτεί την ανάπτυξη ενός σιδηροδρομικού δικτύου που θα διατίθεντανδιατίθεντο για την αντιμετώπιση της έλλειψης εσωτερικής και εξωτερικής επικοινωνίας που υπήρχαν. Το [[1881]], ο τότε πρωθυπουργός, ο [[Αλέξανδρος Κουμουνδούρος]], υπέγραψε τέσσερις συμβάσεις για την τοποθέτηση των γραμμών κανονικού εύρους των 1,435 χιλιοστών, με πρόθεση να κάνει την Ελλάδα ένα κομβικό σημείο για ταξίδια ανάμεσα στην [[Ευρώπη]], την [[Ινδία]] και την [[Ασία]].
 
Το επόμενο έτος, το [[1882]], ο [[Χαρίλαος Τρικούπης]] ανέλαβε πρωθυπουργός στη θέση του Κουμουνδούρου, ο οποίος ακύρωσε τις συμβάσεις, και τις αντικατέστησε με τέσσερις δικές του. Είχε ένα διαφορετικό πολιτικό όραμα για τον σιδηρόδρομο, τον θεωρούσε ως μέσο για την τόνωση της εσωτερικής ανάπτυξης στην Ελλάδα και πρότεινε 417 [[Χιλιόμετρο|χιλιόμετρα]] δικτύου μετρικού εύρους (1.000 [[Χιλιοστόμετρο|χιλιοστά]]) που θα περιέβαλε τη [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]], με ξεχωριστό δίκτυο στη [[Θεσσαλία]], που θα συνέδεε το λιμάνι του [[Βόλος|Βόλου]] με την πόλη της [[Καλαμπάκα]]ς, στην άλλη πλευρά του Θεσσαλικού κάμπου. Εγκαινιάστηκε, επίσης, το [[1885]] μια γραμμή που πήγαινε από την [[Αθήνα]] προς το Στροφύλι [[Κηφισιά|Κηφισιάς]] με μια διακλάδωση από τους [[Άγιοι Ανάργυροι Αττικής|Αγίους Αναργύρους]] προς [[Λαύριο]], στην [[Ανατολική Αττική]] μέσω [[Χαλάνδρι|Χαλανδρίου]], [[Παιανία|Παιανίας]], [[Κορωπί|Κορωπίου]] και [[Μαρκόπουλο|Μαρκοπούλου]] που τη λειτουργούσαν οι [[Σιδηρόδρομοι Αττικής]]. Ο Τρικούπης προτιμούσε το μετρικό εύρος από το κανονικό, λόγω της μείωσης αρχικά στο κόστος κατασκευής, αν και η γραμμή που συνδέει την Αθήνα προς τη [[Λάρισα]], η οποία είχε προγραμματιστεί να ενταχθεί τελικά με το ευρωπαϊκό δίκτυο, κατασκευάστηκε με κανονικό εύρος 1.435 χιλιοστών. Το δίκτυο χρειάστηκε 25 χρόνια για να ολοκληρωθεί, 20 χρόνια περισσότερο από ότι ανάμενε ο Τρικούπης, δηλαδή 5.
===Η εξέλιξη των σιδηροδρόμων (1920-1970)===
 
Το [[1920]], οι [[Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους]]<nowiki/>τ (ΣΕΚ) ξεκίνησαν να λειτουργούνολειτουργούν το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Το [[1926]], η εταιρεία [[Ελληνικοί Ηλεκτρικοί Σίδηρόδρομοι]] (ΕΗΣ) ανέλαβε τη λειτουργία των γραμμών Ομόνοιας - Πειραιά και Αττικής - Στροφυλίου ενώ τη γραμμή Ηρακλείου - Λαυρίου άρχισαν να τη λειτουργούν οι [[Σιδηρόδρομοι Πειραιώς - Αθηνών - Πελοποννήσου]] (ΣΠΑΠ) το [[1929]] όταν ο τερματικός μεταφέρθηκε στο σταθμό Αθηνών - Πελοποννήσου. Η γραμμή από την Αττική προς το Στροφύλι λειτούργησε μέχρι το [[1938]] όποτε αντικαταστάθηκε από την επέκταση της γραμμής Αθηνών - Πειραιώς από την Ομόνοια μέχρι την [[Κηφισιά]]. Οι γραμμές των Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων σταμάτησαν να λειτουργούνται από την ομώνυμη εταιρία και ξεκίνησαν να τις λειτουργούν οι ΣΕΚ. Η γραμμή από την Αθήνα προς το Λαύριο έκλεισε το [[1962]] και τότε ξεκίνησαν να τη λειτουργούν και αυτή οι ΣΕΚ.
 
Το [[1970]], οι ΣΕΚ σταμάτησαν να λειτουργούν τις παραπάνω σιδηροδρομικές γραμμές και από το [[1971]], όλες τις σιδηροδρομικές γραμμές εκτός από τις [[Βιομηχανικοί σιδηρόδρομοι στην Ελλάδα|βιομηχανικές]] και τους ΕΗΣ, άρχισε να τις λειτουργεί ο [[ΟΣΕ]].
 
== Στρατιωτικοί σιδηρόδρομοι ==
Κατά τη διάρκεια του [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου]], μετά την κατάρευσηκατάρρευση της [[Σερβία|Σερβίας]], η Ανατολική [[Μακεδονία]] κατελήφθη από [[Γερμανία|Γερμανικές]] και [[Βουλγαρία|Βουλγαρικές]] δυνάμεις και η Κεντρική και Δυτική Μακεδονία από [[Γαλλία|Γαλλικά]] και [[Ηνωμένο Βασίλειο|Βρετανικά]] στρατεύματα, τα οποία εγκαθίδρυσαν το [[Μακεδονικό Μέτωπο (Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος)|Μακεδονικό μέτωπο]]. Τα Γαλλικά και Βρετανικά στρατεύματα και οι Έλληνες σύμμαχοι τους είχαν εκτεταμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις εντός και πέριξ της [[Θεσσαλονίκη|Θεσσαλονίκης]]. Τα εφόδια έπρεπε να μεταφέρονται στις μονάδες πρώτης γραμμής. Μιας και ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν σχετικά στατικός, υπήρχε η δυνατότητα κατασκευής σιδηροδρομικών γραμμών για το σκοπό αυτό. Σχεδόν όλες από αυτές τις γραμμές έχουν κατασκευαστεί σύμφωνα με το σύστημα DecauvilleΝτεκωβίλ με εύρος 600 χιλιοστών. Ορισμένες από αυτές τις γραμμές ήταν εντελώς απομονωμένες από τις υπάρχουσες γραμμές, ενώ άλλες ξεκινούσαν από σιδηροδρομικούς σταθμούς της κύριας γραμμής.
 
Οι κυριότερες από αυτές τις σιδηροδρομικές γραμμές ήταν οι ακόλουθες:<ref>{{Cite book|title=Οι Ελληνικοί Σιδηρόδρομοι|last=Ζαρταλούδης|first=Ι.|last2=Καρατώλος|first2=Δ.|publisher=Μίλητος|others=Κουτελίδης Δ., Ναθένας Γ., Φασούλας Σ., Φιλιππουπολίτης Α.|year=1997|isbn=960-8460-07-7|location=Αθήνα|page=280-289}}</ref><ref>{{Cite book|title=Narrow gauge at war 2|last=Taylorson|first=Keith|publisher=Plateway Press|year=1996|isbn=1-871980-29-1|location=East Harling|page=82-90}}</ref>
# Η γραμμή από το Τασλί στον [[Σταυρός Θεσσαλονίκης|Σταυρό]], στον [[Κόλπος Ορφανού|Κόλπο του Ορφανού]].
# Η γραμμή από το Σαρακλί (Περιβολάκι) στον Σταυρό. Η γραμμή αυτή μήκους 66 χιλιομέτρων, κατασκευάστηκε από τον Βρετανικό Στρατό, χρησιμοποιήθηκε από τους Σιδηροδρόμους Ελληνικού Κράτους (ΣΕΚ) το [[1921]]. Η εταιρεία αυτή χρησιμοποίησε τη γραμμή μέχρι το [[1947]]. Συντηρούνταν μετά από απαίτηση του [[Ελληνικός Στρατός Ξηράς|Ελληνικού Στρατού]] μέχρι το [[1952]], όταν και αποσυντέθηκε. Ο κυριότερος χρήστης της γραμμής ήταν [[Ατμομηχανή|ατμομηχανές]] τύπου Baldwin 4-6-0T.<ref>{{Cite book|title=Greece Narrow Gauge|last=Organ|first=John|publisher=Middleton Press|year=2006|isbn=1-904474-72-1|location=London|page=92}}</ref>
# Η γραμμή [[Σκύδρα|Σκύδρας]] (Βέρτεκοπ) - [[Αριδαία|Αριδαίας]]. Η γραμμή αυτή μήκους 42 χιλιομέτρων δώθηκεδόθηκε με το τέλος του πολέμου στην εταιρεία ''Chemins de fer Vicinaux de Macedoine'' το 1923, η οποία απέτυχε να σημειώσει κέρδη, και έτσι η γραμμή δώθηκεδόθηκε στους Σιδηροδρόμους Ελληνικού Κράτους το [[1932]]. Η ΣΕΚ έκλεισε τη γραμμή το [[1936]].
# Η γραμμή Αρμενοχωρίου - Σκότσιδιρ.
# Η γραμμή [[Γουμένισσα|Γουμένισσας]].
==Διαχειριστές==
*Η [[ΤΡΑΙΝΟΣΕ]] λειτουργεί όλο το σιδηροδρομικό δίκτυο της Ελλάδας εκτός από τις αστικές σιδηροδρομικές μεταφορές της [[Αθήνα]]ς και της [[Θεσσαλονίκη]]ς.
*Ο [[ΟΣΕ]] λειτουργούσε το σιδηροδρομικό δίκτυο της Ελλάδας που λειτουργεί σήμερα η [[ΤΡΑΙΝΟΣΕ]] από το 1971 εώςέως το 2008, ενώ σήμερα είναι ιδιοκτήτης του δικτύου.
*Οι ΕΗΣ λειτουργούσαν τη γραμμή Αττική - Στροφύλι από το 1926 εώςέως το 1938 και [[Γραμμή 1 (Μετρό Αθήνας)|γραμμή 1]] του [[μετρό Αθήνας]] από το 1926 εώςέως το 1976.
*Οι ΣΕΚ λειτουργούσε το σιδηροδρομικό δίκτυο της Ελλάδας που λειτουργεί σήμερα η [[ΤΡΑΙΝΟΣΕ]] από το 1920 εώςέως το 1970.
*Οι ΣΠΑΠ λειτουργούσαν το σιδηροδρομικό δίκτυο μετρικού εύρους της Πελοποννήσου και τη γραμμή Αγίων Αναργύρων - Λαυρίου μέχρι το 1962.
*Οι [[Θεσσαλικοί Σιδηρόδρομοι]] λειτουργούσαν το σιδηροδρομικό δίκτυο της [[Θεσσαλία]]ς από το 1884 εώςέως το 1955.
*Οι [[Σιδηρόδρομοι Αττικής]] λειτουργούσαν τις γραμμές Αττική - Στροφύλι και Ηράκλειο - Λαύριο από το 1885 εώςέως το 1926.
 
==Τοπικά δίκτυα==
 
==Συνδέσεις με άλλες χώρες==
*[[Βόρεια Μακεδονία]]: μέσω [[Ειδομένη Κιλκίς|Ειδομένης]] και [[Γευγελή]]ς
*[[Βουλγαρία]]: μέσω [[Προμαχώνας Σερρών|Προμαχώνα]] (παλαιότερα και μέσω [[Ορμένιο Έβρου|Ορμενίου]])
*[[Τουρκία]]: μέσω [[Πύθιο Έβρου|Πυθίου]] (δεν λειτουργεί πια)
55.178

επεξεργασίες