Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Ανδρέας Παπανδρέου»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
Ετικέτες: Οπτική επεξεργασία Επεξεργασία από κινητό Διαδικτυακή επεξεργασία από κινητό
 
|αξίωμα = [[Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας]]
|έναρξη = 1321 Οκτωβρίου 1993 1981
|λήξη = 182 ΙανουαρίουΙουλίου 19961989
|πρόεδρος = [[Κωνσταντίνος Καραμανλής]] <br /> [[ΚωνσταντίνοςΧρήστος ΣτεφανόπουλοςΣαρτζετάκης]]
|προκάτοχος = [[ΚωνσταντίνοςΓεώργιος ΜητσοτάκηςΡάλλης]]
|διάδοχος = [[ΚώσταςΤζαννής ΣημίτηςΤζαννετάκης]]
|έναρξη2 = 2113 Οκτωβρίου 19811993
|λήξη2 = 218 ΙουλίουΙανουαρίου 19891996
|πρόεδρος2 = [[Κωνσταντίνος Καραμανλής]] <br /> [[ΧρήστοςΚωνσταντίνος ΣαρτζετάκηςΣτεφανόπουλος]]
|προκάτοχος2 = [[ΓεώργιοςΚωνσταντίνος ΡάλληςΜητσοτάκης]]
|διάδοχος2 = [[ΤζαννήςΚωνσταντίνος ΤζαννετάκηςΣημίτης]]
 
|αξίωμα3 = Πρόεδρος του [[ΠΑΣΟΚ]]
|διάδοχος6 = [[Γεώργιος Ράλλης]]
 
|αξίωμα7 = [[Υπουργείο ΕθνικήςΠροεδρίας Άμυναςτης (Ελλάδα)Κυβέρνησης|Υπουργός ΕθνικήςΠροεδρίας Άμυναςτης Κυβέρνησης]]
|έναρξη7 = [[2119 ΟκτωβρίουΦεβρουαρίου]] [[19811964]]
|λήξη7 = [[255 ΑπριλίουΙουνίου]] [[19861964]]
|πρωθυπουργός8πρωθυπουργός7 = [[Γεώργιος Παπανδρέου]]
|προκάτοχος7 = [[Ευάγγελος Αβέρωφ]]
|προκάτοχος8προκάτοχος7 = [[Διονύσιος Ζακυθηνός]]
|διάδοχος7 = [[Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος]]
|διάδοχος8διάδοχος7 = [[Δημήτρης Παπασπύρος]]
 
|αξίωμα8 = [[Υπουργείο ΠροεδρίαςΣυντονισμού|Αναπληρωτής της Κυβέρνησης|Υπουργός Προεδρίας της ΚυβέρνησηςΣυντονισμού]]
|έναρξη8 = [[195 ΦεβρουαρίουΙουνίου]] [[1964]]
|λήξη8 = [[519 ΙουνίουΝοεμβρίου]] [[1964]]
|έναρξη10έναρξη9 = [[29 Απριλίου]] [[1965]]
|πρωθυπουργός8 = [[Γεώργιος Παπανδρέου]]
|λήξη10λήξη9 = [[15 Ιουλίου]] [[1965]]
|προκάτοχος8 = [[Διονύσιος Ζακυθηνός]]
|διάδοχος8 = [[Δημήτρης Παπασπύρος]]
 
|αξίωμα9 αξίωμα10 = [[Υπουργείο Συντονισμού|ΑναπληρωτήςΕθνικής Άμυνας (Ελλάδα)|Υπουργός ΣυντονισμούΕθνικής Άμυνας]]
|έναρξη9 έναρξη10 = [[521 ΙουνίουΟκτωβρίου]] [[19641981]]
|λήξη9 λήξη10 = [[1925 ΝοεμβρίουΑπριλίου]] [[19641986]]
|προκάτοχος7 προκάτοχος10 = [[Ευάγγελος Αβέρωφ]]
|έναρξη10 = [[29 Απριλίου]] [[1965]]
|διάδοχος7 διάδοχος10 = [[Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος]]
|λήξη10 = [[15 Ιουλίου]] [[1965]]
 
|αξίωμα11 = [[Βουλή των Ελλήνων|Μέλος της Βουλής των Ελλήνων]]
|έναρξη11 = [[1974]]
|λήξη11 = [[1996]]
 
|πολιτικό_κόμμα = [[ΠΑΣΟΚ]],<br />[[Ένωσις Κέντρου]]
}}
 
Ο '''Ανδρέας Γ. Παπανδρέου''' ([[Χίος]], [[5 Φεβρουαρίου]] [[1919]] – [[Εκάλη Αττικής]], [[23 Ιουνίου]] [[1996]]) ήταν Έλληνας πολιτικός, πρόεδρος και ιδρυτής του [[Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα|Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος]] ([[Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα|ΠΑ.ΣΟ.Κ.ΠΑΣΟΚ]]), του οποίου η ιδρυτική διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη συμπυκνώνεται στο τρίπτυχο ''«Εθνική Ανεξαρτησία - Λαϊκή Κυριαρχία - Κοινωνική Απελευθέρωση»''. Διετέλεσε [[πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας]] (21 Οκτωβρίου 1981 - 2 Ιουλίου 1989 & 13 Οκτωβρίου 1993 - 18 Ιανουαρίου 1996) μετά τη νίκη του στις εκλογές του [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1981|Οκτωβρίου 1981]], του [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1985|Ιουνίου 1985]] και του [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1993|Οκτωβρίου 1993]].
 
Ήταν γιος του επίσης πρώην πρωθυπουργού [[Γεώργιος Παπανδρέου|Γεωργίου Παπανδρέου]], ο οποίος ήταν γνωστός και ως «Γέρος της Δημοκρατίας». Μητέρα του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν η [[Σοφία Μινέικο]] (κόρη του Πολωνού [[Ζίγκμουντ Μινέικο]]). O γιος του [[Γιώργος Α. Παπανδρέου|Γιώργος Παπανδρέου]] διετέλεσε πρόεδρος του [[Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα|ΠΑΣΟΚ]] και επίσης [[πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας]]. Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε ηγέτης με ευρύτατη λαϊκή αποδοχή: σε έρευνα της εφημερίδας [[Καθημερινή|''Καθημερινή'']] το 2007, η πρώτη κυβέρνησή του αναδείχθηκε η καλύτερη της [[Μεταπολίτευση]]ς και ο ίδιος ο σημαντικότερος πρωθυπουργός της περιόδου. Ομοίως, σε δημοσκόπηση για την εφημερίδα ''[[Real News]]'' το 2010 και σε έρευνα της εταιρείας ''ALCO'' το 2013, ψηφίσθηκε ως ο καλύτερος πρωθυπουργός μετά το 1974.<ref>''Real News'', 03/01/2010 και ''Η Καθημερινή'', 30/12/2007.</ref><ref>{{Cite web|url=http://thepaper.gr/alco_feb13/|title=Ανατροπές στη δημοσκόπηση της ALCO για το thepaper.gr {{!}} THE PAPER|website=thepaper.gr|accessdate=2016-07-22}}</ref> Από την άλλη δημιούργησε πολλούς φανατικούς εχθρούς στο εσωτερικό, και προκάλεσε συχνά την αγανάκτηση της δυτικής κοινής γνώμης και σωρεία επικριτικών κειμένων στα δυτικά ΜΜΕ.<ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/obituary/1996/06/29/andreas-papandreou|title=Andreas Papandreou|newspaper=The Economist|issn=0013-0613|access-date=2016-07-22}}</ref>
Ήταν ίσως ο πολιτικός με τη μεγαλύτερη συμβολή στη διαμόρφωση του πολιτικού και κομματικού συστήματος στη σύγχρονη Ελλάδα. Ανέτρεψε τον κυρίαρχο πολιτικό διαχωρισμό «Εθνικόφρονες-Κομμουνιστές» και στη θέση του επέβαλλε το δίπολο «Δεξιά-Αντιδεξιά». Το ΠΑΣΟΚ που δημιούργησε ήταν το πρώτο κόμμα εξουσίας στην ελληνική ιστορία με μαζική οργάνωση (στα πρότυπα του [[Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας|Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας]]){{πηγή}}, αντί του παραδοσιακού κόμματος στελεχών, ένα πρότυπο οργάνωσης που θα υιοθετούσε από τον Παπανδρέου και η [[Νέα Δημοκρατία]].<ref name=":0">{{Cite book|title=Richard Clogg, Parties and Elections in Greece the search for legitimacy σελίδες 122-148,|last=Clogg|first=Richard|publisher=Duke University Press|year=1987|isbn=9780822307945|location=Durham, North Carolina|page=122-148}}</ref> Από το κυβερνητικό του έργο ξεχωριστή θέση στη νεοελληνική πολιτική ιστορία έχουν η αναγνώριση της [[Εθνική Αντίσταση|Εθνικής Αντίστασης]],<ref>{{Αρχείο ΕΡΤ|τίτλος=Στιγμιότυπα από την τριήμερη συζήτηση του νομοσχεδίου σχετικά με την Εθνική Αντίσταση (17 έως 19 Αυγούστου 1982)|αριθμός=89013}}</ref> ο εκδημοκρατισμός του συνδικαλιστικού κινήματος, αλλά και των [[Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις|Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων]], η δημιουργία του [[Εθνικό Σύστημα Υγείας|Εθνικού Συστήματος Υγείας]] και του [[Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού|Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού]] (ΑΣΕΠ) και η [[Σύνταγμα της Ελλάδας 1985|συνταγματική αναθεώρηση του 1985-1986]], η οποία παγίωσε το σύστημα [[Κοινοβουλευτική δημοκρατία|κοινοβουλευτικής]] εξουσίας που ισχύει έως και σήμερα, περιορίζοντας δραστικά τις «βασιλικές» εξουσίες του [[Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας|Προέδρου]].
 
Άλλες σημαντικές τομές των κυβερνήσεών του ήταν η νομιμοποίηση του [[πολιτικός γάμος|πολιτικού γάμου]], η [[Ψηφοφορία|ψήφος]] στα 18, η εισαγωγή του [[Πολυτονική γραφή της Ελληνικής γλώσσας|μονοτονικού συστήματος]] γραφής (1982), η κατάργηση της σχολικής ενδυμασίας (1982), η θέσπιση των επιδομάτων (τέκνων, αναπηρίας κτλ), η αναγνώριση του εργατικού ατυχήματος, οι αλλαγές στο [[Οικογενειακό Δίκαιο]] όπως η καθιέρωση της ισότητας των δύο φύλων και η απαγόρευση του αναχρονιστικού θεσμού της [[προίκα]]ς, η κατάργηση πλείστων [[Ιωάννης Μεταξάς|μεταξικών]] και μετεμφυλιακών νόμων, όπως αυτοί του [[νόμος 4000/1958|τεντιμποϊσμού]] και της [[Αναγκαστικός Νόμος 375/1936|κατασκοπείας]], η άσκηση ακηδεμόνευτης και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής και η μεγάλη ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, η αναγνώριση της [[Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου|γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου]] και η παραχώρηση άδειας επιστροφής στην Ελλάδα στους πολιτικούς πρόσφυγες του [[Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας|Δημοκρατικού Στρατού]].<ref>{{Cite book|title=Για το Λαό και το Έθνος: Η στιγμή Ανδρέα Παπανδρέου 1965-1989|last=Πανταζόπουλος|first=Ανδρέας|publisher=εκδόσεις Πόλις|year=2001|isbn=978-960-8132-32-0|location=Αθήνα|page=63-121}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite book|title=Western European political parties: a comprehensive guide|last=Jacobs|first=Francis|publisher=Addison-Wesley Longman Limited|year=1989|isbn=9780582001138|location=|page=123-130}}</ref><ref>{{Cite book|title=The United States and the making of modern Greece: history and power 1950-1974|last=Miller|first=James Edward|publisher=The University of North Carolina Press|year=2009|isbn=9780807887943|location=|page=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.botopoulos.gr/pasok/item/45-%25CF%2584%25CE%25BF-%25CE%25B8%25CE%25B5%25CF%2583%25CE%25BC%25CE%25B9%25CE%25BA%25CF%258C-%25CE%25AD%25CF%2581%25CE%25B3%25CE%25BF-%25CF%2584%25CF%2589%25CE%25BD-%25CE%25BA%25CF%2585%25CE%25B2%25CE%25B5%25CF%2581%25CE%25BD%25CE%25AE%25CF%2583%25CE%25B5%25CF%2589%25CE%25BD-%25CF%2584%25CE%25BF%25CF%2585-%25CE%25B1%25CE%25BD%25CE%25B4%25CF%2581%25CE%25AD%25CE%25B1-%25CF%2580%25CE%25B1%25CF%2580%25CE%25B1%25CE%25BD%25CE%25B4%25CF%2581%25CE%25AD%25CE%25BF%25CF%2585|archiveurl=httpshttp://web.archive.org/web/20120110054812/http://www.botopoulos.gr/pasok/item/45-%25CF%2584%25CE%25BF-%25CE%25B8%25CE%25B5%25CF%2583%25CE%25BC%25CE%25B9%25CE%25BA%25CF%258C-%25CE%25AD%25CF%2581%25CE%25B3%25CE%25BF-%25CF%2584%25CF%2589%25CE%25BD-%25CE%25BA%25CF%2585%25CE%25B2%25CE%25B5%25CF%2581%25CE%25BD%25CE%25AE%25CF%2583%25CE%25B5%25CF%2589%25CE%25BD-%25CF%2584%25CE%25BF%25CF%2585-%25CE%25B1%25CE%25BD%25CE%25B4%25CF%2581%25CE%25AD%25CE%25B1-%25CF%2580%25CE%25B1%25CF%2580%25CE%25B1%25CE%25BD%25CE%25B4%25CF%2581%25CE%25AD%25CE%25BF%25CF%2585|archivedate=2012-01-10|title=Το θεσμικό έργο των κυβερνήσεων του Ανδρέα Παπανδρέου|last=Μποτόπουλος|first=Κωνσταντίνος|website=botopoulos.gr|publisher=|accessdate=2016-07-22|url-status=live}}</ref>
 
Οι αντίπαλοι του Ανδρέα Παπανδρέου από τον [[Συντηρητισμός|συντηρητικό]] και τον [[Φιλελευθερισμός|φιλελεύθερο]] χώρο αναγνώρισαν τις προσπάθειές του να αποκαταστήσει μεγάλα τμήματα της κοινωνίας που είχαν υποστεί διώξεις και ταπεινώσεις από το αυταρχικό μετεμφυλιακό κατεστημένο και να χτίσει κράτος πρόνοιας, αλλά επέκριναν την μεγάλη αύξηση των δημοσίων δαπανών και του δημοσίου χρέους στην οικονομική του διαχείριση, την προσπάθεια επιβολής στη δημόσια διοίκηση που του καταλόγισαν και την εξωτερική του πολιτική, την οποία θεωρούσαν μαξιμαλιστική και επικίνδυνη στις μεθόδους και τους στόχους της,<ref>{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/1996/01/16/world/ailing-papandreou-resigns-asking-quick-election-of-successor.html|title=Ailing Papandreou Resigns, Asking Quick Election of Successor|last=Bohlen|first=Celestine|date=1996-01-16|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=2016-07-22}}</ref> ενώ από τον χώρο της [[Αριστερά (πολιτική)|Αριστεράς]] υπήρξαν επικρίσεις για την αθέτηση προεκλογικών υποσχέσεων καθώς και για το καθεστώς προσωπολατρίας με το οποίο τον περιέβαλλαν τα πλήθη των πολιτικών οπαδών του.<ref>Βλέπε σχετικά Άγγελος Ελεφάντης, ''Στον αστερισμό του λαϊκισμού'' και Γιάννης Βούλγαρης ''Η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης: Σταθερή Δημοκρατία σημαδεμένη από τη μεταπολεμική ιστορία</ref>
Το 1937 συμμετείχε σε ομάδα δεκατριών νεαρών [[Τροτσκισμός|τροτσκιστών]] κομμουνιστών -με πολιτικές αναφορές στην ομάδα «''Προλετάριος''»-, μεταξύ των οποίων συγκαταλεγόταν και ο φιλόσοφος [[Κορνήλιος Καστοριάδης]].<ref>Παπανδρέου, Ανδρέας (2006). ''Η Δημοκρατία στο απόσπασμα''. Αθήνα: εκδόσεις Λιβάνης, σελ. 71. [[Διεθνής πρότυπος αριθμός βιβλίου|ISBN]][[Ειδικό:ΠηγέςΒιβλίων/9789601412375|9789601412375]].</ref> Τα μέλη της «ομάδας των δεκατριών», συνελήφθησαν από την αστυνομία, εξαναγκάστηκαν σε υπογραφή [[δήλωση μετανοίας|δήλωσης μετανοίας]] και αποκήρυξης του κομμουνισμού και τελικά αφέθηκαν ελεύθεροι.<ref>From Acronauplia to Nezero, Greek Trotskyism From the Unification conference to the Executions [https://www.marxists.org/history/etol/revhist/backiss/vol3/no3/acrocamp.html (Part 1)] ''Papandreou was involved in the duplication of The Proletarian during the dictatorship, and his room was used as headquarters until his arrest with 12 other comrades, who were forced to sign a declaration of repentance. Kastoriades, who was good for nothing, signed an agreement as soon as he was arrested, and became anti-Soviet and later overtly anti-Communist as well.''</ref><ref>Castoriadis, [https://books.google.gr/books?id=oWhIDwAAQBAJ&pg=PT10&dq=castoriadis+biographie&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjkmvTl6fDjAhUKr6QKHXiuAaMQ6AEIKzAA#v=snippet&q=Arr%C3%AAt%C3%A9%20en%201939%2C%20il%20est%20vite%20%20rel%C3%A2ch%C3%A9&f=false une vie By François DOSSE] ''Arrêté en 1939, il est vite relâché''</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kathimerini.gr/124522/article/epikairothta/ellada/o-my8os-twn-giwtopoylwn-exei-va8ies-rizes|title=O μύθος των Γιωτόπουλων έχει βαθιές ρίζες {{!}} Kathimerini|website=www.kathimerini.gr|accessdate=2019-07-21}}{{Cite web|url=https://www.efsyn.gr/politiki/124637_i-dexia-sto-kynigi-toy-andrea|title=Η Δεξιά στο κυνήγι του Ανδρέα|website=Η Εφημερίδα των Συντακτών|language=el-GR|accessdate=2019-08-07}}</ref> Τον Ανδρέα Παπανδρέου ανέκρινε προσωπικά ο [[Κωνσταντίνος Μανιαδάκης]], υφυπουργός Δημοσίας Ασφαλείας. Χρόνια αργότερα, το 1964, ως βουλευτής της ΕΡΕ ο Μανιαδάκης χρησιμοποίησε την «δήλωση μετανοίας» για να επιτεθεί πολιτικά στον Ανδρέα Παπανδρέου.<ref>{{Cite web|url=https://www.efsyn.gr/politiki/124637_i-dexia-sto-kynigi-toy-andrea|title=Η Δεξιά στο κυνήγι του Ανδρέα|website=Η Εφημερίδα των Συντακτών|language=el-GR|accessdate=2019-08-07}}</ref>
 
Υπηρέτησε εθελοντής σε σημαντική θέση στο [[Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ]], ως εξεταστής μοντέλων για τον κατάλληλο χρόνο επισκευής πολεμικών πλοίων.<ref name="ethnos.gr">{{Cite web|url=http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22770&subid=2&pubid=11372952|title=Οταν ο Ανδρέας διαπραγματευόταν με το ΔΝΤ|date=2010-04-25|website=ethnos.gr|publisher=|accessdate=2016-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150425115343/http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22770&subid=2&pubid=11372952|archivedate=2015-04-25|url-status=dead}}</ref> Το 1943 έλαβε το [[Διδακτορικό δίπλωμα|διδακτορικό του δίπλωμα]] στα [[Οικονομικά]] και τη [[Φιλοσοφία]] από το [[Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ]], όπου και διορίστηκε ως αναπληρωτής καθηγητής (associate professor). Το 1944, ο μόλις 25 ετών Ανδρέας Παπανδρέου είναι ένα από τα πέντε μέλη της ελληνικής αντιπροσωπείας στη [[διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς]] - που σχεδίασε ολόκληρη την αρχιτεκτονική της παγκόσμιας οικονομίας ως τις πετρελαϊκές κρίσεις του '70 - της οποίας ηγείται ο κορυφαίος Έλληνας οικονομολόγος [[Κυριάκος Βαρβαρέσος]].<ref name="ethnos.gr"/> Tο 1947 διορίστηκε επίκουρος και στη συνέχεια τακτικός καθηγητής του [[Πανεπιστήμιο της Μινεσότα|Πανεπιστημίου της Μινεσότα]]<ref>Φύλλο εφημερίδας "Έθνος" της [[20 Οκτωβρίου]] του 1947, σελ. 1: "Ο κ. Ανδρ. Γ. Παπανδρέου καθηγητής Πανεπιστημίου εις την Αμερικήν", ανακτήθηκε στις 19/10/2017</ref> και του [[Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ|Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ]] (Berkeley) της [[Καλιφόρνια]], όπου και διετέλεσε πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης από το 1956 ως το 1959. Την ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία συνέχισε στα χρόνια της [[Χούντα των Συνταγματαρχών|δικτατορίας]], οπότε εργάστηκε ως καθηγητής οικονομικών στο [[πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης]] (1968-69) και του [[Πανεπιστήμιο του Γιορκ|Γιορκ]] (1969-1974), όπου διετέλεσε και διευθυντής [[Μεταπτυχιακό|μεταπτυχιακών]] σπουδών. Παντρεύτηκε διαδοχικά με τη Χριστίνα Ρασιά, μια ελληνοαμερικανίδα ψυχίατρο, τη [[Μαργαρίτα Τσαντ]] (με την οποία απέκτησε 4 παιδιά, τον [[Γιώργος Παπανδρέου|Γιώργο]] (πρωθυπουργός της Ελλάδος από το 2009 με το ΠΑΣΟΚ), τη Σοφία, τον [[Νίκος Παπανδρέου|Νίκο]] και τον [[Ανδρέας Α. Παπανδρέου|Αντρίκο]]) και τη [[Δήμητρα Λιάνη]]. Εκτός γάμου γεννήθηκε το 1969 η κόρη του Αιμιλία Νίμπλουμ.<ref name="tovima_15_9_1996">{{Cite news|url=https://www.tovima.gr/2008/11/24/archive/i-diathiki-se-diki/|title=Η διαθήκη σε... δίκη|last=|first=|date=16-09-1996|work=[[Το Βήμα]]|access-date=22-07-2016|via=}}</ref>
 
Επέστρεψε οικογενειακώς στην Ελλάδα από τις ΗΠΑ στις 16 Ιανουαρίου του 1961 και έπειτα από πρόταση του τότε Πρωθυπουργού [[Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής|Κωνσταντίνου Καραμανλή]] ανέλαβε Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Επιστημονικός Διευθυντής του νεοσύστατου [[Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών|Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών]] (ΚΕΠΕ), καθώς και Σύμβουλος της [[Τράπεζα της Ελλάδος|Τράπεζας της Ελλάδος]].<ref>{{Cite web|url=http://www.kepe.gr/index.php/el/to-kepe/istoriko-kepe|title=ΙΣΤΟΡΙΚΟ|website=www.kepe.gr|accessdate=2016-07-22}}</ref>
Στις 12 Οκτωβρίου του 1966, χιλιάδες οπαδοί του υποδέχθηκαν τον Ανδρέα Παπανδρέου που επέστρεφε από 12ήμερη περιοδεία στη [[Σκανδιναβία]]. Ένα πανό έγραφε: ''«Καλώς όρισες Κένεντι της Ελλάδος»''. Κύρια αιτία αυτής της θριαμβευτικής υποδοχής ήταν ότι την προηγουμένη της αναχώρησής του είχε ασκηθεί ποινική δίωξη για «συνωμοσία προς εκτέλεσιν πράξεων εσχάτης προδοσίας», κατά όσων είχαν αναμιχθεί στην οργάνωση ΑΣΠΙΔΑ, πολιτικός εγκέφαλος της οποίας κατηγορήθηκε από τους συντηρητικούς αντιπάλους του ότι ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου. ''«Η δυναμική αυτή εκδήλωση αποφασιστικότητας στον αγώνα για τη δημοκρατία και οι επιδείξεις στοργής του αθηναϊκού λαού στο πρόσωπό μου θορύβησαν τους βασιλικούς κύκλους, τις αμερικανικές υπηρεσίες, το παρακράτος και φυσικά την κυβέρνηση Στεφανόπουλου»'', έγραψε αργότερα στο βιβλίο του ''«Η Δημοκρατία στο απόσπασμα»'' ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου. Αμέσως μετά ο Α. Παπανδρέου πραγματοποίησε περιοδεία στην [[Κρήτη]] επικεφαλής ομάδας ογδόντα βουλευτών της [[Ένωσις Κέντρου|Ένωσης Κέντρου]], όπου αποθεώθηκε, προκαλώντας έτσι έντονη ανησυχία και στο εσωτερικό του κόμματός του, ακόμη και στον ίδιο του τον πατέρα, που αναλογιζόταν τις συνέπειες της ραγδαίας ανόδου της πολιτικής ισχύος του γιου του, ο οποίος υπερασπιζόταν όλο και πιο ριζοσπαστικές θέσεις.<ref>{{Cite book|title=Ιστορικό Λεύκωμα 1966|last=Συλλογικό έργο|first=|publisher=Καθημερινή|year=1997|isbn=|location=Αθήνα|page=80|chapter=Θριαμβευτική υποδοχή του Ανδρέα Παπανδρέου}}</ref>
 
Με το [[πραξικόπημα της 21ης Απριλίου του 1967]], ο Ανδρέας Παπανδρέου συνελήφθη από τη [[χούντα των Συνταγματαρχών]] και φυλακίστηκε.<ref name="Pieseis_Oinomenon_Politeion">{{Cite book|title=Φαντάσματα των Βαλκανίων|last=Kaplan|first=Robert D.|publisher=εκδόσεις Ροές|year=2002|isbn=978-960-283-146-5|location=Αθήνα|page=464}}</ref> Τις επόμενες μέρες ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών [[Λίντον Τζόνσον]] παρενέβη υπέρ του Παπανδρέου και άλλων πολιτικών ηγετών.<ref name="epistoli Margaritas">{{Cite web|url=http://www.kryphoscholio.com/politika/chant.html|archiveurl=httpshttp://web.archive.org/web/20100430060556/http://www.kryphoscholio.com/politika/chant.html|archivedate=2010-04-30|title=Επιστολή Μαργαρίτας Παπανδρέου|last=|first=|website=kryphoscholio.com|publisher=|accessdate=2016-07-22|url-status=live}}</ref> Στη φυλακή ο Παπανδρέου ανέμενε να παραπεμφθεί σε δίκη για την [[υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ]] με την κατηγορία ότι προετοίμαζε στρατιωτικό πραξικόπημα με στόχο την εγκαθίδρυση σοσιαλιστικής δικτατορίας, την εκθρόνιση του βασιλιά Κωνσταντίνου και την απομάκρυνση της Ελλάδας από το [[ΝΑΤΟ]] και συνέταξε ένα εννεασέλιδο αυτοβιογραφικό υπόμνημα για την απολογία του. Αποφυλακίστηκε, ωστόσο, μετά τη χορήγηση μερικής αμνηστίας μετά το [[Αντικίνημα της 13ης Δεκεμβρίου|αποτυχημένο αντικίνημα]] του Κωνσταντίνου το Δεκέμβριο του '67<ref>{{cite news|url=https://www.efsyn.gr/politiki/122322_pistis-moy-i-dimokratia|title=«Πίστις μου η Δημοκρατία»|newspaper=[[Η Εφημερίδα των Συντακτών]]|author=Δημήτρης Ψαρράς|date=03-09-2017|accessdate=03-09-2017}}</ref> χάρη στην αμερικανική παρέμβαση<ref name="Pieseis_Oinomenon_Politeion"/> μετά από έντονες πιέσεις και διαμαρτυρίες κορυφαίων ακαδημαϊκών και διανοούμενων των Ηνωμένων Πολιτειών στον Πρόεδρο Τζόνσον, όπως ο [[Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ]] (John Kenneth Galbraith), προσωπικός του φίλος από τα χρόνια του Χάρβαρντ.<ref>[http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-andreas-papandreou-1338574.html Νεκρολογία του Ανδρέα Παπανδρέου από την βρετανική εφημερίδα The Independent]</ref> Στις 16 Ιανουαρίου του 1968 φεύγει από τη χώρα και ιδρύει το [[Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα]] (ΠΑΚ), επικεφαλής του οποίου έδρασε αντιδικτατορικά σε πολλές δυτικές χώρες, και στο οποίο συσπειρώνονται πολλά από τα γνωστά στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Έδρα του ΠΑΚ ήταν αρχικά η πρωτεύουσα της [[Σουηδία|Σουηδίας]], [[Στοκχόλμη]].
 
Από την επιστροφή του στην Ελλάδα το 1961 και ως την επιβολή της δικτατορίας, ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε καταγγείλει το τότε σύστημα εξουσίας ([[παρακράτος]], συνωμοτικές οργανώσεις, οικονομικά συμφέροντα) στεκόμενος ιδιαίτερα στην τρομοκράτηση της επαρχίας από τη Χωροφυλακή και τα [[Τάγματα Εθνοφυλακής Αμύνης]] (ΤΕΑ),<ref>{{Cite book|title=Η Δημοκρατία στο απόσπασμα|last=Παπανδρέου|first=Ανδρέας|publisher=εκδόσεις Λιβάνης|year=2006|isbn=9789601412375|location=Αθήνα|page=42-66}}</ref> ξεκινώντας την κόντρα του με τα «παλιά τζάκια» για τα οποία και είχε δηλώσει ότι πρέπει να ξηλωθούν οριστικά και αμετάκλητα.<ref>{{Cite book|title=Δημοκρατία και Εθνική Αναγέννηση|last=Παπανδρέου|first=Ανδρέας|publisher=εκδόσεις Φέξη|year=1966|isbn=|location=Αθήνα|page=}}</ref> Παράλληλα, σε πολύ μικρό διάστημα γίνεται ο δημοφιλέστερος Έλληνας πολιτικός, παρά τις συνεχείς επιθέσεις μερίδας του Τύπου.<ref name=":2">{{Cite book|title=Les Forces Politiques en Grèce|last=Meynaud|first=Jean|publisher=χ.ε.|year=1965|isbn=|location=Lausanne|page=}}</ref> Ήρθε σε σύγκρουση με ορισμένους πολύ σημαντικούς συνεργάτες του πατέρα του, όπως ο τραπεζίτης και πολιτικός [[Σταύρος Κωστόπουλος]]. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήθελε τη δημιουργία ενός κόμματος αρχών με συγκεκριμένη ιδεολογία και ισχυρή οργάνωση σε εθνικό επίπεδο, κάτι στο οποίο αντιστέκονταν σθεναρά οι «βαρώνοι» της Ένωσης Κέντρου. Επιπλέον, οι βαρώνοι της βενιζελικής παράταξης ανησυχούσαν για την μεγάλη δημοτικότητά του και επέκριναν τον Ανδρέα ως «αλεξιπτωτιστή της πολιτικής», ότι δηλαδή είχε εμφανισθεί από το πουθενά και μέσα σε ένα-δύο χρόνια είχε γίνει το πιο αναγνωρίσιμο και δημοφιλές πρόσωπο της ελληνικής πολιτικής και απαιτούσε να αποφασίζει για όλα.<ref name=":2" />
[[Αρχείο:GDP80-00.jpg|thumb|right|Αύξηση Α.Ε.Π. 1980-2000, διάφορες χώρες. Πηγή: Penn World Tables]]
 
Το διάστημα 1981-1985 κυρίως, ο Ανδρέας Παπανδρέου και η [[Κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου 1981|κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ]] προέβησαν σε σειρά [[Εθνικοποίηση|εθνικοποιήσεων]], τηρώντας και τις προεκλογικές δεσμεύσεις του κόμματος για την «κοινωνικοποίηση των επιχειρήσεων». Κρατικοποιήθηκαν επιχειρήσεις που ανήκαν σε πολύ ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες: η [[ΛΑΡΚΟ]] και η [[ΠΥΡΚΑΛ]], τα τσιμέντα [[ΑΓΕΤ-ΗΡΑΚΛΗΣ]], η [[Ελληνική Χαλυβουργία]], τα [[ναυπηγεία Σκαραμαγκά]] της [[οικογένεια Νιάρχου|οικογένειας Νιάρχου]], η [[Πειραϊκή-Πατραϊκή]] και η πολυεθνική [[ΕΣΣΟ-Πάππας]].<ref>{{Cite book|title=Οι δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμοί|last=Προβόπουλος|first=Γεώργιος|publisher=ΙΟΒΕ|year=1985|isbn=|location=Αθήνα|page=}}</ref> Η Αριστερά, αλλά και μεγάλο τμήμα της κοινωνίας γενικώς, αντέδρασε θετικά σε αυτές τις πολιτικές ως επιβολή του κράτους στην παραδοσιακή επιχειρηματική ελίτ.<ref name=clogg1987/> Ο δημόσιος τομέας διογκώθηκε, σε αντίθεση με τον ιδιωτικό τομέα.<ref>{{Cite web|url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=364|archiveurl=httpshttp://web.archive.org/web/20071121004124/http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=364|archivedate=2007-11-21|title=CEPR Discussion Paper Abstracts - DP364 Rigidities and Macroeconomic Adjustment under Market Opening: Greece and 1992|last=Sarris|first=Alexander H.|date=2007-11-21|website=|publisher=|accessdate=2016-07-22|url-status=live}}</ref> Η ανεργία (με αφετηρία την πρωτοεμφανιζόμενη ύφεση από την περίοδο [[Κυβέρνηση Γεωργίου Ράλλη 1980|διακυβέρνησης Ράλλη]]) υπερδιπλασιάστηκε φτάνοντας το 6,6%. Ο μέσος πληθωρισμός τη δεκαετία του 1970 ήταν 12%, ενώ τη δεκαετία του 1980 ανήλθε στο 20%, διαχωρίζοντας όμως σε πολιτικές περιόδους έχουμε μέσο όρο 1974-81 (ΝΔ) 17,5%, 1982-89 (ΠΑΣΟΚ) 19,5%).<ref>Πηγή: Συνδυασμός ιστοσελίδων Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Πανεπ. Κρήτης ''[httpshttp://web.archive.org/web/20071123223656/http://www.soc.uoc.gr/gei/greek/etheuro/b1/p08.htm Εθνική δαπάνη και εγχώριο προϊόν]'' και ''[httpshttp://web.archive.org/web/20071123223651/http://www.soc.uoc.gr/gei/greek/etheuro/a1/pin8.htm Εθνική δαπάνη και ακαθάριστο εγχώριο προϊόν]'' (αρχειοθετημένες από τα πρωτότυπα στις 23 Νοεμβρίου 2007)</ref>
 
Κοιτώντας τα στοιχεία κατά μήνα, βλέπουμε ότι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ παρέλαβε τον Οκτώβριο του 1981 πληθωρισμό της τάξης του 24,2% και παρέδωσε τον Ιούνιο του 1989 πληθωρισμό στο 13,1%, μία εντυπωσιακή βελτίωση της κατάστασης, ο οποίος όμως το 1990 εκτινάχθηκε στο 20,4% (ΜΟ έτους),<ref>{{Cite book|title=Ιστορία του Ελληνικού Έθνους|last=Καζάκος|first=Πάνος|publisher=Εκδοτική Αθηνών|year=2000|isbn=|volume=ΙΣΤ΄|location=Αθήνα|page=364-371|chapter=Παροχές και λιτότητα: η οικονομία στη δεκαετία του 1980}}</ref> λόγω της πολιτικής αστάθειας και ακυβερνησίας της χώρας και λόγω των εκλογικών συγκρούσεων, την καταστροφική περίοδο 1989 - 1990. Το 1991 ήταν στο 19,5% (ΜΟ έτους). Κοιτώντας τους μέσους όρους κάθε έτους παρατηρείται πως ο πληθωρισμός έπεφτε σταθερά κάθε χρονιά, πλην του 1985 και του 1986 (αλλά το 1987 έπεσε ξανά, και μάλιστα στα χαμηλότερα επίπεδα από το 1978).
Επίσης, έγιναν δύο διαδοχικές υποτιμήσεις της [[Δραχμή|δραχμής]], το 1983 και το 1985, κάτι που βοήθησε την εξαγωγική ικανότητα της χώρας αλλά έριξε την αγοραστική δύναμη των πολιτών, κάνοντας τα εισαγόμενα αγαθά πολύ ακριβότερα.<ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/free-exchange/2012/07/10/what-happens-after-the-fall|title=What happens after the fall|newspaper=The Economist|issn=0013-0613|access-date=2016-07-22}}</ref>
 
Οι αντίπαλοι του Ανδρέα Παπανδρέου απέρριψαν τις οικονομικές πολιτικές των κυβερνήσεων Παπανδρέου. Κυρίως επέκριναν τις προσλήψεις που έγιναν στον δημόσιο τομέα, καθώς και την σημαντική αύξηση των δημοσίων δαπανών και του δημοσίου χρέους: σύμφωνα με πηγές του καθηγητή Οικονομικών και πρώην Υπουργού της Νέας Δημοκρατίας [[Γεώργιος Αλογοσκούφης|Γεωργίου Αλογοσκούφη]] οι δημόσιες δαπάνες ως ποσοστό του [[Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν|Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος]] ήταν 30% το 1980 και άνω του 50% το 1990.<ref name="Alogoskoufis"/> Επίσης, το χρέος της χώρας ανέβηκε από 40% του ΑΕΠ το 1980, σε 80% του ΑΕΠ το 1990 (βλέπε σχετικά European Economy N. 64). Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει τη δεκαετία του 1980 ''«χαμένη δεκαετία»'' (οικονομικά).<ref name="Alogoskoufis">{{Cite web|url=http://www.cepr.org/PUBS/bulletin/meets/1151.htm|archiveurl=httpshttp://web.archive.org/web/20121207132258/http://www.cepr.org/PUBS/bulletin/meets/1151.htm|archivedate=2012-12-07|title=Macroeconomic Policy Constraints: Greece and the UK|last=Alogoskoufis|first=George|date=|website=www.cepr.org|publisher=|accessdate=2016-07-23|url-status=live}}</ref>
 
Οι υποστηρικτές του Ανδρέα Παπανδρέου απάντησαν ότι η αύξηση των δαπανών και των προσλήψεων ήταν όχι απλά δικαιολογημένη, αλλά απαραίτητη. Ο λόγος ήταν η δημιουργία ενός κράτους πρόνοιας (έστω και υποτυπώδους) και η αποκατάσταση του πλειοψηφικού τμήματος του ελληνικού λαού (κυρίως των πρώην μελών του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και των οικογενειών τους) που για δεκαετίες βρισκόταν στο περιθώριο της κοινωνικο-οικονομικής και πολιτικής ζωής του τόπου, υπό καθεστώς επίσημων και ανεπίσημων διώξεων από τις συνεχόμενες (κοινοβουλευτικές ή δικτατορικές) κυβερνήσεις της Δεξιάς. Δεδομένης της απροθυμίας διεθνών επενδυτών να χρηματοδοτήσουν την αλματώδη αύξηση του δανεισμού, ο Παπανδρέου κατέφυγε στις ελληνικές τράπεζες που ήταν υπό κρατικό έλεγχο<ref>{{Cite book|title=Ανδρέας Γ. Παπανδρέου|last=Βαρελά|first=Κατερίνα Α.|publisher=Ελληνικά Γράμματα|year=2002|isbn=978-960-406-012-2|volume=Α΄|location=Αθήνα|page=}}</ref>: ειδικότερα, το 80% του συνολικού δημοσίου χρέους το καλοκαίρι του 1989 (όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου παρέδωσε την εξουσία) ήταν εσωτερικό.<ref>{{Cite book|title=Ο Μεγάλος Κύκλος της Ελληνικής Οικονομίας (1945-1995)|last=Δρακάτος|first=Κωνσταντίνος|publisher=εκδόσεις Παπαζήση|year=1997|isbn=978-960-02-1193-1|location=Αθήνα|page=}}</ref> Οι κυβερνήσεις μετά το 1990 στράφηκαν μαζικά σε ξένες τράπεζες, ενώ ιδιωτικοποίησαν και πολλές ελληνικές.
 
==== Εθνικό εισόδημα και μισθοί ====
Η κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου παρέλαβε την ελληνική οικονομία (τέλη 1981) σε οικονομική ύφεση (μεταβολή ΑΕΠ, σε σταθερές τιμές, 1980: 0,68%, 1981: -1,55%)<ref>{{Cite web|url=http://www.soc.uoc.gr/gei/greek/etheuro/b1/p08.htm|archiveurl=httpshttp://web.archive.org/web/20071123223656/http://www.soc.uoc.gr/gei/greek/etheuro/b1/p08.htm|archivedate=2007-11-23|title=ΕΘΝΙΚΗ ΔΑΠΑΝΗ ΚΑΙ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ|last=|first=|date=|website=www.soc.uoc.gr|publisher=|accessdate=2016-07-23|url-status=live}}</ref> λόγω της δεύτερης πετρελαικής κρίσης (του 1979), η οποία σε συνδυασμό με τις αυξημένες δημόσιες κοινωνικές δαπάνες επέτεινε το φαινόμενο του [[στασιμοπληθωρισμός|στασιμοπληθωρισμού]].
 
Για παράδειγμα, κάνοντας σύγκριση με τις άλλες δύο μεσογειακές χώρες που εντάχθηκαν τελευταίες στην [[Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα]], το 1981 η Ελλάδα και η [[Ισπανία]] είχαν κατά κεφαλήν [[ΑΕΠ]] στο 70% του ευρωπαϊκού μέσου όρου και η [[Πορτογαλία]] κάτω από το 60%. Το 1990 η Ελλάδα είχε πέσει στο 60%, η Πορτογαλία είχε ανεβεί στο 61% και η Ισπανία είχε ανέβει σχεδόν στο 80%.<ref>Carmela Martín, Francisco J. Velázquez, ''[http://pendientedemigracion.ucm.es/info/econeuro/documentos/documentos/dt052001.pdf "An Assessment of Real Convergence of Less Developed EU Members: Lessons for the CEEC Candidates"]'', European Economy Group, 2001. Σχετική μελέτη, ειδικότερα το γράφημα 2 για την πορεία σύγκλισης και γράφημα 8 για τις ξένες επενδύσεις</ref>
Η πρώτη επίσημη «συνολική τοποθέτηση» της κυβέρνησης Παπανδρέου πάνω στη διαπραγμάτευση της Εντολής (και την Κοινότητα στο σύνολό της) έγινε μια εβδομάδα μετά τις εκλογές, στις 26 Οκτωβρίου 1981, στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων, από τον τότε Υφυπουργό Εξωτερικών [[Ασημάκης Φωτήλας (νεότερος)|Ασημάκη Φωτήλα]]. Το κείμενο που κατατέθηκε έθεσε τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η Ελληνική οικονομία, και προχωρούσε σε προτάσεις πολιτικής της Κοινότητας, ''«προκειμένου να γεφυρωθούν οι διαπεριφερειακές ανισότητες και να ενισχυθούν οι χώρες του Νότου της Ευρώπης»''.
 
Ο Ανδρέας Παπανδρέου λίγους μήνες μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας κατέθεσε μνημόνιο στην ΕΟΚ με το οποίο ουσιαστικά ζήτησε την επαναδιαπραγμάτευση των όρων ένταξης της χώρας μας στην [[Ευρωπαϊκή Κοινότητα]]. Η πρότασή του απορρίφθηκε κατά το σκέλος των ειδικών προνομίων, όμως έγινε τελικά δεκτό το σκέλος της οικονομικής ενίσχυσης που οδήγησε στα ΜΟΠ.<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.mfa.gr/www.mfa.gr/el-GR/Policy/European+Policy/Greece+in+EU/|archiveurl=httpshttp://web.archive.org/web/20060717045858/http://www.mfa.gr/www.mfa.gr/el-GR/Policy/European+Policy/Greece+in+EU/|archivedate=2006-07-17|title=Η Ελλάδα στην ΕΕ - Υπουργείο Εξωτερικών|last=|first=|date=|website=www.mfa.gr|publisher=|accessdate=2016-07-23|url-status=live}}</ref>
 
Κατά την περίοδο διακυβέρνησής του η Ελλάδα τελικά δεν αποχώρησε από την ΕΟΚ και από το ΝΑΤΟ λόγω των κονδυλίων που εξασφάλιζε με αξιοπρόσεκτη διαπραγματευτική ικανότητα ο Ανδρέας Παπανδρέου,ενώ η σύμβαση με την αμερικανική κυβέρνηση για τις αμερικανικές βάσεις ανανεώθηκε το 1983 προβλέποντας ότι, εντός δεκαοχτώ μηνών μετά το τέλος του 1988, και οι δύο κυβερνήσεις θα είχαν δικαίωμα να κλείσουν τις βάσεις.<ref name=clogg1987>Clogg, ''Parties and Elections in Greece'', 1987.{{Χρειάζεται σελίδα}}</ref> Αυτό συνέβη το διάστημα 1990-1992, μάλιστα με πρωτοβουλία της αμερικανικής πλευράς, που έκλεισε τις πιο σημαντικές βάσεις λόγω του τέλους του [[Ψυχρός πόλεμος|Ψυχρού Πολέμου]] επί [[Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη 1990|κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη]].
 
Τον Μάρτιο του 1985, με πρότασή του<ref name=autogenerated1 />, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθιέρωσε τα ''Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα'' (ΜΟΠ), η εφαρμογή των οποίων στόχευε στη βελτίωση των κοινωνικοοικονομικών διαρθρώσεων στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές της Κοινότητας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, για να εξασφαλίσει τη βοήθεια στη χώρα, δεν δίστασε να απειλήσει ευθέως τον [[Ζακ Ντελόρ]] που είχε αναλάβει την Προεδρία της [[Ευρωπαϊκή Επιτροπή|Επιτροπής]] τον Ιανουάριο του 1985, ότι θα ασκούσε βέτο στην είσοδο Ισπανίας και Πορτογαλίας στην Κοινότητα.<ref name=clogg1987/> Τα έξι από τα επτά Προγράμματα των MOΠ αντιστοιχούσαν στα έξι Διαμερίσματα που ήταν τότε χωρισμένη η Ελλάδα ([[Βόρεια Ελλάδα]], [[Δυτική Ελλάδα]], [[Κεντρική Ελλάδα]], [[Νήσοι Αιγαίου]], [[Κρήτη]] και [[Αττική]]), ενώ το τελευταίο ήταν θεματικό (MOΠ Πληροφορικής). Η εφαρμογή των ΜΟΠ στην Ελλάδα έγινε αρχικά την περίοδο 1983-1989 ενώ επεκτάθηκαν χρονικά μέχρι το 1993.<ref>{{Cite web|url=http://www.infosoc.gr/infosoc/el-GR/services/leksiko/564.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111224065750/http://www.infosoc.gr/infosoc/el-GR/services/leksiko/564.htm|archivedate=2011-12-24|title=Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα|website=www.infosoc.gr|accessdate=2016-07-22}}</ref> Σύμφωνα με μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδας<ref>{{Cite journal|title=Ευρωπαϊκοί διαρθρωτικοί πόροι: ο ρόλος τους στην ανάπτυξη της Ελληνικής οικονοµίας|last=Λώλος|first=Ευάγγελος|date=07-2001|journal=Οικονομικό Δελτίο|issue=17}}</ref> ''«η εφαρµογή των ΜΟΠ στην Ελλάδα δεν ήταν ικανοποιητική λόγω ανεπαρκούς προετοιµασίας και έλλειψης εµπειρίας. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι τα κονδύλια των ΜΟΠ µεταφέρθηκαν χρονικά και ενσωµατώθηκαν στο ΚΠΣ 1989-93.»''. Ταυτόχρονα όμως, σύμφωνα με το [[Υπουργείο Εξωτερικών (Ελλάδα)|Υπουργείο Εξωτερικών]] ''«Η σημασία των ΜΟΠ όμως ήταν πολύ μεγαλύτερη των πρόσθετων πόρων που εγκρίθηκαν τότε για την Ελλάδα γιατί εγκαινίασαν την προσπάθεια για την ανάπτυξη διαρθρωτικής πολιτικής από πλευράς ΕΕ, η οποία αποκρυσταλλώθηκε το 1988 στη νέα διαρθρωτική πολιτική, το πρώτο «πακέτο Delors».»''<ref>{{Cite web|url=http://www.mfa.gr/www.mfa.gr/el-GR/European+Policy/Greece+in+EU/|archiveurl=httpshttp://web.archive.org/web/20070214100720/http://www.mfa.gr/www.mfa.gr/el-GR/European+Policy/Greece+in+EU/|archivedate=2007-02-14|title=ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΕΕ - Υπουργείο Εξωτερικών|last=|first=|website=www.mfa.gr|publisher=|accessdate=2016-07-22|url-status=live}}</ref>
 
Η [[Μάργκαρετ Θάτσερ]], η συντηρητική [[πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου]] που ήταν πολέμιος του κράτους πρόνοιας και των παροχών στις χώρες του Νότου και συγκρούστηκε πολλές φορές με τον Ανδρέα Παπανδρέου, είπε γι'αυτόν:<ref>{{Cite web|url=http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_politics_2_26/01/2008_257006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121117013524/http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_politics_2_26/01/2008_257006|archivedate=2012-11-17|title=Αφηγησεις / Η κοινωνία και όχι η οικονομία, η προτεραιότητα του Ανδρέα|last=Νικολαού|first=Νίκου|date=2008-01-26|website=|publisher=Καθημερινή|accessdate=2016-07-22}}</ref>
Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ένας εκ των έξι ηγετών των Τεσσάρων Ηπείρων ([[Ευρώπη]], [[Αφρική]], [[Ασία]], [[Αμερική]]) οι οποίοι πήραν την πρωτοβουλία κίνησης υπέρ της παγκόσμιας ειρήνης και αφοπλισμού των υπερδυνάμεων. Μαζί με τον Ανδρέα Παπανδρέου στην [[κίνηση των 6]] συμμετείχαν ο [[Σουηδός]] Πρόεδρος [[Ούλωφ Πάλμε]], η [[Ινδία|Ινδή]] Πρωθυπουργός [[Ίντιρα Γκάντι]], ο Πρόεδρος της [[Αργεντινή|Αργεντινής]] [[Ραούλ Αλφονσίν]], ο Πρόεδρος του [[Μεξικό|Μεξικού]] [[Μιγκέλ Ντελαμαντρίτ]] και ο Πρόεδρος της [[Τανζανία|Τανζανίας]] [[Τζούλιους Νιερέρε]]. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε άριστες σχέσεις με πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες. Ο [[Φρανσουά Μιτεράν]], ο [[Ούλωφ Πάλμε]] και ο [[Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς]] ήταν μερικοί από αυτούς.
 
Από μερίδα του διεθνούς, και κυρίως από την πλειονότητα του δυτικού τύπου της εποχής, ο Ανδρέας Παπανδρέου χαρακτηρίστηκε ως λαϊκιστής.<ref>{{Cite web|url=http://www.tamles.net/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=5693|archiveurl=httpshttp://web.archive.org/web/20071008083746/http://www.tamles.net/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=5693|archivedate=2007-10-08|title=Papandreu: "La Grecia che sogno in pace coi turchi, aperta all´Est"|last=|first=|date=2004-03-01|website=www.tamles.net|publisher=La Repubblica|accessdate=2016-07-23|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/speciali/2004/Sport/olimpiadi04/corriere/ferrari1108.shtml|title=Corriere della Sera - L'Olimpiade dei nuovi greci|website=www.corriere.it|accessdate=2016-07-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://internacional.tripodos.com/planisferi/article.asp?id=320&idpais=26&idsubz=33&idzona=17|title=Simitis revalida la mayoría absoluta y consuma una histórica entrada en el euro|last=Da Silva|first=Gustavo|date=|website=internacional.tripodos.com|publisher=|accessdate=2016-07-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=190211&tarih=15/06/2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071120035813/http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=190211&tarih=15%2F06%2F2006/06/2006|archivedate=2007-11-20|title=Kıbrıs engel oluşturmamalı|last=Miles|first=Oliver|date=2006-06-15|website=www.radikal.com.tr|publisher=|accessdate=2016-07-23|url-status=live}}</ref> Αναλυτές όπως ο Νικόλας Δεμερτζής και ο ιστορικός Ρίτσαρντ Κλογκ χαρακτήρισαν την δεκαετία του ‘80 ως ''«δεκαετία του λαϊκισμού»''.<ref>{{Cite web|url=http://www2.media.uoa.gr/sas/issues_en/12_issue/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111224071519/http://www2.media.uoa.gr/sas/issues_en/12_issue/index.html|archivedate=2011-12-24|title=SCIENCE AND SOCIETY {{!}} Issue 13: Spring 2004|last=Demertzis|first=Nikolas|date=|website=www2.media.uoa.gr|publisher=|accessdate=2016-07-23}}</ref><ref>{{Cite book|title=Η Ελληνική πολιτική ζωή: εικοστός αιώνας. Από την προβενιζελική στην μεταπαπανδρεϊκή εποχή|last=Διαμαντόπουλος|first=Θανάσης|publisher=εκδόσεις Παπαζήση|year=1997|isbn=978-960-02-1185-6|location=Αθήνα|page=343-346}}</ref>
 
== Αναθεώρηση του Συντάγματος ==
Στις [[23 Ιουνίου]] [[1996]] ο Ανδρέας Παπανδρέου πεθαίνει μετά από [[οξύ ισχαιμικό επεισόδιο]] στο σπίτι του στην [[Εκάλη Αττικής|Εκάλη]]. Κηδεύεται στις 26 Ιουνίου 1996 στο [[Α΄ νεκροταφείο Αθηνών|Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών]] με τιμές εν ενεργεία αρχηγού κράτους, κάτι που τελευταία φορά στην Ελλάδα είχε συμβεί το 1964, όταν είχε πεθάνει ο τότε βασιλέας [[Παύλος της Ελλάδας|Παύλος]].<ref>[http://www.hyper.gr/makthes/960624/60624_00.html ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΘΑΝΑΣΙΑ]</ref> Ο θάνατός του προκάλεσε κύμα συγκίνησης σε όλη τη χώρα, και πλήθη κόσμου, που κυμαίνονταν από «εκατοντάδες χιλιάδες»<ref>{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/1996/06/27/world/greece-gives-a-last-sad-farewell-to-papandreou.html|title=Greece Gives a Last Sad Farewell to Papandreou|first=|date=1996-06-27|work=|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=2016-07-23|via=}}</ref> έως «εκατομμύρια»<ref>εφημερίδα ''[[Αυριανή (εφημερίδα)|Αυριανή]]'', 27 Ιουνίου 1996</ref> παρευρέθησαν στη κηδεία του Ανδρέα Παπανδρέου. Εκφωνήθηκαν συνολικά 12 επικήδειοι λόγοι από Έλληνες και ξένους αξιωματούχους, με πρώτο αυτόν του πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη και τελευταίο αυτόν του γιου του Ανδρέα Παπανδρέου και τότε υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων [[Γιώργος Παπανδρέου|Γιώργου Παπανδρέου]], ενώ παρευρέθησαν σχεδόν 100 πολιτικές προσωπικότητες από όλο τον κόσμο, πρωτοφανές για Έλληνα πολιτικό.<ref name="autogenerated1996">Η Καθημερινή, 27 Ιουνίου 1996, «Πλήθος ξένων προσωπικοτήτων»</ref> Μεταξύ τους ο υπουργός Οικονομικών των [[ΗΠΑ]] Ρόμπερτ Ρούμπιν (εκπροσωπώντας τον Πρόεδρο [[Μπιλ Κλίντον]]), ο πρόεδρος του [[Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο|Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου]] Κλάους Χενς, ο πρόεδρος της [[Σοσιαλιστική Διεθνής|Σοσιαλιστικής Διεθνούς]] και πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας [[Πιέρ Μωρουά]] (που εκφώνησε και έναν από τους επικήδειους) ο πρόεδρος της [[Κύπρος|Κυπριακής Δημοκρατίας]] [[Γλαύκος Κληρίδης]], ο πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας [[Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς]], ο πρωθυπουργός της [[Ολλανδία]]ς Βιμ Κοκ, ο πρώην πρωθυπουργός της [[Ισπανία]]ς και στενός φίλος του Ανδρέα Παπανδρέου [[Φελίπε Γκονθάλεθ]], ο πρωθυπουργός της [[Αλβανία]]ς Αλεξάντερ Μέξι, ο πρωθυπουργός της [[Βουλγαρία]]ς Ζαν Βίντενοφ, ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Χραντ Μπαγκρατιάν, ο πρωθυπουργός της Σλοβενίας [[Γιάνεζ Ντρνόβσεκ]], ο υπουργός Εξωτερικών της [[Γερμανία]]ς [[Κλάους Κίνκελ,]] ο υπουργός Άμυνας της [[Μεγάλη Βρετανία|Μεγάλης Βρετανίας]] Μάικλ Πορτίλο, ο αντιπρόεδρος της Ρωσικής κυβέρνησης Βιτάλι Ιγκνατένκο, ο υπουργός Εξωτερικών του [[Καναδάς|Καναδά]] Λόυντ Αξγουόρθι, ο αντιπρόεδρος της [[Ουκρανία]]ς Ιβάν Κάδρας, ο αντιπρόεδρος και υπουργός Εξωτερικών της [[Μάλτα]]ς Γκουίντο Ντε Μάρκο, υπουργός Εξωτερικών του [[Βέλγιο|Βελγίου]] Ερίκ Ντερικέ, ο υπουργός Εξωτερικών της [[Τουρκία]]ς Εμρέ Γκιονενσάι και ο ηγέτης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος της Τουρκίας Ερντάλ Ινονού, ο υπουργός Εξωτερικών του [[Ιράν]] Αλί Αχμάρ Βελαγιατί, ο γενικός γραμματέας του Γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος [[Λιονέλ Ζοσπέν]], ο πρόεδρος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της [[Γερμανία]]ς (SPD) [[Όσκαρ Λαφοντέν]], η πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Πωλίν Γκρην και πολλοί άλλοι.<ref name="autogenerated1996"/>
 
Ύστατο φόρο τιμής στον Ανδρέα Παπανδρέου απέτισαν ηγέτες και προσωπικότητες από όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων οι ακόλουθοι:<ref>{{Cite web|url=http://www.hyper.gr/makthes/960624/60624j06.html|title=Η ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΤΙΜΑ ΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ|last=|first=|date=|website=www.hyper.gr|publisher=Εφημερίδα Μακεδονία|accessdate=2016-07-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://archive.fo/KmPh|title=Ίδρυμα Ανδρέα Γ. Παπανδρέου - Γνώμες για τον Α. Παπανδρέου|last=|first=|date=|website=agp.archeio.gr|publisher=|accessdate=2016-07-23}}</ref><ref>[https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:XDb2iNUYsBYJ:https://www.tanea.gr/2006/06/23/greece/zei-sthn-istopia/+&cd=10&hl=el&ct=clnk&gl=gr ΖΕΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ, Τα Νέα, 23 Ιουνίου 2006]</ref><ref>{{Cite web |url=[http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:j2v7prPiYeYJ:www.hri.org/news/greek/kosmos/1996/96-06-23.kosmos.html |title+&cd=11&hl=el&ct=clnk&gl=gr Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων - Ειδήσεις Κόσμος 23 Ιουν. 1996 |accessdate=2019-09-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205055328/http://www.hri.org/news/greek/kosmos/1996/96-06-23.kosmos.html |archivedate=2008-12-05 |url-status=dead }}]</ref>
* ''«Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ένας από τους πλέον σημαίνοντες πολιτικούς ηγέτες στη σύγχρονη ελληνική ιστορία και μια εξέχουσα φυσιογνωμία κλειδί για την διασφάλιση του θριάμβου της δημοκρατίας στη χώρα που γεννήθηκε»''. [[Μπιλ Κλίντον]], Πρόεδρος των [[Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής|Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής]].
* ''«Χαιρετίζω τη μνήμη αυτού του δημόσιου άνδρα με τον οποίο είχα επανειλημμένα συναντηθεί και ο οποίος διηύθυνε την ελληνική κυβέρνηση, με κύρος, για περισσότερο από δέκα χρόνια. Τιμώ την ευρωπαϊκή προσήλωσή του. Η Ελλάδα χάνει σήμερα μια από τις μεγάλες φυσιογνωμίες της. Σας παρακαλώ να διαβιβάσετε στη σύζυγό του, στην οικογένειά του, καθώς και στον ελληνικό λαό τη συγκίνησή μου και όλη μου τη συμπάθεια»''. [[Ζακ Σιράκ]], Πρόεδρος της [[Γαλλία]]ς.
5.326

επεξεργασίες