Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μάχη του Στάλινγκραντ»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
=== Πρώτες συγκρούσεις (17-22 Ιουλίου) ===
 
Σύμφωνα με αναφορά του Επιτελείου της 62ης Στρατιάς, το βράδυ της 16ης Ιουλίου, γερμανικά σώματα πέρασαν τον ποταμό Τσιρ και επιτέθηκαν στις σοβιετικές δυνάμεις<ref name=Nachalo/>. Στις 17 Ιουλίου, σώματα της 192ης μεραρχίας πεζικού του συνταγματάρχη Α. Σ. Ζαχάρτσενκο συγκρούστηκαν με τις χιτλερικές δυνάμεις στο χωριό Πρόνιν - μετά από σκληρές συγκρούσεις, τα σώματα αυτά υποχώρησαν στη γραμμή της άμυνας των κύριων δυνάμεων της μεραρχίας<ref name=Nachalo/>. Στις 18 Ιουλίου, όπως αναφέρει το ημερολόγιο του Φραντς Χάλντερ, ο Χίτλερ διέταξε τις δυνάμεις του να περάσουν με ευρύ μέτωπο τον ποταμό Ντον, από τα νότια και τα ανατολικά του Ντόντς και να ξεκινήσουν την επίθεση στο Στάλινγκραντ<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=18 JuliΙουλίου 1942</ref>}}.
 
Στις 19 Ιουλίου, η μεραρχία «Μεγάλη Γερμανία» έφτιαξε προγεφύρωμα στα ανατολικά του Ντόνετς για να σταματήσει τις σοβιετικές δυνάμεις που κινήθηκαν από τον Καύκασο. Η 6η Στρατιά του Πάουλους συνέχισε να κινείται νοτίως του Ντον στην νοτιοανατολική κατεύθυνση, ενώ οι Σοβιετικοί επιτέθηκαν στις γερμανικές δυνάμεις στο Βορόνεζ. Αν και οι επιθέσεις στο Βορόνεζ και βορείως της πόλης ήταν χαμηλής ισχύος, οι Σοβιετικοί αύξησαν τον αριθμό σιδηροδρομικών μεταφορών<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch.Τόμος TäglicheΓ'|loc=19 AufzeichnungenΙουλίου des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942}}. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942). 19 Juli 1942</ref>. Ο ρυθμός επεκτατικότητας των γερμανικών δυνάμεων μειώθηκε από τα 30 χιλιόμετρα στα 12-15 χιλιόμετρα ανά μέρα<ref name=Nachalo/>.
 
Τις επόμενες 3 μέρες, η 6η Στρατιά του Πάουλους συνέχισε ενεργώς να κινείται προς το Στάλινγκραντ, όπου οι Σοβιετικοί μετέφεραν τις δυνάμεις τους μέσω σιδηρόδρομων<ref{{sfn|Πολεμικό name=Halder22J>HalderΗμερολόγιο, F.Τόμος Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes desΓ'|loc=22 HeeresΙουλίου 1939-1942}}. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942). 22 Juli 1942</ref>. Αν και οι Γερμανοί επιτέθηκαν επιτυχώς στον Κάτω Ντον και στο Ταγκανρόκ<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=21 JuliΙουλίου 1942</ref>}}, στα βορειοδυτικά του Βορόνεζ συνεχίζονταν οι σκληρές μάχες<ref{{sfn|Πολεμικό nameΗμερολόγιο, Τόμος Γ'|loc=Halder22J/>22 Ιουλίου 1942}}. Η αριστερή πτέρυγα της 6ης Στρατιάς, όπου πολεμούσαν το 8ο και το 17ο σώμα, τεντώθηκε σε μεγάλο βαθμό κατά μήκος της δεξιάς ακτής του Ντον - γι' αυτό τον λόγο, το Γενικό Επιτελείο της Βέρμαχτ αποφάσισε την απόσπαση του 14ου και του 24ου Σώματος Τεθωρακισμένων στην Ομάδα Στρατιών «Β»<ref name=Nachalo/>.
 
=== Μεταρρυθμίσεις της 23ης Ιουλίου ===
* Η αεροπορία έχει διαταγή να βοηθήσει την Ομάδα Στρατιών «Β». Μόλις πέσει το Στάλινγκραντ και το Άστραχαν, η αεροπορία πρέπει να στείλει μερικές δυνάμεις στο Γκρόζνι και να επιτεθεί στο [[Μπακού]].
 
Ο Φραντς Χάλντερ αναφέρει: «Προειδοποίησα τον Φύρερ ότι οι δυνάμεις μας σε σημαντικά στρατηγικά σημεία είναι αποδυναμωμένες..η υποεκτίμηση των δυνατοτήτων του εχθρού έχει πάρει επικίνδυνο χαρακτήρα. Δεν υπάρχει καν σοβαρή δουλειά. Η συναισθηματική αντίδραση σε διάφορες τυχαίες εντυπώσεις δεν επιτρέπει τη σωστή αξιολόγηση της εργασίας της κυβερνητικής μηχανής - αυτό είναι χαρακτηριστικό της σημερινής λεγόμενης εξουσίας»<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=23 JuliΙουλίου 1942</ref>}}.
 
Την ίδια μέρα, το Γενικό Επιτελείο της Σοβιετικής Ένωσης ανακάλεσε τον Σιμιόν Τιμοσένκο από τη θέση του Διοικητή του Μετώπου του Στάλινγκραντ και τον αντεκατέστηκε με τον αντιστράτηγο [[Βασίλι Γκόρντοφ]]. Οι λόγοι που οδήγησαν το Γενικό Επιτελείο της ΕΣΣΔ να αλλάξει τον διοικητή του Μετώπου του Στάλινγκραντ ήταν: η αποτυχία στο Χάρκοβο τον Μάιο του 1942, η μετέπειτα υποχώρηση και η περικύκλωση στο Μίλλεροβο<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава «Термитный дождь», c. 24</ref>.
Στις 23 Ιουλίου, ως εκπρόσωπος του Γενικού Επιτελείου, στο Μέτωπο του Στάλινγκραντ έφθασε ο [[Αλεξάντρ Βασιλιέφσκι|Αλεξάντερ Βασιλέφσκι]], ο οποίος πρότεινε στους διοικητές να οργανώσουν αντεπίθεση στη βόρεια πτέρυγα της 6ης Στρατιάς, χρησιμοποιώντας την 1η και την 4η Σοβιετική Στρατιά Τεθωρακισμένων<ref name=NBNGPONDPKS2>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/05-02.aspx НАЧАЛО БОЕВ НА ГЛАВНОЙ ПОЛОСЕ ОБОРОНЫ НА ДАЛЬНИХ ПОДСТУПАХ К СТАЛИНГРАДУ (23-30.07.1942)], часть 2</ref>. Όσον αφορά τους Γερμανούς, στις 23 Ιουλίου, η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων του Χέρμαν Χοτ μετέδωσε το 24ο Σώμα Τεθωρακισμένων στην Ομάδα Στρατιών «Β», το 40ο Σώμα Τεθωρακισμένων στην στην Ομάδα Στρατιών «Α» και τη μεραρχία «Μεγάλη Γερμανία» στα δυτικά<ref>Doerr H. Der Feldzug nach Stalingrad. Seite 37</ref>.
 
Στις 24 Ιουλίου, όπως αναφέρει ο Χάλντερ, συνεχίζονταν σκληρές μάχες στα ανατολικά του Ροστόφ και στο Βορόνεζ - στις μάχες που διεξήχθησαν στο Βορόνεζ καταστράφηκε μεγάλος αριθμός αρμάτων μάχης. Επίσης, οι Γερμανοί επιχείρησαν να περάσουν τη νότια ακτή του ποταμού<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch.Τόμος Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-Γ'|loc=24.9.1942). 24 JuliΙουλίου 1942</ref>}}. Στις 25 Ιουλίου, η Ομάδα Στρατιών «Α» είχε πετύχει νίκες στις συγκρούσεις στον Κάτω Ντον, ενώ η επίθεση στο Τσιμλιάνσκ συνάντησε σθεναρή αντίσταση<ref{{sfn|Πολεμικό name=25Juli>HalderΗμερολόγιο, F. Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=25 JuliΙουλίου 1942</ref>}}. Παράλληλα, οι Γερμανοί αντιμετώπιζαν την έλλειψη καυσίμων και είχαν ακυρώσει μια επίθεση στα βόρεια της ΕΣΣΔ<ref{{sfn|Πολεμικό nameΗμερολόγιο, Τόμος Γ'|loc=25Juli/>25 Ιουλίου 1942}}.
 
Την ίδια ημέρα, το 51ο Σώμα της 6ης Στρατιάς επιτέθηκε στις δυνάμεις της 64ης Στρατιάς στον ποταμό Τσιμλ, ενώ αργότερα η νότια πτέρυγα της 6ης Στρατιάς κινήθηκε στο Καλάτς για να επιτεθεί στη δεξιά πτέρυγα της 64ης Στρατιάς<ref name=NBNGPONDPKS2/>. Τα ξημερήματα της 26ης Ιουλίου, στο Καλάτς, η 1η Στρατιά Τεθωρακισμένων αντεπιτέθηκε, ωστόσο, δεν πέτυχε κάτι σημαντικό - τα σοβιετικά άρματα μάχης προχωρούσαν χωρίς τη βοήθεια του πυροβολικού και της αεροπορίας και καταστράφηκαν εύκολα από τη γερμανική αεροπορία και το γερμανικό πυροβολικό<ref name=NBNGPONDPKS2/>.
[[Αρχείο:German Summer Offensive Towards Stalingrad July-September 1942.png|200px|μικρογραφία|αριστερά|Οι κινήσεις των Γερμανών (με μπλε) και των Σοβιετικών (με κόκκινο) την περίοδο Ιούλιος-Σεπτέμβριος 1942]]
 
Η δεύτερη αντεπίθεση πραγματοποιήθηκε στη δυτική κατεύθυνση από τις δυνάμεις της 4ης Σοβιετικής Στρατιάς Τεθωρακισμένων του υποστράτηγου Β. Κριουτσένκιν, οι οποίες απελευθέρωσαν τις μονάδες της 62ης Στρατιάς που αμύνονταν περικυκλώμενες στη Βέρχνε Μπουζίνοφκα<ref name=NBNGPONDPKS2/>. Παρ' ολ' αυτά, στη νοτιοδυτική κατεύθυνση, η σοβιετική άμυνα παρέμεινε αδύναμη, ενώ στο Τσιμλιάνσκ, οι Γερμανοί κατάφεραν να προωθηθούν χάρη στην αντεπίθεση της 9ης μεραρχίας τεθωρακισμένων<ref{{sfn|Πολεμικό name=26Juli>HalderΗμερολόγιο, F. Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=26 JuliΙουλίου 1942</ref>}}. Την ίδια μέρα, ο ταγματάρχης Κίλμανσεγκ έδωσε αναφορά στον Φύρερ για την έλλειψη καυσίμων και αυτοκινήτων που αντιμετώπισε η Ομάδα Στρατιών «Α»<ref{{sfn|Πολεμικό nameΗμερολόγιο, Τόμος Γ'|loc=26Juli/>26 Ιουλίου 1942}}.
 
Στις 27 Ιουλίου, η 6η Στρατιά του Πάουλους συνέχισε την προώθηση προς την κατεύθυνση του Στάλινγκραντ. Οι Σοβιετικοί είχαν παρατάξει τις κύριες δυνάμεις τους στο κέντρο (με μεγάλο αριθμό αρμάτων μάχης), γι' αυτό και οι Γερμανοί κατάφεραν να προωθηθούν μόνο στα άκρα<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=27 JuliΙουλίου 1942</ref>}}. Την επόμενη μέρα, ο Στάλιν εξέδωσε τη γνωστή «Διαταγή 227», στην οποία διατάσσει τα σοβιετικά στρατεύματα στην πόλη του Στάλινγκραντ να μην υποχωρήσουν - γι' αυτό και η διαταγή έγινε γνωστή ως διαταγή «Ούτε ένα βήμα πίσω!» (ρωσ. «Ни шагу назад!»)<ref>«История военного искусства. Курс лекций». - М: 1958 Т. 5. - С. 780-783</ref>.
 
Παράλληλα με την έκδοση της διαταγής, οι Σοβιετικοί επιτέθηκαν αρκετές φορές, κάνοντας μεγάλη χρήση αρμάτων μάχης (ο Χάλντερ αναφέρει ότι οι Σοβιετικοί χρησιμοποίησαν 9 ταξιαρχίες τεθωρακισμένων), ωστόσο, απέτυχαν<ref{{sfn|Πολεμικό name=28Juli>HalderΗμερολόγιο, F. Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=28 JuliΙουλίου 1942</ref>}}. Από την άλλη πλευρά, η 6η Στρατιά του Πάουλους αντιμετώπιζε έλλειψη καυσίμων και πολεμοφοδίων, ενώ οι δυνάμεις της 4ης Στρατιάς Τεθωρακισμένων έμειναν καθηλωμένες στο Τσιμλιάνσκ<ref name=28Juli/>. Τις επόμενες μέρες διεξήχθησαν σκληρές μάχες στο Καλάτς και στα δυτικά του Στάλινγκραντ - παράλληλα, η Ομάδα Στρατιών «Α» ανάγκασε τους Σοβιετικούς σε υποχώρηση και η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων βρέθηκε κοντά στην Προλετάρσκαγια<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=29 Juli 1942</ref><ref>Halder F. Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).& 30 JuliΙουλίου 1942</ref>}}.
 
Στις 30 Ιουλίου, στο μέτωπο της Ομάδας Στρατιών «Κέντρο», οι Σοβιετικοί επιτέθηκαν με τις δυνάμεις του Δυτικού Μετώπου (ένα σώμα ιππικού και δύο σώματα τεθωρακισμένων) στις γερμανικές θέσεις στην περιοχή Πογκορέλοε Γκοροντίσσε και κατάφεραν να προωθηθούν 15-30 χιλιόμετρα προς τον σταθμό Σιτσιόφκα<ref name=HronoR>[http://www.hrono.info/sobyt/1900sob/1942rzhev.php Ржевская битва]</ref>. Στις 31 Ιουλίου διεξήχθη η προγραμματισμένη μεταφορά της 4ης Στρατιάς Τεθωρακισμένων του Χέρμαν Χοτ από την Ομάδα Στρατιών «Α» στην Ομάδα Στρατιών «Β» και ξεκίνησε την επίθεση στο Στάλινγκραντ από τα νοτιοδυτικά<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=31 JuliΙουλίου 1942</ref>}}.
 
Την ίδια μέρα, το Μέτωπο του Βόρειου Καυκάσου μετέδωσε στο Μέτωπο του Στάλινγκραντ την 51η Στρατιά του υποστράτηγου Τ. Κολομίιτς<ref name=NBNGPONDPKS2/>. Στις 1 Αυγούστου, μετά από διαταγή του Γενικού Επιτελείου της ΕΣΣΔ, η 57η Στρατιά του υποστράτηγου Φ. Τολμπούχιν παρέταξε τις δυνάμεις της στα νοτιοδυτικά του Ντον<ref name=NBNGPONDPKS2/>. Ο Ντερ αναφέρει το σχέδιο της 6ης Στρατιάς και της 4ης Στρατιάς Τεθωρακισμένων: η πρώτη ανέλαβε την επίθεση από τα βόρεια και η δεύτερη από τα νότια προς την κατεύθυνση του [[Βόλγας|Βόλγα]]. Όταν θα καταλάμβαναν τον ποταμό, η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων θα κινούνταν στα αριστερά και η 6η Στρατιά στα δεξιά, με σκοπό να περικυκλώσουν την πόλη και τους αμυνόμενους<ref>Doerr H. Der Feldzug nach Stalingrad. Seite 36</ref>.
Στις 2 Αυγούστου, το 22ο Σώμα Τεθωρακισμένων (4 ταξιαρχίες τεθωρακισμένων) επιχείρησαν επίθεση, ωστόσο, κατάφεραν να προωθηθούν μονάχα 2-3 χιλιόμετρα<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава «Термитный дождь», c. 63.</ref>. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τα [[άρμα μάχης|άρματα μάχης]] πολέμησαν με τη βοήθεια του [[πεζικό|πεζικού]] και του [[πυροβολικό|πυροβολικού]] - αν και οι μονάδες πεζικού δεν ήταν κατάλληλα οργανωμένες<ref>ЦАМО РФ, ф. 220, оп. 220, д. 8, л. 306.</ref>. Στις 5 Αυγούστου, το Γενικό Επιτελείο της ΕΣΣΔ χώρισε τις δυνάμεις που πολεμούσαν στο μέτωπο των 800 χιλιομέτρων σε δύο μέτωπα: στο Μέτωπο του Στάλινγκραντ του αντιστράτηγου Γκόρντοφ (21η, 62η και 63η Στρατιά Πεζικού, 4η Σοβιετική Στρατιά Τεθωρακισμένων, 16η Στρατιά Αεροπορίας και 28ο Σώμα Τεθωρακισμένων) και στο Νοτιο-Ανατολικό Μέτωπο του στρατηγού-συνταγματάρχη Γιερόμινκο (51η, 57η και 64η Στρατιά Πεζικού, 8η Στρατιά Αεροπορίας και 13ο Σώμα Τεθωρακισμένων)<ref name=ZPOSKAVBD1>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/06-01.aspx ЗАВЕРШАЮЩИЙ ПЕРИОД ОБОРОНИТЕЛЬНОГО СРАЖЕНИЯ КРАСНОЙ АРМИИ В БОЛЬШОЙ ИЗЛУЧИНЕ ДОНА (31.07-17.08.1942)], часть 1</ref>.
 
Η επόμενη σειρά των σοβιετικών αντεπιθέσεων σημειώθηκε στις 5-8 Αυγούστου. Ωστόσο, η κατάσταση στα σώματα τεθωρακισμένων ήταν πολύ κακή: η 182η ταξιαρχία τεθωρακισμένων είχε 9 αρμάτα μάχης, ενώ η 173η ταξιαρχία τεθωρακισμένων είχε 11 άρματα μάχης<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава «Термитный дождь», c. 64.</ref> - η 1η Στρατιά Τεθωρακισμένων είχε συνολικά 123 άρματα μάχης<ref>ЦАМО РФ, ф. 38, оп. 11360, д. 120, л. 154.</ref>. Ο Πάουλους ανέφερε, στις 5 Αυγούστου, ότι οι Σοβιετικοί αντεπιτέθηκαν από τα νότια, κατά του 14ου Σώματος<ref{{sfn|Πολεμικό name=5August>HalderΗμερολόγιο, F. Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=5 AugustΑυγούστου 1942</ref>}}. Ο Χάλντερ αναφέρει ότι διέταξε τον [[Μαξιμίλιαν φον Βάιχς]] να ξεκινήσει την επίθεση στις 7 Αυγούστου, χρησιμοποιώντας την 6η Στρατιά του φον Πάουλους<ref{{sfn|Πολεμικό nameΗμερολόγιο, Τόμος Γ'|loc=5August/>5 Αυγούστου 1942}}.
 
Στις 7 Αυγούστου, η 6η Στρατία του Πάουλους πέρασε στην επίθεση, έχοντας λύσει το πρόβλημα με την έλλειψη πολεμοφοδίων<ref>Doerr H. Der Feldzug nach Stalingrad. Seite 44</ref>. Η επίθεση τον Πάουλους, η οποία είχε στόχο την περικύκλωση των σοβιετικών δυνάμεων, έληξε επιτυχώς στο δεύτερο μισό της ημέρας - ο Χάλντερ αναφέρει ότι στη μάχη καταστράφηκαν 8 μεραρχίες πεζικού και 10 ταξιαρχίες τεθωρακισμένων<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=7 AugustΑυγούστου 1942</ref>}}. Την ίδια μέρα, οι Σοβιετικοί επιχείρησαν αντεπίθεση με τις δυνάμεις που βρίσκονταν στην αριστερή πτέρυγα της 64ης Στρατιάς<ref name=ZPOSKAVBD1/>. Ο Γιερόμινκο αναφέρει: «μέσα σε μια μέρα [7 Αυγούστου] αναγκαστήκαμε να συγκεντρώσουμε όλες τις εφεδρείες που είχαμε στη διάθεση μας...για να δυναμωθεί η αριστερή πτέρυγα της 64ης Στρατιάς, κάτι που θα επέτρεπε την αντεπίθεση»<ref>Еременко А. И. Сталинград. С. 80.</ref>. Οι Γερμανοί, χάρη στην επίθεση της 6ης Στρατιάς, βρέθηκαν σε απόσταση 30 χιλιομέτρων από την πόλη του Στάλινγκραντ<ref name=Samsonov31/>.
 
[[Αρχείο:Bundesarchiv Bild 169-0444, Russland, bei Stalingrad, Panzer KW-1.jpg|200px|μικρογραφία|δεξιά|Γερμανικό άρμα μάχης Panzer KW-1 κινείται προς το Στάλινγκραντ (Αύγουστος 1942)]]
 
Κατά τη διάρκεια της αντεπίθεσης της 64ης Στρατιάς, οι Σοβιετικοί ανάγκασαν τους Γερμανούς να υποχωρήσουν και να περάσουν στην άμυνα<ref name=ZPOSKAVBD1/> - ο Χάλντερ αναφέρει ότι στις 9 Αυγούστου, η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων του Χέρμαν Χοτ πέρασε στην άμυνα<ref{{sfn|Πολεμικό name=9August>HalderΗμερολόγιο, F. Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=9 AugustΑυγούστου 1942</ref>}}. Ωστόσο, η 6η Στρατιά του Πάουλους κατάφερε να περικυκλώσει το 14ο και 24ο Σώμα Τεθωρακισμένων στο Καλάτς, καθώς επίσης και τις δυνάμεις της 62ης Στρατιάς που αμύνονταν στη δυτική ακτή του ποταμού Ντον<ref name=9August/> - ο Αλεξέι Ισάεφ αναφέρει ότι 28.000 στρατιώτες βρέθηκαν περικυκλωμένοι, μαζί με 67 αντιαρματικά όπλα, 51 άρματα μάχης (Τ-34 και Τ-60) και 354 αυτοκίνητα<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава вторая, Жара. «Котел», c. 67-68.</ref>.
 
Αυτός ο ελιγμός επέτρεψε στους Γερμανούς να βρεθούν βορείως και νοτίως του σιδηρόδρομου που οδηγούσε στο Στάλινγκραντ. Οι περικυκλωμένες σοβιετικές δυνάμεις χωρίστηκαν σε διάφορες ομάδες - ο Ισάεφ κάνει λόγο για δύο ομάδες: η πρώτη αποτελούνταν από την 33η Μεραρχία Φρουρών και την 181η Μεραρχία Πεζικού και η δεύτερη από την 147η και την 229η μεραρχία πεζικού<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава вторая, Жара. «Котел», c. 68.</ref>. Η πρώτη ομάδα έλαβε διαταγή να κινηθεί στα βόρεια, ενώ η δεύτερη ομάδα έλαβε διαταγή να υποχωρήσει στα ανατολικά και νοτιοανατολικά προς τη σιδηροδρομική γέφυρα του Ντον<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава вторая, Жара. «Котел», c. 68-69.</ref>.
Σύμφωνα με αναφορά της 12ης Ιουλίου για την κατάσταση στο μέτωπο των Ομάδων Στρατιών «Α» και «Β», οι Γερμανοί κατάφεραν να αιχμαλωτίσουν 35.000 στρατιώτες, 270 άρματα μάχης και 560 πυροβόλα<ref name=ZPOSKAVBD2>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/06-02.aspx ЗАВЕРШАЮЩИЙ ПЕРИОД ОБОРОНИТЕЛЬНОГО СРАЖЕНИЯ КРАСНОЙ АРМИИ В БОЛЬШОЙ ИЗЛУЧИНЕ ДОНА (31.07-17.08.1942)], часть 2</ref>. Παράλληλα, οι Σοβιετικοί, νοτίως του Έλτς, πέρασαν στην αντεπίθεση με 100 άρματα μάχης και πεζικό, ενώ ανατολικά και δυτικά της Σβομπόντα, ο Κόκκινος Στρατός κατέλαβε δύο κατοικημένες περιοχές - παρ' ολ' αυτά, η σοβιετική αντεπίθεση στη δεξιά πτέρυγα έληξε με αποτυχία<ref>KTB/Bd 2, S. 977-978.</ref>. Στις 13 Αυγούστου, ο Γιερόμινκο ανέλαβε την ηγεσία του Μετώπου του Στάλινγκραντ, ενώ ο Γκόρντοφ διορίστηκε υποδιοικητής - αργότερα, όμως, επέστρεψε στη [[Μόσχα]]<ref name=ZPOSKAVBD2/>.
 
Στις 14 Αυγούστου ξεκίνησε η προετοιμασία της Ομάδας Στρατιών «Β» για τη συνέχιση της επίθεσης, ενώ στο Βορόνεζ αποκρούστηκε νέα αντεπίθεση των Σοβιετικών<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=14 AugustΑυγούστου 1942</ref>}}. Στις 15 Αυγούστου, ο Στάλιν εξέδωσε την «Οδηγία 170569», στην οποία ανέφερε: «σύμφωνα με τις αναφορές του Μετώπου του Στάλινγκραντ, η 147, η 181η και η 229η μεραρχία πεζικού της 62ης Στρατιάς συνεχίζουν την αντίσταση και είναι ακόμα περικυκλωμένες..παρά τις οδηγίες του Γενικού Επιτελείου [Στάφκα], οι περικυκλωμένες δυνάμεις δεν έχουν λάβει την κατάλληλη στήριξη..οι Γερμανοί δεν αφήνουν ποτέ τις περικυκλωμένες δυνάμεις τους και προσπαθούν πάσει θυσία να λύσουν την περικύκλωση..φαίνεται πως η σοβιετική διοίκηση δεν ενδιαφέρεται και τόσο..αυτό προκαλεί σημάδι ντροπής στη σοβιετική διοίκηση..το μέτωπο του Στάλινγκραντ έχει όλα τα μέσα για να σώσει τις περικυκλωμένες δυνάμεις του»<ref>Русский архив. Великая Отечественная: Ставка ВГК. Документы и материалы. 1942 год. Т. 16 (5-2). М.: Терра, 1996. С. 362.</ref>. Ο Ισάεφ, ωστόσο, δηλώνει ότι παρά τις δηλώσεις του Στάλιν, το μέτωπο δεν είχε τα κατάλληλα μέσα - η 4η Σοβιετική Στρατιά Τεθωρακισμένων μπορούσε να παρατάξει μονάχα 2 μεραρχίες πεζικού<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава вторая, Жара. «Котел», c. 73.</ref>. Επίσης, τα γερμανικά άρματα μάχης και αεροσκάφη ήταν καλύτερα από τα ανάλογα σοβιετικά<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава вторая, Жара. «Котел», c. 74.</ref>.
 
Μετά τη διάλυση των δυνάμεων της 62ης Στρατιάς, ο Πάουλους συνέχισε την επίθεση στα βόρεια, καθώς εκεί υπήρχε στρατηγικής σημασίας προγεφύρωμα<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава вторая, Жара. «Котел», c. 77.</ref>. Πριν την επίθεση, η 6η Στρατιά του Πάουλους μετέδωσε το 24ο Σώμα Τεθωρακισμένων στη 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων του Χέρμαν Χοτ, ώστε η τελευταία να επιτεθεί στα νοτιοανατολικά - η 6η Στρατιά ανέλαβε την επίθεση στο προγεφύρωμα του Σιροτίνσκι<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава вторая, Жара. «Котел», c. 77-78.</ref>. Οι Σοβιετικοί είχαν στη διάθεση τους 42.234 στρατιώτες (6 μεραρχίες πεζικού) και τα 36 άρματα μάχης της 182ης ταξιαρχίας τεθωρακισμένων (Τ-34, Τ-60 και Τ-70)<ref name=Isaev78>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава вторая, Жара. «Котел», c. 78.</ref>. Οι Γερμανοί επιτέθηκαν με τις δυνάμεις του 14ου Σώματος Τεθωρακισμένων, του 8ου και του 11ου σώματος πεζικού<ref name=Isaev78/>.
 
==== Οι πρώτες μάχες (23 Αυγούστου-13 Σεπτεμβρίου) ====
Στις 23 Αυγούστου, ο Πάουλους πέρασε ξαφνικά τον Ντον (με τις δυνάμεις του 14ου Σώματος Τεθωρακισμένων) και έφθασε στον Βόλγα, βορείως του Στάλινγκραντ<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=23 AugustΑυγούστου 1942</ref>}}. Ο 4ος Αεροπορικός Στόλος του [[Βόλφραμ φον Ρίχτχοφεν]] έριξε στην πόλη περισσότερες από 2.000 βόμβες και μετέτρεψε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης σε ερείπια<ref name=HronoS>[http://www.hrono.ru/sobyt/1900sob/1942stal.php Сталинградская битва]</ref><ref>НАИИ АН СССР. Р. III. Ф. 5. Д. 219. Л. 2.</ref>. Ωστόσο, αυτή η επίθεση δεν έκαμψε την αντίσταση του Κόκκινου Στρατού. Ο Σαμσόνοφ αναφέρει ότι 105 σοβιετικά αεροσκάφη, σε συνεργασία με το πυροβολικό, κατάφεραν να καταστρέψουν 120 γερμανικά αεροσκάφη<ref name=Samsonov32>Самсонов А.М. Сталинградская битва, 4-е изд., испр. и доп. М.: Наука, 1989. Глава третья. В большой излучине Дона и на подступах к Волге. На ближних подступах</ref>.
 
 
 
Στις 23 Αυγούστου, ο Πάουλους πέρασε ξαφνικά τον Ντον (με τις δυνάμεις του 14ου Σώματος Τεθωρακισμένων) και έφθασε στον Βόλγα, βορείως του Στάλινγκραντ<ref>Halder F. Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942). 23 August 1942</ref>. Ο 4ος Αεροπορικός Στόλος του [[Βόλφραμ φον Ρίχτχοφεν]] έριξε στην πόλη περισσότερες από 2.000 βόμβες και μετέτρεψε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης σε ερείπια<ref name=HronoS>[http://www.hrono.ru/sobyt/1900sob/1942stal.php Сталинградская битва]</ref><ref>НАИИ АН СССР. Р. III. Ф. 5. Д. 219. Л. 2.</ref>. Ωστόσο, αυτή η επίθεση δεν έκαμψε την αντίσταση του Κόκκινου Στρατού. Ο Σαμσόνοφ αναφέρει ότι 105 σοβιετικά αεροσκάφη, σε συνεργασία με το πυροβολικό, κατάφεραν να καταστρέψουν 120 γερμανικά αεροσκάφη<ref name=Samsonov32>Самсонов А.М. Сталинградская битва, 4-е изд., испр. и доп. М.: Наука, 1989. Глава третья. В большой излучине Дона и на подступах к Волге. На ближних подступах</ref>.
 
Επίσης, η αεροπορική επίθεση των Γερμανών είχε ως αποτέλεσμα να καεί ο Βόλγας - ο Γιερόμινκο αναφέρει στα απομνημονεύματα του: «από την περιοχή, όπου βρίσκονταν οι αποθήκες πετρελαίου, η φωτιά κατέβηκε στον Βόλγα, έκαψε την επιφάνεια του ποταμού, τα πλοία που βρίσκονταν εκεί..»<ref>Еременко А. И. Сталинград. С. 148.</ref>. Παράλληλα, οι δυνάμεις του 14ου Σώματος Τεθωρακισμένων βρέθηκαν στη βιομηχανική περιοχή και επιτέθηκαν στο εργοστάσιο γεωργικών ελκυστήρων. Αυτή η επίθεση ήταν αιτία δημιουργίας ενός διαδρόμου 8 χιλιομέτρων, όπου οι Γερμανοί μετέφεραν μερικά σώματα πεζικού και μοίρασαν το Μέτωπο του Στάλινγκραντ σε δύο μέρη: οι δυνάμεις που αμύνονταν στα βόρεια της πόλης δεν μπορούσαν να συνδεθούν μ' αυτές που πολεμούσαν στα νότια<ref name=Samsonov32/>.
 
Η πρώτη αντίδραση του Γενικού Επιτελείου της ΕΣΣΔ έγινε η «Οδηγία 170582» του Στάλιν, στην οποία λέγονται τα εξής: «Ο αντίπαλος έσπασε το μέτωπο μας με λίγες δυνάμεις. Έχετε αρκετές δυνάμεις για να διαλύσετε τον αντίπαλο. Συγκεντρώστε όλη την αεροπορία των μετώπων [Μέτωπο του Στάλινγκραντ και Νοτιο-Ανατολικό Μέτωπο] και επιτεθείτε στον αντίπαλο. Κάντε χρήση θωρακισμένων τρένων σε όλους τους σιδηρόδρομους του Στάλινγκραντ. Πολεμήστε όχι μόνο την ημέρα, αλλά και τη νύχτα. Δεν πρέπει να πανικοβληθείτε. Να είστε σίγουροι για τη νίκη»<ref>Сталинградская битва. Книга первая. С. 413.</ref><ref>ЦАМО СССР. Ф. 132-А. Оп. 2642. Д. 32. Л. 151.</ref>. Την επόμενη μέρα, η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων του Χέρμαν Χοτ διέλυσε τις δυνάμεις των Σοβιετικών που βρέθηκαν μπροστά της και ετοιμάστηκε για επίθεση στα βόρεια. Το 14ο Σώμα δέχθηκε επίθεση από τους Σοβιετικούς, την οποία απέκρουσε χάρη στις νέες δυνάμεις που στάλθηκαν στην περιοχή - η αριστερή πτέρυγα των Γερμανών δέχθηκε επίσης δυνατή επίθεση από τον Κόκκινο Στρατό<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=24 AugustΑυγούστου 1942</ref>}}.
 
Την ίδια μέρα [24 Αυγούστου], ο Στάλιν διέταξε τον Βασιλέφσκι «να κλείσει τρύπες, στις οποίες οι Γερμανοί μετέφεραν τις δυνάμεις τους», καθώς επίσης και να κρατήσει τις θέσεις του και να αντεπιτίθεται<ref>Сталинградская битва. Книга первая. С. 418-419.</ref>. Στις 25 Αυγούστου, η Επιτροπή Αμύνης του Στάλινγκραντ ανακοίνωσε ότι η πόλη βρίσκεται σε κατάσταση πολιορκίας<ref>ЦДНИВО, фонд 171, опись 1, лист 32.</ref>. Την ίδια μέρα, ο Χέρμαν Χοτ βρέθηκε απέναντι από μια καλά αμυνόμενη θέση των Σοβιετικών, ενώ οι δυνάμεις του Φρίντριχ Πάουλους δεν κατάφεραν να προωθηθούν<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=25 AugustΑυγούστου 1942</ref>}}. Οι αντεπιθέσεις των Σοβιετικών προκάλεσαν αρκετά προβλήματα στους Γερμανούς - ο Χάλντερ αναφέρει: «Οι μεραρχίες μας δεν είναι τόσο δυνατές. Η διοίκηση φαίνεται νευρική. Ο Βίττερσγκεϊμ [διοικητής του 14ου Σώματος Τεθωρακισμένων] θέλει να υποχωρήσει. Ο Πάουλους αρνείται»<ref{{sfn|Πολεμικό name=26August>HalderΗμερολόγιο, F. Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=26 AugustΑυγούστου 1942</ref>}}. Οι σοβιετικές αντεπιθέσεις προκάλεσαν μικρή κρίση στα ιταλικά σώματα - οι Σοβιετικοί κατάφεραν να διεισδύσουν στηνστις παράταξηγραμμές των Ιταλών<ref{{sfn|Πολεμικό nameΗμερολόγιο, Τόμος Γ'|loc=26August/>26 Αυγούστου 1942}}.
 
Στις 27 Αυγούστου, οι δυνάμεις των Γερμανών, οι οποίες πολεμούσαν προηγουμένως στο Βορόνεζ, κινήθηκαν στο Στάλινγκραντ. Μέσα σε δύο νύχτες (27-28 Αυγούστου), η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων ανασυντάχθηκε και μετέφερε το 48ο Σώμα Τεθωρακισμένων στην περιοχή του Αμπγκανέροβο<ref name=PGVKVIOBNBPKS>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/07-03.aspx ПРОРЫВ ГЕРМАНСКИХ ВОЙСК К ВОЛГЕ И ОБОРОНИТЕЛЬНЫЕ БОИ НА БЛИЖНИХ ПОДСТУПАХ К СТАЛИНГРАДУ (19-31.08.1942)], часть 3</ref>. Ο Σουμίλοφ, διοικητής της 64ης Στρατιάς, διέταξε την αλλαγή της αμυντικής θέσης, ωστόσο, αυτή η διαταγή δεν έφτασε στα σώματα της στρατιάς<ref name=PGVKVIOBNBPKS/>. Σωτήρια αναδείχθηκε η αντίσταση της 126ης μεραρχίας πεζικού<ref name=PGVKVIOBNBPKS/>. Στις 29 Αυγούστου, οι δυνάμεις της 4ης Στρατιάς Τεθωρακισμένων επιτέθηκαν στην 126η μεραρχία, η οποία κατάφερε να απωθήσει δύο επιθέσεις των Γερμανών. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της τρίτης επίθεσης, εκατό γερμανικά άρματα μάχης κατέστρεψαν τις δυνάμεις της 126ης μεραρχίας - παρ' ολ' αυτά, η 64η Στρατιά κατάφερε να μεταφέρει τις δυνάμεις της στη νέα αμυντική θέση στον ποταμό Τσερβλέναγια<ref name=PGVKVIOBNBPKS/>.
Ωστόσο, οι Σοβιετικοί δεν πέτυχαν τα επιθυμητά αποτελέσματα, καθώς είχαν έλλειψη οπλισμού - η 1η Στρατιά Φρουρών ξεκίνησε την αντεπίθεση χωρίς μονάδα πυροβολικού και αντιαεροπορικής άμυνας<ref name=BDNVSOINBVCG1/>. Στις 3 Σεπτεμβρίου, ο Στάλιν διόρισε τον Ν. Κριλόφ στη θέση του διοικητή της 62ης Στρατιάς - ο Στάλιν θεωρούσε τον Α. Λοπάτιν [προηγούμενο διοικητή] υπαίτιο για την προώθηση των Γερμανών στον Βόλγα<ref name=BDNVSOINBVCG1/>. Την ίδια μέρα, το 51ο Σώμα επιτέθηκε στην πόλη και το 48ο Σώμα Τεθωρακισμένων επιτέθηκε στο Βοροπόνοβο, δυτικώς του Στάλινγκραντ<ref>Doerr H. Der Feldzug nach Stalingrad. Seite 50</ref>. Το μοναδικό πράγμα που κατάφεραν οι Σοβιετικοί με αυτή την αντεπίθεση ήταν να χαλαρώσει η γερμανική πίεση στην πόλη<ref name=BDNVSOINBVCG1/>. Στις 7 Σεπτεμβρίου, η 6η Στρατιά διέλυσε την άμυνα της 62ης Στρατιάς στην περιοχή του Γκουμράκ<ref name=BDNVSOINBVCG1/>. Την ίδια μέρα, την διοίκηση της 62ης Στρατιάς ανέλαβε ο [[Βασίλι Τσουϊκόφ]]<ref name=BDNVSOINBVCG1/>. Την επόμενη μέρα, οι δυνάμεις της 4ης Στρατιάς Τεθωρακισμένων συναντήθηκαν με τις δυνάμεις της 6ης Στρατιάς στην περιοχή Γιάμπλοτσνογια και κινήθηκαν στην Κουπορόσναγια<ref name=BDNVSOINBVCG1/>.
 
Στις 11 Σεπτεμβρίου, οι Γερμανοί κατέλαβαν την Πεστσάνκα και στην Ζιλιόναγια Πολιάνα στα νότια του Στάλινγκραντ - παράλληλα, η 62η Στρατιά βρέθηκε μόνη στο Στάλινγκραντ<ref name=BDNVSOINBVCG1/>. Στις 12 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του Γενικού Επιτελείου της Βέρμαχτ, ο Χίτλερ διέταξε τους στρατηγούς του να καταλάβουν όσον το δυνατό πιο γρήγορα το Στάλινγκραντ<ref name=BDNVSOINBVCG2>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/08-02.aspx БОЕВЫЕ ДЕЙСТВИЯ НА ВНУТРЕННЕМ СТАЛИНГРАДСКОМ ОБВОДЕ И НАЧАЛО БОЕВ В ЧЕРТЕ ГОРОДА (1-26.09.1942)], часть 2</ref>. Κατά τον Χάλντερ, το Γενικό Επιτελείο της [[Βέρμαχτ]] θεωρούσε ότι οι κατάλληλες μέρες για επίθεση είναι η 14η ή η 15η Σεπτεμβρίου - η επίθεση έπρεπε να διαρκέσει 10 ημέρες, ενώ μετά θα διεξάγονταν ανασυγκρότηση των δυνάμεων για 14 ημέρες. Οι ημερομηνίες που έθεσε η Βέρμαχτ για τη λήξη της επίθεσης ήταν τρεις: η 26η Σεπτεμβρίου, η 1η Οκτωβρίου και 2η Οκτωβρίου<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=11 SeptemberΣεπτεμβρίου 1942</ref>}}. Παράλληλα, το Γενικό Επιτελείο της ΕΣΣΔ (κυρίως ο Ζούκοφ, ο Βασιλέφσκι και ο Στάλιν) ετοίμαζαν σχέδια για μια μελλοντική αντεπίθεση<ref>[http://www.xn--80aaifrrpzdk.net/timeline.php Chronological Timeline], см. 12 сентября 1942</ref>.
 
==== Οι μάχες στους δρόμους της πόλης (13 Σεπτεμβρίου-19 Νοεμβρίου) ====
Παράλληλα, άλλη γερμανική ομάδα κατέλαβε την πλατεία της 9ης Ιανουαρίου και απείλησε την αριστερή πτέρυγα του 34ου συντάγματος<ref name=Samsonov41/>. Οι Γερμανοί επιτέθηκαν στο διοικητικό επιτελείο - σε αναφορά του συντάγματος δηλώνεται το εξής: «ο αντίπαλος επιτείθεται με χειροβομβίδες στο ΔΕ..όλοι συμμετείχαν σε μια άνιση μάχη..ο κομισσάριος του συντάγματος, σύντροφος Ντανίλοφ, τραυματίστηκε σοβαρά»<ref>Родимцев А. И. Воспоминания о легендарном сражении. С. 87.</ref>. Ο Σαμσόνοφ παραθέτει στο βιβλίο του τη διαταγή του επιτελείου της 62ης Στρατιάς για τη διεξαγωγή μαχών με τους Γερμανούς στα σπίτια του Στάλινγκραντ: στη διαταγή αναφέρονταν ότι «οι Σοβιετικοί πρέπει να επιτίθονται στα παράθυρα, στις πόρτες και στα παράθυρα», ενώ επίσης αναφέρονταν ο τρόπος συνεργασίας με την αεροπορία και η δημιουργία ειδικών σωμάτων<ref name=Samsonov41/><ref>ЦАМО СССР. Ф. 345. Он. 50312. Д. 2. Л. 370.</ref>. Τη νύχτα της 22ης προς 23 Σεπτεμβρίου, στη δεξιά ακτή του Βόλγα μεταφέρθηκε η 284η μεραρχία του συνταγματάρχη Ν. Μπατιούκ (σ' αυτή τη μεραρχία πολεμούσε ο γνωστός ελεύθερος σκοπευτής [[Βασίλι Ζάιτσεφ]])<ref name=Samsonov41/> Παρά τις επιθέσεις της γερμανικής αεροπορίας, ο Μπατιούκ ανάγκασε τους Γερμανούς σε υποχώρηση από τις περιοχές Ντόλγκι και Κρουτόι<ref>ЦАМО СССР. Ф. 345. Он. 50312. Д. 2. Л. 375.</ref>. Από τις 23 Σεπτεμβρίου, η 95η και η 284η μεραρχία προσπαθούσε να διώξει τους Γερμανούς από την περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού<ref name=Samsonov41/>.
 
Στις 24 Σεπτεμβρίου, ο Χίτλερ απέλυσε τον διευθυντή του Γενικού Επιτελείου των Χερσαίων ΔυνάμεωνΣτρατού της Βέρμαχτ, Φραντς Χάλντερ<ref>Halder{{sfn|Πολεμικό F.Ημερολόγιο, Kriegstagebuch. Tägliche Aufzeichnungen des Chefs des Generalstabes des Heeres 1939-1942. Bd. 3. Der Russlandfeldzug bis zum Marsch auf Stalingrad (22.6.1941-24.9.1942).Τόμος Γ'|loc=24 SeptemberΣεπτεμβρίου 1942</ref>}}. Την περίοδο 13-26 Σεπτεμβρίου, οι Γερμανοί έχασαν 6.000 στρατιώτες, 170 άρματα μάχης, 100 πυροβόλα και 200 αεροσκάφη<ref>Великая победа на Волге. С. 178.</ref>, ωστόσο, δεν κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους<ref name=Samsonov41/>. Ο Ισάεφ αναφέρει ότι η 62η Στρατιά, στις 25 Σεπτεμβρίου, είχε 51.126 στρατιώτες<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава третья. Первый штурм города (14-26 сентября 1942 г). c. 180-181</ref><ref>ЦАМО РФ, ф. 48, оп. 451, д. 41, л. 129.</ref>. Η 26η Σεπτεμβρίου έγινε η πρώτη μέρα, κατά την οποία δεν σημειώθηκαν απόπειρες σοβιετικής αντεπίθεσης, ωστόσο, και οι δύο πλευρές ετοιμάζονταν για μια νέα φάση της μάχης<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава третья. Первый штурм города (14-26 сентября 1942 г). c. 181</ref>.
 
===== Η δεύτερη πολιορκία της πόλης (27 Σεπτεμβρίου-8 Οκτωβρίου) =====
8.690

επεξεργασίες