Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

καμία σύνοψη επεξεργασίας
Χωρίς σύνοψη επεξεργασίας
Χωρίς σύνοψη επεξεργασίας
Το '''Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν''' (ή '''ΑΕΠ''') (αγγλ. ''[[:en:Gross_domestic_product|Gross Domestic Product]]'' - GDP) αποτελεί το κυριότερο μακροοικονομικό μέγεθος. Ο βασικός στόχος μέτρησής του είναι η απόκτηση ενός μέτρου της συνολικής ποσότητας αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται για την αγορά  σε μία δεδομένη χώρα κατά μία δεδομένη χρονική περίοδο.<ref>{{Cite book|title=Μακροοικονομική|first=Stephen D.|last=Williamson|publisher=Εκδόσεις Τζιόλα|isbn=9789604187959|year=2018|location=Θεσσαλονίκη|page=33|quote=}}</ref> Ορίζεται ως η συνολική αγοραία αξία όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μια χώρα στη διάρκεια μιας ορισμένης χρονικής περιόδου.<ref>{{Cite book|title=Μακροοικονομική θεωρία:προσέγγιση με μικροθεμελίωση|first=Robert|last=Barro J.|publisher=Π.Χ. Πασχαλίδης|isbn=9789963274000|year=2017|location=[Αθήνα]|page=35|quote=}}</ref><ref>Williamson, Stephen D. (2018). [https://opac.seab.gr/record=b2751461~S10*gre Μακροοικονομική], 6<sup>η</sup> έκδ. σ.33. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Τζιόλα. ISBN 9789604187959</ref><ref>[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftn220ftnref2|[2]]] Mankiw, Gregory N.; Taylor, Mark P. (2018). ''Οικονομική: Μακροοικονομική'', 3<sup>η</sup> έκδ. σ.49-50. ISBN 9789604186327<nowiki>https://opac.seab.gr/record=b2718838~S10*gre</ref>
 
== '''Ιστορικό''' ==
Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ή '''ΑΕΠ''') (αγγλ. ''[[:en:Gross_domestic_product|Gross Domestic Product]]'' - GDP) αποτελεί το κυριότερο μακροοικονομικό μέγεθος. Ο βασικός στόχος μέτρησής του είναι η απόκτηση ενός μέτρου της συνολικής ποσότητας αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται για την αγορά  σε μία δεδομένη χώρα κατά μία δεδομένη χρονική περίοδο.<ref>{{Cite book|title=Μακροοικονομική|first=Stephen D.|last=Williamson|publisher=Εκδόσεις Τζιόλα|isbn=9789604187959|year=2018|location=Θεσσαλονίκη|page=33|quote=}}</ref> Ορίζεται ως η συνολική αγοραία αξία όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μια χώρα στη διάρκεια μιας ορισμένης χρονικής περιόδου.<ref>{{Cite book|title=Μακροοικονομική θεωρία:προσέγγιση με μικροθεμελίωση|first=Robert|last=Barro J.|publisher=Π.Χ. Πασχαλίδης|isbn=9789963274000|year=2017|location=[Αθήνα]|page=35|quote=}}</ref> [[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftn2|[2]]]
Η σύγχρονη έννοια του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος αρχικά διατυπώθηκε από τον [[Σάιμον Κούζνετς|'''Σάιμον''' '''Κούζνετς''']] σε μία έκθεση προς το αμερικανικό Κογκρέσο το 1932.[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ<ref>Το WikipediaΚογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών ανέθεσε στον Kuznets τη δημιουργία ενός συστήματος μέτρησης της εθνικής παραγωγικότητας προκειμένου να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετώπιζε τη Μεγάλη 21Ύφεση.10 Simon Kuznets, 1934.2019 (Αποθηκεύτηκε"National αυτόματα)Income, 1929–1932".docx#%20ftn3|[3]]] 73rd US Congress, 2d session, Senate document no. 124, page 5-7. https://fraser.stlouisfed.org/title/971</ref> Στην έκθεση αυτή, ο Κούζνετς προειδοποίησε να μη γίνεται χρήση του μεγέθους αυτού ως μέτρου ευημερίας. Μετά τη διάσκεψη του [[Σύστημα ισοτιμιών Μπρέτον Γουντς|Μπρέτον Γούτζ]] το 1944, το ΑΕΠ έγινε το βασικό εργαλείο για τη μέτρηση της οικονομίας μιας χώρας. [[:Αρχείο<ref>*''"GDP:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipediaa 21brief history".10.2019 (ΑποθηκεύτηκεΠροσπελάστηκε αυτόματα).docx#%20ftn4|[4]]]19 Οκτωβρίου 2019''</ref> Την εποχή εκείνη, το προτιμώμενο εργαλείο μέτρησης ήταν το [[ακαθάριστο εθνικό προϊόν]] (ΑΕθνΠ), το οποίο διαφέρει από το ΑΕΠ, επειδή μετρά το εισόδημα των πολιτών μιας χώρας το οποίο απέκτησαν στο εσωτερικό και στο εξωτερικό αντί για το εισόδημα των μόνιμων κατοίκων της (δες και κεφάλαιο  '''Άλλα μέτρα υπολογισμού  του εισοδήματος).''' Η μετάβαση από το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν στις ΗΠΑ έγινε το 1991, ενώ ακολούθησαν πολλά άλλα έθνη.
 
Η ιστορία της έννοιας του ΑΕΠ θα πρέπει να διακρίνεται από την ιστορία των αλλαγών στον τρόπο υπολογισμού του. Η προστιθέμενη αξία των επιχειρήσεων είναι σχετικά εύκολο να υπολογιστεί από τους λογαριασμούς τους, αλλά η προστιθέμενη αξία από τον δημόσιο τομέα, από τις χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και από τη δημιουργία άυλων περιουσιακών στοιχείων είναι πιο πολύπλοκη. Αυτές οι δραστηριότητες είναι όλο και πιο σημαντικές στις αναπτυγμένες οικονομίες και οι διεθνείς συμβάσεις που διέπουν τις εκτιμήσεις και η συμπερίληψή τους ή ο αποκλεισμός τους στο ΑΕΠ αλλάζουν τακτικά σε μια προσπάθεια να συμβαδίσουν με τη βιομηχανική πρόοδο. Σύμφωνα με τα λόγια ενός ακαδημαϊκού οικονομολόγου ''"Ο πραγματικός αριθμός του ΑΕΠ είναι ως εκ τούτου το προϊόν ενός τεράστιου συνονθυλεύματος στατιστικών στοιχείων και ενός πολύπλοκου συνόλου διαδικασιών που διεξάγονται στα πρωτογενή δεδομένα για να τα προσαρμόσουν στο εννοιολογικό πλαίσιο".''[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftn5|[5]]]
== '''Ιστορικό''' ==
Η σύγχρονη έννοια του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος αρχικά διατυπώθηκε από τον [[Σάιμον Κούζνετς|'''Σάιμον''' '''Κούζνετς''']] σε μία έκθεση προς το αμερικανικό Κογκρέσο το 1932.[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftn3|[3]]] Στην έκθεση αυτή, ο Κούζνετς προειδοποίησε να μη γίνεται χρήση του μεγέθους αυτού ως μέτρου ευημερίας. Μετά τη διάσκεψη του [[Σύστημα ισοτιμιών Μπρέτον Γουντς|Μπρέτον Γούτζ]] το 1944, το ΑΕΠ έγινε το βασικό εργαλείο για τη μέτρηση της οικονομίας μιας χώρας. [[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftn4|[4]]] Την εποχή εκείνη, το προτιμώμενο εργαλείο μέτρησης ήταν το [[ακαθάριστο εθνικό προϊόν]] (ΑΕθνΠ), το οποίο διαφέρει από το ΑΕΠ, επειδή μετρά το εισόδημα των πολιτών μιας χώρας το οποίο απέκτησαν στο εσωτερικό και στο εξωτερικό αντί για το εισόδημα των μόνιμων κατοίκων της (δες και κεφάλαιο  '''Άλλα μέτρα υπολογισμού  του εισοδήματος).''' Η μετάβαση από το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν στις ΗΠΑ έγινε το 1991, ενώ ακολούθησαν πολλά άλλα έθνη.
 
== '''Ονομαστικό και Πραγματικό ΑΕΠ''' ==
Η ιστορία της έννοιας του ΑΕΠ θα πρέπει να διακρίνεται από την ιστορία των αλλαγών στον τρόπο υπολογισμού του. Η προστιθέμενη αξία των επιχειρήσεων είναι σχετικά εύκολο να υπολογιστεί από τους λογαριασμούς τους, αλλά η προστιθέμενη αξία από τον δημόσιο τομέα, από τις χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και από τη δημιουργία άυλων περιουσιακών στοιχείων είναι πιο πολύπλοκη. Αυτές οι δραστηριότητες είναι όλο και πιο σημαντικές στις αναπτυγμένες οικονομίες και οι διεθνείς συμβάσεις που διέπουν τις εκτιμήσεις και η συμπερίληψή τους ή ο αποκλεισμός τους στο ΑΕΠ αλλάζουν τακτικά σε μια προσπάθεια να συμβαδίσουν με τη βιομηχανική πρόοδο. Σύμφωνα με τα λόγια ενός ακαδημαϊκού οικονομολόγου ''"Ο πραγματικός αριθμός του ΑΕΠ είναι ως εκ τούτου το προϊόν ενός τεράστιου συνονθυλεύματος στατιστικών στοιχείων και ενός πολύπλοκου συνόλου διαδικασιών που διεξάγονται στα πρωτογενή δεδομένα για να τα προσαρμόσουν στο εννοιολογικό πλαίσιο".''[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftn5|[5]]]
 
== '''Ονομαστικό και Πραγματικό ΑΕΠ''' ==
Το ΑΕΠ μετρά τη συνολική δαπάνη σε αγαθά και υπηρεσίες σε όλες τις αγορές της οικονομίας. Εάν η συνολική δαπάνη αυξάνεται από τον ένα χρόνο στον επόμενο, πρέπει να συμβαίνει κάτι από τα ακόλουθα ή ένας συνδυασμός των δύο:
 
'''ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές ή αγοραίες τιμές:''' ΑΕΠ που υπολογίζεται αν πολλαπλασιάσουμε την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών με την τιμή που είχαν αυτά τα αγαθά και υπηρεσίες κατά το έτος αναφοράς.
 
== '''Μέτρηση του ΑΕΠ''' ==
Υπάρχουν τρεις προσεγγίσεις για τη μέτρηση του ΑΕΠ. Και οι τρεις αυτές προσεγγίσεις προσφέρουν ακριβώς το ίδιο μέτρο του ΑΕΠ, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχουν σφάλματα μέτρησης στη χρήση τους.  Αυτές είναι η '''προσέγγιση προϊόντος (product approach)''', η '''προσέγγιση δαπάνης (expenditure approach)''' και η '''προσέγγιση εισοδήματος (income approach)'''.
 
==== '''Η προσέγγιση προϊόντος''' ====
Ονομάζεται επίσης και '''προσέγγιση προστιθέμενης αξίας (value-added approach)''' επειδή η βασική αρχή της προσέγγισης προϊόντος είναι ότι το ΑΕΠ υπολογίζεται ως το άθροισμα της προστιθέμενης αξίας των αγαθών και υπηρεσιών σε όλες τις παραγωγικές μονάδες της οικονομίας. Προκειμένου να υπολογίσουμε το ΑΕΠ με βάση την προσέγγιση προϊόντος , θα προσθέσουμε την αξία όλων των αγαθών και υπηρεσιών που παράχθηκαν στην οικονομία και έπειτα θα αφαιρέσουμε την αξία όλων των ενδιάμεσων αγαθών που χρησιμοποιήθηκαν στην παραγωγή για να αποκτήσουμε τη συνολική προστιθέμενη αξία. Εάν δεν αφαιρέσουμε την αξία των ενδιάμεσων αγαθών που χρησιμοποιήθηκαν στην παραγωγή θα κάνουμε διπλομέτρηση.
 
==== '''Η προσέγγιση της δαπάνης''' ====
Στην προσέγγιση δαπάνης υπολογίζουμε το ΑΕΠ ως τις συνολικές δαπάνες για όλη την παραγωγή τελικών αγαθών και υπηρεσιών στην οικονομία. Και εδώ δε μετράμε τις δαπάνες για ενδιάμεσα αγαθά.
 
Προσθέτουμε τις εξαγωγές, επειδή περιλαμβάνουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες που παράγονται εντός της χώρας. Οι εισαγωγές αφαιρούνται επειδή, εν γένει, καθένα από τα C, I και G περιλαμβάνει κάποια αγαθά και υπηρεσίες που παράγονται στο εξωτερικό και δε θέλουμε να τα συμπεριλάβουμε στο ΑΕΠ της χώρας.
 
==== '''Η προσέγγιση του εισοδήματος''' ====
Για να υπολογίσουμε το ΑΕΠ με την προσέγγιση του εισοδήματος, προσθέτουμε όλο το εισόδημα που λαμβάνεται από τους οικονομικούς παράγοντες που συμβάλουν στην παραγωγή. Το εισόδημα περιλαμβάνει τα κέρδη που αποκομίζονται από τις επιχειρήσεις. Στους λογαριασμούς NIPA, το εισόδημα περιλαμβάνει την αμοιβή των εργαζομένων (ημερομίσθια, μισθοί και επιδόματα), το εισόδημα των ιδιοκτητών (αυτό-απασχολούμενοι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων), το εισόδημα ενοικίου, τα εταιρικά κέρδη, τον καθαρό τόκο, τους έμμεσους επιχειρηματικούς φόρους (πωλήσεις και έμμεσοι εσωτερικοί φόροι που καταβάλλονται από επιχειρήσεις) και την απόσβεση (κατανάλωση παγίου κεφαλαίου). Η απόσβεση εκπροσωπεί την αξία του παραγωγικού κεφαλαίου (εγκαταστάσεις και εξοπλισμός) που αποσβένεται κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Η απόσβεση δεν περιλαμβάνεται όταν υπολογίζουμε κέρδη, επομένως πρέπει να προστεθεί ξανά όταν υπολογίζουμε το ΑΕΠ.
 
Αυτή η σχέση αναφέρεται μερικές φορές ως ταυτότητα εισοδήματος – δαπάνης (income – expenditure identity), καθώς η ποσότητα στην αριστερή πλευρά της ταυτότητας είναι το συνολικό εισόδημα και η ποσότητα στην δεξιά πλευρά είναι το άθροισμα όλων των συστατικών στοιχείων της συνολικής δαπάνης.
 
== '''Άλλα μέτρα υπολογισμού  του εισοδήματος''' ==
Όταν η [[Ελληνική Στατιστική Αρχή]] ή η [[Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία]] (Eurostat) υπολογίζουν το ΑΕΠ κάθε τρεις μήνες για την Ελλάδα και την ΕΕ αντίστοιχα, υπολογίζουν επίσης, διάφορα άλλα μέτρα υπολογισμού του εισοδήματος προκειμένου να καταλήξουν σε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα του τι συμβαίνει στην οικονομία. Αυτά τα άλλα μέτρα διαφέρουν από το ΑΕΠ καθώς εξαιρούν ή περιλαμβάνουν συγκεκριμένες κατηγορίες εισοδήματος. Μια σύντομη περιγραφή πέντε εξ αυτών των μέτρων υπολογισμού του εισοδήματος είναι:
 
·         '''Διαθέσιμο ατομικό εισόδημα''' είναι το εισόδημα των νοικοκυριών και των μη μετοχικών επιχειρήσεων το οποίο μένει αφού ικανοποιηθούν όλες οι υποχρεώσεις προς το κράτος. Ισούται με το ατομικό εισόδημα μείον τους άμεσους φόρους και κάποιες μη φορολογικές πληρωμές (όπως κλήσεις για παράνομη στάθμευση.
 
== Παραπομπές ==
[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftnref1|[1]]] Williamson, Stephen D. (2018). [https://opac.seab.gr/record=b2751461~S10*gre Μακροοικονομική], 6<sup>η</sup> έκδ. σ.33. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Τζιόλα. <nowiki>ISBN 9789604187959</nowiki>
 
[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftnref2|[2]]] Mankiw, Gregory N.; Taylor, Mark P. (2018). ''Οικονομική: Μακροοικονομική'', 3<sup>η</sup> έκδ. σ.49-50. <nowiki>ISBN 9789604186327</nowiki> <nowiki>https://opac.seab.gr/record=b2718838~S10*gre</nowiki>
 
[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftnref3|[3]]] Το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών ανέθεσε στον Kuznets τη δημιουργία ενός συστήματος μέτρησης της εθνικής παραγωγικότητας προκειμένου να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετώπιζε τη Μεγάλη Ύφεση. Simon Kuznets, 1934. "National Income, 1929–1932". 73rd US Congress, 2d session, Senate document no. 124, page 5-7. <nowiki>https://fraser.stlouisfed.org/title/971</nowiki>
 
[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftnref4|[4]]] ''"GDP: a brief history". Προσπελάστηκε 19 Οκτωβρίου 2019''
 
[[:Αρχείο:///C:/Users/karda/Desktop/ΑΕΠ Wikipedia 21.10.2019 (Αποθηκεύτηκε αυτόματα).docx#%20ftnref5|[5]]] ''ISBN978069115''
 
== Βιβλιογραφία ==
Abel, Andrew B.; Bernanke, Ben S.; Croushore, Dean (2017). Μακροοικονομική. 3η έκδ. Αθήνα: Κριτική. <nowiki>ISBN 9789605862022</nowiki>
 
<br />
 
== Βλέπε επίσηςΠαραπομπές ==
<references />
 
== Δείτε επίσης ==
* [[Κατάλογος ευρωπαϊκών χωρών κατά ΑΕΠ]]
* [[Κατάλογος χωρών κατά ΑΕΠ]]