Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Φρειδερίκος Α΄ Βαρβαρόσσα»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
|εικόνα = Frederick I (HRE).jpg
|μέγεθος_εικόνας = 200px
|λεζάντα = Ο Φρειδερίκος Α’. Εικονογράφηση από την ''Historia Welforum'' (χειρόγραφο της αββατίας Weingarten, περίπου 1190.)
|λεζάντα =
|τίτλος = [[Αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας]]
|περίοδος_εξουσίας = 2 Ιανουαρίου 1155 - 10 Ιουνίου 1190
}}
 
Ο '''Φρειδερίκος Α΄''' (''Friedrich I. Barbarossa'', [[1122]] - [[10 Ιουνίου]] [[1190]]), γνωστός επίσης ως '''Φρειδερίκος Βαρβαρόσσα''' ή και '''Μπαρμπαρόσσα''' (δηλαδή Κοκκινογένης), ήταν [[αυτοκράτοραςδούκας της Αγίας Ρωμαϊκής ΑυτοκρατορίαςΣουηβίας]] ([[11551147]] - [[11901152]]), [[Κατάλογος βασιλέων της Βουργουνδίας|Βασιλιάςβασιλιάς της Αρλ]] ([[1152]] - [[1190]]), βασιλιάς της Γερμανίας (από το [[1152]]) και της Ιταλίας (από το [[Δούκας1155]]) και [[αυτοκράτορας της ΣουηβίαςΑγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας]] ([[11471155]] - [[11521190]]). Στις [[4 Μαρτίου]] του [[1152]] εκλέχθηκε στη [[Φραγκφούρτη]] [[Κατάλογος Γερμανών μοναρχών|βασιλιάς της Γερμανίας]] και στέφθηκε στο [[Άαχεν]] στις [[9 Μαρτίου]] του 1152. Στις [[24 Απριλίου]] του 1155 στέφθηκε στην [[Παβία]] [[Κατάλογος βασιλέων της Ιταλίας|βασιλιάς της Ιταλίας]] και στις [[18 Ιουνίου]] του 1155 στέφθηκε στη [[Ρώμη]] [[αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας]] από τον [[Πάπας Αδριανός Δ΄|Πάπα Αδριανό Δ΄]]. Η μεγάλη του ιδέα για το αυτοκρατορικό αξίωμα τον οδήγησε σε έξι εκστρατείες στην Ιταλία και τον ενέπλεξε σε διαμάχες με τον Πάπα. Ηγήθηκε γερμανικού στρατού κατά την [[Τρίτη Σταυροφορία]] και πέθανε στην διάρκειά της.
 
==Η ανάρρηση και Τατα πρώτα δύο χρόνια==
[[Αρχείο:Barbarossa.jpg|μικρογραφία|αριστερά|200px|Φρειδερίκος Α΄ ''Βαρβαρόσσα'' - χειρόγραφο του 13ου αιώνα.]]
Ήταν γιος του δούκα της Σουηβίας [[Φρειδερίκος Β΄ της Σουαβίας|Φρειδερίκου Β΄]] του οίκου των [[Χοενστάουφεν]] (Hohenstaufen ή Staufer) και της [[Ιουδήθ της Βαυαρίας]], κόρης του Ερρίκου Θ΄ δούκα της Βαυαρίας του οίκου των [[Οίκος των Γουέλφων|Γουέλφων]] (Welfen).
 
==Η ανάρρηση – Τα πρώτα δύο χρόνια==
Ήταν γιος του δούκα της Σουηβίας [[Φρειδερίκος Β΄ της Σουαβίας|Φρειδερίκου Β΄]] του οίκου των [[Χοενστάουφεν]] (Hohenstaufen ή Staufer) και της [[Ιουδήθ της Βαυαρίας]], κόρης του Ερρίκου Θ΄ δούκα της Βαυαρίας του οίκου των Γουέλφων (Welfen).
 
Διαδέχτηκε τον πατέρα του στο δουκάτο της Σουηβίας ως Φρειδερίκος Γ΄ στις αρχές του 1147, και τον Μάιο του ίδιου χρόνου ακολούθησε τον θείο του αυτοκράτορα Κορράδο Γ΄ στην αποτυχημένη [[Β΄ Σταυροφορία|Δεύτερη Σταυροφορία]].
Εν όψει αυτών του των προβλημάτων ο νέος [[πάπας Αδριανός Δ΄]] κάλεσε τον Φρειδερίκο στην [[Ρώμη]].
 
==Η πρώτη εκστρατεία στην Ιταλία (1154-1155) -και Στέψηη στέψη του Φρειδερίκου στην Ρώμη==
Στην βόρεια Ιταλία είχαν δημιουργηθεί ισχυρές πόλεις - κράτη, ύστερα από την κατάργηση της εξουσίας των εκκλησιαστικών και την ανάδειξη τοπικών αρχόντων. Όλες υπάγονταν τυπικά στην αυτοκρατορία αλλά πολλές από τις πόλεις αυτές αρνούνταν την υποταγή τους στην (γερμανική) αυτοκρατορική εξουσία. Σπουδαιότερη από τις τελευταίες ήταν το [[Μιλάνο]], το οποίο κατηγορούνταν για καταπίεση από γειτονικές του πόλεις.
 
Ο Φρειδερίκος έφτασε στην Ιταλία το φθινόπωρο του 1154 έχοντας μαζί του και τον Ερρίκο τον Λέοντα. Δεν επιτέθηκε στο Μιλάνο, κατέλαβε όμως και κατέστρεψε την [[Τορτόνα]], δέχθηκε την υποταγή των πόλεων που αναγνώριζαν την εξουσία του και στέφθηκε στην [[Παβία]] βασιλιάς της Ιταλίας. Ύστερα προχώρησε στην Ρώμη.
 
Η πρώτη συνάντηση του Φρειδερίκου με τον Πάπα υπενθύμισε την σύγκρουση των κοσμοκρατορικών απόψεων του Ερρίκου Δ΄ και του Γρηγορίου Ζ΄<ref>Τις κοσμοκρατορικές απόψεις του Γρηγορίου Ζ΄ διατυπωμένες από τον ίδιο βλ. εις Καραγεώργον Α΄ 599.</ref>. Ο Αδριανός Δ΄ αξίωσε από τον Φρειδερίκο να εκτελέσει χρέη ιπποκόμου, να του κρατήσει το χαλινάρι δηλαδή και να τον βοηθήσει να κατεβεί από το άλογο. Ο Φρειδερίκος αρνήθηκε αρχικά αλλά τελικά υποχώρησε από «σεβασμό στους αποστόλους Πέτρο και Παύλο».
 
Σκοπός της εκστρατείας του Φρειδερίκου ήταν η στέψη του από τον Πάπα. Προ αυτής, αντιπροσωπεία του λαϊκού κινήματος του Αρνόλδου της Βρεσκίας του προσέφερε το αυτοκρατορικό στέμμα έναντι πέντε χιλιάδων λιτρών χρυσού και της αναγνώρισης δικαιωμάτων και προνομίων. Ο Φρειδερίκος αρνήθηκε έντονα λέγοντας ότι είναι ο νόμιμος κυρίαρχος της πόλης, <ref>Otto von Freising, ''Gesta Friderici'', II, κεφ.30</ref>και οι Ρωμαίοι εξοργίστηκαν. Στις 18 Ιουνίου 1155 ο Πάπας έστεψε στον Άγιο Πέτρο τον Φρειδερίκο Ρωμαίο αυτοκράτορα. Ταραχές ξέσπασαν αμέσως στην Ρώμη, τις οποίες κατέστειλε βίαια ο Ερρίκος ο Λέων. Ο Αρνόλδος συνελήφθη από τους Γερμανούς, παραδόθηκε στους ανθρώπους του πάπα και απαγχονίστηκε.
 
Ύστερα ο Φρειδερίκος επέστρεψε στην Γερμανία. Ο δεύτερος όρος του Συμφώνου της Κωνσταντίας, η προστασία του πάπα από τους Νορμανδούς, δηλ. εκστρατεία εναντίον τους, έμεινε ανεκπλήρωτος.
 
[[Αρχείο:Friedrich I. Barbarossa (Christian Siedentopf, 1847).jpg|μικρογραφία|δεξιά|160px|Ο Φρειδερίκος Α΄. Έργο του Κρίστιαν Ζήντεντοπφ 1847.]]
 
==Τα μεταξύ πρώτης και δεύτερης ιταλικής εκστρατείας==
[[Αρχείο:Emperor Frederick I, charter of 1156.jpg|μικρογραφία|δεξιά|200px|Καταστατικό του Φρειδερίκου Α΄ για το Στιφτ Μπέρχτεσγκαρντεν, 13 Ιουνίου 1156.]]
 
Το 1156 ο Φρειδερίκος παντρεύτηκε την [[Βεατρίκη Α΄ της Βουργουνδίας]], κληρονόμο της κομητείας, επεκτείνοντας έτσι τη γερμανική κυριαρχία στη βόρεια [[Βουργουνδία]] και [[Προβηγκία]].
 
 
Εν τω μεταξύ οι σχέσεις του Φρειδερίκου με τον πάπα οξύνθηκαν. Επειδή ο Φρειδερίκος δεν εξεστράτευσε εναντίον των [[Νορμανδοί|Νορμανδών]] της [[Σικελία]]ς, ο πάπας στράφηκε προς αυτούς και υπέγραψε μαζί τους την συνθήκη ειρήνης του [[Μπενεβέντο]] (1156). Προχωρώντας ακόμη περισσότερο, ο πάπας μεσολάβησε ώστε να υπογραφεί συνθήκη ειρήνης μεταξύ Νορμανδών και Μανουήλ, στρατεύματα του οποίου βρίσκονταν στην [[Ιταλία]] και είχαν ανακαταλάβει αρκετά εδάφη.
 
[[Αρχείο:Kaiser Friedrich I. Barbarossa.jpg|μικρογραφία|αριστερά|200px160px|Σφραγίδα (σιγίλλιον) του Φρειδερίκου Α΄, του 1157.]]
[[Αρχείο:Bulle d'or de Frédéric Barberousse sur les privilèges de l'église de Lyon.jpg|μικρογραφία|[[Χρυσόβουλο]] του Φρειδερίκου Α’ για τον αρχιεπίσκοπο της Λυών, του 1157.]]
 
Τα πράγματα χειροτέρεψαν στην δίαιτα (συνέλευση) της [[Μπεζανσόν]], που συνεκάλεσε ο Φρειδερίκος το φθινόπωρο του 1157. Ο παπικός απεσταλμένος καρδινάλιος Ρολάντο Μπαντινέλλι διάβασε μήνυμα του πάπα, στο οποίο γινόταν λόγος για «beneficia» του πάπα προς τον αυτοκράτορα. <ref>''Monumenta Germaniae Historica'', Constitutiones et Acta, τ. Α΄, σ. 230 </ref>Ο αρχιγραμματέας του Φρειδερίκου [[Ραϊνάλδος του Ντάσσελ]] απέδωσε στα Γερμανικά το beneficia ως «τιμάριο» και όχι ως «ευεργετήματα», πράγμα που σήμαινε φεουδαλική εξάρτηση του αυτοκράτορα από τον πάπα, δηλαδή υποτέλεια. Οι παριστάμενοι διαμαρτυρήθηκαν αλλά ο Μπαντινέλλι επέμεινε ότι το αυτοκρατορικό αξίωμα του Φρειδερίκου δόθηκε από τον πάπα.<ref>Otto von Freising, ''Gesta Friderici'', III, κεφ.10 </ref> Οι απεσταλμένοι απελάθηκαν, οι σχέσεις διακόπηκαν, και μόνο το επόμενο έτος ο Αδριανός επανόρθωσε με επιστολή του.<ref>Η επιστολή εις ''Monumenta Germaniae Historica'', Constitutiones et Acta, τ. Α΄, σ. 235 επ.</ref>
Το 1157 τέλος, εισήχθη ο χαρακτηρισμός της αυτοκρατορίας ως «αγίας» (sacrum imperium).
 
==Η δεύτερη εκστρατεία στην Ιταλία (1158-1162)==
[[Αρχείο:Kaiser Friedrich I. Barbarossa.jpg|μικρογραφία|αριστερά|200px|Σφραγίδα (σιγίλλιον) του Φρειδερίκου Α΄.]]
[[Αρχείο:Friedrich_I._Barbarossa.jpg|μικρογραφία|αριστερά|150px|Ο Φρειδερίκος Α΄ της Γερμανίας. Επιχρυσωμένος μπρούντζος του 1160 από τοτην Στίφτσκιρχε (αβατιακή εκκλησία) του Αγ. Ιωάννη Ευαγγελιστή του Κάππενμπεργκ. Ο Otto von Cappenberg ήταν ο νονός του Φρειδερίκου.]]
 
==Η δεύτερη εκστρατεία στην Ιταλία (1158-1162)==
Τον Ιούνιο του 1158 ο Φρειδερίκος πραγματοποίησε τη δεύτερη εκστρατεία του στην Ιταλία επί κεφαλής ισχυρού στρατού. Οι περισσότερες πόλεις δήλωσαν υποταγή αλλά το [[Μιλάνο]] αρνήθηκε. Ο Φρειδερίκος το πολιόρκησε και τελικά η πόλη παραδόθηκε. Όλοι οι κάτοικοι από 17 έως 70 ετών υποχρεώθηκαν να δώσουν όρκο πίστεως. Επιβλήθηκε βαρύ πρόστιμο και αφαίρεση πλείστων δικαιωμάτων.
 
 
Για να εξουδετερώσει την κυριότερη εστία αντιστάσεως εναντίον του, ο Φρειδερίκος πολιόρκησε το Μιλάνο και το 1162 το κατέλαβε. Η πόλη ισοπεδώθηκε ύστερα από απαίτηση των εχθρικών προς το Μιλάνο πόλεων, κ’ οι κάτοικοι υποχρεώθηκαν να φύγουν. Ύστερα απ’ αυτό ο Φρειδερίκος χρονολογούσε τα επίσημα έγγραφα «post destructionem Mediolani» (μετά την καταστροφή του Μιλάνου).<ref>εις Καραγεώργον 614 η περιγραφή της καταστροφής του Μιλάνου από τον Ιταλό αξιωματούχο του Φρειδερίκου Acerbus Morena.</ref>
 
[[Αρχείο:Emperor Frederick I, charter of 1156.jpg|μικρογραφία|δεξιά|200px|Καταστατικό του Φρειδερίκου Α΄ για το Στιφτ Μπέρχτεσγκαρντεν, 13 Ιουνίου 1156.]]
 
==Η τρίτη (1163-1164) και η τέταρτη (1166-1168) εκστρατεία στην Ιταλία – Η Lega Lombarda==
 
Το 1165 ο Φρειδερίκος, επωφελούμενος από τις εις βάρος της Εκκλησίας διατάξεις του Κλάρεντον που θέσπισε ο Ερρίκος Β΄της Αγγλίας, συνήψε συμμαχία μαζί του. Στην αυτοκρατορική σύνοδο του Βύρτσμπουργκ, στην οποία συμμετείχε και αγγλική αντιπροσωπεία, οι πάντες ορκίστηκαν ότι δεν θ’ αναγνώριζαν ποτέ τον πάπα Αλέξανδρο Γ΄. Ο τελευταίος κλονίστηκε προς στιγμήν, αλλά τα οφέλη του Φρειδερίκου δεν ήταν σημαντικά. Το 1170 μάλιστα ο Ερρίκος Β΄, μετά την κατακραυγή που προκάλεσε η δολοφονία του Τόμας Μπέκετ, ζήτησε συγγνώμη από τον Αλέξανδρο και ανακάλεσε τις αποφάσεις του Κλάρεντον.
 
 
To 1166 ο Φρειδερίκος κατέβηκε για τέταρτη φορά στην Ιταλία, για να εξουδετερώσει την εναντίον του συμμαχία, στα πλαίσια της οποίας ο Μανουήλ Κομνηνός έδειχνε τώρα έντονη δραστηριότητα. Ο στρατός του περιλάμβανε 10.000 ιππότες και πολλούς μισθοφόρους, και χωρίστηκε στα δύο. Το ένα τμήμα με επί κεφαλής τον ίδιο βάδισε κατά μήκος των ακτών της Αδριατικής και κατέλαβε την σύμμαχο των Βυζαντινών Ανκόνα. Το άλλο, με αρχηγό τον Ραϊνάλδο του Ντάσσελ, βάδισε κατ’ ευθείαν προς την Ρώμη σημειώνοντας σημαντικές επιτυχίες. Τα δύο τμήματα ενώθηκαν μπροστά στην Ρώμη και την κατέλαβαν ύστερα από σφοδρές συγκρούσεις. Ο Αλέξανδρος Γ΄ διέφυγε στους Νορμανδούς του Μπενεβέντο και ο Φρειδερίκος μπήκε θριαμβευτικά στην πόλη κι εγκατέστησε πανηγυρικά τον Πασχάλη Γ΄ στον παπικό θρόνο.
 
Οι αντίπαλοι του Φρειδερίκου δραστηριοποιήθηκαν. Η Lega Veronese διευρύνθηκε και αποτέλεσε τον Λομβαρδικό Σύνδεσμο (Lega Lombarda) που περιλάμβανε και πόλεις πιστές μέχρι τότε στον Φρειδερίκο. Σκοπός της Lega Lombarda ήταν η επαναφορά στο προ της συνέλευσης της Roncaglia καθεστώς και πρώτη της ενέργεια ήταν η εκδίωξη των αυτοκρατορικών τοποτηρητών από τις πόλεις. Το Μιλάνο ανοικοδομήθηκε και χτίστηκε μια νέα οχυρή πόλη στην Λομβαρδία, η Αλεξάνδρεια (Alessandria), που ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του πάπα. Ύστερα απ’ αυτήν την τροπή των πραγμάτων, ο Φρειδερίκος υποχρεώθηκε να επιστρέψει στην Γερμανία.
 
[[Αρχείο:Friedrich_I._Barbarossa.jpg|μικρογραφία|αριστερά|150px|Ο Φρειδερίκος Α΄ της Γερμανίας. Επιχρυσωμένος μπρούντζος του 1160 από το Στίφτσκιρχε του Αγ. Ιωάννη Ευαγγελιστή του Κάππενμπεργκ.]]
 
==Η πέμπτη εκστρατεία στην Ιταλία (1174-1168) – Η μάχη του Λενιάνο==
 
Επέστρεψε στην Γερμανία μέσω [[Αρλ]] (Arles). Εκεί δέχθηκε το στέμμα του τρίτου βασιλείου του, της Αρελάτης (Regnum Arelatense), διακηρύσσοντας έτσι την αξίωση κυριαρχίας του σε ολόκληρη την Βουργουνδία.
 
[[Αρχείο:Barberoussa.jpg|μικρογραφία|δεξιά|200px|Σφραγίδα (σιγίλλιον) του Φρειδερίκου Α΄ της Γερμανίας.]]
 
==Η ρήξη με τον Ερρίκο τον Λέοντα και η έκτη εκστρατεία στην Ιταλία (1184-1186)==
[[Αρχείο:Barberoussa.jpg|μικρογραφία|δεξιά|200px|Σφραγίδα (σιγίλλιον) του αυτοκράτορα Φρειδερίκου Α΄ της Γερμανίας.]]
 
Οι ηγεμονικές τάσεις του Ερρίκου του Λέοντα τον είχαν φέρει σε σφοδρή αντιπαράθεση με τους φεουδάρχες της Σαξωνίας. Ο Φρειδερίκος επενέβαινε κατευναστικά, μετά την άρνηση όμως του Ερρίκου να τον βοηθήσει κατά την πέμπτη του ιταλική εκστρατεία, η στάση του άλλαξε.
 
Η εκδίωξη του Ερρίκου είχε σαν συνέπεια την ανακοπή της γερμανικής επέκτασης προς την σλαυϊκή ανατολική Ευρώπη. Μια άλλη σοβαρή συνέπεια της ανατροπής του Ερρίκου ήταν ότι, ενώ φαινομενικά ενισχύθηκε η αυτοκρατορική εξουσία, τελικά ωφελημένοι ήταν οι μικροί Γερμανοί φεουδάρχες, οι οποίοι απέβησαν λίγο ή πολύ ανεξάρτητοι μέχρι το 1792 ή το 1806 ή ακόμη (υπό κάποιες διαφορετικές συνθήκες) μέχρι το 1918.
 
[[Αρχείο:Friedrich I. Barbarossa (Christian Siedentopf, 1847).jpg|μικρογραφία|δεξιάαριστερά|160pxupright|Ο Φρειδερίκος Α΄. ΈργοΧαλκογραφία του Κρίστιαν Ζήντεντοπφ, 1847.]]
[[Αρχείο:Barbarossa.jpg|μικρογραφία|αριστερά|200px|Ο Φρειδερίκος Α΄ ''Βαρβαρόσσα'' -, χειρόγραφο, του 13ουπερίπου αιώνα1188.]]
 
Το 1183, μετά την εκπνοή της πενταετούς ανακωχής, υπογράφηκε η Συνθήκη Ειρήνης της Κωνσταντίας μεταξύ της Lega Lombarda και του αυτοκράτορα. Σύμφωνα με την συνθήκη αυτή ο Φρειδερίκος αναγνώρισε την Lega και παραχώρησε στις ιταλικές πόλεις το δικαίωμα να διατηρήσουν τους κοινοτικούς τους νόμους και να εκλέγουν τους άρχοντές τους. Η εκλογή όμως αυτή έπρεπε να εγκρίνεται από τον αυτοκράτορα και ν’ ανανεώνεται η έγκριση αυτή κάθε πέντε χρόνια. Επί πλέον οι ιταλικές πόλεις αναγνώρισαν την επικυριαρχία του και έδωσαν όρκο πίστεως. Τέλος δέχτηκαν να μετονομασθεί η Αλεσσάντρια σε Καισάρεια (Caesarea, πόλη του αυτοκράτορα).
 
Ο Λούκιος συμμάχησε τότε με τους αντιπάλους του Φρειδερίκου στην Γερμανία κι αναγκάστηκε αυτός να επιστρέψει για ν’ αντιμετωπίσει την νέα απειλή. Αλλά τότε η προσοχή της Χριστιανοσύνης στράφηκε αλλού.
 
[[Αρχείο:Barbarossa01.jpg|μικρογραφία|αριστερά|200px|O Φρειδερίκος Βαρβαρόσας στέλνει έξω το παιδί να δει αν πέταξαν τα κοράκια - από παιδική εγκυκλοπαίδεια ([[1881]])]]
 
==Η Τρίτη Σταυροφορία και θάνατος του Φρειδερίκου==
Το 1187 ο σουλτάνος της Αιγύπτου Σαλαντίν ανακατέλαβε για τους Μουσουλμάνους, μετά από 88 χρόνια, την Ιερουσαλήμ. Ο χριστιανικός κόσμος συνταράχθηκε κι αποφασίστηκε η [[Γ΄ Σταυροφορία|Τρίτη Σταυροφορία]]. Ο Φρειδερίκος, παρά τα εβδομήντα του χρόνια, φόρεσε τον σταυρό στην αυτοκρατορική συνέλευση του Μάιντς και τέθηκε επί κεφαλής. Συμμετείχαν στην σταυροφορία οι βασιλείς [[Φίλιππος Αύγουστος Β΄ της Γαλλίας|Φίλιππος Β΄ Αύγουστος]] της Γαλλίας και [[Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος]] της Αγγλίας.
Ο Φρειδερίκος προετοίμασε προσεκτικά την εκστρατεία του, αποκλείοντας ιερωμένους και άτακτο όχλο που δυσχέραιναν τις κινήσεις του στρατού. Ξεκίνησε το 1189 και στο Βυζάντιο έγινε δεκτός με πολλήν επιφυλακτικότητα. Επήλθε τελικά συμφωνία και ο Φρειδερίκος προχώρησε στην Μικρά Ασία. Αλλά στις 10 Ιουνίου του 1190 ο Φρειδερίκος πνίγηκε στον μικρό ποταμό Σάλεφ (Καλύκαδνο) της Κιλικίας. Το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του επέστρεψε στην Γερμανία, ενώ ένα τμήμα του ενώθηκε με τους Γάλλους και τους Άγγλους κατά το υπόλοιπο διάστημα της σταυροφορίας, η οποία τελικά απέτυχε.
 
[[Αρχείο:Barbarossa01.jpg|μικρογραφία|αριστερά|200px190px|O Φρειδερίκος ΒαρβαρόσαςΒαρβαρόσσα στέλνει έξω το παιδί να δει αν πέταξαν τα κοράκια - (από παιδική εγκυκλοπαίδεια, ([[1881]]).]]
 
==Αποτίμηση==
Μετά τον Καρλομάγνο καμιά άλλη γερμανική ηγετική μορφή του Μεσαίωνα δεν απασχόλησε και ενέπνευσε όσο ο Φρειδερίκος. Θεωρήθηκε ο οραματιστής της παγκόσμιας κυριαρχίας και η ενσάρκωση του ιπποτικού ιδεώδους. Από την άλλη μεριά, κατηγορήθηκε για βάρβαρες συμπεριφορές και για αθέτηση των συμφωνιών που συνήπτε. Σύνθημά του πάντως ήταν το pax et iusticiaiustitia (ειρήνη και δικαιοσύνη) γραμμένο πάνω από την κεντρική πύλη των ανακτόρων του. Οι νόμοι του για την «ειρήνη του κράτους» (Landfriede) ήταν καθοριστικοί για την νομοθεσία.
 
Ο θάνατός του τον ανύψωσε σε ιδανική μορφή κι όχι μόνο για τους υπηκόους και τους συμμάχους του. Ο Βυζαντινός χρονογράφος Νικήτας Χωνιάτης γράφει : «τῷ τοῦ Χριστοῦ πόθῳ...πατρίδα καὶ χλιδὴν βασίλειον ...παρωσάμενος εἵλετο συγκακουχεῖσθαι...ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ».
115

επεξεργασίες