Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μουνιχία»

2.154 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 9 μήνες
προσθήκη παραπομπών
μ (→‎Στρατηγική σημασία - οχύρωση: σύνδεσμος "Κάρολος Ζοννάρ")
(προσθήκη παραπομπών)
Αν και πολλοί αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν την Μουνιχία (όπως ο [[Αριστοτέλης]], ο [[Διόδωρος Σικελιώτης]], ο [[Δημοσθένης]], ο [[Ξενοφών]], ο [[Στέφανος ο Βυζάντιος]], ο [[Στράβων]] και άλλοι), εν τούτοις υπήρχε μεγάλη διαφωνία ως προς τη θέση της. Η ονομασία Μουνιχία απαντάται άλλοτε για τον καθορισμό ολόκληρου του λόφου, άλλοτε για το φρούριο επί του λόφου, άλλοτε για τον ανατολικό λιμένα του και το λόφο, ή μόνο για τον λιμένα, και άλλοτε για τη βραχώδη μορφολογία του στην άκρη του οποίου σήμερα βρίσκεται ο [[Ναυτικός Όμιλος Ελλάδος]].
 
Αρχαιολόγοι και ιστορικοί τοποθετούσαν τον λιμένα της Μουνιχίας στο σημερινό λιμένα Ζέας (Πασαλιμάνι) και θεωρούσαν λιμένα της Ζέας τον σημερινό κεντρικό λιμένα του Πειραιά. Συνέπεια αυτού ήταν να προσδιορίζεται ο λόφος της Μουνιχίας στο λόφο της [[Πειραϊκή χερσόνησος|Πειραϊκής χερσονήσου]], στη σημερινή θέση Σταυρός. Έτσι κατέληγαν να ονομάζουν τον πραγματικό [[λιμένας Μουνιχίας|λιμένα Μουνιχίας]] ή Κουμουνδούρου σε [[Φάληρο]] των αρχαίων. (Πολλοί αρχαιολόγοι τοπογράφοι μέχρι το 1910 ονόμαζαν το λόφο του Προφήτη Ηλία ως "Φαληρικό" λόφο). Σύντομα όμως η θεωρία αυτή παραμερίστηκε λόγω πολλών ιστορικών αναληθειών.<ref>{{Cite web|url=http://www.iospress.gr/ios1996/ios19960211b.htm|title=Τα μυστήρια του Τουρκολίμανου - β|website=www.iospress.gr|accessdate=2020-04-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sansimera.gr/articles/1073|title=Μουνίχια|last=Σήμερα .gr|first=Σαν|website=Σαν Σήμερα .gr|language=el|accessdate=2020-04-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/gods/artemis/page_016.html|title=Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας|website=www.greek-language.gr|accessdate=2020-04-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.e-radio.gr/post/59623/anakalypsan-arxaia-naytikh-vash-ston-peiraia-pics-video|title=Ανακάλυψαν αρχαία ναυτική βάση στον Πειραιά! (pics+video)|website=E-Radio.gr|language=el|accessdate=2020-04-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.greekpress.gr/%cf%80%ce%b5%ce%b9%cf%81%ce%b1%ce%b9%ce%ac%cf%82-%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b1%ce%b9%ce%bf%ce%bb%cf%8c%ce%b3%ce%bf%ce%b9-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%ba%ce%ac%ce%bb%cf%85%cf%88%ce%b1%ce%bd-%ce%b1%cf%81%cf%87/|title=Πειραιάς: Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν αρχαία ναυτική βάση|website=GreekPress|language=el|accessdate=2020-04-04}}</ref>
 
Πρώτος ο Ulrichs το [[1843]] διατύπωσε για πρώτη φορά τη γνώμη πως ο λόφος της Μουνιχίας είναι η σημερινή Καστέλλα και λιμένας Μουνιχίας το σημερινό Μικρολίμανο (πρώην Τουρκολίμανο, ή Φανάρι, ή Κουμουνδούρου). Το ότι η Μουνιχία είναι ο λόφος του Προφήτη Ηλία συνάγεται και από τις διηγήσεις του [[Ξενοφών|Ξενοφώντα]] και [[Διόδωρος Σικελιώτης|Διοδώρου]] στις μάχες του [[Θρασύβουλος|Θρασυβούλου]] που είχε κατορθώσει να οχυρωθεί στο φρούριο της Μουνιχίας με σκοπό την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην [[Αθήνα]].<ref>{{Cite web|url=https://olympia.gr/2019/04/05/%ce%bf-%ce%ac%ce%b3%ce%bd%cf%89%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%82-%ce%bb%cf%8c%cf%86%ce%bf%cf%82-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bc%ce%bf%cf%85%ce%bd%ce%b9%cf%87%ce%af%ce%b1%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%80%ce%b5/|title=Ο άγνωστος λόφος της Μουνιχίας στον Πειραιά.|ημερομηνία=2019-04-05|website=Olympia.gr|language=el-GR|accessdate=2020-04-04}}</ref>
 
Εκτός όμως των παραπάνω τούτο εξάγεται και από τη θέση που βρέθηκε το "ορόσημο" και τη θέση του αρχαίου Διονυσιακού θεάτρου στη βορειοδυτική παρυφή του λόφου. Την ορθή αυτή γνώμη ακολούθησαν έκτοτε όλοι οι νεότεροι συγγραφείς και ερευνητές χωρίς επιφύλαξη (Πρακτικά Αρχαιολογικής Εταιρίας 1935).
Τη στρατηγική σημασία του λόφου της Μουνιχίας πριν ακόμη ιδρυθεί η πόλη του Πειραιά ως επίνειο της αρχαίας Αθήνας είχαν αναγνωρίσει πρώτιστα οι ξένοι επισκέπτες της. Μάλιστα όπως αναφέρει ο [[Πλούταρχος]] όταν το [[595 π.Χ.]] κλήθηκε στην Αθήνα (από τη Κρήτη) ο φιλόσοφος [[Επιμενίδης]], για τον καθαρμό από το "[[Κυλώνειο άγος]]", όταν αντίκρισε τη Μουνιχία φέρεται να είπε: "''ο άνθρωπος δεν βλέπει το μέλλον, γιατί αν οι Αθηναίοι γνώριζαν πόσες θλίψεις πρόκειται να φέρει ο λόφος αυτός στη πόλη τους θα τον έτρωγαν με τα δόντια τους''".
 
Πρώτη προσπάθεια οχύρωσης της Μουνιχίας, όπως αναφέρει ο [[Αριστοτέλης]], έγινε από τον [[Ιππίας ο τύραννος|Ιππία]] τον μεγαλύτερο γιο του [[Πεισίστρατος|Πεισίστρατου]] το [[511 π.Χ.]] όταν επιχείρησε οχυρώνοντας με τείχος τη Μουνιχία να μεταφέρει εκεί την έδρα της διαμονής του. Η εξέλιξη όμως των γεγονότων δεν τον ευνόησαν που ενώ καταγινόταν με την οχύρωση εκδιώχθηκε από τον βασιλέα [[Κλεομένης Α΄|Κλεομένη]] των Λακεδαιμονίων. Στη συνέχεια όμως δεν υπάρχει πληροφορία αν οχυρώθηκε ο λόφος στη περίοδο της εκτέλεσης των αμυντικών έργων του Πειραιά από τον [[Θεμιστοκλής|Θεμιστοκλή]]. Φαίνεται πως η επί τούτου οχύρωση ίσως να μην ήταν αναγκαία μετά την εξαιρετική περιτείχιση όλου του Πειραιά ([[Πειραϊκά τείχη]]). Αυτό ενισχύεται κι απ΄ όσα αναφέρει ο [[Ξενοφών]] (Ελληνικά ΙΙ 4,11) σχετικά με την άμυνα του δημοκρατικού [[Θρασύβουλος|Θρασύβουλου]] το [[403 π.Χ.]], όπου οι οχυρώσεις εκείνες φέρονται πολύ προσωρινές λόγω έλλειψης μέσων και χρόνου. Συνεπώς η φύση του υψώματος της Μουνιχίας διευκόλυνε την άμυνα και την πρόχειρη κατασκευή έστω κάποιου οχυρωματικού περιβόλου, όπου σημειώνει ο Ξενοφών λέγοντας: "''παραδιδόναι τον τε Πειραιά και την Μουνιχίαν''".<ref>{{Cite web|url=https://www.tovima.gr/2012/10/11/culture/oi-arxaioi-newsoikoi-toy-peiraia-sto-fws/|title=Οι αρχαίοι νεώσοικοι του Πειραιά στο φως|last=Μαρία|first=Θερμού|ημερομηνία=2012-10-11|website=Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online|language=el|accessdate=2020-04-04}}</ref>
 
Πάντως κρίνεται βέβαιο πως η Μουνιχία συμπεριελήφθη στο πρόγραμμα των "[[Κόνων|κονωνίων]] οχυρώσεων". Οι παλαιότερες ακριβείς πληροφορίες για τη χρησιμοποίηση του οχυρού της Μουνιχίας ως βάση κυριαρχίας τόσο του Πειραιά όσο και της Αθήνας ανάγονται στην εποχή του [[Αντίπατρος|Αντιπάτρου]] το [[322 π.Χ.]] με την εγκατάσταση Μακεδονικής φρουράς που από εκεί επιτηρούσε κάθε είσοδο και έξοδο από τη πόλη. Την περίοδο [[318 π.Χ.|318]] μέχρι [[307 π.Χ.]] η Μουνιχία κατελήφθη από τους στρατιώτες του [[Κάσσανδρος|Κασσάνδρου]] όταν το [[307 π.Χ.]] καταλήφθηκε μετά από έφοδο από τον [[Δημήτριος ο Πολιορκητής|Δημήτριο τον Πολιορκητή]]. Εκείνον ακολούθησε ο [[Αντίγονος Β' Γονατάς|Αντίγονος Γονατάς]] που το [[263 π.Χ.]] μετά από μακρά πολιορκία κατάφερε την κατάληψή της, ο οποίος, για ν΄ αποδείξει τις προθέσεις του για απόδοση ελευθερίας, κατεδάφισε τα οχυρώματα.
== Δείτε επίσης ==
*[[Αττική]]
*[[Λιμένας Ζέας]]
 
[[Κατηγορία:Τοπογραφία του αρχαίου Πειραιά]]
1.694

επεξεργασίες