Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Σφαγή της Φώκαιας»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
(Νέα σελίδα: Η '''Σφαγή της Φώκαιας''' τον Ιούνιο του 1914 ήταν μέρος των ανθελληνικών διώξεων που είχαν εξαπολύ...)
 
Η '''Σφαγή της Φώκαιας''' τον Ιούνιο του 1914 ήταν μέρος των ανθελληνικών διώξεων που είχαν εξαπολύσει οι οθωμανικές αρχές κατά την πρώτη φάση της [[Γενοκτονία των Ελλήνων|Γενοκτονίας]] κατά των ελληνικών πληθυσμών.<ref name=Bjornlund40/> Διαπράχθηκε από άτακτες τουρκικές ομάδες κατά της πόλης της Φώκαιας στα ανατολικά παράλια του Αιγαίου, πόλη που κατοικούνταν από ακμαίο ελληνικό στοιχείο.<ref>{{cite news |last=Αγτζίδης |first=Β. |date=15 June 2014 |title=Η καταστροφή της Φώκαιας στην Ιωνία |url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=435173 |language=Greek |archive-url=https://www.webcitation.org/6rW0wIoHD?url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=435173 |archive-date=26 June 2017 |access-date=26 June 2017}}</ref> Η σφαγή υπήρξε τμήμα ενός ευρύτερου σχεδίου που στόχευε στην Γενοκτονία των Ελλήνων που διαβιούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.<ref>Lieberman, 2013: σ. 79&ndash;80</ref> Υπήρξε από τις πιο βίαιες επιθέσεις που διαπράχθηκαν το καλοκαίρι του 1914.<ref name=Bjornlund40>Bjornlund, 2013: σ. 40</ref>
 
==Ιστορικό==
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά την ήττα στους Βαλκανικούς Πολέμους απώλεσε τα ευρωπαϊκά της εδάφη εκτός από την Ανατολική Θράκη,<ref>Bjornlund, 2013: σ.σσ 14</ref> Δεκάδες χιλιάδες μουσουλμάνοι κατέφυγαν ως πρόσφυγες.<ref name=Bjornlund39/> ενώ οι διπλωματικές και πολιτικές εντάσεις με την Ελλάδα κορυφώθηκαν ως προς τον έλεγχο των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου που ήδη έλεγχαν οι ελληνικές δυνάμεις από τους βαλκανικούς πολέμους. Τον Φεβρουάριο του 1914 οι Μεγάλες Δυνάμεις επιδίκασαν το σύνολο των νησιών στην Ελλάδα, κάτι που προκάλεσε δυσφορία και αντιδράσεις στην οθωμανική κυβέρνηση.<ref>Μπουμπουγιατζή, 2009: σ. 82–86</ref> Ο Ελληνισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας βρέθηκε στο στόχαστρο του Νεότουρκων: ανθελληνικό μένος στον τουρκικό τύπο, επιβολή υποχρεωτικής θητείας στον οθωμανικό στρατό, περιορισμό της λειτουργίας των ελληνικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και μέτρα οικονομικού χαρακτήρα και μποϊκοτάρισμα των ελληνικών επιχειρήσεων.<ref>Μπουμπουγιατζή, 2009: σ. 76–100</ref>
 
Οι νεο-τουρκικές αρχές εξαπέλυσαν πολιτική εθνοκάθαρσης από την άνοιξη του 1914. Οι ελληνικές κοινότητες των ανατολικών παραλίων του Αιγαίου και της Ανατολικής Θράκης στοχοποιήθηκαν και υπέστησαν οικονομικό πόλεμο, απειλές, επιθέσεις από ένοπλες άτακτες ομάδες και σφαγές. Ορισμένες κοινότητες διασώθηκαν από βέβαιη εξολόθρευση επειδή πρόλαβαν να προσχωρήσουν στο Ισλάμ.<ref>Bjornlund, 2013: σ. 35</ref> Στην περιοχή του βιλαετίου του Αιδινίου, στα μικρασιατικά παράλια του Αιγαίου, είχαν επιστρατευτεί συνολικά 8.000-10.000 ένοπλοι άτακτοι μουσουλμάνοι για αυτό τον λόγο. Σύμφωνα με εκθέσεις του Δανού προξένου στη Σμύρνη., Αλφρέδου Φαν ντε Ζεε, αυτές οι ομάδες υποστηρίζονταν οικονομικά από το οθωμανικό κράτος.<ref name=Bjornlund39>Bjornlund, 2013: σ. 39</ref>
 
==Χρονικό της Σφαγής==
Στις αρχές του Ιουνίου 1914 άτακτες τούρκικες ομάδες λεηλατούσαν οικοσμούςοικισμούς νότια της Μαινεμένης και προκάλουσανπροκαλούσαν με αποτέλεσμα την φυγή των εκεί ελληνικών πληθυσμών από την περιοχή αυτή. Στις 11 του ίδιου μήνα είχαν συσσωρεύσει πολλοί Έλληνες πρόσφυγες στη Φώκαια.<ref name=Smith31>Smith, 1998: σ. 31</ref><ref name="Emre Erol"/> Εκείνη την εποχή η Φώκαια, παραλιακή πόλη βόρεια της Σμύρνης αριθμούσε περίπου 9.000 κατοίκους, κατά κύριο λόγο Έλληνες.<ref name=Smith31/>
 
Στις 12 Ιουνίου άτακτες ομάδες εξαπέλυσαν ένοπλη επίθεση κατά της ίδιας της Φώκαιας. Η επίθεση ήταν καλά οργανωμένη και εκδηλώθηκε ταυτόχρονα από τρεις πλευρές.<ref name=Bjornlund40/> Οι ένοπλες ομάδες εισέβαλλαν σε πολλά σπίτια και πυροβολούσαν αδιακρίτως όσους εύρισκαν, ανεξαρτήτως φίλου και ηλικίας. Επίσης σημειώθηκαν και πολλοί βιασμοί.<ref>Μπουμπουγιατζή, 2009: σ. 109</ref> Ο Γερμανός πρεσβευτής Χανς και ο Αμερικανός πρόξενος Χένρυ Μόγκενάου ανέγεραν ότι περίπου 50 άτομα δολοφονήθηκαν,<ref name=Akcam>{{cite book|last=Akçam|first=Taner|year=2012|title=The Young Turks' Crime Against Humanity: The Armenian Genocide and Ethnic Cleansing in the Ottoman Empire|location=Princeton/Oxford|publisher=Princeton University Press|page=84}}</ref> αναφορές από Έλληνες διασωθέντες μιλούν για 100 νεκρούς. Τα σώματα των σφαγιασθέντων πετάχθηκαν σε ένα πηγάδι στην περιοχή, μεταξύ αυτών υπήρξαν ιερείς, ηλικιωμένοι και παιδιά.<ref name=NYTarchives>[https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1914/06/17/100321854.pdf ''Turks Slay 100 Greeks''] The New York Times, June 17, 1914.</ref> Οικίες και καταστήματα τα οποία πρόλαβαν να εγκαταλήψουν οι πανικόβλητοι ιδιοκτήτες τους υπέστησαν συστηματική λεηλασία.<ref name=Boubougiatzi110111/>
Το μέγεθος της λεηλασίας και που σημειώθηκαν ήταν τόσο εκτεταμένο που ακόμη και ένοπλες ομάδες που δεν συμμετείχαν στις σφαγές και στην καταστροφή έσπευσαν να αρπάξουν μέρος της λείας.<ref name=Boubougiatzi110111>Μπουμπουγιατζή, 2009: σ. 110-111</ref> Όσοι άμαχοι διασώθηκαν διέφυγαν προς το λιμάνι και προσπαθούσαν να επιβιβαστούν σε κάποια βάρκα. Εξαιτίας του γενικευμένου χάους σημειώθηκαν και πνιγμοί.<ref name=Boubougiatzi110111/>
 
[[File:Phocaea massacre Sartiaux.jpg|thumbnail|Τούρκοι ένοπλοι προβάλουν επιδεικτικά τη λεία τους ενώ η Φώκαια τυλίγεται στις φλόγες. Η φωτογραφία τραβίχτηκετραβήχτηκε από τον Γάλλο αρχαιολόγο Φέλιξ Σαρτιέ]]
 
Στις 25 Ιουνίου ο Δανός πρόξενος στη Σμύρνη, δήλωσε:<ref name=Bjornlund40/>
{{quote|Μέσα σε ένα τέταρτο της ώρας μετά την επίθεση όλα τα πλεούμενα ήταν γεμάτα ανθρώπους στην προσπάθειά τους να διαφύγουν, και όταν πλέον δεν υπήρχε άλλο μέσο όσοι απέμειναν συγκεντρώθηκαν στη μικρή χερσόννησοχερσόνησο που βρισκόταν ο φάρος. Είδα έντεκα νεκρά σώματα ανδρών και γυναικών που κείτονταν στην ακτή. Πόσοι ακριβώς ήταν οι νεκροί δεν μπορώ να υπολογίσω, αλλά στην προσπάθειά μου να εισέλθω σε ένα σπίτι που η είσοδός του ήταν ανοικτή είδα δύο επιπλέον νεκρούς στην είσοδό του. Όλα τα καταστήματα είχαν λεηλατηθεί και τα προϊόντα που δεν μπορούσαν να κλαπούν καταστράφηκαν.}}
 
Σημαντική είναι η μαρτυρία του Φέλιξ Σαρτιέ, που βρισκόταν στην Φώκαια ως μέλος της γαλλικής αρχαιολογικής αποστολής και ήταν αυτόπτης μάρτυρας στις σφαγές.<ref name="Erol">Emre Erol. ''[https://books.google.gr/books?id=vFPGDQAAQBAJ The Ottoman Crisis in Western Anatolia: Turkey’s Belle Epoque and the Transition to a Modern Nation State]'', {{ISBN|0857728814}}, I.B.Tauris, 2016.</ref> Ο τελευταίος κατέγραψε με αναφορές και φωτογραφίες τα αποτρόπαια γεγονότα πριν και κατά τη διάρκεια των σφαγών.<ref name="Erol"/> Η γαλλική αρχαιολογική αποστολή πήραν δραστικά μέτρα για να βοηθήσουν τον πληθυσμό που επέζησε και κατάφερε να διασώσει εκατοντάδες αμάχους.<ref>{{cite book|title=The Classical Journal|date=1916|publisher=Classical Association of the Middle West and South|page=198|url=https://books.google.com/books?id=cPDPAAAAMAAJ&q=phocaea+1914+massacre&dq=phocaea+1914+massacre|quote=he succeeded in protecting several hundred Greeks and helped many to escape}}</ref> Ύψωσαν τη γαλλική σημαία στις οικείες τους και προσφεραν καταφύγιο όπου ήταν δυνατόν, ενώ οι ένοπλες ομάδες συνέχιζαν να βιαιοπραγούν. Σύμφωνα με τον Γάλλο αρχαιολόγο και αυτόπτη μάρτυτα, Κάρολο Μανσιέ, οι οθωμανικές αρχές έστειλαν τακτικό στράτευμα, δήθεν να περιορίσουν την συνεχιζόμενη εγκληματική δράση των ατάκτων ομάδων, όμως τελικά ακόμη και αυτοί συμμετείχαν στην καταστροφή της πόλης.<ref name=Bjornlund40/> Ο Μανσιέ σημειώνει ότι μόλις βγήκαν από τις οικείες τους, διαπίστωσαν ότι είχαν διαπραχθεί οι πλέον αποτρόπαιες πράξεις που μπορούσε ποτέ να φανταστεί.<ref name="Emre Erol">[https://ceb.revues.org/pdf/911 A Multidimensional Analysis of the Events in Eski Foça (Παλαιά Φώκαια) on the period of Summer 1914-Emre Erol]</ref> Επίσης σημειώνει ότι στις 17 Ιουνίου εστάλη οθωμανικό στράτευμα από τη Σμύρνη, αλλά ακόμη και αυτό συμμετείχε στις λεηλασίες, ενώ οι δολοφονίες και οι κλοπές συνεχίστηκαν μέχρις τις 18 Ιουνίου.<ref name="Emre Erol"/>
6.018

επεξεργασίες