Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Παύλος Μελάς»

μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
(→‎Ένοπλη δράση: αναδιατύπωση για την αποφυγή παρανόησης)
μ
Τον Αύγουστο του 1894 ο Μελάς συμμετείχε μαζί με άλλους 85 αξιωματικούς στην καταστροφή των γραφείων της εφημερίδας ''[[Ακρόπολις (εφημερίδα)|Ακρόπολις]]'', που μετά τον αναίτιο ξυλοδαρμό ενός πολίτη από τρεις αξιωματικούς είχε δημοσιεύσει ένα πρωτοσέλιδο άρθρο που κατήγγειλε τον αυταρχισμό τους και αμφισβητούσε τη χρησιμότητα του σώματος των αξιωματικών. Οι στρατιωτικοί παραπέμφθηκαν στο στρατοδικείο, αλλά τα εντάλματα της προφυλάκισής τους έμειναν ανεκτέλεστα και στο στρατοδικείο αθωώθηκαν.<ref>{{harvnb|Γιανουλόπουλος|2003|p=16, 50}}.</ref> Το Νοέμβριο δεκατέσσερεις από αυτούς, υλοποιώντας μια ιδέα του [[ανθυπολοχαγός|ανθυπολοχαγού]] [[Νικόστρατος Καλομενόπουλος|Νικόστρατου Καλομενόπουλου]], ίδρυσαν την [[Εθνική Εταιρεία]],<ref>{{harvnb|Γιανουλόπουλος|2003|p=33-4}}.</ref><ref name="ΙΕΕ">{{harvnb|Πικρός|1977|p=96-7}}.</ref> μια συνωμοτική οργάνωση νεαρών -αρχικά- αξιωματικών, που φιλοδοξούσαν να απαντήσουν τόσο στην πρόκληση που είχε εμφανιστεί για τον πολιτικό ρόλο του σώματος των αξιωματικών όσο και στο πολλαπλό αδιέξοδο της ελληνικής κοινωνίας λίγο μετά την [[Δυστυχώς επτωχεύσαμεν|πτώχευση του 1893]] βρίσκοντας διέξοδο στον αλυτρωτισμό.<ref>{{Ιστορία του Ελληνικού Έθνους|last1=Βεργόπουλος|first1=Κωνσταντίνος|τόμος=14|chapter=Η τελευταία κυβέρνηση Τρικούπη και η πτώχευση|pages=36-37}}</ref><ref name="Koliop-Brigands17"/><ref>{{harvnb|Πικρός|1977|p=93-96}}.</ref> Ανάμεσα στα πρώτα μέλη της Εταιρείας, με αριθμό μητρώου 25, ήταν ο Μελάς,<ref>{{harvnb|Γιανουλόπουλος|2003|p=50, σημ. 4}}.</ref><ref name="ΙΕΕ"/> ο οποίος εκείνη την περίοδο υπηρετούσε στην [[Χαρτογραφική Υπηρεσία Στρατού|Χαρτογραφική Υπηρεσία]] στους [[Μύλοι Αργολίδας|Μύλους]] του [[Άργος|Άργους]].<ref name="ΙΕΕ" /> Πέρα από μέλος της ιδρυτικής ομάδας της Εθνικής Εταιρείας,<ref name="ΙΕΕ"/> ο Μελάς ήταν ένας από τους πιο ενεργούς αξιωματικούς της, αναφορικά με την ίδρυση νέων κατά τόπους τμημάτων στην επαρχία και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης επικοινωνίας τους με την ηγεσία της.<ref name="Γιανουλόπουλος 2003 50">{{harvnb|Γιανουλόπουλος|2003|p=50}}.</ref> Την ευθύνη για την ανάπτυξη της οργάνωσης στην Πελοπόννησο ανέθεσε στον [[Ιωάννη Μεταξά]], που υπηρετούσε στο [[Ναύπλιο]], όπου και ίδρυσε τμήμα της Εταιρείας.<ref name="ΙΕΕ"/> Ο Μιχαήλ Μελάς έγινε και αυτός μέλος της Εθνικής Εταιρείας και το 1897 ορίστηκε υπεύθυνος για τη διοργάνωση ενός μεγάλου εράνου της οργάνωσης,<ref name="Καραμπάτη2014-19"/> που διενεργούνταν για την αγορά όπλων.<ref name="ΙΕΕ"/>
 
Το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 1896 η Εθνική Εταιρεία είχε ξεκινήσει να αποστέλλει πολυάριθμα σώματα ατάκτων πολεμιστών στη Μακεδονία, αλλά έπαυσε τις δραστηριότητές της μετά την αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης.<ref name="Koliop-Brigands17">{{cite book|last=Koliopoulos|first=John S.|title=Brigands with a Cause: Brigandage and Irredentism in Modern Greece, 1821-1912|year=1999|location=Οξφόρδη|publisher=Clarendon Press|pagespage=17}}</ref><ref>{{harvnb|Πικρός|1977|p=99-100}}.</ref> Στις 31 Ιανουαρίου <small>(Ι.Η.)</small> του 1897 o Μελάς υπηρετούσε ως αρχιφύλακας στο [[Πανεπιστήμιο Αθηνών]], όταν τον κάλεσαν να επιστρέψει με τους άνδρες του στο στρατώνα του πυροβολικού.<ref>{{harvnb|Μελά|1992|p=63-64}}.</ref> Υπό την πίεση της Εθνικής Εταιρείας και ενάντια στη θέληση των Μεγάλων Δυνάμεων, η ελληνική κυβέρνηση είχε αποφασίσει να στείλει εκστρατευτικό σώμα στην Κρήτη για την στήριξη της [[Κρητική Επανάσταση (1895-1898)|εκεί επανάστασης]].<ref>{{harvnb|Πικρός|1977|p=120}}.</ref> Ο Μελάς απογοητευμένος έμαθε πως η μονάδα του δεν περιλαμβανόταν στο εκστρατευτικό σώμα. Την επόμενη ημέρα όμως ανακοινώθηκε πως η πεδινή πυροβολαρχία υπό τη διοίκηση του [[Πρίγκιπας Νικόλαος της Ελλάδας|πρίγκηπα Νικολάου]], στην οποία υπηρετούσε, θα μετέβαινε στη Λάρισα. Στις 16 Φεβρουαρίου η μονάδα αναχώρησε με πλοίο από τον Πειραιά και μέσω Χαλκίδας και με το σιδηρόδρομο από το Βόλο έφτασε στη Λάρισα.<ref>{{harvnb|Μελά|1992|p=66-69}}.</ref> Από τη Λάρισα πήγε στο [[Βόλος|Βόλο]], απ' όπου με ευθύνη του Μελά και την κάλυψη ανωτέρων του, οργανώθηκε η μετακίνηση με μια αμαξοστοιχία 55 βαγονιών ως τα ελληνοοθωμανικά σύνορα ατάκτων της Εθνικής Εταιρείας που σκόπευαν να εισβάλλουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία για να προκαλέσουν πόλεμο.<ref name="Kostopoulos20181014">{{cite news|url=https://www.efsyn.gr/arthro/o-alithinos-paylos-melas|date=2018-10-14|accessdate=2018-11-15|title=Ο αληθινός Παύλος Μελάς|newspaper=[[Η Εφημερίδα των Συντακτών]]|author=Τάσος Κωστόπουλος|}}</ref> Καθώς δεν είχε υπακούσει σε διαταγή του διοικητή του, [[Νικόλαος Ζορμπάς|Νικόλαου Ζορμπά]], να επιστρέψει στη Λάρισα, αλλά παρουσιάστηκε με δύο μέρες καθυστέρηση, φυλακίστηκε ως τις 5 Απριλίου.<ref>{{harvnb|Καραμπάτη|2014|p=53}}.</ref> Η αποτυχημένη [[Εισβολή Ελλήνων ατάκτων στη Μακεδονία (1897)|εισβολή Ελλήνων άτακτων στη Μακεδονία]] στις 9 Απριλίου έδωσε στην οθωμανική κυβέρνηση την αφορμή που αναζητούσε· στις 5/17 Απριλίου ανακοινώθηκε η διακοπή των διπλωματικών σχέσεων των δύο χωρών και η [[Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897|κήρυξη πολέμου]].<ref>{{harvnb|Πικρός|1977|p=127}}.</ref>
 
Ενταγμένος στο φρενήρες εθνικό κλίμα των ημερών, ο Μελάς, πριν την έναρξη του πολέμου, ανέμενε να καταληφθεί η Θεσσαλονίκη,<ref>{{harvnb|Καραμπάτη|2014|p=53}}.</ref> ενώ στα ημερολόγια του εμφανίζεται ενθουσιασμένος από την έναρξη των εχθροπραξιών.<ref name="Kostopoulos20181014"/> Ενώ η μονάδα του βρισκόταν στα σύνορα, ο ίδιος παρέμενε στη Λάρισα, όπου πληροφορήθηκε την κατάρρευση του μετώπου.<ref name="Kostopoulos20181014"/> Η γρήγορη αρνητική τροπή των πραγμάτων, η άτακτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού και η εκκένωση της Λάρισας απογοήτευσαν το Μελά.<ref>{{harvnb|Μελά|1992|p=104-105}}.</ref><ref name="Karampati55">{{harvnb|Καραμπάτη|2014|p=55}}.</ref> Μη αντιλαμβανόμενος την ελληνική επιχειρησιακή ανεπάρκεια, καταφερόταν εναντίον των πολιτικών και ανώτερων αξιωματικών (πλην του διαδόχου), τους οποίους θεωρούσε υπεύθυνους για την απουσία ελληνικών νικών.<ref name="Karampati55"/> Παρακολούθησε τη [[Μάχη των Φαρσάλων του 1897|μάχη των Φαρσάλων]] και τη [[μάχη του Δομοκού]]. Δύο μέρες αργότερα,<ref name="Kostopoulos20181014"/> στις 7 Μαΐου, το σύνταγμά του στρατοπέδευσε στην [[Αλαμάνα]], αλλά ο γιατρός είδε το Μελά εξαντλημένο και τον έστειλε στη [[Λαμία]]. Με τη συνοδεία ενός φίλου του ο Μελάς μετέβη στην [[Αγία Μαρίνα Στυλίδος Φθιώτιδας|Αγία Μαρίνα]], όπου ελλιμενίστηκε το πλωτό νοσοκομείο ''Θεσσαλία'', στο οποίο υπηρετούσε ως εθελόντρια νοσοκόμα η σύζυγός του Ναταλία.<ref>{{harvnb|Μελά|1992|p=121-123}}.</ref> Μαζί επέστρεψαν στο οικογενειακό του σπίτι στην Αθήνα, όπου παρέμεινε για μία εβδομάδα, και στη συνέχεια ζήτησε και επέστρεψε στη Λαμία.<ref>{{harvnb|Μελά|1992|p=127}}.</ref> Τον Ιούνιο έλαβε μήνυμα ότι ο πατέρας του ασθενούσε και επέστρεψε στην Αθήνα. Στις 17 Ιουνίου, δυο μέρες μετά την άφιξη του Παύλου, ο Μιχαήλ Μελάς πέθανε περίλυπος για την ελληνική ήττα.<ref>{{harvnb|Μελά|1992|p=128-129}}, {{Cite news|title=ΜΙΧΑΗΛ ΜΕΛΑΣ. Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ|url=http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=869&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=&CropPDF=0|date=18-06-1897|work=Εμπρός|page=2|accessdate=2020-03-19}}</ref> Στο φέρετρο του πατέρα του ο Μελάς ορκίστηκε να προσφέρει τη ζωή του στην πατρίδα.<ref>{{harvnb|Καραμπάτη|2005|p=26}}.</ref> Το 1898 ο Μελάς υπηρέτησε στη Θεσσαλία, αρχικά για την ανακατάληψη των πόλεων από τις οποίες αποχωρούσε ο [[οθωμανικός στρατός]] και έπειτα ως συνοδός της περιοδείας μιας επιτροπής της [[Βασίλισσα Όλγα της Ελλάδας|βασίλισσας Όλγας]] που κατέγραφε το μέγεθος των καταστροφών του πολέμου.<ref>{{harvnb|Καραμπάτη|2014|p=57}}.</ref>
}}
 
[[File:Philippos Kondogouris Letter 19 October 1904 Pavlos Melas Death.jpg|thumb|Αναφορά στο ΥπΕξ του προξένου στο [[Μπίτολα|Μοναστήρι]] [[Φίλιππος Κοντογούρης|Φίλιππου Κοντογούρη]] για το θάνατο του Μελά (19.Χ.1904).<ref>{{harvnb|Καραμπάτη κ.ά.|2009|p=|p=290-300}}.</ref>]]
Στις 16 Οκτωβρίου ο Πύρζας έστειλε με καθυστέρηση ενημερωτική επιστολή στο προξενείο του Μοναστηρίου, το τηλεγράφημα του οποίου της 17ης Οκτωβρίου προς το ελληνικό ΥπΕξ έφθασε στην Αθήνα στις 18, οπότε και ενημερώθηκαν για το θάνατο του Μελά οι [[οικογένεια Δραγούμη|Δραγούμηδες]], ενώ την επομένη το νέο δημοσιεύθηκε στον τύπο.<ref name="Γούναρης"/><ref>{{harvnb|Καραμπάτη κ.ά.|2009|p=287-288}}.</ref> Στις εκκλησίες της Ελλάδας τελέστηκαν μνημόσυνα για το Μελά, ενώ στα σχολεία εκφωνήθηκε μια ομιλία συνταγμένη από την «Επίκουρο των Μακεδόνων Επιτροπή» που τον εξυμνούσε ως γενναίο «[[Βουλγαροκτόνος|Βουλγαροκτόνο]]», απόστολο της [[Μεγάλη Ιδέα|Μεγάλης Ιδέας]] και φιλόπατρι θυσιασθέντα υπέρ της ελευθερίας, αντάξιο των μεγάλων ανδρών της [[αρχαία Ελλάδα|αρχαίας Ελλάδας]].<ref name="Karakasidou197"/> Στο Μελά αφιέρωσε ένα ποίημά του ο ποιητής [[Κωστής Παλαμάς]].<ref>{{cite web|url=http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=7&text_id=1608|title=Κωστής Παλαμάς: Παύλος Μελάς|accessdate=2018-12-08|}}</ref> Σύμφωνα με την αφήγηση που κυριάρχησε, ο Μελάς βρήκε εκούσιο θάνατο αψηφώντας χάρη στη φιλοπατρία του τους κινδύνους που διέτρεχε,<ref name="Karakasidou197">{{harvnb|Karakasidou|2004|p=197}}.</ref> καθώς ο αθηναϊκός τύπος έγραψε ότι ο Μελάς πυροβολήθηκε αφότου είχε διασπάσει μαζί με το σώμα του τις γραμμές των τούρκων στρατιωτών.<ref name="IosA"/> Η διασπορά πολλών διαφορετικών φημών σχετικά με το γεγονός και η προσπάθεια απόκρυψης ενοχλητικών λεπτομερειών<ref name="Γούναρης"/> —όπως του ότι οι μακεδονομάχοι ανέμεναν να μη δεχτούν επίθεση των τουρκικών αρχών και του ότι αυτές τους επιτέθηκαν επειδή νόμιζαν ότι είναι βουλγαρική ομάδα, που "ευλόγως", κατά τον Έλληνα πρόξενο στο [[Μπίτολα|Μοναστήρι]], αποκρύφθηκαν από την ελληνική κοινή γνώμη—<ref name="IosA"/> κάλυψαν κάτω από ένα πέπλο μυστηρίου τις συνθήκες θανάτου του Μελά.<ref name="Γούναρης"/>
 
54.122

επεξεργασίες