Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Αϊβαλί»

319 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 2 μήνες
μ
(→‎Επανεγκατάσταση Ελλήνων: διόρθωση στη γραμματική (τα Χ οκάδες > τις Χ οκάδες))
{{WikidataCoord|display=title}}
{{πόλη}}
Οι '''Κυδωνίες''' ή το '''Αϊβαλί''' ([[τουρκική γλώσσα|τουρκ.]] ''Ayvalık'') είναι μια πόλη της [[Τουρκία|Τουρκίας]] και ένας από τους ασφαλέστερους [[λιμένας|λιμένες]] στα δυτικά παράλια της [[Μικρά Ασία|Μικράς Ασίας]], απέναντι από τη [[Λέσβος|Λέσβο]], στα βορειοανατολικά της [[Μυτιλήνη]]ς. Βρίσκεται στην επαρχία Μπαλικεσίρ και κοντά στην [[Πέργαμος|Πέργαμο]]. Υπολογίζεται ότι έχει περίπου 30.000 κατοίκους, οι οποίοι αυξάνονται κατά την καλοκαιρινή περίοδο λόγω [[τουρισμός|τουρισμού]].
 
Το Αϊβαλί υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κέντρα του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία, το δεύτερο μετά τη [[Σμύρνη]]. Μεγάλο εμπορικό κέντρο, λόγω του λιμένα, είχε ανθρώπινη παρουσία από το [[1500 π.Χ.]]. Η ίδρυση του σύγχρονου οικισμού τοποθετείται μεταξύ του [[1570]] και του [[1580]]. Οι πρώτοι οικιστές ήρθαν από τα γειτονικά παράλια της [[Λέσβος|Λέσβου]] στην προσπάθειά τους να αποφύγουν τις επιδρομές των [[πειρατής|πειρατών]] όπου και ίδρυσαν οικισμούς στην παραλία, στις θέσεις Χόνδραμμο (Καμπακούμ) και Καμπύλη Άκρα (Εγρί Μποτζάκ).<br />
{{απόσπασμα|''Η πυρκαϊά, άμα τεθείσα, ηυξήθη κολοσσιαία, ένεκα των πολλών ελαιουργείων και ελαιοπωλείων· οι ναοί, η σχολή, η βιβλιοθήκη και πάντα τα καταστήματα κατέπεσαν ολόκαυστα. Πατέρες, σύζυγοι, τέκνα, περιέτρεχον από του ενός εις το άλλο μέρος τρομώδη και αμηχανούντα, όπως διεκφύγωσι την σφαγήν... Ούτω κατεστράφη η πόλις των Κυδωνιών, σφαγείσα και αιχμαλωτισθείσα κατά το έν τρίτον, λεηλατηθείσα κατά το όλον και αποτεφρωθείσα κατά κράτος''}}.
 
Όσοι Κυδωνιάτεςκάτοικοι εσώθηκανσώθηκαν, κατέφυγαν στα [[Ψαρά]] και σε άλλα νησιά και στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]] και έλαβαν ενεργό μέρος στον Αγώνα.
 
=== Επανεγκατάσταση Ελλήνων ===
Το [[1827]] άρχισε η επάνοδος των προσφύγων στην κατεστραμμένη πόλη και άρχισε η ανοικοδόμησή της με ταχύ ρυθμό. Το [[1842]] οι κάτοικοι είχαν ανέλθει σε 18.000 και η αύξηση του πληθυσμού συνεχίστηκε. Κατά τον αιώνα από την επανεγκατάσταση ως τη [[Μικρασιατική Καταστροφή]], η [[βιοτεχνία]] και το [[εμπόριο]] παρουσίασαν ραγδαία ανάπτυξη, ενώ η ίδρυση ατμοκίνητων ελαιοτριβείων και η ναυτιλιακή δραστηριότητα των κατοίκων κατέστησαν τις Κυδωνίες κέντρο εμπορίας λαδιού που η ετήσια παραγωγή του έφθανε τις 4.000.000 [[οκά]]δες. Το Γυμνάσιο της πόλης με την πλουσιότατη βιβλιοθήκη του, που ονομάστηκε Διδότειος προς τιμήν του παρισινού εκδοτικού οίκου Didot, ο οποίος την επλούτισεεμπλούτισε με χιλιάδες τόμους, τα τυπογραφεία (μετά το [[1911]]), από τα οποία εκδίδονταν εφημερίδες και περιοδικά, και οι πολιτιστικοί σύλλογοι δημιούργησαν πνευματική ζωή και ανέβασαν το πολιτιστικό επίπεδο. Χαρακτηριστικός είναι ο μεγάλος αριθμός λογίων και ανώτερων κληρικών που κατάγονται από τις Κυδωνίες, γνωστότεροι από τους οποίους είναι οι λογοτέχνες [[Φώτης Κόντογλου]], [[Ηλίας Βενέζης]] και [[Στρατής Δούκας]].
 
=== Α' Π.Π. - νέος διωγμός ===
Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι Έλληνες αποτελούσαν το σύνολο του πληθυσμού της πόλης.<ref>Κώστας Μ. Σταματόπουλος, ''1922. Πως φτάσαμε στην Καταστροφή'', Εκδόσεις Καπόν, Αθήνα 2020, σελ. 32.</ref> Οι διωγμοί που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του [[Α' Παγκόσμιος Πόλεμος|Α' Παγκοσμίου πολέμου]] εναντίον του μικρασιατικού Ελληνισμού έπληξαν ιδιαίτερα τους Κυδωνιάτες. Οι ομαδικές εκτοπίσεις κατοίκων στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας και η φυγή νέων κυρίως Κυδωνιατών το [[1917]] προς τη Λέσβο ανέκοψαν επί μήνες την ανάπτυξη της πόλης, στην οποία οι φυγάδες κάτοικοί της επανήλθαν μετά την [[Ανακωχή της Κομπιέν (1918)|ανακωχή της Κομπιέν]] στις [[11 Νοεμβρίου|11ης Νοεμβρίου]] [[1918]].
 
=== Μικρασιατική εκστρατεία -και επανεγκατάστασηκαταστροφή ===
Στις [[29 Μαΐου]] [[1919]] ο ελληνικός στρατός που είχε [[Ελληνική απόβαση στη Σμύρνη|αποβιβαστεί στη Σμύρνη]] από την αρχή του μήνα, κατέλαβε τις Κυδωνίες, σύμφωνα με το σχέδιο του ελληνικού στρατηγείου οπότε και άρχισε η επανεγκατάσταση του ελληνικού στοιχείου που είχε προηγουμένως εκδιωχθεί.
 
Το οριστικό πλήγμα δόθηκε λίγα χρόνια αργότερα με την άτακτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού που είχε τραγικές συνέπειες και για τις Κυδωνίες. Στις [[29 Αυγούστου]] [[1922]] μπήκαν στην πόλη τα πρώτα τουρκικά στρατιωτικά τμήματα, που ενισχύθηκαν στις [[6 Σεπτεμβρίου]]. Οι άνδρες στάλθηκαν σε [[Τάγματα Εργασίας (Οθωμανική Αυτοκρατορία)|Τάγματα Εργασίας]] σε στρατόπεδα του εσωτερικού της Ανατολίας, άλλοι εκτελέστηκαν, και ελάχιστοι μόνο σώθηκαν, που με τα γυναικόπαιδα κατέφυγαν στη Λέσβο και από εκειεκεί σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Την εμπειρία του στα [[Τάγματα Εργασίας (Οθωμανική Αυτοκρατορία)|Τάγματα Εργασίας]] περιέγραψε, στο βιβλίο του ''[[Το Νούμερο 31328]]'', ο [[Ηλίας Βενέζης]], ο οποίος μαζί με άλλους 3.000 Αϊβαλιώτες υποχρεώθηκε να υπηρετήσει σε αυτά για 14 μήνες από το 1922, σε ηλικία 18 ετών. Ο Βενέζης ήταν ένας από τους μόλις 23 συμπατριώτες του που επιβίωσαν.
=== Μικρασιατική Καταστροφή - εκδίωξη ===
Το οριστικό πλήγμα δόθηκε λίγα χρόνια αργότερα με την άτακτη υποχώρηση του ελληνικού στρατού που είχε τραγικές συνέπειες και για τις Κυδωνίες. Στις [[29 Αυγούστου]] [[1922]] μπήκαν στην πόλη τα πρώτα τουρκικά στρατιωτικά τμήματα, που ενισχύθηκαν στις [[6 Σεπτεμβρίου]]. Οι άνδρες στάλθηκαν σε [[Τάγματα Εργασίας (Οθωμανική Αυτοκρατορία)|Τάγματα Εργασίας]] σε στρατόπεδα του εσωτερικού της Ανατολίας, άλλοι εκτελέστηκαν, και ελάχιστοι μόνο σώθηκαν, που με τα γυναικόπαιδα κατέφυγαν στη Λέσβο και από εκει σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Την εμπειρία του στα [[Τάγματα Εργασίας (Οθωμανική Αυτοκρατορία)|Τάγματα Εργασίας]] περιέγραψε, στο βιβλίο του ''[[Το Νούμερο 31328]]'', ο [[Ηλίας Βενέζης]], ο οποίος μαζί με άλλους 3.000 Αϊβαλιώτες υποχρεώθηκε να υπηρετήσει σε αυτά για 14 μήνες από το 1922, σε ηλικία 18 ετών. Ο Βενέζης ήταν ένας από τους μόλις 23 συμπατριώτες του που επιβίωσαν.
 
Θύμα του τουρκικού φανατισμού υπήρξε και ο [[Γρηγόριος Κυδωνιών|μητροπολίτης Κυδωνιών Γρηγόριος]], που είχε αρνηθεί να εγκαταλείψει την πόλη και συνελήφθη από τον κεμαλικό στρατό στις [[30 Σεπτεμβρίου]] [[1922]]. Μετά από βασανισμούς, σφαγιάστηκε μαζί με δεκάδες ιερείς, τους προκρίτους της πόλης και πλήθος συμπολιτών του, στις [[3 Οκτωβρίου]] [[1922]].
Οι Έλληνες πρόσφυγες των Κυδωνιών κατέφυγαν μετά τη [[Μικρασιατική Καταστροφή]] σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Ειδικότερα στη [[Λέσβος|Λέσβο]], όπου δημιούργησαν τις Νέες Κυδωνιές, ενώ και στο [[Δήμος Αιγάλεω|Αιγάλεω Αττικής]] πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν και ονόμασαν τον συνοικισμό τους Νέες Κυδωνιές.
 
=== Σύγχρονη πόλη ===
Στις Κυδωνίες μετά την Καταστροφή, κατά την [[ανταλλαγή πληθυσμών]], εγκαταστάθηκαν Τούρκοι από τη Λέσβο, την [[Κρήτη]] και τη [[Μακεδονία]]. Το [[2007]] στο λιμάνι του Αϊβαλιού έγινε για πρώτη φορά μετά το [[1922]] τελετή αγιασμού των υδάτων κατά την ημέρα των [[Θεοφάνια|Θεοφανίων]].<ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=08.01.2007,id=18318228|title=Τουρκικό όχι για αγιασμό στη Σμύρνη|accessdate=2009-01-03|date=2007-01-08|author=Στ. Μπαλάσκας |author2=Συμ. Σολταρίδης |publisher=Ελευθεροτυπία |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080104001612/http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=08.01.2007,id=18318228|archivedate=2008-01-04|url-status=dead}}</ref> Τον Νοέμβριο του 2012 εξελέγη και ενθρονίσθηκε στο Αϊβαλί ο Μητροπολίτης Κυδωνιών Αθηναγόρας Χρυσάνης, ο πρώτος Μητροπολίτης που πήγε στο Αιβαλί μετά τη [[Μικρασιατική Καταστροφή]].
 
== Βιβλιογραφία ==
21.571

επεξεργασίες