Υπεριώδης ακτινοβολία: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

μ. επιμέλεια
μ (Ρομπότ: λατινικοί -> ελληνικοί χαρακτήρες, αντικατέστησε: Tο → Το)
(μ. επιμέλεια)
[[Αρχείο:Spectre visible light el.png|thumb|right|340px|Το φάσμα της ορατής ακτινοβολίας.]]
'''Υπεριώδης ακτινοβολία''' (υπέρ το ιώδες χρώμα, πάνω από τηντη συχνότητα του ιώδους χρώματος) ονομάζεται η περιοχή της [[ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία|ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας]] της οποίας το [[μήκος κύματος]] στο [[κενό]] κυμαίνεται περίπου μεταξύ 380 και 60 νανομέτρων (nm).<ref name="Σχολικό Βιβλίο Φυσικής">{{cite book|title=Φυσική Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ΄Τάξης Γενικού Λυκείου|work=Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Υπουργείο Εθνικής παιδείας και Θρησκευμάτων|publisher=Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων|edition=Η' |year=2008|pages=62-63|chapter=Κύματα|isbn=960-06-1154-8}}</ref>
 
Υπάρχουν τρία είδη υπεριώδους ακτινοβολίας<ref name="ιστοσελίδα υπεριώδους">{{cite web|url=http://www.certh.gr/32B73BBB.el.aspx|title=Βασικές Γνώσεις Εργασίας με Υπεριώδη Ακτινοβολία|year=2010|publisher=The Center for research & Tecnology Hellas|accessdate=2010-01-13|format=aspx}}</ref>:<!--η ασυμφωνία των μηκών κύματος με παραπάνω οφείλεται στη διαφωνία των πηγών-->
* UV-A: Αυτή η ακτινοβολία κυμαίνεται στο κενό μεταξύ 315 και 400 νανόμετρα. Είναι υπεύθυνη για τα βαθειάβαθιά εγκαύματα και μελανώματα και δεν σταματάει με απλά αντιηλιακά αλλά ούτε με τζάμι.
* UV-B: Αυτή η ακτινοβολία κυμαίνεται στο κενό μεταξύ 280 και 315&nbsp;nm νανόμετρα. Μεν και αυτή επικίνδυνη, αλλααλλά προσφέρει το μαύρισμα και τηντη βιταμίνη D, αλλά είναι πιθανό να προκαλέσει και επιφανειακά εγκαύματα που μπορεί να προκαλέσουν βασικοκυτταρικά και πλακωδωκυτταρικά καρκινώματα.
* UV-Γ: Αυτή η ακτινοβολία κυμαίνεται στο κενό μεταξύ 40&nbsp;nm και 280&nbsp;nm νανόμετρα. Είναι το πιο επικίνδυνο είδος της υπεριώδους ακτινοβολίας, καθώς με αυτήν έχουν επιτευχθεί εργαστηριακά [[μετάλλαξη|μεταλλάξεις]].
 
Κύρια πηγή υπεριώδους ακτινοβολίας είναι ο ήλιος<ref name="Σχολικό Βιβλίο Φυσικής"/>. Φτάνει στη γη μέσω της επανεκπομπής της από τη [[στρατόσφαιρα]]. Είναι επικίνδυνη ακτινοβολία και το [[όζον|στρώμα του όζοντος]] προστατεύει την επιφάνεια της γης από αυτήν. Αυτός είναι ο λόγος που η [[τρύπα του όζοντος]] είναι σοβαρό [[οικολογικό πρόβλημα]].
 
== Βιολογικές επιπτώσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας ==
Το [[δέρμα]] και τα [[μάτι]]α είναι τα όργανα που υφίσταται τηντη μεγαλύτερη έκθεση στις υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου. Αν και τα μαλλιά και τα νύχια είναι περισσότερο εκτεθειμένα, είναι λιγότερο σημαντικά από ιατρικής άποψης. Η έκθεση στην ηλιακή υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να καταλήξει σε άμεσα και σε χρόνια προβλήματα υγείας του δέρματος, των ματιών και του ανοσοποιητικού συστήματος, καθώς και σε βλάβες στο [[DNA]].
 
Τα άμεσα αποτελέσματα της έκθεσης στην υπεριώδη ακτινοβολία είναι η πρόκληση [[έγκαυμα|εγκαύματος]] στο δέρμα και [[φωτοκερατίτιδα]]ς στο μάτι. Χρόνια αποτελέσματα είναι ο [[καρκίνος]] και η πρόωρη γήρανση του δέρματος, ενώ στα χρόνια αποτελέσματα του ματιού περιλαμβάνονται ο [[καταρράκτης (ιατρική)|καταρράκτης]], το πτερύγιο και η [[κερατοπάθεια]].
 
Ενώ η υπεριώδης ακτινοβολία Β (UV-B) προκαλεί έγκαυμα και διάφορες μορφές καρκίνου του δέρματος, η υπεριώδης ακτινοβολία Α (UV-A) επιδρά στον υποδόριο ιστό και μπορεί να αλλάξει η δομή του [[κολλαγόνο]]υ και των ινών [[ελαστίνη]]ς του δέρματος, επιταχύνοντας έτσι τηντη γήρανσή του. Οι αρνητικές συνέπειες των εγκαυμάτων είναι αθροιστικές.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι το δέρμα έχει την ικανότητα να αφομοιώσει την υπεριώδη ακτινοβολία με την παραγωγή [[μελανίνη]]ς (μαύρισμα), η οποία προστατεύει από την έκθεση στην UV ακτινοβολία. Το ανθρώπινο μάτι όμως δεν έχει τέτοια ικανότητα.
 
Η ικανότητα του ανθρώπινου σώματος να προστατεύει και να αποκαθιστά τις βλάβες που προκαλούνται από την υπεριώδη ακτινοβολία, μειώνεται κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Ορισμένα άτομα παρουσιάζουν αντιδράσεις [[φωτοευαισθησία]]ς στην έκθεση σε ακτινοβολία UV λόγω γενετικών-μεταβολικών ιδιαιτεροτήτων ή χρήση φαρμάκων.
 
Γενικά, όσο μικρότερο το μήκος κύματος, τόσο μεγαλύτεροι οι κίνδυνοι από την έκθεση σε ακτινοβολία UV.
 
== Πήγες υπεριώδους ακτινοβολίας στα εργαστήρια ==
 
Οι κύριες πηγές υπεριώδους ακτινοβολίας στα εργαστήρια είναι οι [[μικροβιοκτόνος λαμπτήρας|μικροβιοκτόνοι λαμπτήρες]] και οι [[τράπεζα υπεριώδους ακτινοβολίας|τράπεζες υπεριώδους ακτινοβολίας]].
* Οι τράπεζες υπεριώδους ακτινοβολίας εκπέμπουν ακτινοβολία UV-B (312nm) που είναι επικίνδυνη για το δέρμα και τα μάτια. Η σωστή χρήση επιβάλει το [[ακρυλικό]] καπάκι της συσκευής να είναι κλειστό όταν παρατηρούμε τη [[γέλη]], να φοράμε ποδιά (η ακτινοβολία δεν διαπερνά τα ρούχα), γάντια και προστατευτικά γυαλιά.
* Ο θάλαμος νηματικής (στρωτής) ροής (laminar flow) έχει μικροβιοκτόνο λάμπα που εκπέμπει UV-C (253,7nm). Η χρήση της λάμπας με σκοπό την αποστείρωση του χώρου εργασίας του θαλάμου γίνεται για 5-10 λεπτά και αφού ειδοποιηθούν οι συνάδελφοι να μην βρίσκονται τριγύρω. Μετά την [[αποστείρωση]] ο χώρος να αεριστεί επειδή η ακτινοβολία UV-C παράγει όζον.