Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

καμία σύνοψη επεξεργασίας
'''Μοντανισμός''' ή '''Νέα προφητεία''' είναι η [[Χιλιασμός|χιλιαστική]] κίνηση που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στη Φρυγία κατά τον [[2ος αιώνας|2ο αιώνα]]. Ιδρυτές της θεωρούνται ο [[Μοντανός]], η Πρίσκιλλα και η Μαξιμίλλα, οι οποίοι δημιούργησαν το κίνημα της "Νέας Προφητείας". Η ονομασία "Μοντανισμός" είναι μεταγενέστερη, καθώς την εποχή της ακμής της η κίνηση ονομαζόταν "κατά Φρύγας" ή "καταφρύγια" αίρεση, ή "αίρεση των πεπυζιτών".
 
== Ιδρυτές και απαρχές του Μοντανισμού ==
Ο [[Μοντανός]] γεννήθηκε στην πολίχνη της [[Φρυγία|Φρυγίας]] Αρδαβαύ. Η δημόσια εμφάνιση του δεν μπορεί να χρονολογηθή με ακρίβεια, καθώς οι ελάχιστες σωζόμενες πηγές παρουσιάζουν ορισμένες σοβαρές αντιφάσεις. Ο [[Ευσέβιος]] χρονολογεί τη δράση του Μοντανού περί το 172, ενώ ο [[Επιφάνιος]] υπαινίσσεται τα μέσα του Β' αιώνα (Κατά αιρέσεων, 48, 2). Η χρονολόγηση της εμφάνισης του Μοντανού πρέπει να κυμανθεί μεταξύ των ετών 156 και 172. Κατά τον Επιφάνιο, το 172 δέχθηκε τον Μοντανισμό η εκκλησία Θυατείρων, αλλά αυτό υποδηλώνει και προγενέστερη κηρυκτική δραστηριότητα. Ο Μοντανός συνοδευόταν στο κήρυγμα από δυο προφήτιδες γυναίκες, την [[Πρίσκιλλα]] και τη [[Μαξιμίλλα]], και αρχικά έδρασε στις μικρές κώμες της Πεπούζας (ή Πέπυζας) και του Τυμίου της Άνω Φρυγίας. Ως σκοπός του κηρύγματος προβαλλόταν η ανάγκη αναβιώσεως των [[ενθουσιαστικές τάσεις|ενθουσιαστικών τάσεων]] και των χαρισμάτων της αποστολικής εποχής. Οι σύγχρονοι του θεωρούσαν τον Μοντανό "''εν κατοχή τινι και παρεκστάσει γενόμενον ενθουσιάν αρξασθαί τε και λαλείν και ξενοφωνείν, παρά το κατά παράδοσιν και κατά διαδοχήν άνωθεν της εκκλησίας έθος προφητεύοντα''"(Εύσεβίου, Έκκλ. Ιστορία, V, 16,7). Οι μοντανιστές όμως προσπαθούσαν να αποδείξουν ότι διαφύλασσαν την αυθεντική συνέχιση του αποστολικού χαρίσματος της προφητείας, χρησιμοποιούσαν δε συγκροτημένο κατάλογο προφητών από τους χρόνους της Καινής Διαθήκης.
 
Την προσπάθεια των μοντανιστών αντέκρουαν οι σύγχρονοι αντιμοντανιστές, υποστηρίζοντας ότι "''τούτον τον τρόπον ούτε τινά των κατά την Πάλαιαν, ούτε κατά την Καινήν πνευματοφορηθέντα προφήτην δειξαί δυνήσονται, ούτε Άγαβον, ούτε Ιούδαν, ούτε Σίλαν, ούτε τάς Φιλίππου θυγατέρας, ούτε την εν Φιλαδέλφεια Αμμίαν, ούτε Κοδράτον, ούτε ει δη τινας άλλους μηδέν αυτοίς προσήκοντας καυχήσονται''."(Ευσεβίου, Έκκλ. Ιστορία, V,17, 3).
Υπό την έννοια αυτή εξηγείται η επιβίωση του προφητικού χαρίσματος στην προφήτιδα της Φιλαδέλφειας Αμμία και στον προφήτη Κορδάτο, τους οποίους "''αι περί Μοντανόν διεδέξαντο γυναίκες το προφητικόν χάρισμα''" (Ευσεβίου, Έκκλ. Ιστορία, V, 17, 4).
 
Τα επιχειρήματα λοιπόν των μοντανιστών περιέχουν κάποιο πυρήνα αληθείας, αφού η ταχεία απήχηση της Νέας Προφητείας στη Φρυγία προϋποθέτει οπωσδήποτε και κάποια προηγούμενη οικειότητα του λαού προς το περιεχόμενό της. Η συνέχιση αυτή του προφητικού χαρίσματος (Φίλιππος-θυγατέρες, Κορδάτος-Αμμία, Μοντανός-Θεόδοτος, Μαξιμίλλα και Πρίσκιλλα) και των γενικότερων ενθουσιαστικών τάσεων των πιστών της Φρυγίας αποδεικνύεται και από την πρόθυμη σπουδή τους προς το μαρτύριο. Λέγεται μάλιστα ότι η ίδια η Μαξιμίλλα αυτοκτόνησε, προτιμώντας την άλλη ζωή από τη ζωή στη γη.
 
Η προθυμία για το μαρτύριο υπαινίσσεται τη γενικότερη διατήρηση στη Φρυγία των χαρισμάτων, των ενθουσιαστικών τάσεων και της ιδέας της εγγύτητας της Παρουσίας του Κυρίου. Σε αυτό πρέπει να συνετέλεσε όχι μόνο η Ιωάννεια χριστιανική παράδοση της Φρυγίας, αλλά και ο ιδιότυπος χαρακτήρας των Φρυγών. Στη [[Φρυγία]] ήταν πολύ διαδεδομένη η μυστηριακή [[θρησκεία]] της [[Κυβέλη (μυθολογία)|Κυβέλης]] και η λατρεία του Άττιος, οι μυστηριακές πράξεις των οποίων είχαν έντονο οργιαστικό χαρακτήρα. Ο ίδιος ο [[Μοντανός]], πριν ακόμη ασπασθεί τον Χριστιανισμό, υπήρξε Ιερέας της Κυβέλης, ωστόσο, η ιδιότητα του αυτή δεν ήταν αναγκαία για το περιεχόμενο του κινήματος της Νέας Προφητείας.
 
* Ο [[Ιερώνυμος]] και άλλοι εκκλησιαστικοί ηγέτες ισχυρίζονταν ότι οι Μοντανιστές πίστευαν ότι η [[Αγία Τριάδα]] αποτελείται από ένα μονάχα πρόσωπο, όπως δηλ. ο [[Σαβελλιανισμός]], σε αντίθεση με την Ορθόδοξη άποψη ότι η [[Αγία Τριάδα]] είναι ένας Θεός με τρεις υποστάσεις. Πράγματι υπήρχαν μοντανιστές που πλησίαζαν τον [[Μονταλισμό]] ([[Σαβελλιανισμό]]) ενώ άλλοι ήταν πιο κοντά στο τριαδικό δόγμα. Αναφερεται ότι οι μονταλιστές μοντανιστές βάπτιζαν στο όνομα του [[Ιησούς Χριστός|Ιησού Χριστού]], και όχι στο όνομα της Αγίας Τριάδας. Οι περισσότεροι μεταγενέστεροι μοντανιστές ήταν και μονταλιστές.
 
* Αναφορικά με τις πρακτικές των Μοντανιστών, αυτοί τελούσαν τη Θεία Ευχαριστία με ψωμί και τυρί, γι' αυτό ονομάστηκαν και "αρτοτυρίται".
 
== Δομή των μοντανιστικών κοινοτήτων ==
2.441

επεξεργασίες