Άνοιγμα κυρίου μενού

Η Ειρήνη Παππά (ως Ειρήνη Λελέκου, 3 Σεπτεμβρίου 1926) είναι Ελληνίδα ηθοποιός με διεθνή καριέρα.

Ειρήνη Παππά
Irene Papas 1956.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Ειρήνη Παππά (Ελληνικά)
Γέννηση3  Σεπτεμβρίου 1926[1]
Χιλιομόδι Κορινθίας
Χώρα πολιτογράφησηςΕλλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΝέα ελληνική γλώσσα
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταηθοποιός
τραγουδίστρια
ηθοποιός ταινιών
Περίοδος ακμής1948
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςNational Board of Review Award for Best Actress (1971)
Ταξιάρχης των Τεχνών και των Γραμμάτων (1995)[2][3]
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Πίνακας περιεχομένων

Προσωπικά στοιχείαΕπεξεργασία

ΓέννησηΕπεξεργασία

Γεννήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1926, στο Χιλιομόδι Κορινθίας ως Ειρήνη Λελέκου.[4][5][6][7][8] Οι περισσότερες αναφορές δείχνουν ημερομηνία γέννησης τις 3 Σεπτέμβρη του 1926, αλλά υπάρχουν και αναφορές για τις 3 Σεπτεμβρίου του 1929[9][10]. Στους εκλογικούς καταλόγους υπάρχει η ημερομηνία 3 Σεπτεμβρίου 1929.[11]

ΟικογένειαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε σε οικογένεια δασκάλων, όπως ο παππούς της, οι γονείς της και η θεία της που την επηρέασαν στην μόρφωσή της.[6][7] Η μητέρα της Ελένη Λελέκου, από το γένος Πρεβεζάνου, ήταν δασκάλα, από την οποία είχε ακούσει πολλά παραμύθια και ιστορίες.[10][6][8] Ο πατέρας της ήταν καθηγητής κλασσικού δράματος, υπήρξε διευθυντής στο σχολείο του Σοφικού Κορινθίας και την έμαθε να διαβάζει αρχαίους Έλληνες.[5][6][8] Οι γονείς της είχαν τέσσερα κορίτσια.[8] Αδελφές της είναι η Ευαγγελία Λελέκου-Μανθοπούλου, ιατρός ακτινολόγος, πρώην διευθύντρια του νοσοκομείου Άγιος Σάββας και η λογοτέχνιδα και ποιήτρια Δέσποινα Λελέκου-Τατάκη[12] (απεβίωσε το 2009).[13] Ο προπάππος της Σταύρος Λελέκος, γύρω στα τέλη του 19ου αιώνα, έγραψε το πρώτο συντακτικό της ελληνικής γλώσσας (1881), όπως και άλλα βιβλία για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση.[14] Οι γονείς της είχαν αντιρρήσεις όταν στην εφηβεία της τους είπε ότι ήθελε να γίνει ηθοποιός.[6]

Ανιψιός της είναι ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Μανούσος Μανουσάκης, γιός τής αδελφής της Δέσποινας.[12] Επίσης ανιψιός της είναι και ο ηθοποιός Αίαντας Μανθόπουλος, γιός τής αδελφής της Ευαγγελίας.[4][10][13] Δεν απέκτησε δικά της παιδιά.[6][15]

Γάμοι και σχέσειςΕπεξεργασία

Το 1947 παντρεύτηκε τον σκηνοθέτη και ηθοποιό Άλκη Παππά και χώρισε το 1951, διατηρώντας μέχρι και σήμερα τον επίθετό του.[6][10] Η ίδια προτιμούσε να γράφει το επίθετο με ένα «π», δηλαδή «Παπά» (όπως στα αγγλικά «Irene Papas»).[16] Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες ο γάμος τους ήταν από 1943 έως 1947.[4][8]

Η ίδια είχε αποκαλύψει το 2004, στην ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera, μετά το θάνατο του Μάρλον Μπράντο ότι υπήρξε μεταξύ τους μια μακρά και «μυστική αγάπη». Η ίδια είχε πει ότι είχαν συναντηθεί το 1954 στη Ρώμη. Όπως είπε τον εκτιμούσε πολύ, ήταν το «μεγάλο πάθος της ζωής της» και συναντήθηκαν για τελευταία φορά το 1999 στην Αθήνα.[6][16][17]

ΣήμεραΕπεξεργασία

Σήμερα ζει στην Πελοπόννησο, στο Χιλιομόδι Κορινθίας (το χωριό που μεγάλωσε), με προβλήματα υγείας λόγω της ασθένειας Αλσχάιμερ.[16][18][19]

ΚαριέραΕπεξεργασία

Ξεκίνησε από την ηλικία των 15 ετών ως ραδιοφωνική παραγωγός, τραγουδίστρια και χορεύτρια σε διάφορες εκδηλώσεις. Παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, που τότε ονομαζόταν Εθνική Σχολή Κλασσικού Θεάτρου με σπουδαίους δασκάλους όπως τον Γληνό, Παρασκευά, Καρυντινό, Κατσέλη, Ροντήρη, κλπ.[5][7][8][16]

Κινηματογράφος και θέατροΕπεξεργασία

Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε το 1948, στην επιθεώρηση των Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου «Άνθρωποι… Άνθρωποι», στη Λυρική Σκηνή, με τους σημαντικότερους ηθοποιούς της εποχής.[8] Στην αυτοβιογραφία του ο Αλέκος Σακελλάριος, γράφει ότι την πρωτοείδε στο Σύνταγμα. Λόγω της εμφάνισής της, της ένδυσης και του περπατήματος της του έμοιαζε σαν «ζωντανή Καρυάτιδα». Την παρουσίασε στον Φίνο και έπαιξε στην πρώτη της ταινία το 1948, που ήταν οι «Χαμένοι άγγελοι» του Νίκου Τσιφόρου.[6][7][8]

Το 1951, έγινε γνωστή διεθνώς με την κοινωνική, δραματική ταινία «Νεκρή Πολιτεία», της Φίνος Φιλμ, στον Μυστρά, που προβλήθηκε, αντιπροσωπεύοντας την Ελλάδα, στο Φεστιβάλ των Καννών, του σκηνοθέτη Ηλιάδη Φρίξου και συμπρωταγωνιστή τον Γιώργο Φούντα (ο οποίος εμφανίζεται για πρώτη φορά στον κινηματογράφο) και διαδραματίζεται στον Μυστρά.[6][7][16][20][21] Τρεις από τις ταινίες στις οποίες η Ειρήνη Παππά πρωταγωνίστησε προτάθηκαν για Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, με την γαλλόφωνη Ζ του Κώστα Γαβρά να το κατακτά,[7] ενώ υποψήφιες υπήρξαν επίσης και δύο ελληνικές ταινίες, μεταφορές στην μεγάλη οθόνη αρχαίων τραγωδιών, η Ηλέκτρα και η Ιφιγένεια.[5]

Η Ειρήνη Παππά συμμετείχε σε πολλές χολιγουντιανές παραγωγές, ενώ πρωταγωνίστησε και στο θέατρο Μπρόντγουεϊ το 1967.[6][7]

Το 1979 στο Ηρώδειο όταν ήταν να παιχτεί το «Αντώνιος και Κλεοπάτρα» βρέθηκε σε διαμάχη με τον Δημήτρη Χορν που είχε εκφραστεί απαξιωτικά εναντίον της.[6]

ΚριτικέςΕπεξεργασία

Σύμφωνα με τον κριτικό Ρότζερ Έμπερτ είχε τρία «μειονεκτήματα», το ύψος της, που έκανε πολλούς ηθοποιούς να μην θέλουν να σταθούν δίπλα της, την ομορφιά της που ήταν ανταγωνιστική για τίς άλλες ηθοποιούς και την «βαριά» πελοποννησιακή προφορά της.[16] Ο Πορτογάλος σκηνοθέτης Μανοέλ Ντε Ολιβέιρα, είχε πει ότι είναι «η πανέμορφη και μεγαλοπρεπή φιγούρα που ενσαρκώνει τη γυναικεία ψυχή στη βαθύτερη έκφραση της και η εικόνα της Ελλάδας όλων των εποχών».[5][16]

ΑναγνώρισηΕπεξεργασία

Στην Ελλάδα δεν έχει αναγνωριστεί τόσο όσο διεθνώς. Τιμήθηκε με  το Παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο το 1995.[6]

Το 2008, η Ιταλία την τίμησε με το «Βραβείο Ρώμη» στο στο αρχαίο θέατρο της «Όστια Αντίκα».[5][6][7] Τότε όταν παρέλαβε το βραβείο είχε πει: «Δεν ξέρω αν πρέπει να γελάσω ή να κλάψω, μπορώ μόνο να πω ότι η Αθήνα θα είναι πάντα η μητέρα μου, αλλά η Ρώμη, παράλληλα, είναι δεύτερη μητέρα μου, από ξεκάθαρη επιλογή μου».[5] Στην Ιταλία συνεργάστηκε με πολλούς Ιταλούς σκηνοθέτες και οι Ιταλοί την αγάπησαν, λέγοντας Bella Greca και Irene Nostra (δηλ. «η δικιά μας Ειρήνη»).[8] Στην Ιταλία κατέφυγε τα χρόνια της χούντας δεδομένου ότι ήταν υποστηρίκτρια του κομμουνισμού.[8]

Η Πορτογαλία έδειξε την εκτίμησή της με την υποστήριξη στο θέατρο που ίδρυσε εκεί για να παίζονται αρχαίες τραγωδίες.[16] Γιαυτό το θέατρο η Ειρήνη Παππά διέμενε στη Πορτογαλία τα τελευταία ενεργά χρόνια της.[5][8]

Το 2000, τιμήθηκε με τον τίτλο «Γυναίκα της Ευρώπης» και το 2009 με τον Χρυσό Λέοντα Μπιενάλε του Θεάτρου της Βενετίας, από τα χέρια του σκηνοθέτη Μαουρίτσιο Σκαπάρρο.[5][7][16]

Τα τελευταία χρόνια είχε τιμηθεί και με τον τίτλο του επίτιμου διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο Τορ Βεργκάτα της Ρώμης στην Ιταλία.[5][16][6] Συνολικά έλαβε περισσότερες από 24 τιμητικές διακρίσεις και βραβεία.[5][6]

ΠολιτικήΕπεξεργασία

Μεταπολιτευτικά είχε ασχοληθεί και με την πολιτική. Ήταν μέλος του ΚΚΕ αλλά θαύμαζε την προσωπικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου.[6] Είχε γίνει φίλη με την Δήμητρα Λιάνη, όταν στην τελευταία κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου η Λιάνη είχε γίνει στόχος επιθέσεων από τα ΜΜΕ, η Ειρήνη Παππά την υπερασπίστηκε.

ΦιλμογραφίαΕπεξεργασία

ΜουσικήΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 (Αγγλικά) Internet Movie Database. nm0660327. Ανακτήθηκε στις 21  Ιουλίου 2015.
  2. Ανακτήθηκε στις 2  Φεβρουαρίου 2019.
  3. www.siv.archives-nationales.culture.gouv.fr/siv/rechercheconsultation/consultation/ir/pdfIR.action?irId=FRAN_IR_026438. Ανακτήθηκε στις 26  Απριλίου 2019.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 (Αγγλικά) «Irene Papas - Biography» από imdb.com. Αρχειοθετήθηκε 07/03/2017. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 «Ειρήνη Παππά…Μια ζωή σαν παραμύθι…» από theatrikaprogrammata.gr. Δημοσιεύθηκε 06/09/2014. Αρχειοθετήθηκε 03/03/2018. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 6,15 6,16 6,17 6,18 «Ειρήνη Παππά: Η γυναίκα – Ελλάδα» της Αλεξάνδρας Τσόλκα στο mononews.gr. Δημοσιεύθηκε 15/02/2018. Αρχειοθετήθηκε 04/06/2018. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 «Ειρήνη Παππά» από finosfilm.com. Αρχειοθετήθηκε 16/06/2018. Ανακτήθηκε 18/02/2019.
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 8,12 8,13 8,14 8,15 8,16 8,17 8,18 8,19 8,20 8,21 8,22 8,23 8,24 8,25 8,26 8,27 8,28 8,29 «Ειρήνη Παππά – Αυτή είναι η τελευταία Ελληνίδα θεά!» από mikrofwno.gr. Δημοσιεύθηκε 03/09/2018. Αρχειοθετήθηκε 18/02/2019. Ανακτήθηκε 18/02/2019.
  9. Εφημερίδα «Ελευθερία» φύλλο 3/9/2009, Λάρισα. στήλη «σαν σήμερα ... », σελ. 28 (τελευταία). Δημοσιεύθηκε 03/09/2009. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 (Αγγλικά) «Irene Papas Biography (1929?-)» από filmreference.com. Αρχειοθετήθηκε 20/06/2018. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  11. Στη σελίδα αναζήτησης των εκλογικών καταλόγων του Υπ.Εσωτερικών, ο Ειδ.Εκλογικός Αριθμός : 3014929000653, μας δίνει τα στοιχεία της Ειρήνης Λελέκου-Παπά με ημ.γεν. 03/09/1926, (αρχ. από τα commons).
  12. 12,0 12,1 «Έφυγε η μητέρα του Μανουσάκη» από espressonews.gr. Δημοσιεύθηκε 10/06/2009. Αρχειοθετήθηκε 13/06/2018. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  13. 13,0 13,1 «Πού χάθηκε ο Αίαντας Μανθόπουλος» από espressonews.gr. Δημοσιεύθηκε 29/07/2015. Αρχειοθετήθηκε 20/03/2017. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  14. «Λελέκου-Τατάκη Δέσποινα» από livanis.gr. Αρχειοθετήθηκε 30/09/2015. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  15. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία το 2003. «Η Ειρήνη Παππά μιλά στον Στάθη Τσαγκαρουσιάνο» από lifo.gr. Αρχειοθετήθηκε 13/09/2018. Ανακτήθηκε 18/02/2019.
  16. 16,00 16,01 16,02 16,03 16,04 16,05 16,06 16,07 16,08 16,09 16,10 16,11 16,12 «Ειρήνη Παπά: στα 92 της χρόνια, σαν ανοιξιάτικο λουλούδι» του Παύλου Αγιανίδη στο Protagon.gr. Δημοσιεύθηκε 06/09/2018. Αρχειοθετήθηκε 06/09/2018. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  17. (Αγγλικά) «The Godfather actor Marlon Brando passed away on 1st July 2004, and now a former lover has come forward to reveal their secret love affair in the 1950s» από contactmusic.com. Δημοσιεύθηκε 07/07/2004. Αρχειοθετήθηκε 07/11/2018. Ανακτήθηκε 18/02/2019.
  18. «Ειρήνη Παππά: Επιβαρυμένη η κατάσταση υγεία της – Πού βρίσκεται τώρα» από neaselida.gr. Δημοσιεύθηκε 19/07/2018. Αρχειοθετήθηκε 17/02/2019. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  19. «Ειρήνη Παππά: Όλη η αλήθεια σχετικά με την κατάσταση της υγείας της» από protothema.gr. Δημοσιεύθηκε 07/09/2018. Αρχειοθετήθηκε 08/09/2018. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  20. 20,0 20,1 «ΝΕΚΡΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ - (1951)- Σκηνοθεσία: ΗΛΙΑΔΗΣ ΦΡΙΞΟΣ» από tainiothiki.gr. Αρχειοθετήθηκε 09/11/2017. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  21. 21,0 21,1 «Νεκρή Πολιτεία (1951)» από ellinikoskinimatografos.gr. Δημοσιεύθηκε 24/04/2018. Αρχειοθετήθηκε 17/02/2019. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  22. (Αγγλικά) «Electra (1962)» από imdb.com. Αρχειοθετήθηκε 17/02/2019. Ανακτήθηκε 17/02/2019.
  23. (Ελληνικά) (Αγγλικά) «Portugal In Cyprus – Movie Night & Exhibition» στο politistiko-ergastiri.org. Δημοσιεύθηκε 21/07/2016. Αρχειοθετήθηκε 08/06/2019. Ανακτήθηκε 24/06/2019.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

ΚινηματογράφοςΕπεξεργασία

  • «Αντιγόνη (του Σοφοκλή)», Σκηνοθεσία: Γιώργος Τζαβέλλας, Παίζουν: Μάνος Κατράκης, Ειρήνη Παπά, Μάρω Κοντού, Βύρων Πάλλης κ.ά. Διάρκεια 1 ώρα και 20 λεπτά. Ελληνικά με Αγγλικούς υπότιτλους.