Επιχείρηση Πυρσός (Ελλάδα)

(Ανακατεύθυνση από Επιχείριση Πυρσός (Ελλάδα))

Η Επιχείρηση Πυρσός ήταν η τελική εκστρατεία που ξεκίνησε ο Εθνικός Στρατός της διεθνούς αναγνωρισμένης ελληνικής κυβέρνησης κατά του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας κατά την διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου. [4][5]

Επιχείρηση Πυρσός
Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος
Χρονολογία2-30 Αυγούστου 1949
ΤόποςΉπειρος, Μακεδονία,
Όρος Γράμμος και Βίτσι
ΈκβασηΝίκη του Εθνικού στρατού
Αντιμαχόμενοι
Ηγετικά πρόσωπα

Hellenic Army War Flag.svg Αντγος Κωνσταντίνος Βεντήρης(Δκτης ΣΗΔΜ)
Hellenic Army War Flag.svg Αντγος Θρασύβουλος Τσακαλώτος (Α΄ΣΣ)
Hellenic Army War Flag.svg Υπτγος Στυλιανός Μανιδάκης (Β΄ ΣΣ)
Hellenic Army War Flag.svg Υπτγος Θεμ. Κετσέας (Ι Μεραρχία)
Hellenic Army War Flag.svg Ανχης Παπαγεωργόπουλος Γεώργιος (Δκτης 1ης Ορεινης Ταξιαρχιας)ΛΟΚ

Ανχης Ρουσσος Γεωργιος (Δκτης 2ης Ορεινης Ταξιαρχιας)ΛΟΚ
DSE badge.svg Μάρκος Βαφειάδης
DSE badge.svg Τξχος Σπύρος Παπαδημητρίου  
DSE badge.svg Δημ. Ζυγούρης (Παλαιολόγος)
DSE badge.svg Βαγγέλης Φωκάς [1]
Απολογισμός
256 νεκροί αξιωματικοί και στρατιώτες και 1.336 τραυματίες[2]
1.182 νεκροί και 634 αιχμάλωτοι[3]

Δυνάμεις εμπλεκομένωνΕπεξεργασία

  • Οι εθνικές δυνάμεις είχαν συγκεντρώσει 180000 άνδρες,[6] και αποτελούνταν από 2 Σώματα Στρατού τα οποία απαρτιζόταν από: 7 μεραρχίες Πεζικού, 1 μεραρχία Ορεινών Καταδρομών (Λ.Ο.Κ.) που περιλάμβανε τις VIII, I, X, II, III μοίρες καταδρομών, 2 ανεξάρτητες Ταξιαρχίες και 14 ελαφρά τάγματα πεζικού, 150 περίπου πεδινά και ορειβατικά πυροβόλα, πλήθος αεροπλάνων και 200 άρματα μάχης. (Ο Σ. Γρηγοριάδης κάνει λόγο για 180.000 άνδρες και ο Τ. Βουρνάς για 150.000).[7] Το A' Σώμα Στρατού, διοικούσε ο Θρασύβουλος Τσακαλώτος και το Β' Σώμα Στρατού, ο Στυλιανός Μανιδάκης.[8][9]
  • Οι αντάρτικες δυνάμεις είχαν 6.500 μαχητές στον Γράμμο και 8.500 στο Βίτσι και 2.500 σε εφεδρεία στο αλβανικό έδαφος και πίστευαν ότι θα καταφέρουν να εμπλέξουν τον εθνικό στρατό σε πόλεμο φθοράς και ελιγμών. Κατείχαν επίσης 45 ορειβατικά πυροβόλα, 15 αντιαεροπορικά και 27 αντιαρματικά.[10][11]

ΕπιχείρησηΕπεξεργασία

Φάσεις του σχεδίουΕπεξεργασία

Το σχέδιο προβλεπόταν να διεξαχθεί σε τρεις φάσεις:[12]

  • Πυρσός Α΄ (2-8 Αυγούστου): Στη πρώτη φάση προβλέπονταν σποραδικές παραπλανητικές επιθέσεις στον Γράμμο, με σκοπό να δημιουργηθεί η αίσθηση στον ΔΣΕ ότι εκεί θα εκδηλωνόταν η κύρια επίθεση του αντιπάλου και να καθηλωθούν οι δυνάμεις του.
  • Πυρσός Β΄(10-16 Αυγούστου): Η δεύτερη φάση του σχεδίου προέβλεπε ότι η κύρια ενέργεια του ΕΣ, μετά την εφαρμογή του Πυρσός Α΄, θα εξελισσόταν στην περιοχή του όρους Βίτσι με σκοπό την κατάληψή της και την εξόντωση ή αιχμαλωσία των ανταρτών.
  • Πυρσός Γ΄ (24-30 Αυγούστου): Η τρίτη και τελική φάση προέβλεπε αποφασιστική ενέργεια στην περιοχή του όρους Γράμμου, με σκοπό την κατάληψή της και την εξόντωση ή αιχμαλωσία των κομμουνιστικών ανταρτικών δυνάμεων, καθώς και την απόφραξη των αλβανικών συνόρων, για να μην υπάρχει καμία διέξοδος στις δυνάμεις του ΔΣΕ.[13]


Μετά την επιτυχία της προηγούμενης επιχείρησης Πύραυλος, οι κομμουνιστικές δυνάμεις στην κεντρική Ελλάδα νικήθηκαν και μόνο τα ορεινά προάστια του Γράμμου και του Βίτσι στη βορειοδυτική Ελλάδα παρέμειναν υπό τον έλεγχό τους. Η γιουγκοσλαβική βοήθεια προς τους Έλληνες κομμουνιστές είχε τελειώσει τον Φεβρουάριο του 1949 μετά τις διαφωνίες του Τίτο-Στάλιν. Ο Εθνικός Στρατός ξεκίνησε την επίθεση στον Γράμμο και την κύρια δύναμή του στο Βίτσι. Πέντε ημέρες πάλης κοστίζουν στον Εθνικό Στρατό 1.682 θύματα και 1.182 κομμουνιστές σκοτώθηκαν σε δράση και πάνω από 1.000 τραυματίες είχαν εκκενωθεί στα αλβανικά σύνορα. Στις 25 Αυγούστου, η αλβανική κυβέρνηση του Ενβέρ Χότζα διέκοψε τη βοήθειά της, στις ελληνικές κομμουνιστικές δυνάμεις και αφόπλισε τους Έλληνες κομμουνιστές στο έδαφός της. Η επιχείρηση έληξε στις 10 π.μ. στις 30 Αυγούστου. Οι έλληνες κομμουνιστές παραδόθηκαν επισήμως στα μέσα Οκτωβρίου, σταματώντας τον εμφύλιο πόλεμο.[14]

ΠηγέςΕπεξεργασία

  1. ΒΙΤΣΙ - ΓΡΑΜΜΟΣΟι τελευταίες μάχες και η ήττα του ΔΣΕ
  2. «ΓΡΑΜΜΟΣ-ΒΙΤΣΙ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1949, το βήμα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2018. 
  3. «ΓΡΑΜΜΟΣ-ΒΙΤΣΙ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1949, το βήμα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2018. 
  4. Εκθεση πεπραγμένων Επιχείρησης ΠΥΡΣΟΣ Γ’, 1η ΜΠ/151α/6 Σεπ 1949
  5. Το Έπος των Ηρώων, Γράμμος-Βίτσι, Γεώργιου Κουτσονίκου, εκδόσεις ερωδιός, 211-230
  6. Τ. Βουρνάς, "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας", Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ
  7. Η τελική μάχη σε Βίτσι - Γράμμο/Ριζοσπάστης
  8. πρώτο θεμα
  9. Το Έπος των Ηρώων, Γράμμος-Βίτσι, Γεώργιου Κουτσονίκου, εκδόσεις ερωδιός, 211-230
  10. Η τελική μάχη σε Βίτσι - Γράμμο/Ριζοσπάστης
  11. πρώτο θεμα
  12. Το Έπος των Ηρώων, Γράμμος-Βίτσι, Γεώργιου Κουτσονίκου, εκδόσεις ερωδιός, 211-230
  13. «Γράμμος – Βίτσι, Αύγουστος 1949. Ο εμφύλιος σπαραγμός τελειώνει με ήττα του Δημοκρατικού Στρατού. Από τις 24 έως τις 30 Αυγούστου η επιχείρηση «Πυρσός Γ΄» «έβαλε φωτιά» στον Γράμμο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαΐου 2017. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2019. 
  14. Το Έπος των Ηρώων, Γράμμος-Βίτσι, Γεώργιου Κουτσονίκου, εκδόσεις ερωδιός, 211-230