Ο Ζαν Γκαμπέν (γαλλικά: Jean Gabin) (γενν. 17 Μαΐου 1904 - 15 Νοεμβρίου 1976) ήταν Γάλλος ηθοποιός του κινηματογράφου. Το πραγματικό του όνομα ήταν "Ζαν Αλέξις Μονκορζέ" και πρωταγωνίστησε σε δεκάδες κλασσικές ταινίες του γαλλικού σινεμά, όπως Ο Πέπε λε Μόκο (1937), Η Μεγάλη Χίμαιρα (1937) και Το Λιμάνι των Απόκληρων (1 938). Ο Γκαμπέν αναγορεύθηκε μέλος της Λεγεώνας της Τιμής, σε αναγνώριση της σημαντικής του προσφοράς στον πολιτισμό.

Ζαν Γκαμπέν
Jean Gabin 1958.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Jean-Alexis Moncorgé (Γαλλικά)
Γέννηση17  Μαΐου 1904[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
9ο Δημοτικό Διαμέρισμα Παρισιού[10]
Θάνατος15  Νοεμβρίου 1976[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Νεϊγί-συρ-Σεν[11]
Αιτία θανάτουέμφραγμα του μυοκαρδίου και λευχαιμία
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
ΨευδώνυμοJean Gabin[12]
Χώρα πολιτογράφησηςΓαλλία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Μητρική γλώσσαΓαλλικά
Ομιλούμενες γλώσσεςΓαλλικά[2]
ΣπουδέςLycée Janson-de-Sailly
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταηθοποιός ταινιών
τραγουδιστής
σεναριογράφος
μουσικός ηχογραφήσεων[12]
ΕργοδότηςCompagnie parisienne de distribution d'électricité
Περίοδος ακμής1928
Οικογένεια
ΣύζυγοςGaby Basset (1925–1930)
Jeanne Mauchain (1933–1943)
Christiane Fournier (από 1949)
ΣύντροφοςΜαρλέν Ντίτριχ
ΤέκναΦλοράνς Μονκορζέ-Γκαμπέν
ΓονείςΦερντινάν Γκαμπέν και Ελέν Πετί
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Βαθμός/στρατός/Free French Naval Forces
Πόλεμοι/μάχεςΒ΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςΑξιωματικός της Λεγεώνας της Τιμής
Πολεμικός Σταυρός 1939-1945
Στρατιωτικό μετάλλιο της Γαλλικής Δημοκρατίας
Croix de Guerre
Αργυρή Άρκτος
Ιστότοπος
http://www.musee-gabin.com/
Commons page Σχετικά πολυμέσα

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Γεννημένος στο Παρίσι από την Μαντλίν Πετί και τον Φερνινάντ Μονκορζέ, εγκατέλειψε από νωρίς το σχολείο και δούλεψε ως εργάτης, μέχρι την ηλικία των 19, όταν εισήλθε στη σόου μπίζνες με ένα μικρό ρόλο σε παραγωγή του Φολί Μπερζέρ. Συνέχισε να παίζει διαφόρους δευτερεύοντες ρόλους σε μιούζικ χόλς και οπερέτες μέχρι που ξεκίνησε να εμφανίζεται στο Μουλέν Ρούζ. Εκεί το ταλέντο του άρχισε να αναγνωρίζεται και να δέχεται προτάσεις για σημαντικότερους ρόλους για να συμμετάσχει τελικά σε δυο βωβές ταινίες το 1928.

Από το 1930 και για τα επόμενα 4 χρόνια έπαιξε σε δεκάδες ομιλούσες ταινίες και ο ρόλος του στην ταινία Λα Μπαντέρα (1936) τον καθιέρωσε ως σταρ, και την επόμενη χρονιά, σε σκηνοθεσία και πάλι του Ντουβιβιέ, στην ταινία Πέπε λε Μόκο χάρισε στον Γκαμπέν διεθνή αναγνώριση.

Ακολούθησε η ταινία του Ζαν Ρενουάρ (Η Μεγάλη χιμαίρα), η οποία είχε αναπάντεχη επιτυχία στη Νέα Υόρκη όπου προβαλλόταν στο New York City theatre για έξι μήνες.

Ο Ζαν Γκαμπέν πήρε διαζύγιο από τη δεύτερη γυναίκα του το 1939. Ξεκίνησε τη συνεργασία του με τον Μαρσελ Καρνέ στην ταινία (Το Λιμάνι των Αποκλήρων). Οι προτάσεις από το Χόλλυγουντ ήταν καταιγιστικές, άλλα ο Γκαμπέν τις απέρριπτε όλες για ένα διάστημα μέχρι που ξέσπασε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και τελικά το 1940, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, έφυγε στις ΗΠΑ.

Έως το 1948 είχε θυελλώδη δεσμό με τη Μάρλεν Ντίτριχ. Λόγω της προσωπικότητάς του, η καριέρα του στο Χόλυγουντ ήταν σύντομη. Κατά τη διάρκεια της συνεργασίας του με την RKO Pictures την τελευταία στιγμή απαίτησε να δοθεί ο συμπρωταγωνιστικός ρόλος στην Ντίτριχ αλλά το Στούντιο αρνήθηκε. Εκείνος ήταν αμετακίνητος στην απαίτησή του, η ταινία αναβλήθηκε και ο Γκαμπέν απολύθηκε.

Απτόητος, ο Ζαν Γκαμπέν εντάχθηκε στις Ελεύθερες γαλλικές δυνάμεις του Στρατηγού Σαρλ ντε Γκολ και πολέμησε με τους Συμμάχους στη Βόρεια Αφρική. Επέστρεψε με τις υπόλοιπες στρατιωτικές δυνάμεις στο απελευθερωμένο πια Παρίσι. Το 1946, ο Mαρσέλ Καρνέ του πρότεινε να πρωταγωνιστήσει στην ταινία, Les Portes de la Nuit, αλλά η συμπεριφορά του τον οδήγησε και πάλι στην απόλυση. Το 1947, μετα από ρόλους σε ταινίες χωρίς ιδιαίτερη εισπρακτική επιτυχία, ο Γκαμπέν επανήλθε στο προσκήνιο, με την ταινία Au-delà des grilles (The Walls of Malapaga) (1949) του Ρενέ Κλεμάν, που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας το 1951. Όμως, παρά την αναγνώριση αυτή, η ταινία δεν πήγε καλά στο γαλλικό box office.

Η καριέρα του Γκαμπέν φαινόταν να παρουσιάζει κάμψη. Ωστόσο, έκανε μια επιστροφή το 1954 με την ταινία Touchez pas au Grisbi, σε σκηνοθεσία του Ζακ Μπέκερ, όπου ο ρόλος του κέρδισε τον έπαινο των κριτικών και η ταινία ήταν μια πολύ κερδοφόρα διεθνής επιτυχία. Αργότερα, συνεργάστηκε και πάλι με τον Ζαν Ρενουάρ στο French Cancan.

Κατά τα επόμενα είκοσι χρόνια, ο Γκαμπέν εμφανίστηκε σε περισσότερες από 50 ταινίες, που ως επί το πλείστον γνώρισαν εμπορική επιτυχία, αγαπηθήκαν από το κοινό και απέσπασαν πολύ καλές κριτικές. Το 1963, μαζί με τον επίσης Γάλλο ηθοποιό Φερναντέλ δημιούργησαν την δική τους εταιρεία παραγωγής, Gafer Films. Ανάμεσα στους συμπρωταγωνιστές του περιλαμβάνονται ηγετικές φυσιογνωμίες του μεταπολεμικού κινηματογράφου, όπως η Μπριζίτ Μπαρντό, ο Αλέν Ντελόν, ο Ζαν Πολ Μπελμοντό και ο Λουί ντε Φυνές. Η τελευταία ταινία του ήταν το L'Anne Sainte, το 1976.

Ο Ζαν Γκαμπέν πέθανε στις 15 Νοεμβρίου 1976 στο Παρίσι. Η σορός του αποτεφρώθηκε με στρατιωτικές τιμές και οι στάχτες του σκορπίστηκαν στη θάλασσα.

Ενδεικτική ΦιλμογραφίαΕπεξεργασία

Έτος Ταινία Πρωτότυπος
τίτλος
Σκηνοθέτης Ρόλος
1934 Ζουζού Zouzou Μαρκ Αλεγκρέ Ζαν
1935 Γολγοθάς Golgotha Ζουλιέν Ντουβιβιέ Πόντιος Πιλάτος
1935 Απόδραση από το χθες La Bandera Ζουλιέν Ντουβιβιέ Πιέρ
1937 Πέπε λε Μόκο Pépé le Moko Ζουλιέν Ντουβιβιέ Πέπε λε Μόκο
1937 Η Μεγάλη Χίμαιρα La Grande Illusion Ζαν Ρενουάρ Μαρεσάλ
1938 Το λιμάνι των Απόκληρων Port of Shadows Μαρσέλ Καρνέ Ζαν
1938 Το Ανθρώπινο Κτήνος La Bête humaine Ζαν Ρενουάρ Ζακ
1939 Ξημερώνει Le Jour Se Lève Μαρσέλ Καρνέ Φρανσουά
1949 Τα τείχη της Μαλαπάγκα Thw Walls of Malapaga Ρενέ Κλεμάν Πιέρ
1950 Η Μαρία του λιμανιού La Marie du port Μαρσέλ Καρνέ Ανρί
1952 Η αλήθεια του Μπεμπέ Ντονζ La Vérité sur Bébé Donge Ανρί Ντεκουέν
1952 Η Επιθυμία Le Plaisir Μαξ Όφιλς Τζόζεφ
1952 Η στιγμή της αλήθειας La Minute de vérité Ζαν Ντελανό Δρ Πιέρ
1954 Μην Αγγίζετε την λεία Touchez pas au grisbi Ζακ Μπεκέρ Μαξ
1955 Επιδρομή σε κύκλωμα ναρκωτικών Razzia sur la chnouf Ανρί Ντεκουέν Ανρί Φερέ
1956 Έγκλημα και Τιμωρία Ζωρζ Λαμπίν
1958 Το κλειδί του μυστηρίου Ζαν Ντελανό Επιθεωρητής Μεγκρέ
1958 Οι Άθλιοι Les Miserables Ζαν
1958 Νυχτερινή Υπόθεση Le désordre et la nuit Ζιλ Γκρέιντζερ Ζωρζ Βαλουά
1959 Η υπόθεση του Σαν Φιάκρ Maigret et l'Affaire Saint-Fiacre Ζαν Ντελανό Επιθεωρητής Μεγκρέ
1960 Ο βαρώνος των κλειδαριών Le Baron de l'écluse Ζαν Ντελανό Βαρώνος Ζερόμ Ναπόλεων
1963 Ο Μαιγκρέ και οι γκάνγκστερς Maigret voit Rouge Ζιλ Γκρέιντζερ Επιθεωρητής Μεγκρέ
1966 Ριφιφί στο Παρίσι Du Rififi a Paname Ντενίς ντι λα Παλετιέρ
1963 Η Μεγάλη Ληστεία του Καζίνο Melodie En Sous Sol) Ανρί Βερνέιγ
1969 Η συμμορία των Σικελών Le Clan di Sicillien Ανρί Βερνέιγ Βιτόριο Μαλάνεζε
1973 Δύο ξένοι στην ίδια πόλη Two Men in Town Ζοζέ Ζιοβανί

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: «Jean Gabin». Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11960691w. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 3,2 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Jean-Gabin. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 (Αγγλικά) SNAC. w65t3ttg. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 (Αγγλικά) Find A Grave. 9004067. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 6,2 (Αγγλικά) Discogs. 500235. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. 7,0 7,1 7,2 filmportal.de. 0ae56d2371524b4199573377e965daf5. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. 8,0 8,1 8,2 (Γερμανικά) Munzinger-Archiv. 00000004336. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  9. 9,0 9,1 9,2 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. gabin-jean. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  10. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 10  Δεκεμβρίου 2014.
  11. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2014.
  12. 12,0 12,1 Ανακτήθηκε στις 29  Νοεμβρίου 2019.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Jean Gabin της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).