Η θερμοφωταύγεια (TL, Thermoluminescence) είναι μέθοδος χρονολόγησης που χρησιμοποιείται στην αρχαιολογία και σε άλλες επιστήμες. Η θερμοφωταύγεια, σε σχέση με το ραδιενεργό άνθρακα (C-14) έχει τα πλεονεκτήματα ότι, πρώτον, μπορεί να χρονολογήσει κεραμική, το ανόργανο υλικό στις αρχαιολογικές θέσεις τα τελευταία 10.000 χρόνια και, δεύτερον, μπορεί να χρονολογήσει ανόργανα υλικά, (όπως καμένο πυριτόλιθο) πριν απο 50.000-80.000 χρόνια (στα 50.000 χρόνια βρίσκεται το όριο χρονολόγησης του ραδιενεργού άνθρακα). Όμως, η θερμοφωταύγεια είναι λιγότερο ακριβής στην ορθότητα των χρονολογήσεών της από τον ραδιενεργό άνθρακα.

Μέθοδος

Υλικά με κρυσταλλική δομή (όπως ο πηλος), περιέχουν μικρή ποσότητα ραδιενεργών στοιχείων, όπως ουράνιο, θόριο και ραδιενεργό κάλιο. Αυτά αποσυντίθεται με σταθερό ρυθμό εκπέμποντας ραδιενέργεια α, β και γ, η οποία βομβαρδίζει την κρυσταλλική δομή και μετατοπίζει τα ηλεκτρόνια, τα οποία στη συνέχεια παγιδεύονται σε σημεία ατέλειας του κρυσταλλικού πλέγματος. Καθώς περνά ο χρόνος, όλο και περισσότερα ηλεκτρόνια παγιδεύονται. Μόνο, όταν το υλικό θερμανθεί γρήγορα στους 500°C ή περισσότερο, μπορούν τα παγιδευμένα ηλεκτρόνια να ξεφύγουν, επαναρυθμίζοντας το ρολόι στο μηδέν. Καθώς γίνεται αυτό, εκπέμπουν φως, το οποίο ονομάζουμε θερμοφωταύγεια. Μετρώντας την ποσότητα της θερμοφωταύγειας που εκπέμπεται όταν ένα δείγμα θερμανθεί στους 500°C, ή περισσότερο, μπορούμε να υπολογίσουμε την ηλικία του δείγματος που ψήθηκε.