Θηρεσία, κόμισσα της Πορτογαλίας

Η Θηρεσία της Λεόν (Teresa de Leao, 108011 Νοεμβρίου 1130), κόμισσα της Πορτογαλίας ήταν νόθα κόρη του Αλφόνσου ΣΤ΄ του Λεόν και της Καστίλης με την Χιμένα Μουνιόθ.[2] Μετά τον θάνατο του συζύγου της (1112) επαναστάτησε με την ετεροθαλή αδελφή της Ουρράκα του Λεόν απέναντι στο Βασίλειο του Λεόν, ο Πάπας Πασχάλης Β΄ την αναγνώρισε σαν βασίλισσα (1116). Μετά την αιχμαλωσία της δήλωσε την υποτέλεια της στο Βασίλειο της Λεόν (1121) αλλά διατήρησε τον βασιλικό τίτλο. Οι πολιτικές και ερωτικές υποθέσεις με τον ευγενή από την Γαλικία Φερνάντο Πέρεζ ντε Τράμπα έφεραν την αντίδραση του γιου της Αλφόνσου Ενρίκες, με την βοήθεια του κλήρου και της αριστοκρατίας της Πορτογαλίας την νίκησε στην "μάχη του Σάο Μαμέντε" (1128).

Θηρεσία, κόμισσα της Πορτογαλίας
Theresa of Portugal (1080-1130) mini.jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση1080 (περίπου)
Póvoa de Lanhoso
Θάνατος11  Νοεμβρίου 1130
Γαλικία
Τόπος ταφήςBraga Cathedral
Χώρα πολιτογράφησηςΒασίλειο της Λεόν
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταπολιτικός
Οικογένεια
ΣύζυγοςΕρρίκος, κόμης της Πορτογαλίας
ΣύντροφοςFernando Perez de Traba
ΤέκναΑλφόνσος Α΄ της Πορτογαλίας
Urraca of Portugal
Teresa Fernández de Traba
Sancha of Portugal
Theresa de Bourgogne[1]
ΓονείςΑλφόνσος ΣΤ΄ της Λεόν και Καστίλης και Χιμένα Μουνιόθ
ΑδέλφιαΣάντσο Αλφόνσεθ
Ελβίρα της Καστίλης, κόμισσα της Τουλούζης
Ελβίρα της Καστίλης
Ουρράκα του Λεόν
ΟικογένειαΟίκος των Χιμένεθ
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαCount of Portugal (1096–1128)
Θυρεός
Shield of the County of Portugal (1095-1139).png
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Σύγκρουση με την αδελφή τηςΕπεξεργασία

Ο πατέρας της την πάντρεψε με έναν Γάλλο ευγενή τον Ερρίκο της Βουργουνδίας (1093), θεία του ήταν η Κωνσταντία της Βουργουνδίας και μεγαλύτεροι αδελφοί του οι Ούγος Α΄ της Βουργουνδίας και Εύδης Α΄ της Βουργουνδίας από την βασιλική Οικογένεια των Καπετιδών της Γαλλίας.[3] Ο Ερρίκος είχε προσφέρει στον πεθερό του ισχυρή στρατιωτική στήριξη εναντίον των Μαυριτανών.

Τους πρώτους μήνες του 1096 ο Ερρίκος και ο ξάδελφος του Ραϋμόνδος της Βουργουνδίας σύζυγος της βασίλισσας Ουρράκας έκλεισαν μεταξύ τους συμφωνία με όρκο. Ο Ραϋμόνδος θα έδινε στον Ερρίκο το βασίλειο του Τολέδο και το ένα τρίτο του βασιλικού θησαυροφυλακίου μετά τον θάνατο του βασιλιά Αλφόνσου, αν αυτό ήταν αδύνατο να γίνει θα έπαιρνε το βασίλειο της Γαλικίας. Ο Ερρίκος με την σειρά του θα είχε υποχρέωση να υποστηρίξει τον Ραϋμόνδο στα υπόλοιπα δύο τρίτα του βασιλικού θησαυροφυλακίου. Ο Αλφόνσος ΣΤ΄ όταν άκουσε το αποτέλεσμα της συμφωνίας έδωσε στον Ερρίκο την διακυβέρνηση όλων των εδαφών ανάμεσα στον ποταμό Μίνχο και την Σανταρέμ, ο γαμπρός του Ραϋμόνδος περιορίστηκε μονάχα στην Γαλικία, η απόφαση αυτή έφερε τα δύο ξαδέλφια σε σύγκρουση. Ο Αλφόνσος ΣΤ΄ άφησε στην διαθήκη του το βασίλειο του στην κόρη του Ουρράκα (1109), η πράξη αυτή εξόργισε τον Ερρίκο και την Θηρεσία που ετοιμάστηκαν για ένοπλη σύγκρουση.[4][5] Ο Ερρίκος επιτέθηκε στην Λεόν αλλά τραυματίστηκε στην μάχη και πέθανε (1112), η Θηρεσία παρέμεινε μοναδική κυβερνήτης για να διαχειριστεί την κατάσταση με στόχο να ανακαταλάβει τα εδάφη στον νότο από τους Μαυριτανούς.

Κόμισσα της ΠορτογαλίαςΕπεξεργασία

Ο πάπας Πασχάλης Β΄ αναγνώρισε την νίκη της στην Κοΐμπρα και της έδωσε τον τίτλο της "βασίλισσας", τα έγγραφα την αποκαλούν από τότε "κόρη του Αλφόνσο και εκλεκτή του Θεού". Ένα έγγραφο (1117) της δίνει τον τίτλο της βασίλισσας, αυτό οδήγησε πολλούς ιστορικούς στο συμπέρασμα ότι ήταν η πρώτη μονάρχης της Πορτογαλίας.[6] Η Θηρεσία βρέθηκε σε σύγκρουση με την ετεροθαλή αδελφή της Ουρράκα στις προσπάθειες τους να επεκτείνουν τα βασίλεια τους (1116), βρέθηκαν ξανά σε πόλεμο (1120) και προσπάθησαν να δημιουργήσουν ισχυρές συμμαχίες για να πετύχουν τους στόχους τους. Η Θηρεσία συμμάχησε με τον πιο ισχυρό κόμη εκείνη την εποχή στην Γαλικία Φερνάντο Πέρεζ κόμη της Τράμπα που έφτασε στο σημείο να χωρίσει την πρώτη σύζυγο του για να την παντρευτεί, πολιορκήθηκε και αιχμαλωτίστηκε από την Ουρράκα στην Μπράγκα (1121). Ακολούθησε ειρηνική συνθήκη με την επέμβαση των αρχιεπισκόπων της Σαντιάγο ντε Κομποστέλα και της Μπράγκα, η Θηρεσία θα παρέμενε κόμισσα της Πορτογαλίας αλλά σαν υποτελής στην αδελφή της Ουρράκα και το βασίλειο της Λεόν. Ο αρχιεπίσκοπος της Μπράγκα που ενδιαφερόταν για την Γαλικία ανησύχησε έντονα με τις διεκδικήσεις του αντιπάλου του στην Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, ισχυρίστηκε ότι ανακάλυψε τα οστά του Αγίου Ιακώβου και απαιτούσε τον έλεγχο στους Καθεδρικούς ναούς της Ιβηρικής (1128).

ΑνατροπήΕπεξεργασία

Οι Πορτογάλοι ευγενείς εξεγέρθηκαν και εκθρόνισαν την Ουρράκα, την διαδέχθηκε ο γιος της Αλφόνσος Ζ΄ του Λεόν και της Καστίλης (1126) που ξεκίνησε εκστρατεία εναντίον της θείας του Θηρεσίας. Ο γιος της Αλφόνσος Ενρίκες βρήκε τότε την ευκαιρία να επαναστατήσει εναντίον της μητέρας του με στόχο να αναλάβει την κομητεία (1217). Στην "μάχη του Σάο Μαμέντε" κοντά στο Γκιμαράες (1128) ο Αλφόνσος Ενρίκες και οι οπαδοί του νίκησαν τα στρατεύματα της Θηρεσίας και του ερωμένου της κόμη Φερνάντο Πέρες ντε Τράμπα της Γαλικίας. Ο Αλφόνσος έστειλε εξορία την μητέρα του στην Γαλικία και ανέλαβε την κομητεία της Πορτογαλίας, η Θηρεσία πέθανε αμέσως μετά (1130), ο γιος της Αλφόνσος Ενρίκες θα προχωρήσει στην ανεξαρτησία του βασιλείου της Πορτογαλίας και θα γίνει ο πρώτος βασιλιάς ως Αλφόνσος Α΄ της Πορτογαλίας.

ΟικογένειαΕπεξεργασία

Με τον σύζυγο της Ερρίκο, κόμη της Πορτογαλίας απέκτησε :

  • Ουρράκα Ενρίκες π. 1095–μετά το 1169, παντρεύτηκε τον Μπερμούδο Πέρες ντε Τράβα.[7][8]
  • Σάντσα Ενρίκες π. 1097–1163, παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο τον ευγενή Σάντσο Νούνες.[9] Η ηγουμένη του μοναστηριού του Σαν Σαλβαντόρ ντε Φερρείρα ντε Πάντον ζήτησε από τον Μέντο Νούνες, τον αδελφό του Σάντσο Νούνες και την σύζυγο του Σάντσα Ενρίκες την περιουσία τους στο Εστρίζ (15 Ιουλίου 1129).[10] Μια από τις κόρες τους η Μαρία Σάντσες έγινε ηγουμένη στο μοναστήρι του Σαν Σαλβαντόρ ντε Σομπράντο ντε Τριβ, ήταν επίσης γονείς του Βελάσκο, Ζιλ, Φερνάντο και της Τερέζας Σάντσες.[11] Όταν πέθανε ο συζυγος της παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο Φερδινάνδο Μέντες ντε Μπραγκάνσα χωρίς να αποκτήσει παιδιά.[12]
  • Τερέζα της Πορτογαλίας (γεν. περί το 1098) [13]
  • Ερρίκος της Πορτογαλίας (1106 - 1110)
  • Αλφόνσος Α΄ της Πορτογαλίας 1109–1185, πήρε το όνομα του παππού του από μητέρα. Το 1112 έγινε κόμης της Πορτογαλίας και το 1139 ο πρώτος Βασιλιάς της Πορτογαλίας.[14][15]
  • Πέτρος Ενρίκες, ηγούμενος στο Μοναστήρι της Αλκομπάκα.[16]

Με τον ερωμένο της Φερνάντο Πέρεζ ντε Τράμπα απέκτησε :

  • Τερέζα Φερνάντεζ ντε Τράμπα (πέθανε το 1180), παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο τον Νούνο Πέρεζ ντε Λάρα και στην συνέχεια έγινε δεύτερη σύζυγος του Φερδινάνδου Β΄ του Λεόν.[17]
  • Σάντσα Φερνάντεζ ντε Τράμπα (πέθανε μετά τον Μάρτιο του 1181). Παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο πριν το 1150 τον κόμη Άλβαρο Ροντρίγκες ντε Σαρρία χωρίς να αποκτήσει παιδιά. Παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο τον Πέντρο Αλφόνσο και σε τρίτο γάμο τον Γκονζάλο Ρουίς χωρίς να αποκτήσει κανένα παιδί.[18]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Darryl Roger Lundy: The Peerage.
  2. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 23
  3. Spain in the Eleventh Century, Simon Barton, The New Cambridge Medieval History: Volume 4, C.1024-c.1198, Part II, ed. David Luscombe, Jonathan Riley-Smith, (Cambridge University Press, 2015), σ. 187
  4. Martinez Diez 2003, σσ. 170–71 and 225–26
  5. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 32
  6. Marsilio Cassotti, "D. Teresa utilizou armas de homens" - Jornal de Noticias (p.39), 13 July 2008
  7. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 28
  8. Lopez Sangil 2002, σ. 89
  9. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 28
  10. Lopez Moran 2005, σ. 89
  11. Lopez Moran 2005, σ. 89
  12. Sotto Mayor Pizarro 2007, σσ. 855 and 857-858
  13. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 28
  14. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 31
  15. Rodrigues Oliveira 2010, σ. 33
  16. Manrique 1649, σ. 413
  17. Torres Sevilla-Quinones de Leon 1999, σ. 230
  18. Torres Sevilla-Quinones de Leon 1999, σ. 183

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • López Morán, Enriqueta (2005). "El monacato femenino gallego en la Alta Edad Media (Lugo y Orense) (Siglos XIII al XV)" (PDF). Nalgures (II). A Coruña: Asociación Cultura de Estudios Históricos de Galicia.
  • López-Sangil, José Luis (2002). La nobleza altomedieval gallega, la familia Froílaz-Traba. La Coruña: Toxosoutos, S.L.
  • Manrique, Ángel (1649). Anales cistercienses. II.
  • Martínez Díez, Gonzalo (2003). Alfonso VI: Señor del Cid, conquistador de Toledo. Madrid: Temas de Hoy, S.A.
  • Mattoso, José (2014). D. Afonso Henriques (in Portuguese) (2nd ed.). Lisbon: Temas e Debates.
  • Rodrigues Oliveira, Ana (2010). Rainhas medievais de Portugal. Dezassete mulheres, duas dinastias, quatro séculos de História (in Portuguese). Lisbon: A esfera dos livros.
  • Sotto Mayor Pizarro, José Augusto (2007). "O regime senhorial na frontera do nordeste português. Alto Douro e Riba Côa (Séculos XI-XIII)". Hispania. Revista Española de Historia. LXVII (227). Madrid: Instituto de Historia "Jerónimo Zurita"; Centro de Estudios Históricos.
  • Torres Sevilla-Quiñones de León, Margarita Cecilia (1999). Linajes nobiliarios de León y Castilla: Siglos IX-XIII. Salamanca: Junta de Castilla y León, Consejería de educación y cultura.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Theresa, Countess of Portugal της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).