Κατάλογος μοναρχών της Πολωνίας

Την Πολωνία διοικούσαν κατά περιόδους δούκες/πρίγκιπες (10ος-14ος αι.) ή βασιλείς (11ο-18ο αι.). Κατά τη δεύτερη περίοδο, η παράδοση της ελεύθερης εκλογής του μονάρχη, την έκαναν τη μόνη χώρα στην Ευρώπη με εκλεγμένο ηγεμόνα (16ος-18ος αι.).

Ο θυρεός της Πολωνίας (αετός) και της Λιθουανίας (ιππέας).

Ημιμυθικοί δούκες των Πολωνών και της Μεγάλης (Παλαιάς) ΠολωνίαςΕπεξεργασία

Οίκος των ΠιαστΕπεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Οίκος
Γονείς
Σύζυγος Τέκνα
Πιαστ ο Τροχοποιός
9ος αι.
  9ος αι. Χοστσίσκο Ζεπίχα Σιεμόβιτ
Σιεμόβιτ
9ος αι.
  9ος αι. Πιαστ ο Τροχοποιός και
Ζεπίχα
μία αγνώστου ονόματος Λέστεκ
Λέστεκ
9ος-10ος αι.
  9ος-10ος αι. Σιεμόμυσλ και
αγνώστου ονόματος
μία της Μοραβίας ή της Σαξονίας Σιεμόμυσλ
Σιεμόμυσλ
10ος αι.
  10ος αι. Λέστεκ και
μία της Μοραβίας ή της Σαξονίας
Γκόρκα; των Λεντζάνιε; Μιέσκο Α΄ της Πολωνίας
...

Ιστορικοί μονάρχες της Πολωνίας: δούκες ή βασιλείςΕπεξεργασία

Οίκος των ΠιαστΕπεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Οίκος
Γονείς
Σύζυγος Τέκνα
Μιέσκο Α΄
π.960-992 δούκας
32
  940 - 992
52
Σιεμόμυσλ και
Γκόρκα; των Λεντζάνιε;
1.Ντουμπράβκα της Βοημίας
2.Όντα του Χάλντενσλεμπεν
Μπολέσλαφ Α΄ ο Γενναίος
Σβιεντόπελκ Μιεσκόβιτς, κ.ά.
Μπολέσλαφ Α΄ ο Γενναίος
992-1025 δούκας, 1025 βασιλιάς
33 δούκας, 1 βασιλιάς
  967 - 1025
59
Μιέσκο Α΄ της Πολωνίας και
Ντουμπράβκα της Βοημίας
1.Χουνίλντα
2.Ιουδήθ της Ουγγαρίας
3.Εμνίλντα της Λουσατίας
4.Όντα του Μάισσεν
Μπέζπρυμ
Μιέσκο Β΄ Λάμπερτ
Όθων
....
Μιέσκο Β΄ Λάμπερτ
1025-1031 βασιλιάς, 1032-34 δούκας
6 βασιλιάς, 2 δούκας
  1105 - 1159
54
Μπολέσλαφ Γ΄ ο Στραβόστομος και
Εμνίλντα της Λουσατίας
Ρίχετσα της Λοθαριγγίας Μπολέσλαφ ο Λησμονημένος;
Καζιμίρ Α΄ ο Αποκαταστάτης
...
Μπέζπρυμ
1031-1032 δούκας
1
  π.986 - 1032
46
Μπολέσλαφ Α΄ ο Γενναίος και
Ιουδήθ της Ουγγαρίας
- -
Όθων
1032 δούκας
1
  1000 - 1033
33
Μπολέσλαφ Α΄ ο Γενναίος και
Εμνίλντα της Λουσατίας
- -
Ντύτρυκ
1032-1032/33 δούκας
1
  μ.992 - μ.1032
40
Σβιεντόπελκ Μιεσκόβιτς - -
Μπολέσλαφ ο Λησμονημένος
1034-1038/39 δούκας
4/5
  1016 - 1038/39
22/23
Μιέσκο Β΄ Λάμπερτ; - -
Καζιμίρ Α΄ ο Αποκαταστάτης
1039-1058 δούκας
19
  π.1016 - 1058
42
Μιέσκο Β΄ Λάμπερτ και
Ρίχετσα της Λοθαριγγίας
Μαρία Ντομπρονιέγκα του Κιέβου Μπολέσλαφ Β΄ ο Γενναιόδωρος
Βλάντισλαφ Α΄ Χέρμαν
...
Μπολέσλαφ Β΄ ο Γενναιόδωρος
1058-76 δούκας, 1076-79 βασιλιάς
18, 3
  1141/42 - 1081/82
40
Καζιμίρ Α΄ ο Αποκαταστάτης και
Μαρία Ντομπρονιέγκα του Κιέβου
Βυσεσλάβα του Κιέβου -
Βλάντισλαφ Α΄ Χέρμαν
1079-1102 δούκας
23
  π.1044 - 1102
58
Καζιμίρ Α΄ ο Αποκαταστάτης και
Μαρία Ντομπρονιέγκα του Κιέβου
1.Ιουδήθ της Βοημίας
2.Ιουδήθ της Σουαβίας
Ζμπίγκνιεφ
Μπολέσλαφ Γ΄ ο Στραβόστομος
...
Ζμπίγκνιεφ
1102-1107 δούκας
5
  1073 - 1113
40
Βλάντισλαφ Α΄ Χέρμαν και
Ιουδήθ της Βοημίας
- -
Μπολέσλαφ Γ΄ ο Στραβόστομος
1107-1138 δούκας
31
  1086 - 1138
52
Βλάντισλαφ Α΄ Χέρμαν και
Ιουδήθ της Βοημίας
1.Ζμπυσλάβα του Κιέβου
2.Σαλώμη του Μπεργκ
Βλάντισλαφ Β΄ ο Εξόριστος
Μπολέσλαφ Δ΄ ο Σγουρός
Μιέσκο Γ΄ ο Γηραιός
Καζιμίρ Β΄ ο Δίκαιος
...

Κατάτμηση του βασιλείου της Πολωνίας, 1138-1314Επεξεργασία

Υψηλοί δούκες της Πολωνίας, από τον Οίκο των ΠιαστΕπεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Οίκος
Γονείς
Σύζυγος Τέκνα
Βλάντισλαφ Β΄ ο Εξόριστος
1138-1146
8
  1105 - 1159
54
κλάδος Σιλεσίας
Μπολέσλαφ Γ΄ ο Στραβόστομος και
Ζμπυσλάβα του Κιέβου
Αγνή των Μπάμπενμπεργκ Μπολέσλαφ Α΄ ο Υψηλός
Μιέσκο Δ΄ ο Λεπτόπους
...
Μπολέσλαφ Δ΄ ο Σγουρός
1146-1173
27
  π.1125 - 1173
48
Μπολέσλαφ Γ΄ ο Στραβόστομος και
Σαλώμη του Μπεργκ
Βιατσεσλάβα του Νόβγκοροντ ...
Μιέσκο Γ΄ ο Γηραιός
1173-77, 1190, 1198-99, 1199-1202
8
  π.1127-1202
75
Μπολέσλαφ Γ΄ ο Στραβόστομος και
Σαλώμη του Μπεργκ
1.Ελισάβετ της Ουγγαρίας
2.Ευδοξία του Κιέβου
Βλάντισλαφ Γ΄ ο Μακροσκελής
...
Καζιμίρ Β΄ ο Δίκαιος
1177-90, 90-94
7
  π.1138 - 1194
56
Μπολέσλαφ Γ΄ ο Στραβόστομος και
Σαλώμη του Μπεργκ
Ελένη του Ζνόιμο Λέσεκ Α΄ ο Λευκός
Κορράδος
...
Λέσεκ Α΄ ο Λευκός
1194-98, 99, 1202-10, 11-25, 25-27
28
  π.1186 - 1227
41
Καζιμίρ Β΄ ο Δίκαιος και
Ελένη του Ζνόιμο
Γκζιμισλάβα των Ρουρικιδών Μπολέσλαφ Ε΄ ο Αγνός
...
Βλάντισλαφ Γ΄ ο Μακροσκελής
1202, 27-29
3
  π.1161/66 - 1231
65-70
Μιέσκο Γ΄ ο Γηραιός και
Ευδοξία του Κιέβου
Λουτσία του Ρύγκεν -
Μιέσκο Δ΄ ο Λεπτόπους
1210-11
1
  π.1130 - 1211
81
κλάδος Σιλεσίας
Βλάντισλαφ Β΄ ο Εξόριστος και
Αγνή των Μπάμπενμπεργκ
Λουντμίλα ...
Ερρίκος Α΄ ο Γενειοφόρος
1225, 32-38
7
  π.1165 - 1238
73
κλάδος Σιλεσίας
Μπολέσλαφ Α΄ ο Υψηλός και
Χριστίνα
Χέντβιχ της Σιλεσίας Ερρίκος Β΄ ο Ευσεβής
...
Κορράδος
1229-32, 41-43
5
  π.1187/88 - 1247
49-50
Καζιμίρ Β΄ ο Δίκαιος και
Ελένη του Ζνόιμο
Αγκάφια των Ρως Καζιμίρ Α΄ της Κουγιάβια
Γιούντιτ της Μαζοβίας
...
Ερρίκος Β΄ ο Ευσεβής
1238-41
3
  π.1196 - 1241
45
κλάδος Σιλεσίας
Ερρίκος Α΄ ο Γενειοφόρος και
Χέντβιχ της Σιλεσίας
Άννα της Βοημίας Κωνσταντία του Βρότσλαφ
Μπολέσλαφ Β΄ ο Φαλακρός
...
Μπολέσλαφ Β΄ ο Φαλακρός
1241
1
  π.1220 - 1278
58
κλάδος Σιλεσίας
Ερρίκος Β΄ ο Ευσεβής και
Άννα της Βοημίας
... ...
Μπολέσλαφ Ε΄ ο Αγνός
1243-79
36
  1226 - 1279
53
Λέσεκ Α΄ ο Λευκός και
Γκζιμισλάβα του Κιέβου
- -
Λέσεκ Β΄ ο Μέλας
1279-88
9
  π.1241 - 1288
47
Καζιμίρ Α΄ της Κουγιάβια και
Κωνσταντία του Βρότσλαφ
Γκρυφίνα της Γαλικίας -
Μπολέσλαφ Β΄ της Μαζοβίας
1288, 89
2
  π.1251 - 1313
62
Σιεμόβιτ Α΄ της Μαζοβίας και
Περεγιασλάβα της Γαλικίας
Γκαουντεμούντα της Λιθουανίας ...
Ερρίκος Δ΄ ο Ενάρετος
1288-90
1
  1257/58 - 1290
32-33
κλάδος Σιλεσίας
Ερρίκος Γ΄ ο Λευκός και
Γιούντιτ της Μαζοβίας
1.Κωνσταντία
2.Ματθίλδη του Βρανδεμβούργου
-

Προσπάθειες επανένωσης του βασιλείου της Πολωνίας, 1232-1305Επεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Οίκος
Γονείς
Σύζυγος Τέκνα
Πσέμυσλ
1290-91 υψηλός δούκας, 95-96 βασιλιάς
1, 1
  1257 - 1296
39
ΟΙΚΟΣ ΠΙΑΣΤ
Πσέμισλ Α΄ της Μεγάλης Πολωνίας και
Ελισάβετ του Βρότσλαφ
1.Λουντγκάρντα του Μεκλεμβούργου
2.Ριτσέζα της Σουηδίας
3.Μαργαρίτα του Βρανδεμβούργου
Ελισάβετ-Ριτσέζα της Πολωνίας
Βεγκέσλαος Α΄
1291-1300 υψηλός δούκας, 1300-1305 βασιλιάς
9, 5
  1271 - 1305
34
ΟΙΚΟΣ ΠΡΕΜΥΣΛΙΔΩΝ
Ότακαρ Β΄ της Βοημίας και
Κουνιγκούντα της Γαλικίας
1.Ιουδήθ των Αψβούργων
2.Ελισάβετ-Ριτσέζα της Πολωνίας
Βεγκέσλαος Β΄
...
Βεγκέσλαος Β΄
1305-1306 βασιλιάς
1
  1289 - 1306
17
ΟΙΚΟΣ ΠΡΕΜΥΣΛΙΔΩΝ
Βεγκέσλαος Α΄ και
Ιουδήθ των Αψβούργων
Βιόλα του Τέσεν -

Επανένωση του βασιλείου της Πολωνίας, 1314-1569Επεξεργασία

Οίκος των ΠιαστΕπεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Γονείς Σύζυγος Τέκνα
Βλάντισλαφ Α΄ ο Βραχύς
1289 υψηλός δούκας, 1320-1333 βασιλιάς
13
  1261 - 1333
56
Καζιμίρ Α΄ της Κουγιάβια και
Ευφροσύνη του Οπόλε
Γιαντβίγκα του Κάλις Καζιμίρ Γ΄ ο Μέγας
...
Καζιμίρ Γ΄ ο Μέγας
1333-1370 βασιλιάς
37
  1310 - 1370
60
Βλάντισλαφ Α΄ ο Βραχύς και
Γιαντβίγκα του Κάλις
1.Αλντόνα της Λιθουανίας
2.Αδελαΐδα της Έσσης
3.Χριστίνα Ροκιτσάνα
4.Χέντβιχ του Ζάγκαν
...

Οίκος των Καπετιδών-ΑνζούΕπεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Γονείς Σύζυγος Τέκνα
Λουδοβίκος
1370-1382
12
  1326 - 1382
56
Κάρολος Α΄ της Ουγγαρίας και
Ελισάβετ της Πολωνίας
1.Μαργαρίτα της Βοημίας
2.Ελισάβετ της Βοσνίας
Γιαντβίγκα
...
Γιαντβίγκα
1384-1399
15
  1373 - 1399
26
Λουδοβίκος Α΄ της Ουγγαρίας και
Ελισάβετ της Βοσνίας
Βλάντισλαβ Β΄ Γιαγκιέλον -

Οίκος των ΓιαγκελλόνωνΕπεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Γονείς Σύζυγος Τέκνα
Βλάντισλαβ Β΄
1386-1434
48
(ως σύζυγος)
  1351/62 - 1434
72/83
Αλγκίρντας και
Ουλιάνα του Τβερ
1.Γιαντβίγκα της Πολωνίας
2.Άννα του Τσέλιε
3.Ελισάβετ Γκρανόβσκα
4.Σοφία του Χαλσάνυ
Βλάντισλαβ Γ΄
Καζιμίρ Δ΄
...
Βλάντισλαβ Γ΄
1434-1444
10
  1424 - 1444
20
Βλάντισλαβ Β΄ και
Σοφία του Χαλσάνυ
- -
Καζιμίρ Δ΄
1447-1492
45
  1427 - 1492
65
Βλάντισλαβ Β΄ και
Σοφία του Χαλσάνυ
Ελισάβετ της Αυστρίας Ιωάννης Α΄
Αλέξανδρος
Σιγισμούνδος Α΄
...
Ιωάννης Α΄
1492-1501
9
  1459 - 1501
42
Καζιμίρ Δ΄ και
Ελισάβετ της Αυστρίας
- -
Αλέξανδρος
1501-1506
5
  1461 - 1506
45
Καζιμίρ Δ΄ και
Ελισάβετ της Αυστρίας
Ελένη της Μόσχας -
Σιγισμούνδος Α΄
1506-1548
42
  1467 - 1548
81
Καζιμίρ Δ΄ και
Ελισάβετ της Αυστρίας
1.Βαρβάρα Ζαπόλυα
2.Μπόνα Σφόρτσα
Σιγισμούνδος Β΄ Αύγουστος Α΄
Άννα Γιαγκελλόνων
...
Σιγισμούνδος Β΄ Αύγουστος Α΄
1548-1572
24
  1520 - 1572
52
Σιγισμούνδος Α΄ και
Μπόνα Σφόρτσα
1.Ελισάβετ των Αψβούργων
2.Βαρβάρα Ραντζίβιου
-

Πολωνο-Λιθουανική ΚοινοπολιτείαΕπεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Οίκος
Γονείς
Σύζυγος Τέκνα
Ερρίκος Γ΄
1574-1575
1
  1551 - 1589
38
ΒΑΛΟΥΑ
Ερρίκος Β΄ της Γαλλίας και
Αικατερίνη των Μεδίκων
Λουίζα της Λωρραίνης-Βωντεμόν -
Άννα
1575-1586
11
  1523 - 1596
73
ΓΙΑΓΚΙΕΛΟΝ
Σιγισμούνδος Α΄ και
Μπόνα Σφόρτσα
Στέφανος Μπάτορυ -
Στέφανος
1575-1586
11
(ως σύζυγος)
  1533 - 1586
53
ΜΠΑΤΟΡΥ
Στέφανος Η΄ Μπάτορυ και
Αικατερίνη Τελέγκντι
Άννα Γιαγκελλόνων -
Σιγισμούνδος Γ΄
1587-1632
45
  1566 - 1632
66
ΒΑΣΑ
Ιωάννης Γ΄ της Σουηδίας και
Αικατερίνη Γιαγκελλόνων
1.Άννα της Αυστρίας
2.Κωνσταντία της Αυστρίας
Βλάντισλαβ Δ΄
Ιωάννης Β΄ Καζιμίρ
...
Βλάντισλαβ Δ΄
1632-1648
16
  1595 - 1648
53
ΒΑΣΑ
Σιγισμούνδος Γ΄ και
Άννα της Αυστρίας
1.Καικιλία Ρενάτα
2.Μαρία Λουίζα Γκοντζάγκα
...
Ιωάννης Β΄ Καζιμίρ
1648-1668
20
  1609- 1672
63
ΒΑΣΑ
Σιγισμούνδος Γ΄ και
Κωνσταντία της Αυστρίας
1.Μαρία-Λουίζα Γκοντζάγκα
2.Κλωντίν-Φρανσουάζ Μινιό
-
Μιχαήλ
1669-1673
4
  1640 - 1673
33
ΒΙΣΝΙΟΒΙΕΤΣΚΙ
Ιερεμίας Βισνιοβιέτσκι και
Γκρυζέλντα-Κωνστάντσια Βισνιοβιέτσκα
Ελεονώρα της Αυστρίας -
Ιωάννης Γ΄
1674-1696
12
  1629 - 1696
67
ΣΟΜΠΙΕΣΚΙ
Ιάκωβος Σομπιέσκι και
Θεοφίλα-Σοφία Σομπιέσκα
Μαρία-Καζιμίρα-Λουίζα ντε Λα Γκρανζ ντ'Αρκιάν ...
Αύγουστος Β΄
1697-1705, 09-33
32
  1670 - 1733
63
ΒΕΤΤΙΝ
Ιωάννης Γεώργιος Γ΄ της Σαξονίας και
Άννα Σοφία της Δανίας
Χριστιανή Εμπερχαρντίνα του Βρανδεμβούργου-Μπάυροϊτ Αύγουστος Γ΄
...
Στανίσουαφ Α΄
1705-09, 33-34
5
  1677 - 1766
89
ΛΕΣΤΣΙΝΣΚΙ
Ραφαήλ Λεστσύνσκι και
Άννα Γιαμπλονόβσκα
Αικατερίνη Οπαλίνσκα ...
Αύγουστος Γ΄
1734-1763
  1695 - 1763
68
ΒΕΤΤΙΝ
Αύγουστος Β΄ και
Χριστιανή Εμπερχαρντίνα του Βρανδεμβούργου-Μπάυροϊτ
Μαρία-Ιωσηφίνα των Αψβούργων ...
Στάνισουαφ Β΄ Αύγουστος
1764-1795
31
  1732-1798
66
ΠΟΝΙΑΤΟΦΣΚΙ
Στανίσλαφ Πονιατόφσκι και
Κωνστάντσια Τσαρτορύσκα
- ...

Δουκάτο της Βαρσοβίας 1807-1815Επεξεργασία

Όνομα
βασιλεία
διάρκεια
Εικόνα Zωή
ηλικία
Γονείς Σύζυγος Τέκνα
Φρειδερίκος-Αύγουστος
1807-1815
8
  1750 - 1827
77
BETTIN
Φρειδερίκος Χριστιανός της Σαξονίας και
Μαρία Αντωνία της Βαυαρίας
Αμαλία του Τσβάιμπρυκεν-Μπίρκενφελντ ...

Σημειώσεις στην αρίθμησηΕπεξεργασία

Η αρίθμηση δεν συνεχίζεται ομαλά για τα ονόματα Μπολέσλαφ, Βλάντισλαφ και Ερρίκος. Εδώ ισχύει ότι: α.η αρίθμηση σε κάθε κλάδο αρχίζει από την αρχή και β.δεν έγιναν όλοι μονάρχες, πχ ο Ερρίκος Γ΄ της Σιλεσίας.

Έτσι οι Μπολέσλαφ του κλάδου των Πιαστ είναι Α, Β1, Γ, Δ, Ε, του κλάδου Σιλεσίας είναι Β2 και του κλάδου Μαζοβίας είναι Β3 Οι Μπολέσλαφ Α΄ της Σιλεσίας και Μπολέσλαφ Α΄ της Μαζοβίας δεν έγιναν μονάρχες της Πολωνίας). Έτσι η σειρά όλων χρονολογικά είναι Α, Β1, Γ, Δ, Β2, Ε, Β3.

Από τον κλάδο Πιαστ είναι οι Βλάντισλαφ Α1, Β1, Γ1. Από τον κλάδο Μαζοβίας είναι ο Βλάντισλαφ Α2. Αυτοί του οίκου των Γιαγκιελλόνων συνέχισαν παραδόξως την αρίθμηση από τον τελευταίο: Βλάντισλαφ Β2, Γ2. Έτσι η σειρά λοιπόν χρονολογικά είναι Α1, Β1, Γ1, Α2, Β2, Γ2.

Οι τρεις πρώτοι με το όνομα Ερρίκος είναι του κλάδου της Σιλεσίας: Ερρίκος Α, Β, Δ της Πολωνίας (ο Ερρίκος Γ΄ της Σιλεσίας δεν έγινε μονάρχης της Πολωνίας). Ο επόμενος είναι των Βαλουά: Ερρίκος Γ΄ της Γαλλίας. Η σειρά τους χρονολογικά λοιπόν είναι Α, Β, Δ, Γ.

Μπορούμε να αφήσουμε έτσι την αρίθμηση, για να μη δημιουργηθεί σύγχυση. Αλλιώς ο Βλάντισλαφ Β2 (Β΄ της Σιλεσίας) πρέπει να γίνει Ε΄ της Πολωνίας, ο Βλάντισλαφ Ε΄ των Πιαστ να γίνει Βλάντισλαφ ΣΤ΄ και ο Βλάντισλαφ Β3 (Β΄ της Μαζοβίας) να γίνει Βλάντισλαφ Ζ΄· όμοια για τους άλλους, προτιμούμε όμως να το αποφύγουμε.

Παρατήρηση: Μεταξύ των Μπολέσλαφ Α και Β1 υπάρχει ένας Μπολέσλαφ που ήταν τόσο αδίστακτα ωμός, που οι διάδοχοί του αποφάσισαν να τον αφαιρέσουν (ξεχάσουν) από τον κατάλογο των βασιλέων (damnatio memoriae): είναι ο Μπολέσλαφ ο Λησμονημένος και έμεινε εκτός αρίθμησης.

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Duczmal M., Jagiellonowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1996.
  • Dybkowska A., Żaryn J., Żaryn M., Polskie dzieje. Od czasów najdawniejszych po współczesność, wyd. 2, Warszawa 1995. ISBN 83-01-11870-9
  • Gierowski J.A., Rzeczpospolita w dobie złotej wolności (1648–1763), Kraków 2001. ISBN 83-85719-56-3
  • Grodziski S., Polska w czasach przełomu (1764–1815), Kraków 2001. ISBN 83-85719-45-8
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα List of Polish monarchs της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).