Κληματιά Ιωαννίνων

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 39°42′18.97″N 20°40′32.88″E / 39.7052694°N 20.6758000°E / 39.7052694; 20.6758000

Η Κληματιά είναι ημιορεινό χωριό της Ηπείρου στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων.[1][2]

Κληματιά
Κληματιά is located in Greece
Κληματιά
Κληματιά
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΗπείρου
Περιφερειακή ΕνότηταΙωαννίνων
ΔήμοςΖίτσας
Δημοτική ΕνότηταΕυρυμενών
Γεωγραφία και Στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΉπειρος
Υψόμετρο450 μέτρα
Πληθυσμός496 (2011)
Πληροφορίες
Παλαιά ονομασίαΒελτσίστα
Ταχ. κώδικας440 03
Τηλ. κωδικός2658
Εσωτερικό Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Κληματιάς Ιωαννίνων

Γεωγραφικά - Ιστορικά στοιχεία Επεξεργασία

Η Κληματιά βρίσκεται στα ανατολικά άκρα της κοιλάδας του Καλαμά[1] στη συμβολή δύο χειμάρρων του και σε υψόμετρο 450 μέτρα[3] ενώ απέχει περίπου 14 χλμ. Δ. από την Ελεούσα (έδρα του δήμου) και 20 χλμ. Δ.-ΒΔ. από την πόλη των Ιωαννίνων. Το χωριό είναι από τα παλαιότερα της πρώην επαρχίας  Κουρέντων[2] αφού υπάρχουν ίχνη συνεχούς κατοίκησής της. Στα νοτιοδυτικά του και την τοποθεσία "Παναγιά" πιθανολογείται ότι βρισκόταν η οχυρή πόλη των Μολοσσών Ευρυμενές και πιθανόν η ακρόπολή της, της οποίας σώζονται υπολείμματα του τείχους της σε τρεις θέσεις.

Αναφορά για την Κληματαριά γίνεται τον Ιούνιο του 1321 σε χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Ανδρονίκου Παλαιολόγου του Πρεσβυτέρου. Αναφέρεται επίσης το 1380 στο "Χρονικό των Γιαννίνων" ή "Χρονικό των μοναχών Κομνηνού και Πρόκλου" πώς το κάστρο της, μαζί με τα άλλα της περιοχής, τα οποία κατείχαν Αρβανίτες, περιήλθαν στην κυριαρχία του Σέρβου Δεσπότη των Ιωαννίνων Θωμά Β΄ Πρελιούμποβιτς. Στον οικισμό γεννήθηκε ο ομογενής εκπαιδευτικός και μετέπειτα γαιοκτήμονας, Κωνσταντίνος Χρηστίδης (1818-1908)[4].

Αξιοθέατα Επεξεργασία

Οι εκκλησίες του Αγίου Δημητρίου, Μεταμόρφωση Σωτήρος και Αγίου Νικολάου έχουν χαρακτηριστεί ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία.[5]

Ο Άγιος Δημήτριος είναι μονόχωρος σταυρεπίστεγος ναός με τρίπλευρη αψίδα ανατολικά και ξυλόστεγο νάρθηκα δυτικά και σε εγχάρακτη επιγραφή φέρει τη χρονολογία ανέγερσης του ναού : "ΖΞΣΤ" (=1558) ενώ διακοσμείται εσωτερικά με σημαντικές τοιχογραφίες.[6]

 
Άγιος Δημήτριος

Η Εκκλησία της Μεταμόρφωσης Του Σωτήρος είναι εξωκλήσι πάνω σε λόφο βορειοδυτικά του χωριού και πρόκειται για λιτό μονόχωρο και καμαροσκέπαστο ναό του οποίου ο εσωτερικός διάκοσμος θεωρείται από τους πιο αξιόλογα μεταβυζαντινά ζωγραφικά σύνολα της Ηπείρου.

Μέσα στο χωριό υπάρχει πέτρινο οδογέφυρο που δεν χρησιμοποιείται πλέον ενώ λίγο έξω και σκεπασμένο από το σύγχρονο οδικό δίκτυο μικρό πέτρινο μονότοξο γεφύρι. Το καλοκαίρι του 2008, στο δρόμο που μας οδηγεί στην κοιλάδα του Βελτσίστικου ποταμού κοντά στο υδροηλεκτρικό εργοστάσιο "φανερώθηκε" μικρό πέτρινο γεφύρι (όπως και οι γειτονικοί μύλοι) σκεπασμένο από μπάζα. Το 1958 έγινε υπόγεια σύνδεση με την περιοχή της Λαψίστας για την αποστράγγιση της πεδιάδας.[7]Η βίαιη έξοδος του νερού κατέστρεψε τους μύλους και έθαψε το πέτρινο γεφύρι.

Διοικητικά στοιχεία Επεξεργασία

Αναφέρεται επίσημα μετά την απελευθέρωση της Ηπείρου το 1919 με την παλιά του ονομασία Βελτσίστα στο ΦΕΚ 184Α - 19/08/1919 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Το 1928 με το ΦΕΚ 81Α - 14/05/1928 μετονομάστηκε σε Κληματιά και το 1996 με το ΦΕΚ 204Α - 28/08/1996 έδρα του δήμου Ευρυμενών ο οποίος καταργήθηκε το 2010.[8] Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης αποτελεί την τοπική κοινότητα Κληματιάς της δημοτικής ενότητας Ευρυμένων που υπάγεται στο δήμο Ζίτσας και σύμφωνα με την απογραφή 2011 έχει ως πληθυσμό 496 κατοίκους.[9]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι Επεξεργασία

Παραπομπές Επεξεργασία

  1. 1,0 1,1 Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 240, τομ. 17. 
  2. 2,0 2,1 house, Wapp-development. «Η επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου Ζίτσας». www.zitsa.gov.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2021. 
  3. «ΚΛΗΜΑΤΙΑ (Χωριό) ΙΩΑΝΝΙΝΑ - Greek Travel Pages». www.gtp.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2021. 
  4. Χρηστίδης, Κωνσταντίνος (2001). Μπουρνόβα, Ευγενία, επιμ. Από τα Γιάννενα στο Βουκουρέστι. Πορεία μιας ζωής, 1818-1908. Αθήνα: Πλέθρον. σελ. 17-23. 
  5. «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2021. 
  6. «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ / Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου». listedmonuments.culture.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2021. 
  7. «Κληματιά | Τα Πέτρινα Γεφύρια της Ελλάδος». www.petrinagefiria.com. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2021. 
  8. «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των ΟΤΑ». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2021. 
  9. ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011 Αρχειοθετήθηκε 2021-10-04 στο Wayback Machine.», σελ. 10568 (σελ. 94 του pdf)