Άνοιγμα κυρίου μενού

Κυβέρνηση Αδόλφου Χίτλερ

H κυβέρνηση της Ναζιστικής Γερμανίας
Από την ορκωμοσία της κυβέρνησης Χίτλερ. Διακρίνονται καθιστοί: ο Αδόλφος Χίτλερ, με τον Χέρμαν Γκαίρινγκ αριστερά του, και τον Φράντς φον Πάπεν δεξιά του. Πίσω από δεξιά προς τα αριστερά: Άλφρεντ Χούγκενμπεργκ, Βέρνερ φον Μπλόμπεργκ, Βίλχελμ Φρικ, Σβερίν φον Κρόζιγκ, και ο υφυπουργός Εργασίας Günther Gereke

Κυβέρνηση του Αδόλφου Χίτλερ, ονομαζόταν το κυβερνητικό σχήμα που διοίκησε την Γερμανία από τις 30 Ιανουαρίου 1933 (ημέρα ανάληψης της Καγκελαρίας του Ράιχ από τον Αδόλφο Χίτλερ) έως και τις 30 Απριλίου 1945 (ημέρα θανάτου του Χίτλερ) και ανάληψης της διακυβέρνησης από τον Καρλ Νταίνιτς.
Η κυβέρνηση του Χίτλερ μπορεί να χωριστεί σε δυο περιόδους: από τις 30 Ιανουαρίου 1933 μέχρι και τις 27 Ιουνίου 1933 όπου το «Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα» - NSDAP - συν-κυβερνούσε με το «Γερμανικό Εθνικό Λαϊκό Κόμμα», -DNVP -και από τον Ιούλιο του 1933 ως τον Απρίλιο του 1945, όπου η κυβέρνηση είναι μονοκομματική, προϊόν νομοθετικών διαταγμάτων (κυβέρνηση de jure) και όχι εκλογών.
Οι συνεδριάσεις του υπουργικού συμβουλίου άρχισαν να μειώνονται μετά το 1933 - και την «Πράξη Εξουσιοδότησης» που κατάφερε να πάρει ο Χίτλερ από το Ράιχσταγκ και τον πρόεδρο Χίντενμπουργκ, και που ουσιαστικά του έδινε απεριόριστες εξουσιότητες, - ώσπου στο τέλος σταμάτησαν εντελώς. Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι το δίμηνο Φεβρουαρίου - Μαρτίου 1933, το υπουργικό συμβούλιο συνεδρίασε 31 φορές ενώ το αμέσως επόμενο δίμηνο Απριλίου - Μαΐου μόνο 16. Η τελευταία συνάντηση της ολομέλειας του υπουργικού συμβουλίου πραγματοποιήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου του 1938[1]

Η πορεία προς τον σχηματισμό της κυβέρνησηςΕπεξεργασία

 
Φραντς φον Πάπεν (αριστερά), Κουρτ φον Σλάιχερ (δεξιά)

Μετά τα αποτελέσματα των εκλογών της 31ης Ιουλίου 1932 όπου το «Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα» βγήκε μεν πρώτο σε ψήφους αλλά χωρίς αυτοδυναμία, οι διαβουλεύσεις μεταξύ των πολιτικών προσανατολίστηκαν, στην επίτευξη κυβέρνησης συνεργασίας.
Τα κύρια πολιτικά πρόσωπα που συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις ήταν ο Αδόλφος Χίτλερ, ο τότε (διορισμένος από τον πρόεδρο) καγκελάριος, Φραντς φον Πάπεν, ο υπουργός Άμυνας της κυβέρνησης Πάπεν, Κουρτ φον Σλάιχερ και ο πρόεδρος της Γερμανίας, Πάουλ φον Χίντενμπουργκ.
Ο Χίτλερ στα πλαίσια των συνομιλιών του με τον Σλάιχερ, είχε ήδη κάνει γνωστό από τον Αύγουστο του 1932, ότι διεκδικούσε τη θέση του Καγκελάριου για τον ίδιο καθώς και τα υπουργεία Εσωτερικών και Διοίκησης για το κόμμα του, προκειμένου να συμμετάσχει σε μια κυβέρνηση συνεργασίας, ενώ στο Υπουργείο Άμυνας δεχόταν να παραμείνει ο Σλάιχερ.[2]. Ωστόσο, η συμφωνία βρήκε αντίθετο τον πρόεδρο Χίντενμπουργκ που αρνήθηκε να κάνει καγκελάριο τον Χίτλερ.[3]. Ο Σλάιχερ μετέφερε στον Χίτλερ την απόφαση του προέδρου να δεχτεί να προσυπογράψει μόνο τον διορισμό του ως αντι-καγκελάριο σε μια κυβέρνηση φον Πάπεν.
Η πρόταση δεν έγινε δεκτή από τον Χίτλερ. Έτσι, η Γερμανία οδηγήθηκε και πάλι σε εκλογές, στις 6 Νοεμβρίου 1932.

Μετά τα αποτελέσματα των εκλογών, που αν και μείωσαν το ποσοστό των Εθνικοσοσιαλιστών ωστόσο τους έφεραν και πάλι πρώτους, η διαπραγματευτική δύναμη τόσο του φον Πάπεν όσο και του προέδρου Χίντενμπουργκ, εξασθενεί. Ο Χίντενμπουργκ συνεχίζει να αρνείται την πρωθυπουργοποίηση του Χίτλερ, για την οποία μάλιστα αποστέλλει και επίσημη δήλωση στις εφημερίδες. Ο φον Πάπεν διακηρύσσει στο υπουργικό του συμβούλιο ότι προτιμά να εφαρμόσει στρατιωτικό νόμο και να καταργήσει το Ράιχσταγκ παρά να ηττηθεί ξανά από μια δεύτερη άρνηση ψήφου εμπιστοσύνης.[4] Ο Πάπεν τελικά, ύστερα από την πίεση του φον Σλάιχερ και του Χίντενμπουργκ- αντι να κηρύξει στρατιωτικό νόμο, - αναγκάζεται σε παραίτηση στις 17 Νοεμβρίου.
Ο Χίντενμπουργκ στις 3 Δεκεμβρίου 1932 διορίζει πρωθυπουργό τον φον Σλάιχερ.
Ο φον Σλάιχερ θεωρεί ότι η δική του πρωθυπουργία θα μπορούσε να συνασπίσει γύρω του, τους Εθνικοσοσιαλιστές και τα υπόλοιπα εθνικιστικά κόμμα του κοινοβουλίου, αλλά κάνει λάθος. Η κυβέρνηση Σλάιχερ, έχοντας στην ουσία τους ίδιους υπουργούς όπως και η προηγούμενη του φον Πάπεν δεν καταφέρνει να παραγάγει ουσιαστικό έργο. Αν και κάνει μια σημαντική κίνηση για την δημιουργία θέσεων εργασίας μέσω κατασκευής δημοσίων έργων, η κίνηση μένει ημιτελής. Έτσι, δεν καταφέρνει να κερδίσει ούτε τη συμπάθεια του λαού, ούτε των υπουργών του, ούτε πολύ περισσότερο των άλλων κομμάτων. Η συνεχής τάση του για μηχανορραφίες [5]τον κάνει τελικά αντιπαθή και στον μεγάλο του σύμμαχο, τον πρόεδρο Χίντενμπουργκ.[6]
Στις 28 Ιανουαρίου 1933, ο φον Σλάιχερ ζητά από τον πρόεδρο Χίντενμπουργκ να διαλύσει με διάταγμά του το Ράιχσταγκ, προτού προλάβουν τα αντίπαλα κόμματα να καταθέσουν πρόταση μομφής στην κυβέρνησή του.
Οι φήμες που κυκλοφορούσαν στο Βερολίνο ότι ο φον Σλάιχερ ετοιμάζει στρατεύματα για κινηθεί εναντίον του Προέδρου του Ράιχ, οι πιέσεις του φον Πάπεν αλλά και η καθαρή προτίμηση των στρατιωτικών ηγετών στον Χίτλερ, έκαναν τελικά τον Χίντενμπουργκ να αλλάξει γνώμη και να διορίσει τον Χίτλερ, Καγκελάριο, στις 30 Ιανουαρίου 1933.

Το κυβερνητικό σχήμα της 30ης ΙανουαρίουΕπεξεργασία

Σε μια λιτή τελετή που έγινε στο Προεδρικό μέγαρο το απόγευμα της 30ης Ιανουαρίου 1933 ο Χίντεμπουργκ έχρισε τον Αδόλφο Χίτλερ επικεφαλής της κυβέρνησης. Το «Εθνικοσιαλιστικό κόμμα» (NSDAP) συμμετείχε με ακόμα δύο πρόσωπα, τον Βίλχελμ Φρικ που έλαβε το αξίωμα του Υπουργού των Εσωτερικών και τον Χέρμαν Γκαίρινγκ που έγινε Υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου.
Το «Γερμανικό Εθνικό Λαϊκό Κόμμα» (DNVP) ανέλαβε τα Υπουργεία Δικαιοσύνης, Οικονομικών και Επισιτισμού και Γεωργίας ενώ το υπόλοιπο υπουργικό συμβούλιο απαρτιζόταν από μέλη της προηγούμενης κυβέρνησης Σλάιχερ.
Αυτή η κυβερνητική σύνθεση διήρκεσε μέχρι τον Ιούνιο του 1933 περίπου, όταν το DNVP αυτο-διαλύθηκε και τα μέλη της κυβέρνησης είτε αποχώρησαν είτε προσχώρησαν στο NSDAP και συνέχισαν την πολιτική τους καριέρα.

Οι πρώτες κινήσεις της νέας κυβέρνησηςΕπεξεργασία

Την 1η Φεβρουαρίου 1933 - δυο μέρες μετά την όρκιση της νέας κυβέρνησης - ο Χίτλερ ζητά και ο Χίντενμπουργκ αποδέχεται - την διάλυση του Κοινοβουλίου με σκοπό να διεξαχθούν νέες εκλογές. Κατά την διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας που μόλις αρχίζει το NSDP χρησιμοποιεί για πρώτη φορά ευρέως, τις δυνατότητες προπαγάνδας που του δίνουν οι τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εμφανίσεις και ομιλίες.

Στις 20 Φεβρουαρίου λαμβάνει χώρα στο γραφείο του Χέρμαν Γκαίρινγκ στο Ράιχσταγκ μια μυστική συνάντηση μεταξύ του Χίτλερ και σημαντικών παραγόντων της γερμανικής επιχειρηματικής ελίτ. Μεταξύ των 25 συμμετεχόντων βρίσκονται ο τότε πρόεδρος της «Τράπεζας του Ράιχ», (Reichsbank) Χιάλμαρ Σαχτ, ο μεγαλοβιομήχανοι Γκούσταφ Κρουπ φον Μπόλεν ουντ Χάλμπαχ και Albert Vögler. Ο Χίτλερ τους παρουσιάζει το πολιτικό του πρόγραμμα και ζητά την συμπαράστασή τους. Οι εκπρόσωποι των μεγαλο-επιχειρηματιών εκτός από την συμπαράστασή τους δωρίζουν και στο κόμμα του, 3.000.000 μάρκα για τις ανάγκες του προεκλογικού αγώνα.[7]

 
ο Μαρίνους βαν ντερ Λούμπε, εν μέσω αστυνομικών

Το βράδυ της 27ης Φεβρουαρίου 1933 ξεσπά πυρκαγιά στο κτίριο του Γερμανικού Κοινοβουλίου (Ράιχσταγκ). Αμέσως συλλαμβάνεται ως υπεύθυνος ο νεαρός Ολλανδός κομμουνιστής Μαρίνους βαν ντερ Λούμπε. Παράλληλα με τον βαν ντερ Λούμπε, συλλαμβάνονται πολλά μέλη του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος (KPD) και αρκετοί Εβραίοι. Την επόμενη ακριβώς μέρα, στις 28 Φεβρουαρίου ο Χίντενμπουργκ - υπό την πίεση του Χίτλερ και των γεγονότων - υπογράφει το «Προεδρικό Διάταγμα για την ασφάλεια του κράτους και των πολιτών» (διάταγμα που έμεινε γνωστό ως «Διάταγμα του εμπρησμού του Ράιχσταγκ» σύμφωνα με το οποίο ενισχύονται οι αστυνομικές εξουσίες ενώ παράλληλα περιορίζονται οι ελευθερίες του Τύπου αλλά και οι ατομικές ελευθερίες. Με βάση αυτό το διάταγμα, συλλαμβάνεται -στις 3 Μαρτίου- και ο γενικός γραμματέας του κομμουνιστικού κόμματος, Έρνστ Τέλμαν.[8]
Στις 5 Μαρτίου διενεργούνται οι εκλογές που αν και βγάζουν και πάλι πρώτο κόμμα το NSDP, ωστόσο δεν του δίνουν αυτοδυναμία.

Σύνθεση της κυβέρνησηςΕπεξεργασία

Υπουργείο Υπουργός Χρονική περίοδος Κόμμα
Καγκελάριος Αδόλφος Χίτλερ 30 Ιανουαρίου 1933 – 30 Απριλίου 1945 NSDAP
Αντικαγκελάριος Φραντς φον Πάπεν 30 Ιανουαρίου 1933 – 7 Αυγούστου 1934 Ανεξάρτητος
Χέρμαν Γκαίρινγκ 10 Φεβρουαρίου 1941 – 23 Απριλίου 1945 NSDAP
Υπουργείο Εξωτερικών Κόνσταντιν φον Νόιρατ 30 Ιανουαρίου 1933 – 4 Φεβρουαρίου 1938 Ανεξάρτητος - Μέλος της προηγούμενης «κυβέρνησης Σλάιχερ»
(μέλος του NSDAP από το 1937)
Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ 4 Φεβρουαρίου 1938 – 30 Απριλίου 1945 NSDAP
Υπουργείο Εσωτερικών Βίλχελμ Φρικ 30 Ιανουαρίου 1933 – 24 Αυγούστου 1943 NSDAP
Χάινριχ Χίμλερ 24 Αυγούστου 1943 – 29 Απριλίου 1945
Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας Γιόχαν Λούντβιχ Γκραφ Σβερίν φον Κρόζιγκ 30 Ιανουάριος 1933 – 30 Απρίλιος 1945 Ανεξάρτητος - Μέλος της προηγούμενης «κυβέρνησης Σλάιχερ»
(μέλος του NSDAP από το 1937)
Υπουργείο Δικαιοσύνης Φραντς Γκύρτνερ 30 Ιανουαρίου 1933 – 29 Ιανουαρίου 1941 DNVP - Μέλος της προηγούμενης «κυβέρνησης Σλάιχερ»
(μέλος του NSDAP από το 1937)
Φραντς Σλέγκελμπεργκερ 29 Ιανουαρίου 1941 – 24 Αυγούστου 1942 NSDAP
Όττο Γκέοργκ Τίρακ 24 Αυγούστου 1942 – 30 Απριλίου 1945
Υπουργείο Άμυνας (από το 1935 μετονομάστηκε σε Υπουργείο Πολέμου) Βέρνερ φον Μπλόμπεργκ 30 Ιανουαρίου 1933 – 5 Φεβρουαρίου 1938 Ανεξάρτητος
Βίλχελμ Κάιτελ (σαν αρχηγός της Βέρμαχτ) 5 Φεβρουάριος 1938 – 30 Απρίλιος 1945
Υπουργείο Οικονομικών Άλφρεντ Χούγκενμπεργκ 30 Ιανουαρίου 1933 – 29 Ιουνίου 1933 DNVP
Κουρτ Σμιτ 29 Ιουνίου 1933 – 3 Αυγούστου 1934 NSDAP
Χιάλμαρ Σαχτ 3 Αύγουστος 1934 – 26 Νοέμβριος 1937 Ανεξάρτητος (μέλος του NSDAP από το 1937)
Χέρμαν Γκαίρινγκ 26 Νοεμβρίου 1937 – 15 Ιανουαρίου 1938 NSDAP
Βάλτερ Φουνκ 5 Φεβρουάριος 1938 – 30 Απρίλιος 1945
Υπουργείο Επισιτισμού και Γεωργίας Άλφρεντ Χούγκενμπεργκ 30 Ιανουαρίου 1933 – 29 Ιουνίου 1933 DNVP
Ρίχαρντ Βάλτερ Νταρέ 29 Ιουνίου 1933 – 23 Μαΐου 1942 NSDAP
Χέρμπερτ Μπάκε 23 Μαΐου 1942 – 30 Απριλίου 1945
Υπουργείο Εργασίας Φραντς Ζέλτε 30 Ιανουαρίου 1933 – 30 Απριλίου 1945 Στάλχελμ
(από τον Απρίλιο του 1933 έγινε μέλος του NSDAP)
Υπουργείο Ταχυδρομείων Πάουλ Φράιχερ φον Ελτς-Ρύμπεναχ 30 Ιανουαρίου 1933 – 2 Φεβρουαρίου 1937 Μέλος της προηγούμενης «κυβέρνησης Σλάιχερ»
Βίλχελμ Ονεζόργκε 2 Φεβρουάριος 1937 – 30 Απρίλιος 1945 NSDAP
Υπουργείο Μεταφορών Πάουλ Φράιχερ φον Ελτς-Ρύμπεναχ 30 Ιανουαρίου 1933 – 2 Φεβρουαρίου 1937 Μέλος της προηγούμενης κυβέρνησης Σλάιχερ
Γιούλιους Ντόρπμυλερ 2 Φεβρουαρίου 1937 – 30 Απριλίου 1945 Ανεξάρτητος (μέλος του NSDAP από το 1941)
Υπουργείο Λαϊκής Διαφώτισης και Προπαγάνδας Γιόζεφ Γκαίμπελς 13 Μαρτίου 1933 – 30 Απριλίου 1945 NSDAP
Υπουργείο Αεροπορίας Χέρμαν Γκαίρινγκ 5 Μαΐου 1933 – 23 Απριλίου 1945 NSDAP
Υπουργείο Επιστημών, Παιδείας και Πολιτισμού Μπέρνχαρντ Ρουστ 1 Μαΐου 1934 – 30 Απριλίου 1945 NSDAP
Υπουργείο Εκλλησιαστικών υποθέσεων Χαννς Κερρλ 16 Ιουλίου 1935 – 15 Δεκεμβρίου 1941 NSDAP
Χέρμαν Μους 15 Δεκεμβρίου 1941 – 30 Απριλίου 1945
Υπουργείο Εξοπλισμού και Πυρομαχικών
(από το 1943 μετονομάστηκε σε Υπουργείο Εξοπλισμών και Πολεμικής παραγωγής)
Φριτς Τοτ 17 Μαρτίου 1940 – 8 Φεβρουαρίου 1942 NSDAP
Άλμπερτ Σπέερ 8 Φεβρουαρίου 1942 – 30 Απριλίου 1945
Υπουργείο Κατεχόμενων Ανατολικών Περιφερειών Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ 17 Νοεμβρίου 1941 – 30 Απριλίου 1945 NSDAP
Υπουργείο Άνευ Χαρτοφυλακίου Χέρμαν Γκαίρινγκ 30 Ιανουάριος 1933 – 27 Απρίλιος 1933 NSDAP
Ερνστ Ρεμ 1 Δεκέμβριος 1933 – 1 July 1934
Ρούντολφ Ες 1 December 1933 – 10 May 1941
Χαννς Κερρλ 16 April 1934 – 16 July 1935
Χανς Φρανκ 19 Δεκεμβρίου 1934 – 30 Απριλίου 1945
Χιάλμαρ Σαχτ 26 Νοεμβρίου 1937 – 22 Ιανουαρίου 1943
Όττο Μάισνερ 1 Δεκεμβρίου 1937 – 30 Απριλίου 1945
Χανς Λάμερς 1 Δεκεμρίου 1937 – 30 Απριλίου 1945
Άρτουρ Ζάις-Ίνκβαρτ 1 Μαΐου 1939 – 30 Απριλίου 1945
Μάρτιν Μπόρμαν 12 Μαΐου 1941 – 30 Απριλίου 1945
Βίλχελμ Φρικ 24 Αυγούστου 1943 – 30 Απριλίου 1945
Konstantin Hierl 24 Αυγούστου 1943 – 30 Απριλίου 1945

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Richard J. Evans: " The Third Reich in Power ", εκδ. Penguin Books, σελ. 645
  2. John Wheeler-Bennett: "The Nemesis of Power", εκδ.Macmillan, Λονδίνο, 1967,σελ. 257
  3. ομοίως, σελ.257-258
  4. Henry Ashby Turner: "Hitler's Thirty Days to Power: January 1933". 1996, σελ. 19
  5. Ο Χέρμαν Γκαίρινγ είχε πει σχετικά: «Κάθε καγκελάριος που έχει στο πλευρό του τον Χερ φον Σλάιχερ πρέπει να περιμένει ότι θα βυθιστεί αργά ή γρήγορα από την τορπίλη του. Ο στρατηγός θα έπρεπε να γίνει ναύαρχος καθώς η στρατιωτική ιδιοφυία του βασίζεται στον τορπιλισμό των πολιτικών φίλων του κάτω από το νερό».http://www.historical-quest.com/arxeio/20os-aionas-kosmos/620-kurt-von-schleicher-franz-von-papen.html
  6. Edgar Feuchtwanger:"From Weimar to Hitler", εκδ. Macmillan, 1993, σελ. 313.
  7. https://www.dhm.de/lemo/jahreschronik/1933
  8. https://www.tovima.gr/2015/03/02/culture/timwntas-ton-ernst-telman/