Άνοιγμα κυρίου μενού

Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου 1910


Η Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου 1910 (Οκτώβριος 1910Φεβρουάριος 1915) αντικατέστησε την κυβέρνηση του Στέφανου Δραγούμη, εδραιώνοντας την κυριαρχία του Ελευθέριου Βενιζέλου στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας.
Ο Βενιζέλος, νικητής μιας σειράς εκλογικών αναμετρήσεων, καθιερώθηκε ως ο αρχηγός του "ανορθωτικού κινήματος" που ξεκίνησε με το Κίνημα στο Γουδή, πραγματοποιώντας μια σειρά μεταρρυθμίσεων και αλλαγών που "συγχρόνισε" την Ελλάδα με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη. Όπως έγραψε και η εφημερίδα «Πατρίς» στις 10 Αυγούστου του 1910, εκφράζοντας τις προσδοκίες του ελληνικού λαού : ««Μια επανάστασις συνετελέσθη, όχι του στρατού πλέον, αλλά του λαού. Του κυριάρχου. Επανάστασις ειρηνική...». «...Ο Βενιζέλος είναι σύμβολον, είναι μια ιδέα. Ο Αντικομματισμός είναι η ελπίς της Αναγεννήσεως....»[3] Το ίδιο περίπου πίστευε και ο βασιλιάς, όταν αποφάσισε να τον διορίσει αρχηγό της νέας κυβέρνησης :«...Δικαίως ή αδίκως, δεν το εξετάζω, εκπροσωπεί σήμερον την ιδέα της αναγεννήσεως, και επ' αυτού στηρίζει όλος ο κόσμος (εκτός της Βουλής) βεβαίως τας ελπίδας της σωτηρίας του τόπου από την αναρχίαν και την κακοδαιμονίαν, εις την οποίαν περιήλθομεν. Εάν ο Βασιλεύς καλέση τον Βενιζέλον εις την αρχήν, ο κόσμος όλος θα φωνάξει: εύγε, ο Βασιλεύς είναι υπέρ της ανορθώσεως και ποθεί την διόρθωσιν των κακώς κειμένων...».[4]

Πρώτη Κυβέρνηση Βενιζέλου
Royal Coat of Arms of Greece (1863-1936).svg
Βασιλευομένη Δημοκρατία
ElefteriosVenizelos--balkancockpitpol00pric 0231.png
Ημερομηνία σχηματισμού6 Οκτωβρίου 1910
Ημερομηνία διάλυσης20 Φεβρουαρίου 1915
Πρόσωπα και δομές
Επικεφαλής της κυβέρνησηςΕλευθέριος Βενιζέλος
Αρχηγός κράτουςΓεώργιος Α΄ της Ελλάδας
Κωνσταντίνος Α΄ της Ελλάδας
Κατάσταση στο νομοθετικό σώμακυβέρνηση πλειοψηφίας
Ιστορία
ΕκλογέςΕλληνικές βουλευτικές εκλογές Νοεμβρίου 1910 (Αναθεωρητική)
Ελληνικές βουλευτικές εκλογές 1912
Θητεία νομοθετικού σώματος1 Σεπτεμβρίου 1910 - 21 Δεκεμβρίου 1911 (Διπλή Αναθεωρητική Βουλή)
19 Μαΐου 1912 - 3 Ιουνίου 1914 (ΙΘ΄ κοινοβουλευτική περίοδος)[1]
ΠροϋπολογισμοίΠροϋπολογισμός 1911 (για το οικονομικό έτος 1912): Έξοδα: 143.618,645 δρχ.
Έσοδα: 142.443,113[2]
ΠροηγούμενηΚυβέρνηση Στέφανου Δραγούμη 1910
ΔιάδοχηΚυβέρνηση Δημητρίου Γούναρη 1915
Η κηδεία του βασιλιά Γεωργίου, 20 Μαρτίου 1913, σε λιθογραφία της εποχής


σύνθεση υπουργικού συμβουλίου Οκτώβριος - Νοέμβριος 1910Επεξεργασία

Μετά την παραίτηση της κυβέρνησης Δραγούμη, και αφού ο βασιλιάς πρότεινε το σχηματισμό νέας κυβέρνησης στον τότε Πρόεδρο της Βουλής, Κωνσταντίνος Έσσλιν, ο οποίος δεν κατάφερε να την σχηματίσει, όρισε πρωθυπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, δίνοντάς του εν λευκώ την απόφαση για διάλυση της Αναθεωρητικής Βουλής, που είχε απαιτήσει ο Βενιζέλος προκειμένου να αναλάβει την πρωθυπουργία.[5] Έτσι, στις 6 Οκτωβρίου ορίστηκε πρωθυπουργός.


- στις 18 Οκτωβρίου 1910 ανέλαβε ο Ιωάννης Γρυπάρης
  • «Επί των Εσωτερικών υπουργός»: Εμμανουήλ Ρέπουλης
  • «Επί των Οικονομικών υπουργός»: Λάμπρος Κορομηλάς
  • «Επί των Στρατιωτικών υπουργός»: Ελευθέριος Βενιζέλος
  • «Επί της Δικαιοσύνης υπουργός»: Νικόλαος Δημητρακόπουλος
  • «Επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας εκπαιδεύσεως υπουργός»: Απόστολος Αλεξανδρής
  • «Επί των Ναυτικών υπουργός»: προσωρινά, Ελευθέριος Βενιζέλος

Ο Βενιζέλος εκλεγμένος βουλευτής Αττικοβοιωτίας , δεν διέθετε τότε κοινοβουλευτική δύναμη (τον ακολουθούσαν μόνο 15 βουλευτές). Παρόλα αυτά, στην συνεδρίαση της 9ης Οκτωβρίου 1910 πήρε ψήφο ανοχής από την Βουλή με 208 υπέρ, 28 κατά και 22 αποχές. Ωστόσο, θεωρώντας την ψήφο ανοχής μη επαρκή, στις 12 Οκτωβρίου διαλύει τη «Διπλή Αναθεωρητική Βουλή» και προκηρύσσει εκλογές για τις 28 Νοεμβρίου του 1910. [6] Οι πολιτικοί αρχηγοί των άλλων κομμάτων ύστερα από πρόταση του Γεωργίου Θεοτόκη, αποφασίζουν λόγω της "αντισυνταγματικότητας" της διαλύσεως της Βουλής, να απέχουν από τις εκλογές. (ο ιστορικός Γεώργιος Ασπρέας ωστόσο, θεωρεί ότι τα παλαιά κόμματα δεν άντεξαν να δώσουν την εκλογική μάχη, μπροστά στο "ρεύμα" του Βενιζέλου, που προμηνούσε την εκλογική τους συντριβή, Ασπρέας, σελ. 166).
Οι εκλογείς ωστόσο, αγνόησαν την αποχή των μεγάλων πολιτικών κομμάτων και σύσσωμοι προσήλθαν στις κάλπες. Μεγάλος νικητής των εκλογών ήταν βέβαια, το νεο-σχηματισθέν κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελ. Βενιζέλου, που σε σύνολο 362 εδρών κατάκτησε τις 307[7]. Ωστόσο, δυναμική εμφάνιση έκανε επίσης και το νέο κόμμα των «Κοινωνιολόγων» ο πρόδρομος των μετέπειτα σοσιαλιστικών και κομμουνιστικών κομμάτων, με την επιρροή του οποίου, η προηγούμενη κυβέρνηση Δραγούμη, είχε ορίσει πρώτη φορά, την Κυριακή αργία.

σύνθεση υπουργικού συμβουλίου Νοέμβριος 1910 - Μάρτιος 1912Επεξεργασία

Η Β' Αναθεωρητική βουλή που προήλθε από αυτές τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1910, ψήφισε το νέο Σύνταγμα, του οποίου η ισχύς άρχισε στις 2 Ιουνίου του 1911.
Μετά την ψήφιση του Συντάγματος ο Βενιζέλος διέλυσε την έκτακτη αναθεωρητική βουλή και προκήρυξε εκλογές προκειμένου να υπάρξει τακτική Βουλή.


σύνθεση υπουργικού συμβουλίου Μάρτιος 1912 - Φεβρουάριος 1915Επεξεργασία

Οι εκλογές έγιναν στις 11 Μαρτίου του 1912 και το κόμμα του βενιζέλου είχε μια ακόμη μεγάλη νίκη, καταλαμβάνοντας τις 146 από τις 181 συνολικά έδρες[8]


- αντικαταστάθηκε στις 29 Απριλίου 1912 και αντικαταστάθηκε προσωρινά, από τον Ελευθέριο Βενιζέλο
- στις 12 Αυγούστου 1912 αναλαμβάνει ο Λάμπρος Κορομηλάς
- αντικαταστάθηκε στις 17 Αυγούστου 1913 από τον Δημήτριο Πανά
- αντικαταστάθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 1913 από τον Γεώργιο Στρέιτ
- αντικαταστάθηκε στις 31 Αυγούστου 1914 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο
- αντικαταστάθηκε στις 18 Μαΐου από τον Κωνσταντίνο Ρακτιβάν
- αντικαταστάθηκε στις 17 Αυγούστου 1912 από τον Αλέξανδρο Διομήδους
- αντικαταστάθηκε 31 Μαΐου 1912 στο υπουργείο που μετονομάστηκε σε «Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας» από τον Ανδρέα Μιχαλακόπουλο
- αντικαταστάθηκε στις 31 Μαΐου από τον Ιωάννη Τσιριμώκο
  • «Επί των Δημοσίων Συγκοινωνιών υπουργός» : Δημήτριος Διαμαντίδης
  • «Επί των Στρατιωτικών υπουργός»: Ελευθέριος Βενιζέλος
  • «Επί των Ναυτικών υπουργός»: προσωρινά, Ελευθέριος Βενιζέλος
- αντικαταστάθηκε στις 31 Μαΐου 1912 από τον Νικόλαο Στράτο
- αντικαταστάθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1913 από τον Κωνσταντίνο Δεμερτζή
- αντικαταστάθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1914 από τον Αθανάσιο Μιαούλη

[9]

Έργο της κυβέρνησηςΕπεξεργασία

Γενικές Διοικήσεις
Στις 28 Φεβρουαρίου 1913 δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ο νόμος 4143, με τον οποίο καθοριζόταν η διοίκηση των νέων περιοχών τις οποίες απέσπασε η Ελλάδα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά την νικηφόρα έκβαση του Α' Βαλκανικού πολέμου.
Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο, τις νέες περιοχές θα διοικούσε τοποτηρητής εκ μέρους της κυβέρνησης, που έφερε τον τίτλο «Γενικός Διοικητής» ή «Γενικός διοικητικός επίτροπος». Ο «Γενικός Διοικητής» διοριζόταν από την κυβέρνηση, με την έκδοση βασιλικού διατάγματος, και κύριο καθήκον του ήταν η επίβλεψη της σωστής λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών. Είχε υπό την δικαιοδοσία του όλες τις διευθύνσεις του δημοσίου τομέα, εκτός του τομέα των Στρατιωτικών, καθώς και την διαχείριση των δημοσίων εσόδων και εξόδων. Σε πρώτη φάση δημιουργήθηκαν η «Γενική Διοίκηση Κρήτης» και η «Γενική Διοίκηση Νήσων Αιγαίου Πελάγους» για να ακολουθήσουν σύντομα η «Γενική Διοίκηση Μακεδονίας» και η «Γενική Διοίκηση Ηπείρου».[10]

Στον στρατιωτικό τομέα, η στρατιωτική αναδιοργάνωση, τα πρώτα βήματα της οποίας έκανε η τελευταία κυβέρνηση του Γεωργίου Θεοτόκη, συνεχίστηκε με πιο γρήγορους ρυθμούς. Ο Διάδοχος Κωνσταντίνος, ανέλαβε και πάλι την αρχιστρατηγία έχοντας όμως πλέον, στο πλευρό του, ως Υπουργό των Στρατιωτικών, τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Γαλλική και αγγλική στρατιωτική αποστολή ήρθε στην Ελλάδα και εκπαίδευσε στις νέες τεχνικές και μεθόδους μάχης και τον στρατό και το ναυτικό. Η επιτυχής αναδιοργάνωση έδωσε σχεδόν αμέσως απτά αποτελέσματα: τις νίκες της Ελλάδας στο Α΄ και στον Β΄ Βαλκανικό πόλεμο.

 
Ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει το Λιτόχωρο, 1912

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΑναφορέςΕπεξεργασία