Κυριακή προσευχή ή Υποδειγματική προσευχή, περισσότερο όμως γνωστή ως Πάτερ Ημών από τις εναρκτήριες λέξεις της, ονομάζεται η κυρίαρχη προσευχή των Χριστιανών.

Η Προσευχή αυτή παραδόθηκε από τον ίδιο τον «Κύριον» Ιησού Χριστό (εξου και ο χαρακτηρισμός «Κυριακή»), στους μαθητές του, όπως αυτή αναφέρεται στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. 6:9-13, σύμφωνα με το ακόλουθο κείμενο:

Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον· καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν· καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ Πονηροῦ,(א, D, B, Z, f1) [ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας (W, K, L, Δ, Θ, f13 ; Διδαχή των Δώδεκα Αποστόλων 8:2, PG 57:282)]. Αμήν.
«Πάτερ Ημών», Codex Sinaiticus, GA 01[1]
«Πάτερ Ημών», Codex Washingtonianus, GA 032
«Πάτερ Ημών», Codex Washington, GA 032[2]
«Πάτερ Ημών», Codex Cyprius, GA 017[3]

Παρά ταύτα η προσευχή αυτή κατά τους πρώτους χρόνους του χριστιανισμού δεν ήταν πλήρως καθιερωμένη ως προσευχή των Χριστιανών. Καθιερώθηκε αργότερα ως πρότυπο όταν πλέον είχε γενικευθεί η Καινή Διαθήκη.

Καθιέρωση πρωινής προσευχήςΕπεξεργασία

Επί Βασιλείας Γεωργίου του Α΄ το «Πάτερ ημών» καθιερώθηκε ως πρωινή προσευχή σ΄ όλα τα σχολεία της επικράτειας καθώς και σ΄ όλους τους στρατιωτικούς σχηματισμούς και πολεμικά πλοία, μετά την ανάκρουση του εωθινού και πριν την έπαρση της σημαίας. Νεότερα και οι ελληνικοί κρατικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί, (ΕΙΡ και ΥΕΝΕΔ) και Κύπρου ξεκινούσαν το πρόγραμμά τους με το «Πάτερ ημών».

ΛειτουργικήΕπεξεργασία

Κατά την τέλεση του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας η «Κυριακή προσευχή» απαγγέλλεται λίγο πριν την κοινωνία των Τιμίων Δώρων και αμέσως μετά την ευχή της μετάληψης την οποία μυστικά αναγιγνώσκει ο ιερέας, η οποία και καταλήγει με την εκφώνηση «Και καταξίωσον ημάς, Δέσποτα, μετά παρρησίας ακατακρίτως …». Αμέσως μετά ακολουθεί το «Πάτερ ημών» μετά το οποίο ο ιερέας απαγγέλλει το δοξαστικό: «Ότι σου εστίν η βασιλεία και η δύναμις και η δόξα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος …».

Σημειώνεται ότι η Κυριακή προσευχή καθιερώθηκε να απαγγέλλεται στο μέρος εκείνο της λειτουργίας το χαρακτηριζόμενο «των πιστών» διότι, κατά τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, μόνο στους πιστούς επιτρέπεται το δικαίωμα να λέγουν την προσευχή αυτή, ακριβώς πριν την Θεία Κοινωνία αιτούμενοι τον πνευματικόν άρτον της ζωής (του σώματος του Κυρίου) .

Το κείμενοΕπεξεργασία

Πρωτότυπο στην Ελληνιστική Κοινή[4]Επεξεργασία

Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς,
ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου·
ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου·
γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς·
τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον·
καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν·
καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ Πονηροῦ,
ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας.
̓Αμήν.

Μετάφραση Νικολάου Ι. Σωτηρόπουλου[5] στη δημοτικήΕπεξεργασία

Ουράνιε πατέρα μας, να δοξάζεται το όνομά σου·
να έρχεται η βασιλεία σου (να βασιλεύεις σε μας, να κυβερνάς τη ζωή μας)·
να γίνεται το θέλημά σου, όπως στον ουρανό, έτσι και στη γη·
το ψωμί μας το αναγκαίο για τη ζωή δώσε μας σήμερα·
και χάρισέ μας τα χρέη μας (τα αμαρτήματά μας), όπως και εμείς χαρίζουμε στους χρεώστες μας (σ’ όσους αμάρτησαν σε μας).
Και να μην επιτρέψεις να υποκύψουμε σε πειρασμό, αλλά γλύτωσε μας από τον Πονηρό.
Διότι δική σου (και όχι του Πονηρού) είναι η βασιλική εξουσία και η δύναμη και η ισχύς στους αιώνες.
Αμήν.

Μετάφραση Βάμβα στη δημοτική[6]Επεξεργασία

Πάτερ ημών, ο εν τοις ουρανοίς, αγιασθήτω το όνομά σου,
ελθέτω η βασιλεία σου,
γεννηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ, και επί της γής.
Τον άρτον ημών τον επιούσιον, δος εις ημάς σήμερον,
και συγχώρησον εις ημάς τας αμαρτίας ημών, καθώς και ημείς συγχωρούμεν εις τους αμαρτάνοντας εις ημάς,
και μη φέρης ημάς εις πειρασμόν, αλλά ελευθέρωσον ημάς από του πονηρού.
Διότι σου είναι η βασιλεία και η δύναμις και η δόξα εις τους αιώνας.
Αμήν.

Μετάφραση Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας[7] στη δημοτικήΕπεξεργασία

Πατέρα μας, που βρίσκεσαι στους ουρανούς, κάνε να σε δοξάσουν όλοι ως Θεό,
να έρθει η βασιλεία σου·
να γίνει το θέλημά σου και από τους ανθρώπους, όπως γίνεται από τις ουράνιες δυνάμεις.
Δώσε μας σήμερα τον απαραίτητο για τη ζωή μας άρτο.
Και χάρισέ μας τα χρέη των αμαρτιών μας, όπως κι εμείς τα χαρίζουμε στους δικούς μας οφειλέτες.
Και μη μας αφήσεις να πέσουμε σε πειρασμό, αλλά γλίτωσέ μας από τον Πονηρό.
Γιατί σ’ εσένα ανήκει παντοτινά η βασιλεία, η δύναμη και η δόξα.
Αμήν.

Βιβλιογραφικές σημειώσειςΕπεξεργασία

  1. «Manuscript GA 01 - CSNTM». www.csntm.org. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2020. 
  2. «Manuscript GA 032 - CSNTM». www.csntm.org. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2020. 
  3. «Manuscript GA 017 - CSNTM». www.csntm.org. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2020. 
  4. «Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος». www.apostoliki-diakonia.gr. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2020. 
  5. «Η Καινή Διαθήκη. Νικόλαος Σωτηρόπουλος.pdf». www.docdroid.net (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2020. 
  6. «Ματθαίος, Κεφάλαιο 6, Κείμενο Βάμβα | Αγία Γραφή | Newlife4you.gr». www.newlife4you.gr. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2020. 
  7. «Global.Bible». greek.global.bible. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2020.