Κωνσταντίνος Μερκουρίου

Έλληνας φιλόλογος, συνεργάτης των Ναζί, διορισμένος κατοχικός Δήμαρχος

Ο Κωνσταντίνος Μερκουρίου (1864 - 28 Μαΐου 1951) ήταν Έλληνας φιλόλογος και συνεργάτης των Ναζί επί Γερμανικής Κατοχής. Διετέλεσε διορισμένος Δήμαρχος Θεσσαλονίκης (1937-1941) αρχικά από τη Δικτατορία Μεταξα και ακολούθως διορισμένος Δήμαρχος από το ναζιστικό κατοχικό καθεστώς (1941-1943) με αντισημιτική δράση ενώ δεν έλαβε καμία πρωτοβουλία για την αποτροπή των μαζικών εκτελέσεων Ελλήνων από τις ναζιστικές αρχές κατοχής.[1][2][3][4][5]

Κωνσταντίνος Μερκουρίου
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Κωνσταντίνος Μερκουρίου (Ελληνικά)
Γέννηση1864
Θεσσαλονίκη
Θάνατος28  Μαΐου 1951
Θεσσαλονίκη
Χώρα πολιτογράφησηςΕλλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Μητρική γλώσσαΕλληνικά
Ομιλούμενες γλώσσεςΕλληνικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταφιλόλογος
πολιτικός της τοπικής αυτοδιοίκησης
ΕργοδότηςΑριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτική ιδεολογίαΝαζισμός
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΔήμαρχος Θεσσαλονίκης (1937–1941)
Δήμαρχος Θεσσαλονίκης (1941–1943)

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε το 1864. Εξελέγη Δημοτικός Σύμβουλος Θεσσαλονίκης στις εκλογές του 1934. Ο λογοτέχνης Γεώργιος Βαφόπουλος (που διετέλεσε πρακτικογράφος στον δήμο Θεσσαλονίκης) κατέγραψε σε βιβλίο του την αδράνεια, την αδιαφορία και τη νωχελικότητα του Μερκουρίου κατά τις συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου.[6][7]

Στις 23 Μαρτίου 1937 ο δημοκρατικά εκλεγμένος Δημάρχος Ν. Μάνος παύθηκε από την δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά. Η Δικτατορία Μεταξά απομάκρυνε όλους τους αιρετούς δημάρχους από τις μεγάλες πόλεις και διόριζε χωρίς εκλογές δημάρχους προσκείμενους στο καθεστώς. Στη θέση του Δημάρχου Θεσσαλονίκης διορίστηκε ο Μερκουρίου το ίδιο έτος που ήταν συνταξιούχος καθηγητής φιλολογίας.[8][9][10]

Συνεργάτης των ΝαζίΕπεξεργασία

Οι Ναζί εισήλθαν στη Θεσσαλονίκη το πρωί της 9ης Απριλίου 1941. Στην επίσημη παράδοση της πόλης, που έγινε στην οδό Μοναστηρίου, ο δήμαρχος Κωνσταντίνος Μερκουρίου, προσφωνώντας τον επικεφαλής γερμανό στρατηγό, εξέφραζε την πεποίθηση ότι με τους ναζί κατακτητές στη Θεσσαλονίκη «η εν γένει ασφάλεια και η ησυχία αυτής θα είναι εγγυημέναι και ο βίος των πολιτών ομαλός και άνετος». [11][12][13][14][15]

Ο Μερκουρίου και ο τότε κατοχικός γενικός διοικητής της Μακεδονίας Σιμωνίδης ζήτησαν από τη γερμανική διοίκηση την απαλλοτρίωση ολόκληρου του εβραϊκού νεκροταφείου της πόλης.[16] Επίσης, εξέδωσε σύσταση με σχετικό σχεδιάγραμμα για το πώς πρέπει να βαδίζουν οι Έλληνες στους δρόμους και τα πεζοδρόμια, ώστε να μην ενοχλούν τους Ναζί.[17] Ακόμη εκδόθηκαν από τον Οκτώβριο διαταγές απαγόρευσης των πομπών και των συγκεντρώσεων ώστε, όταν πλησίαζε η εορτή του Αγίου Δημητρίου, να αποφευχθεί η λιτανεία της εικόνας του πολιούχου της Θεσσαλονίκης (ώστε να μην μετατραπεί σε αντιναζιστική διαδήλωση).[18][19] Ως Δήμαρχος δεν έλαβε καμία πρωτοβουλία ούτε επίσημη ούτε ανεπίσημη για την αποτροπή των μαζικών εκτελέσεων Ελλήνων από τις ναζιστικές αρχές κατοχής.[20][21]

Διαχείριση ναζιστικού παρελθόντοςΕπεξεργασία

Το 1970 το χουντικό Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης έδωσε το όνομά του σε οδό στην περιοχή Ντεπώ.[22] Έχει ζητηθεί η απαλοιφή του ονόματος της οδού από πολίτες και δημοτικούς συμβούλους.[23][24][25][26]

Το 2014 αποκαθηλώθηκαν προσωρινά τα πορτρέτα των δημάρχων Κ. Μερκουρίου και Γ. Σερεμέτη καθώς ήταν διορισμένοι από το ναζιστικό καθεστώς. Το 2015 - που τα πορτρέτα είχαν ήδη επανέλθει - η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης εξέφρασε με ανακοίνωση τη λύπη της για την μη-οριστική αποκαθήλωση των πορτρέτων των ατόμων που υπηρέτησαν το αξίωμα του δημάρχου Θεσσαλονίκης κατά τη ναζιστική κατοχή.[27][28][29]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Εφημερίδα των Συντακτών, Ξεκρεμούν τους διορισμένους, Απόστολος Λυκεσάς, 09.06.2015
  2. Στις ΗΠΑ αποκαλύπτουν τους ναζί τους. Εδώ τους τιμούμε, 30 Οκτωβρίου 2014, www.avgi.gr
  3. Οι δοσίλογοι της Θεσσαλονίκης - Η εκμετάλλευση των περιουσιών των Εβραίων, ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ WEB, 19.3.2017
  4. ΕΓΓΡΑΦΑ-ΦΩΤΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ: Η μαύρη ιστορία της Θεσσαλονίκης, Ελευθεροτυπία, 13 Μαρτίου 2014
  5. ΕΓΓΡΑΦΑ-ΦΩΤΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ: Η μαύρη ιστορία της Θεσσαλονίκης, Ελευθεροτυπία, 13 Μαρτίου 2014
  6. Στην Θεσσαλονίκη προτείνεται ένα νέο πρότυπο ονοματοδοσίας οδών της πόλεως, 10/01/2019, anixneuseis.gr
  7. « Ο Μερκουρίου πάνω στο κορύφωμα των πιο ζωηρών συζητήσεων του Δημοτικού Συμβουλίου, ξυπνούσε ξαφνικά από το λαγοκοίμισμά του, και διατύπωνε, δεν ξέρω για ποσοστή φορά, το αίτημά του για την κατασκευή της οδού Αγίου Ελευθερίου. Κ΄ ύστερα πάλι έριχνε το κεφάλι του πάνω στο στήθος και ξυπνούσε στην επόμενη συνεδρίαση, για ν΄ ακούσει, κατά την ανάγνωση των πρακτικών, αν σωστά είχε διατυπωθεί η πρότασή του». Γεώργιος Βαφόπουλος, Σελίδες αυτοβιογραφίας Ε’· Ύστερα από δεκαεπτά χρόνια. Θεσσαλονίκη Παρατηρητής, 1991, σελ.84-86.
  8. Η κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί, ethniki-antistasi-dse.gr
  9. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΕΡΚΟΥΡΙΟΥ, Ε.Μ.Σ.
  10. Στο φως τα σκοτεινά μυστικά της Θεσσαλονίκης: Πώς εξόντωσαν τους Εβραίους της πόλης, ΕΘΝΟΣ
  11. Η κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί, ethniki-antistasi-dse.gr
  12. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΕΡΚΟΥΡΙΟΥ, Ε.Μ.Σ.
  13. Στο φως τα σκοτεινά μυστικά της Θεσσαλονίκης: Πώς εξόντωσαν τους Εβραίους της πόλης, ΕΘΝΟΣ
  14. H μέρα που οι ναζί εισέβαλαν στη Θεσσαλονίκη, dailythess.gr, 9 Απριλίου 2019
  15. Οι «άγιοι» κατοχικοί δήμαρχοι, www.avgi.gr, 15 Απριλίου 2014
  16. ΕΓΓΡΑΦΑ-ΦΩΤΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ, Του ΣΑΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ, 13 Μαρτίου 2014, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
  17. Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΈΝΟΧΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΑΡΠΑΓΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΪΚΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΩΝ, ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ
  18. Η μέρα που οι ναζί εισέβαλαν στη Θεσσαλονίκη, dailythess.gr, 9 Απριλίου 2019
  19. Θεσσαλονίκη – Άουσβιτς/Μπιρκενάου 77 χρόνια μετά: Μνήμη, διεκδίκηση, δικαίωση, 15 Μαρτίου 2020, dailythess.gr
  20. Η μέρα που οι ναζί εισέβαλαν στη Θεσσαλονίκη, dailythess.gr, 9 Απριλίου 2019
  21. Θεσσαλονίκη – Άουσβιτς/Μπιρκενάου 77 χρόνια μετά: Μνήμη, διεκδίκηση, δικαίωση, 15 Μαρτίου 2020, dailythess.gr
  22. Θεσσαλονίκη, Εβραίοι και Βρυκόλακες, της Ελένης Καρασαββίδου, 17/03/2014
  23. Συμβολική μετονομασία οδού της πόλης, 30/10/2012, Τύπος Θεσσαλονίκης
  24. Αλλάζει όνομα δρόμος της Θεσσαλονίκης, 29/10/2012, karfitsa.gr
  25. Δείτε το VIDEO από τη συμβολίκη μετονομασία της οδού Κωνσταντίνος Μερκουρίου, Thestival,
  26. Φασίστες, πατριδοκάπηλοι και ολίγον Βούρος, 4/11/2019, Η ΕΠΟΧΗ[νεκρός σύνδεσμος]
  27. Κατέβηκαν τα πορτραίτα των δωσίλογων, 11/04/2014, www.alterthess.gr
  28. Εφημερίδα των Συντακτών, Ξεκρεμούν τους διορισμένους, Απόστολος Λυκεσάς, 09.06.2015
  29. ΕΓΓΡΑΦΑ-ΦΩΤΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ: Η μαύρη ιστορία της Θεσσαλονίκης, Ελευθεροτυπία, 13 Μαρτίου 2014