Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο Μανώλης Μανωλέας (1903-1944) (πραγματικό όνομα: Αντώνης Κρητικός, ψευδώνυμο: Σάμος, Ατσίγγανος) ήταν ανώτερο στέλεχος του ΚΚΕ και βουλευτής Πειραιά του ΚΚΕ το 1932 και το 1936. Επί Δικτατορίας Μεταξά φυλακίστηκε στην Κέρκυρα στην Ακτίνα Θ', υπέγραψε δήλωση και μετατράπηκε σε πράκτορα των αρχών ασφαλείας. Στη διάρκεια της Κατοχής συνεργάστηκε με τους Γερμανούς, ανέλαβε ηγετικές θέσεις στον αντικομμουνιστικό αγώνα των κατοχικών κυβερνήσεων και εκτελέστηκε από την ΟΠΛΑ το 1944.

Μανώλης Μανωλέας
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση 1903
Καρδαμύλη Μεσσηνίας
Θάνατος 1944
Καλλιθέα Αττικής
Συνθήκες θανάτου ανθρωποκτονία
Χώρα πολιτογράφησης Ελλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες Νέα ελληνική γλώσσα
Σπουδές Κομμουνιστικό Πανεπιστήμιο Εργαζομένων της Ανατολής
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα πολιτικός
συνδικαλιστής
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/Κίνημα Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και Παλλαϊκό Μέτωπο
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα μέλος της Βουλής των Ελλήνων (εκλογική περιφέρεια Πειραιά)

Πίνακας περιεχομένων

Τα Κομμουνιστικά χρόνιαΕπεξεργασία

Ο Μανωλέας γεννήθηκε στην Καρδαμύλη το 1903. Στις αρχές της δεκαετίας του '20 εντάχθηκε στην ΟΚΝΕ και το ΚΚΕ και το 1925 εκλέχθηκε Πρόεδρος των Ναυπηγοξυλουργών της Καλαμάτας. Κατά τα χρόνια 1926-1927 διετέλεσε Γραμματέας του Εργατικού Κέντρου του Γυθείου. Το 1929 η δράση του μετατέθηκε στον Πειραιά όπου ανέλαβε βασικές καθοδηγητικές θέσεις. Το 1932 εκλέχθηκε για πρώτη φορά βουλευτής του ΚΚΕ στον Πειραιά με το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών (ΕΜΕΑ) και το 1934 ήταν υποψήφιος δήμαρχος Πειραιά.

Ένα χρόνο αργότερα ταξίδεψε στην ΕΣΣΔ όπου σπούδασε στην κομματική σχολή στη Μόσχα ΚΟΥΤΒ, το Κομμουνιστικό Πανεπιστήμιο Εργαζομένων της Ανατολής. Το 1935 επέστρεψε στην Ελλάδα, και τέθηκε εκ νέου υποψήφιος του ΚΚΕ στον Πειραιά, όπου ξαναεκλέχθηκε στις εκλογές του 1936 με το Παλλαϊκό Μέτωπο. Ο Μανωλέας ήταν τόσο δημοφιλής στον Πειραιά, που ο πειραιώτικος λαός προτίμησε εκείνον ως βουλευτή και όχι τον ίδιο το Γενικό Γραμματέα Νίκο Ζαχαριάδη που τελικά δεν εκλέχθηκε. Εξάλλου τα μέλη του ΚΚΕ στον Πειραιά ήταν γνωστά ως οι Μανώληδες. Λίγο μετά την εκλογή του εγκαθιδρύθηκε η μεταξική δικτατορία που τον συνέλαβε.

Στις φυλακές της ΚέρκυραςΕπεξεργασία

Ο Μανωλέας ήταν από τα πρώτα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ που συνέλαβε το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Εκτοπίστηκε αρχικά στην Ανάφη, στη συνέχεια μεταφέρθηκε στις φυλακές της Αίγινας και τελικά φυλακίστηκε στην Κέρκυρα, στην απομόνωση της Ακτίνας Θ' μαζί με τον Ζαχαριάδη. Τον Δεκέμβρη του 1938 στην Κέρκυρα υπέγραψε δήλωση μετανοίας και αποκήρυξης του Κομμουνισμού και αποφυλακίστηκε. Σημαντικό ρόλο στην απόφασή του αυτή έπαιξε ο φριχτός θάνατος από βασανιστήρια λίγες μέρες πριν του Χρήστου Μαλτέζου.[1]

O Νίκος Ζαχαριάδης έγραψε για τον θάνατο του Μαλτέζου και τη δήλωση του Μανωλέα[2]:

"Στις 22 Νοέμβρη 1938, εδώ στην Κέρκυρα ένας ήρωας, ο Χρήστος Μαλτέζος πέθανε. Και ένας προδότης ο Μανωλέας έκανε δήλωση. Συμβολική σύμπτωση. Αναδείχνοντας τέτοιους ήρωες και ξεκαθαρίζοντας τέτοιους προδότες, το ΚΚΕ στέρεα, ακλόνητα, αποφασιστικά βαδίζει προς τη νίκη, παρ' όλες τις δυσκολίες, τις θυσίες και τις προδοσίες."

Πράκτορας της Ασφάλειας και αντικομμουνιστήςΕπεξεργασία

Μετά την αποφυλάκιση εντάχθηκε στην ΕΟΝ και συνεργάστηκε με τις αρχές ασφαλείας. Με εντολή του Μανιαδάκη μαζί με άλλους πρώην κομμουνιστές που είχαν ενταχθεί στην Ασφάλεια συγκρότησε στα τέλη του 1939 την Προσωρινή Διοίκηση του ΚΚΕ (ΠΔ), το συνδεδεμένο με τις αρχές "καθοδηγητικό" όργανο του ΚΚΕ, με σκοπό να εξαρθρωθεί ο πραγματικός παράνομος μηχανισμός του ΚΚΕ και να συλληφθούν τα μέλη του ΚΚΕ που αγνοούσαν το ρόλο της ΠΔ.[3]

Η ΠΔ κατάφερε να επηρεάσει πολλά φυλακισμένα καθοδηγητικά στελέχη του ΚΚΕ, ακόμα και τον ίδιο τον Ζαχαριάδη, ο οποίος δεν υποψιαζόταν το ρόλο της, αλλά αντ' αυτού υποψιαζόταν την -καθαρή- Παλιά Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ (ΠΚΕ).[4] Η ΠΔ βρέθηκε σε έντονη αντιπαράθεση με την ΠΚΕ, συνεχώς αντάλλασσαν κατηγορίες για χαφιεδισμό και η κατάσταση αυτή προκάλεσε τρομερή σύγχυση στα μέλη του ΚΚΕ.[5]

Συμμετοχή στην ΕΣΠΟ και την αντικομμουνιστική προπαγάνδαΕπεξεργασία

Το 1940 ο Μανωλέας από κοινού με άλλα στελέχη της Ασφάλειας, της χωροφυλακής και άλλα δεξιά και ακροδεξιά στοιχεία συγκρότησαν την Εθνική Σοσιαλιστική Πανελλήνια Οργάνωση (ΕΣΠΟ) στα πρότυπα άλλων ναζιστικών και φασιστικών οργανώσεων. Η ΕΣΠΟ δεν κατόρθωσε να αποκτήσει μαζικό χαρακτήρα. Από το 1943 και μετά ο Μανωλέας συνεργάστηκε με τις γερμανικές ναζιστικές αρχές στο κατοχικό ραδιόφωνο, όπου έκανε τακτικές εκπομπές κατά του κομμουνισμού και μπολσεβικισμού, και στο Γραφείο Τύπου της γερμανικής πρεσβείας, ενώ διάφορα αντικομμουνιστικά και αντιεαμικά άρθρα του δημοσιεύτηκαν στον κατοχικό τύπο.

Η εκτέλεση από την ΟΠΛΑΕπεξεργασία

Η δοσιλογική δράση του τον κατέστησε στόχο της ΟΠΛΑ, η οποία τον εκτέλεσε στις 20 Απριλίου 1944 έξω από το τραμ στην οδό Θησέως στην Καλλιθέα. Δύο μέλη της ΟΠΛΑ που επέβαιναν μαζί του στο τραμ στη διαδρομή Πειραιάς-Αθήνα, τον υποχρέωσαν να κατεβεί από το τραμ στην Καλλιθέα και με υποπολυβόλα Sten που είχαν κρυμμένα κάτω από τα παλτά τους τον εκτέλεσαν.[6]

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Άγγελος Ελεφάντης, Η επαγγελία της αδύνατης Επανάστασης: ΚΚΕ και αστισμός στο Μεσοπόλεμο, Εκδόσεις Θεμέλιο.
  • Βασίλης Νεφελούδης, Αχτίνα Θ': Αναμνήσεις 1930-1940, Εκδόσεις Βιβλιοπωλείου της Εστίας.
  • Γρηγόρης Φαράκος, Β' Παγκόσμιος Πόλεμος: Σχέσεις ΚΚΕ και Διεθνούς Κομμουνιστικού Κέντρου, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα.
  • Χανδρινός Ιάσονας, «ΟΠΛΑ, το τιμωρό χέρι του λαού», εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 2012
  • Ιάκωβος Περ. Χονδροματίδης, Η μαύρη σκιά στην Ελλάδα - Εθνικοσοσιαλιστικές και φασιστικές οργανώσεις στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου και της Κατοχής (1941-1944), Περισκόπιο, 2001.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Β. Νεφελούδης, (2007), σελ. 216-219
  2. Νίκος Ζαχαριάδης, Θέσεις για την ιστορία του ΚΚΕ (Εκδοτικό της ΚΕ του ΚΚΕ, Αθήνα 1945), σ.11.
  3. Γ. Φαράκος, (2004), σελ. 430
  4. Νεφελούδης (2007), σελ.226-234
  5. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ (2012), σελ.344-345
  6. Χανδρινός (2012), σελ. 134