Ο Μαξ Στίρνερ ήταν Γερμανός φιλόσοφος (25 Οκτωβρίου 1806 - 25 Ιουνίου 1856). Το πραγματικό του όνομα ήταν Γιόχαν Κάσπαρ Σμιντ.

Μαξ Στίρνερ
Max stirner.jpg
Σκίτσο του Μαξ Στίρνερ από τον Φρήντριχ Ένγκελς
Πραγματικό όνομαΓιόχαν Κάσπαρ Σμιντ (γερμ. Johann Kaspar Schmidt)
Γέννηση25 Οκτωβρίου 1806
Μπαϊρόιτ, Βαυαρία
Θάνατος25 Ιουνίου 1856 (49 ετών)
Βερολίνο, Πρωσία
ΠερίοδοςΦιλοσοφία του 19ου αιώνα
ΠεριοχήΔυτική φιλοσοφία
ΣχολήΑναρχοατομικισμός
Κύρια ΕνδιαφέρονταΗθική, Πολιτική, Οντολογία, Ιδιοκτησία, Θεωρία της αξίας
ΕπιδράσειςΧέγκελ, Λούντβιχ Φόιερμπαχ, Μπρούνο Μπάουερ, Άνταμ Σμιθ, Ζαν-Μπατίστ Σε
ΕπηρέασεΦρίντριχ Ένγκελς, Καρλ Μαρξ, Φρίντριχ Νίτσε, Ρούντολφ Στάινερ, Αλμπέρ Καμύ, Άντολφ Μπραντ, Έμμα Γκόλντμαν, Βίλχελμ Ράιχ

Ασχολήθηκε, κυρίως, με τη χεγκελιανή έννοια της κοινωνικής αποξένωσης και αυτογνωσίας.[1] Ο Στίρνερ θεωρείται ως ένας από τους πρωτοπόρους στοχαστές στα πεδία του μηδενισμού, υπαρξισμού, της ψυχανάλυσης, του ρεύματος του μεταμοντερνισμού και του αναρχικού ατομικισμού.[2][3]

Το έργο του Ο Μοναδικός και η Ιδιοκτησία του (γερμανικά: Der Einzige und sein Eigentum; αγγλικά: The Ego and its Own ή σε ελεύθερη μετάφραση The Only One and his Property) εκδόθηκε πρώτη φορά το 1944 στη Λειψία και έκτοτε έχει ανατυπωθεί και μεταφραστεί σε μεγάλο αριθμό εκδόσεων. [4][5]

ΒιογραφικάΕπεξεργασία

Γεννήθηκε στο Μπαϊρόιτ (Bayreuth), της Βαυαρίας. Τα στοιχειώδη, που είναι γνωστά, για τη ζωή του, προέρχονται από το έργο του σκωτσέζικης καταγωγής, Γερμανού συγγραφέα John Henry Mackay (Max Stirner - sein Leben und sein Werk / Μαξ Στίρνερ - Η ζωή και το έργο του), το οποίο εκδόθηκε, πρώτη φορά, στα γερμανικά το 1898 και μεταφράστηκε στα αγγλικά το 2005. Ο Στίρνερ είναι το μοναδικό παιδί των, Λουθηρανών στο θρήσκευμα, Albert Christian Heinrich Schmidt (1769-1807) και Sophia Eleonora Reinlein (1778-1839).[6]

Σπούδασε Φιλοσοφία, Θεολογία και κλασική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Εκεί υπήρξε μαθητής του Χέγκελ. Εργάστηκε ως καθηγητής σε Λύκειο αλλά έκανε και άλλες απλές βιοποριστικές εργασίες λόγω οικονομικών προβλημάτων. Φιλοσοφικά επηρεάζεται αλλά και συμμετέχει στο χώρο των νέων εγελιανών (ή εγελιανών της αριστεράς) που προσπάθησαν να δώσουν τη δική τους ερμηνεία για τον άνθρωπο και τον κόσμο, όλοι τους βαθιά επηρεασμένοι από το Χέγκελ. Στην ίδια “φιλοσοφική παρέα” ανήκε ο Ένγκελς, ο Μαρξ, ο Μπρούνο Μπάουερ και άλλοι.

Δημοσιεύει δύο μικρής σημασίας έργα το 1842 και στη συνέχεια, το 1845, το βιβλίο Ο Μοναδικός και η Ιδιοκτησία του που πολλά χρόνια μετά το θάνατό του θα κάνει αίσθηση και θα προκαλέσει θετικές και αρνητικές κριτικές, από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και σήμερα.

ΑτομικισμόςΕπεξεργασία

Ο Μαξ Στίρνερ σε αυτό το βιβλίο οριοθετεί φιλοσοφικά τον Ατομικισμό βάζοντας στο κέντρο του προβληματισμού του το Εγώ (το μεμονωμένο Εγώ που είναι η απόλυτη αρχή) το οποίο δεν πρέπει να υπόκειται σε καμιά κοινωνική, κρατική, εθνική, θεολογική, πολιτική αυθεντία-δικαιοδοσία αλλά ακόμα και κανένα ηθικό περιορισμό, παρά μόνο να λειτουργεί εντελώς ανεξάρτητα με σκοπό να ικανοποιήσει τα “μοναδικά” του συμφέροντα. Για τον Στίρνερ εξελικτικά όλες οι “κατασκευασμένες έννοιες” της ανθρώπινης διανόησης όπως για παράδειγμα του “γενικού καλού”, της οικογένειας, της πατρίδας, του Θεού, αυτονομούνται και πετυχαίνουν την αλλοτρίωση του Εγώ οδηγώντας το σε ανώφελες θυσίες και αυτοπεριορισμούς.

Άλλο κεντρικό σημείο στη φιλοσοφία του είναι η άρνηση της έννοιας της Ελευθερίας, αφού σημαίνει “ελευθερία από κάτι”, με αποτέλεσμα να ανακαλύπτει ο άνθρωπος περισσότερους καταναγκασμούς όσο περισσότερο ελεύθερος νομίζει ότι γίνεται. Η κοινωνική πρόταση του ατομικιστή Στίρνερ είναι η “Ένωση των Εγωιστών” που είναι η απάντηση σε κάθε είδους ομογενοποίηση που φυλακίζει το Εγώ. Η “Ένωση των Εγωιστών” αποτελείται από άτομα που έχουν συνειδητά και ολοκληρωτικά απεγκλωβιστεί από οτιδήποτε δεν εξυπηρετεί τα ατομικά τους συμφέροντα και παράλληλα εντός της "Ένωσης" συνεχίζουν να προσπαθούν να καλύψουν τις επιθυμίες τους, ενώ είναι ελεύθερα να αποχωρήσουν από την "Ένωση" οποιαδήποτε στιγμή η συνεχιζόμενη συμμετοχή τους δεν ικανοποιεί τα ατομικά τους συμφέροντα.

Στίρνερ και ΑναρχισμόςΕπεξεργασία

Ο Στίρνερ συνδέθηκε με την Αναρχική φιλοσοφική παράδοση μέσω της κριτικής που του άσκησε ο Ένγκελς και αργότερα από τον βιογράφο του Μακάυ βασικά λόγω της θεμελιακής άρνησής του σε κάθε είδους αυθεντία και βέβαια στην άρνηση της κρατικής εξουσίας. Παρόλα αυτά το κοινωνικό και ουμανιστικό πρόταγμα του Αναρχισμού λείπει από την σκέψη του Γερμανού φιλοσόφου ο οποίος συνδέεται πιο άμεσα με τον Μηδενισμό και ακόμα με τον μεταγενέστερο Υπαρξισμό. Κατά μεταγενέστερες ερμηνείες τρίτων ο Στίρνερ οριοθέτησε τον Αναρχικό Ατομικισμό ή αναρχοατομικισμό.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Stepelevich, Lawrence (1985). "Max Stirner as Hegelian" (PDF). Journal of the History of Ideas. 46 (4). doi:10.2307/2709548. JSTOR 2709548. Archived (PDF) from the original on 27 October 2020. Retrieved 2 October 2020.
  2. Leopold, David (4 August 2006). "Max Stirner". In Zalta, Edward N. (ed.). Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  3. Goodway, David. Anarchist Seeds Beneath the Snow. Liverpool University Press, 2006, p. 99.
  4. A Ready Reference to Philosophy East and West Archived 30 December 2019 at the Wayback Machine.
  5. Anarchism: A Criticism and History of the Anarchist Theory Archived 29 December 2019 at the Wayback Machine
  6. Leopold, David (6 April 1995). Stirner: The Ego and Its Own, 1995. Cambridge University Press. ISBN 9781316583654.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία