Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο Μαρτίνος Α΄ της Αραγωνίας (ισπανικά: 'Martin I de Aragon'‎) ο Πρεσβύτερος (el Viejo) ή ο Ανθρώπινος (el Humano), Ζιρόνα, 29 Ιουλίου 1356 - 31 Μαΐου 1410) από τον Οίκο της Βαρκελώνης ήταν βασιλιάς της Αραγωνίας, βασιλιάς της Βαλένθια, βασιλιάς της Μαγιόρκας, βασιλιάς της Σαρδηνίας και της Κορσικής, Κόμης της Βαρκελώνης (1396 - 1410) και βασιλιάς της Σικελίας ως Μαρτίνος Β΄ (1409 - 1410). Ο Μαρτίνος Α΄ ήταν δευτερότοκος υιός του Πέτρου Δ΄ της Αραγωνίας και της τρίτης του συζύγου Ελεονώρας του Οίκου της Βαρκελώνης, κόρης του Πέτρου Β΄ της Σικελίας.

Μαρτίνος
Martín I de Aragón.jpg
Βασιλιάς της Αραγωνίας, Βαλένθια, Μαγιόρκας, Σαρδηνίας, Κορσικής και κόμης της Βαρκελώνης
thum
Περίοδος1396 - 1410
ΠροκάτοχοςΙωάννης Α' Βαρκελώνης
ΔιάδοχοςΦερδινάνδος Α' Τρασταμάρα
Βασιλιάς της Σικελίας
Περίοδος1409 - 1410
ΠροκάτοχοςΜαρτίνος Α΄ της Σικελίας
ΔιάδοχοςΦερδινάνδος Α΄ Τρασταμάρα
Γέννηση29 Ιουλίου 1356
Ζιρόνα
Θάνατος31 Μαΐου 1410 (ετών 54)
Βαρκελώνη
Τόπος ταφήςΜονή Πομπλέτ
ΣύζυγοςΜαρία δε Λούνα
ΕπίγονοιΜαρτίνος Α΄ της Σικελίας
ΟίκοςΟίκος της Αραγωνίας - Οίκος της Βαρκελώνης
ΠατέραςΠέτρος Δ΄ της Αραγωνίας
ΜητέραΕλεονώρα Βαρκελώνης
ΘρησκείαΚαθολικός Χριστιανός
ΥπογραφήSignatura-marti-huma.jpg
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Πρώτα χρόνιαΕπεξεργασία

Οι γονείς του ήταν δεύτερα εξαδέλφια: η μητέρα του ήταν πριγκίπισσα του Σικελικού κλάδου του Οίκου της Βαρκελώνης.[1] Ο Μαρτίνος προσπάθησε να εξασφαλίσει την διαδοχή στον νόθο εγγονό του Φρειδερίκο του Λούνα, αλλά απέτυχε και ο Οίκος της Βαρκελώνης τερματίστηκε. Ο Μαρτίνος Α΄ σαν πρίγκιπας της Αραγωνικής βασιλικής οικογένειας πήρε το δουκάτο του Μόντμπλανκ.[2] Ο Μαρτίνος νυμφεύτηκε σε πρώτο γάμο στην Βαρκελώνη (13 Ιουνίου 1373) την Μαρία Λόπεζ δε Λούνα (απεβ. στην Βιγιαρρεάλ, 20 Δεκεμβρίου 1406), κόρη και διάδοχο του Λόπε, 1ου κόμη του Λούνα και της συζύγου του Μπριάντα δε Γκοτ, που γεννήθηκε στην Προβηγκία και ήταν συγγενής του πάπα Κλήμη Ε΄.[3]

Βασιλιάς της ΑραγωνίαςΕπεξεργασία

Ο πατέρας του τον διόρισε κηδεμόνα και αντιβασιλιά στην Σικελία (1380). Εκεί η βασίλισσα Μαρία της Σικελίας, που ο πατέρας της Φρειδερίκος Γ΄ της Σικελίας είχε αποβιώσει το 1377, ήταν ακόμα ανήλικη. Σαν γιος της Ελεονώρας της Σικελίας, ο Μαρτίνος θεωρούσε τον εαυτό του διάδοχο του νησιού, σε περίπτωση που η Μαρία πέθαινε χωρίς απογόνους. Ο μεγαλύτερος αδελφός του Ιωάννης Α΄ της Αραγωνίας είχε αποβιώσει χωρίς γιους (1396) και ο Μαρτίνος τον διαδέχθηκε στον θρόνο της Αραγωνίας. Οι Σικελοί ευγενείς προκάλεσαν αναταραχές και ο Μαρτίνος παρέμεινε στο νησί μέχρι την επόμενη χρονιά. Η σύζυγος του Μαρία Λόπεζ δε Λούνα διεκδίκησε την αντιβασιλεία της Αραγωνίας μέχρι την άφιξη του Μαρτίνου (1397), αλλά η καθυστέρηση προκάλεσε πολλές εμφύλιες συγκρούσεις. Η διαδοχή αμφισβητήθηκε από τον Ματθαίο κόμη της Φουά, που είχε νυμφευτεί τη μεγαλύτερη κόρη του Ιωάννη Α΄, την Ιωάννα της Αραγωνίας, αλλά ο Μαρτίνος συνέτριψε τις δυνάμεις του κόμη. Με τον πρόωρο θάνατο της άτεκνης Ιωάννας, η μικρότερη κόρη του Ιωάννη Α΄, η Γιολάνδη της Αραγωνίας, που είχε παντρευτείε τον ισχυρό Λουδοβίκο Β΄ δούκα του Ανζού, εξακολουθούσε να διεκδικεί τον θρόνο, το ίδιο και οι γιοι της. Τη διετία 1398 - 1399 ο Μαρτίνος ξεκίνησε Σταυροφορίες εναντίον των Μαυριτανών στην βόρεια Αφρική.

Ανακατάκτηση της ΣαρδηνίαςΕπεξεργασία

Η Αραγωνία προσπαθούσε να υποτάξει τη Σαρδηνία από την εποχή του Ιακώβου Β΄ της Αραγωνίας και κατέκτησε σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος του νησιού. Τη δεκαετία του 1380, την εποχή της βασιλείας του πατέρα του, Πέτρου Δ΄, το τοπικό ανεξάρτητο πριγκιπάτο της Αρμπορέα είχε γίνει εστία επαναστάσεων με ηγέτη την δυναμική Ελεονώρα της Αρμπορέα. Την εποχή του αδελφού του Ιωάννη Α΄ σχεδόν όλο το νησί είχε χαθεί. Ο Μαρτίνος έβαλε στόχο να ανακτήσει τη Σαρδηνία και έστειλε τον γιο του Μαρτίνο τον Νεότερο, που ήταν τότε βασιλιάς της Σικελίας χάρη στον γάμο του με την Μαρία της Σικελίας. Ο γιος του νίκησε τους Σαρδηνούς στην μάχη του Σαν Λουίτζι (1309) και έδιωξε από το νησί τους συμμάχους τους Γενοβέζους, έτσι το πριγκιπάτο της Αρμπορέα έχασε την ανεξαρτησία του και το νησί ανακτήθηκε.

Ο Μαρτίνος ο Νεότερος όμως απεβίωσε αιφνίδια αμέσως μετά την μάχη, μάλλον από ελονοσία και ο ίδιος ο Μαρτίνος της Αραγωνίας διαδέχθηκε τον γιο του ως Μαρτίνος Β΄ της Σικελίας. Το Βασίλειο της Αραγωνίας είχε ειρήνη και ευημερία την εποχή του Μαρτίνου. Ο ίδιος ο βασιλιάς μπόρεσε να συμφιλιώσει τους ευγενείς και να παύσει όλες τις εσωτερικές έριδες. Υποστήριξε στον θρησκευτικό τομέα τον αντίπαπα της Αβινιόν Βενέδικτο ΙΓ΄, που ήταν Αραγωνέζος και κυβέρνησε όλο το διάστημα της βασιλείας του Μαρτίνου. Ο Μαρτίνος με στρατιωτική επέμβαση απελευθέρωσε τον Βενέδικτο ΙΓ΄ (1403) από τους αντιπάλους του, που τον είχαν αιχμαλωτίσει και τον μετέφερε στην Βαλένθια.

ΟικογένειαΕπεξεργασία

Ο Μαρτίνος Α΄ της Αραγωνίας είχε με τη νόμιμη σύζυγό του Μαρία δε Λούνα τέσσερα παιδιά. Ο μεγαλύτερος ήταν ο:

  • Μαρτίνος Α΄ 1375-1409, βασιλιάς της Σικελίας.
  • τα υπόλοιπα τρία απεβίωσαν σε βρεφική ηλικία: Ιάκωβος (1378), Ιωάννης (1380) και Μαργαρίτα (π.1386).[4] Με το τέλος τού γιου του (1309), ο Μαρτίνος διόρισε τον γιο του εξαδέλφου του Ιάκωβο Β΄ του Ουρζέλ, τον πιο κοντινό άρρενα συγγενή του από τον Οίκο της Βαρκελώνης[5], ως αντιβασιλιά. Η θέση αντιστοιχούσε με αυτή του διαδόχου του θρόνου.

Ο Μαρτίνος Α΄ για να αποκτήσει τον διάδοχο, νυμφεύτηκε σε δεύτερο γάμο την Μαργαρίτα του Πράδες, κόρη του 2ου εξαδέλφου του Πέτρου βαρόνου της Εντένθα (17 Σεπτεμβρίου 1409)[6], αλλά ο γάμος κράτησε πολύ λίγο και παρέμεινε άτεκνος.

 
Ο θυρεός της Αραγωνίας (αριστερά) και της Σικελίας (δεξιά).

ΔιαδοχήΕπεξεργασία

Ο Μαρτίνος Α΄ της Αραγωνίας πέθανε στις 31 Μαΐου 1410 έξω από τα τείχη της Βαρκελώνης. Η αιτία του θανάτου του είναι ασαφής. Η πιθανότερη είναι: η πανώλη που θέριζε εκείνη την εποχή, ουραιμία που προήλθε από την παχυσαρκία του, ή όπως γράφει ο χρονικογράφος Βάλλα, δηλητηριάστηκε. Η ιστορία ότι πέθανε από το υπερβολικό γέλιο, ύστερα από ανέκδοτο που άκουσε, αφού ο βασιλιάς υπέφερε από δυσπεψία δεν έχει καταγραφεί.[7][8] Δεν υπήρχε νόμιμος κληρονόμος και ο ίδιος, αν και είχε σοβαρά προβλήματα υγείας δεν τον είχε προσδιορίσει. Οι νόμιμοι γιοι του είχαν πεθάνει όλοι και με τον δεύτερο γάμο του δεν έκανε παιδιά. Ο εγγονός του Φρειδερίκος της Λούνα είχε αποκλειστεί από την διαδοχή, σύμφωνα με τους νόμους που είχε θεσπίσει ο Ιάκωβος Α΄ της Αραγωνίας. Ο Μαρτίνος προσπάθησε όσο ζούσε να νομιμοποιήσει την διαδοχή στον νόθο εγγονό του, αλλά δεν τα κατάφερε, με αποτέλεσμα μετά το τέλος του να επικρατήσει δύο χρόνια κενό και χάος. Διάδοχός του ορίστηκε τελικά ο ανιψιός του Φερδινάνδος Α΄ της Αραγωνίας, μέλος του Οίκου της Τραστάμαρα (28 Ιουνίου 1412)

Υποσημειώσεις - ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Bisson, Thomas N. The Medieval Crown of Aragon: A Short History. Oxford: Clarendon Press, 1986.
  2. His contemporary title was duch de Montblanch.
  3. http://genealogy.euweb.cz/barcelona/barcelona2.html
  4. http://genealogy.euweb.cz/barcelona/barcelona2.html
  5. Είναι: Αλφόνσος Δ΄ της Αραγωνίας > Πέτρος Δ΄ της Αραγωνίας > Μαρτίνος της Αραγωνίας και
    Αλφόνσος Δ΄ της Αραγωνίας > Ιάκωβος Α΄ του Ουρζέλ > Πέτρος Β΄ του Ουρζέλ > Ιάκωβος Β΄ του Ουρζέλ
  6. Είναι: Ιάκωβος Β΄ της Αραγωνίας > Αλφόνσος Δ΄ της Αραγωνίας > Πέτρος Δ΄ της Αραγωνίας > Μαρτίνος της Αραγωνίας και
    Ιάκωβος Β΄ της Αραγωνίας > Πέτρος κόμης της Ριβαγόρθα, Αμπούριας & Πράδες > Ιωάννης κόμης του Πράδες > Πέτρος κόμης του Πράδες, βαρόνος της Εντένθα
  7. Morris, Paul N. (October 2000). "Patronage and Piety Montserrat and the Royal House of Medieval Catalonia-Aragon"
  8. Doran, Dr. (John) (1858). The History of Court Fools

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Bisson, Thomas N. The Medieval Crown of Aragon: A Short History. Oxford: Clarendon Press, 1986.
  • Doran, Dr. (John) (1858). The History of Court Fools
  • Morris, Paul N. (October 2000). "Patronage and Piety Montserrat and the Royal House of Medieval Catalonia-Aragon"

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία