Συντεταγμένες: 35°29′25.88″N 27°10′4.87″E / 35.4905222°N 27.1680194°E / 35.4905222; 27.1680194

Οι Μενετές είναι ένα από τα μεγαλύτερα σε έκταση και πληθυσμό χωριά του νησιού της Καρπάθου που ανήκει στα Δωδεκάνησα. Μαζί με τους συγκροτημένους οικισμούς Κήπος Αφιάρτη, Άης Γιάννης Αφιάρτη, Λακκί, τα γεωργικά μετόχια Σταυρί, Σκοπή, Εξίλες, Κριθαρές, Λάι και Βρουτσάς και τους παραθεριστικούς οικισμούς Αμμοωπή και Αφιάρτης αποτελούν την Κοινότητα Μενετών του Δήμου Καρπάθου που ανήκει στην Περιφερειακή Ενότητα Καρπάθου-Ηρωικής Νήσου Κάσου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Το Μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων της πόλης της Καρπάθου, προέρχεται από τις Μενετές.

Μενετές
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Μενετές
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΝοτίου Αιγαίου
ΔήμοςΚαρπάθου
Γεωγραφία και στατιστική
Έκταση44,610 χλμ2
Υψόμετρο315
Πληθυσμός620 (2016)

Το χωριό βρίσκεται κτισμένο στην βορινή πλαγιά του όρους Προφήτης Ηλίας, συγκροτείται από 450 σπίτια κτισμένα το ένα κοντά στο άλλο, τα περισσότερα σε νησιώτικο νεοκλασικό ρυθμό, και έχει γύρω στους 662 μόνιμους κατοίκους (απογραφή 2011).

Το χωριό είναι χτισμένο στα νότια του νησιού σε υψόμετρο 315 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Το αεροδρόμιο της Καρπάθου που βρίσκεται στην νότια πλευρά του νησιού και απέχει περίπου 8 χλμ. απο τις Μενετές, δημιουργήθηκε μέσα στην έκταση της Κοινότητας Μενετών. Η συγκεκριμένη Κοινότητα έχει επιφάνεια 44,61 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Είναι η μεγαλύτερη Κοινότητα της Δημοτικής Ενότητας Καρπάθου και η δεύτερη μεγαλύτερη στον ενιαίο Δήμο Καρπάθου.

ΙστορίαΕπεξεργασία

 
Μενετές Καρπάθου, η ενοριακή εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου με το πρώτο μνημείο της Επανάστασης της 5ης Οκτωβρίου 1944.

Στους σκοτεινούς αιώνες των ξένων επιδρομών οι Μενετές υπήρξαν προπύργιο αντίστασης εναντίον κάθε κατακτητή, οι δε κάτοικοί τους ήταν πάντα πρωτοπόροι στους απελευθερωτικούς αγώνες κι αποτέλεσαν σύμβολο πατριωτισμού κι ελευθεροφροσύνης. Οι κάτοικοι των Μενετών ήταν οι πρώτοι από τους Αιγαιοπελαγίτες που πήραν την πρωτοβουλία να συγκαλέσουν το 1912 στην Αθήνα Παναιγαιοπολιτική σύσκεψη για την τύχη των νησιών του Αιγαίου. Ανήκαν επίσης στους πρωτοπόρους της ίδρυσης του Εργατικού Κέντρου Αθηνών με επί κεφαλής τον Αντώνη Σκορδαρά. Με την κήρυξη του πολέμου από την Ιταλία στην Ελλάδα το 1940, οι Δωδεκανήσιοι της Αθήνας συγκρότησαν ένα σύνταγμα εθελοντών, στο οποίο οι Μενεδιάτες της Αττικής είχαν πολυπληθή συμμετοχή.

Στις 4 Μαίου του 1821 υψώθηκε στις Μενετές το λάβαρο της Επανάστασης έναντι του Τουρκικού Ζυγού. Ο Ξεσηκωμός αυτός  των Μενεδιατών με τη Συμμετοχή Αντιστασιακών του Νησιού είχε ως αποτέλεσμα την τρομοκράτηση των Τούρκων κατακτητών του Νησιού και την διαφυγή τους στην Ρόδο.

"5η Οκτωβρίου 1944"Επεξεργασία

Το Επαναστατικό Απελευθερωτικό αυτό Κίνημα, που εξερράγη στις Μενετές την 5η Οκτωβρίου 1944, είχε στη συνέχεια την ομόθυμη επαναστατική συμμετοχή όλων των χωριών της Καρπάθου. Οι Καρπάθιοι του 1944 πήραν το Επαναστατικό Μήνυμα από τον Ιερό Βράχο της Παναγίας των Μενετών και έδειξαν, για μια ακόμη φορά, τον ακραιφνή πατριωτισμό τους, την αγωνιστική τους θέληση και την ψυχική τόλμη για την ενσάρκωση του οράματος της Ελευθερίας, αφού δοκιμάστηκαν και υπέφεραν τα δεινά μακραίωνης δουλείας και καταπίεσης.
Ο ξεσηκωμός των Καρπαθίων εναντίον των Ιταλών έγινε σε μια στιγμή που ήταν κατάλληλες και ορισμένες συγκυρίες, όπως π.χ. η αποχώρηση των Γερμανών από το νησί. Επέτυχαν, λοιπόν, τον αφοπλισμό και την εξουδετέρωση των Ιταλών και ειδοποίησαν τις συμμαχικές δυνάμεις στην Αίγυπτο, μεταφέροντας, παράλληλα, το Μήνυμα της Ελευθερίας.

Μαρτυρίες Ξεσηκωμού, Μενετές Καρπάθου: https://www.youtube.com/watch?v=pszH1AkEfCY

ΜΕΝΕΤΕΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ 5 ΟΚΤΩΒΡΗ 1944: https://www.youtube.com/watch?v=egxRb2ApkKk

5η Οκτ 1944, Η επανάσταση της Καρπάθου: https://www.youtube.com/watch?v=nF755etf0Sg


      "Ύμνος προς την Ελευθερίαν"
       Εις τον Μενετών τον Δήμον
       εις τον Ιερόν Ναόν,
       ανηψώθη η σημαία
       μ’ ένα αίσθημα αγνόν.
       Και συντρέχει όλος ο Δήμος
       με ατρόμητη καρδιά,
       να ορκισθούν εις τη σημαία,
       πού ’φερε τη λευτεριά.
       Και η Παναγιά που βλέπει,
       απ’ το τέμπλο το χρυσό,
       εμψυχώνει κι αντρειεύει
       τις καρδιές των Μενετών.
       .......................».

ΟνομασίαΕπεξεργασία

 
Μενετές, ο ιερός βράχος.

Με μαντινάδες, ο ποιητής Βάσος Γεραπετρίτης, στο "Δοξαστικό στον τόπο που γεννήθηκα, Μενετές Καρπάθου" μας δίνει την ίδια εξήγηση του ονόματος:

Μια παλαιά παράδοση, άγραφη αναφέρει
από γενιά σε γενεά και από χέρι-χέρι.
Πως την πλαγιά του Αι-Λιά μόλις την επερνούσαν,
κάποιος φωνάζει δυνατά ΜΕΝΕΤΕ, τον ακούσαν.
Μένετε, ΄δω τους έλεγε, μένετε, τους προστάζει,
μένετε ΄δώ, πιο δυνατά, πάλι ξαναφωνάζει.
Κι έτσι εμείναν κι άρχισαν τα σπίτια τους να σιάζουν
κι όλοι μαζί, να μείνετε, άρχισαν να φωνάζουν.

Με βάση τοπική παράδοση ο βράχος που κτίστηκε το χωριό ταυτίζεται με το Μενοίτιο".

Επίσης οι Μενετές ονομάζονται και "Σούλι της Καρπάθου" λόγω της Επαναστατικής τόλμης και ανδρείας.

πηγή:http://www.menetes.org/pages/article.php?Article_ID=156

Διατελέσαντες Δήμαρχοι και Κοινοτάρχες Μενετών Καρπάθου, Πρόεδροι Διαμερισματικού Συμβουλίου και Πρόεδροι Κοινοτικού Συμβουλίου Μενετών του Δήμου ΚαρπάθουΕπεξεργασία

Διάρκεια θητείας Εκλεγμένος ή Διορισμένος Δήμαρχος, Κοινοτάρχης, Πρόεδρος Διαμερισματικού Συμβουλίου ή Πρόεδρος Κοινοτικού Συμβουλίου Σημειώσεις
Δήμος Μενετών Καρπάθου Δήμαρχος Αυτοδιοίκητος Δήμος
Οκτ. 1944-Νοέμ. 1944 Ιωάννης Μιχ. Γιαννάκης Δικηγόρος

(Διορισμένος Δήμαρχος από την Αγγλική Διοίκηση Δωδεκανήσου).

Νοέμ. 1944-1946 Αντώνιος Μηνά Μελάς (Διορισμένος Δήμαρχος από την Αγγλική Διοίκηση Δωδεκανήσου).
Κοινότητα Μενετών Καρπάθου Κοινοτάρχης Αυτοδιοίκητη Κοινότητα

(νόμος ΔΝΖ΄, 1912 Περί Δήμων και Κοινοτήτων-Ελευθερίου Βενιζέλου)

1946-1950
1951-1954
1955-1959
1959-1964
1964-Ιούλ. 1967 Μηνάς Μιχ. (Σακελλάρη) Σακελλαρίδης Μηχανικός ε.ν. - Εισοδηματίας.

Καθαιρέθηκε από τη στρατιωτική δικτατορική κυβέρνηση.

Ιούλ. 1967-αρχές 1969 Μανωλάκης π.-Νικ. Σακελλαρίδης Συνταξιούχος Δάσκαλος (Δοτός Κοινοτάρχης, διορισμένος από τη στρατιωτική δικτατορική κυβέρνηση).
αρχές 1969-μέσα 1970 Γεώργιος Νικ. Ιωαννίδης Συνταξιούχος Καναδά (Δοτός Κοινοτάρχης, διορισμένος από τη στρατιωτική δικτατορική κυβέρνηση).
μέσα 1970-αρχές 1971 Ιωάννης Κων. Μαρής Ράπτης, (Δοτός Κοινοτάρχης, διορισμένος από τη στρατιωτική δικτατορική κυβέρνηση, διετέλεσε πριν αλλά και μεταγενέστερα Κοινοτικός Σύμβουλος Μενετών επί δικτατορίας).
αρχές Ιουν. 1971-τέλη Αυγ. 1972 Σταμάτιος Μιχ. Σπανός Ράπτης, (Δοτός Κοινοτάρχης, διορισμένος από τη στρατιωτική δικτατορική κυβέρνηση. Ενωρίτερα αλλά και μετέπειτα διετέλεσε Κοινοτικός Σύμβουλος Μενετών επί δικτατορίας).
αρχές Σεπτ. 1972-Αύγ. 1974 Ιωάννης Γεωρ. Οθείτης
Συνταξιούχος Δάσκαλος (Δοτός Κοινοτάρχης, διορισμένος από τη στρατιωτική δικτατορική κυβέρνηση. Από τα μέσα Σεπτεμβρίου του 1972 έως τα μέσα Δεκεμβρίου 1972 προήδρευε ο Αντιπρόεδρος Ιωάννης Νικ. Ιωαννίδης).
Σεπτ. 1974-Μάιος 1975 Εμμανουήλ Βασ. Πέρος Δάσκαλος, Υπηρεσιακός Κοινοτάρχης,

διορισμένος από την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας.

Ιούν. 1975-1978[1] Μηνάς Μιχ. (Σακελλάρη) Σακελλαρίδης Μηχανικός ε.ν. - Εισοδηματίας,

Κοινοτικός Συνδυασμός "...". Εξελέγη πρώτος μεταδικτατορικός Κοινοτάρχης.

1979-1982 Ιωάννης Κων. Μαρής Ράπτης, Κοινοτικός Συνδυασμός "Η Σωτηρία".
1983-1986[1] Σταμάτιος Μιχ. Σπανός Ράπτης, Κοινοτικός Συνδυασμός "Αναγέννηση".
1987-1990[1] Γεώργιος Εμμ. Χατζηγεωργάκης Συνταξιούχος Η.Π.Α., Κοινοτικός Συνδυασμός "Ομόνοια" (Κοινός εκλογικός συνδυασμός με τον Σταμάτιο Μιχ. Σπανό και με την προοπτική του μοιράσματος 2+2 χρόνια στην Προεδρία της Κοινότητας, πράγμα που αθετήθηκε μονομερώς από τον Γεωρ. Εμμ. Χατζηγεωργάκη).
1991-1994[1] Γεώργιος Νικ. Ιωαννίδης Συνταξιούχος Καναδά,

Κοινοτικός Συνδυασμός "Η Πρόοδος των Μενετών".

1995-1998[1] Κωνσταντίνος Διακονής Συνταξιούχος Ιατρός,

Κοινοτικός Συνδυασμός "Ένωση Μενεδιατών".

Δημοτικό Διαμέρισμα Μενετών

Δήμου Καρπάθου

Πρόεδρος

Δημοτικού Διαμερισματικού Συμβουλίου

"Καποδιστριακός" Δήμος Καρπάθου
1999-2002 Ιωάννης Μηνά Σακελλάκης Ξενοδόχος, Δημοτικός Συνδυασμός "Ενωμένη Κάρπαθος''
2003-2006 Ιωάννης Μηνά Ρουσσάκης Ξενοδόχος, Δημοτικός Συνδυασμός "Πρώτα η Κάρπαθος''
Τοπικό Διαμέρισμα Μενετών

Δήμου Καρπάθου

Πρόεδρος

Τοπικού Διαμερισματικού Συμβουλίου

"Καποδιστριακός" Δήμος Καρπάθου
2007-2010 Νίκος Ευαγγ. Ρουσσάκης Υδραυλικός, Δημοτικός Συνδυασμός "Πρώτα η Κάρπαθος''
Τοπική Κοινότητα Αρκάσας

Δήμου Καρπάθου

Πρόεδρος

Τοπικού Κοινοτικού Συμβουλίου

"Καλλικράτειος" Δήμος Καρπάθου
2011-Αύγ. 2014 Γεώργιος Νικ. Σπανός Συνταξιούχος Δημοσίου,

Δημοτικός Συνδυασμός "Όλοι για την Κάρπαθο''

Σεπτ. 2014-Αύγ. 2019 Γεώργιος Νικ. Σπανός Συνταξιούχος Δημοσίου,

Δημοτικός Συνδυασμός "Όλοι για την Κάρπαθο''

Κοινότητα Μενετών

Δήμου Καρπάθου

Πρόεδρος

Κοινοτικού Συμβουλίου

"Κλεισθένειος" Δήμος Καρπάθου
Σεπτ. 2019 - σήμερα Εμμανουήλ Μιχ. Μαγριπλής Ξενοδόχος,

Κοινοτικός Συνδυασμός

"Προοδευτική Αναγέννηση Μενετών"

ΑθλητισμόςΕπεξεργασία

Η ποδοσφαιρική ομάδα του χωριού υπό το όνομα "Αναγέννηση Μενετών" (Γυμναστικός Αθλητικός Σύλλογος Μενετών "Αναγέννηση"), παλαιότερα "Πρόοδος", έχει χρώματα το μπλέ και το άσπρο και συμμετέχει κάθε καλοκαίρι στο τοπικό ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα της Καρπάθου.

ΠληθυσμόςΕπεξεργασία

Όνομα 1947 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011[2]
Μενετές 1133 1043 7410 0601 2950 4480 4750 0416
Άγιος Ιωάννης Αφιάρτη -00 00 00 00 0048 0051 5100 0001
Κήπος Αφιάρτη - 0 0 0 0 0106 0102 0120 0123
Λακκί - 0 0 0 0 0135 0096 0077 1220
Σύνολο 1133 1085 741 601 584 697 723 662

ΈθιμαΕπεξεργασία

«Ικάντο», ένα παμπάλαιο έθιμο Την επομένη της γιορτής(δεύτερη Μέρα της Παναγίας 16 Αυγούστου), το απόγευμα, διαδραματίζεται στο Μέγαρο το παμπάλαιο έθιμο «ικάντο», όπου πωλούνται με δημόσιο πλειστηριασμό τα αφιερώματα των προσκυνητών στην Παναγία. Ο Μηνάς Αλ. Αλεξιάδης γράφει στη μελέτη του «Εκκλησιαστικοί πλειστηριασμοί στην Κάρπαθο: »Αφού γεμίσει το Υπόστεγο από κόσμο, τα μέλη της εκκλησιαστικής επιτροπής παίρνουν τη θέση τους, συνήθως στο βάθος του Μεγάρου, και πάνω σ' ένα μεγάλο τραπέζι τοποθετούν όλες τις δωρεές των πιστών. »Αμέσως έπειτα, με τη φροντίδα της επιτροπής, καλούνται καμιά δεκαριά μικροί μαθητές του Δημοτικού και των πρώτων τάξεων του Γυμνασίου - οι μεγαλύτεροι δεν το καταδέχονται -, για να κάνουν χρέη διαλαλητή. » Κάθε διαλαλητής, περιφέροντας από ένα αντικείμενο κάθε φορά στο Υπόστεγο, "φωνάζει" την καθορισμένη τιμή. Συχνά αυτοσχεδιάζει και δεν παραλείπει να το διαφημίζει, συνηθισμένος και από προηγούμενες δημοπρασίες: "Χίλιες πεντακόσιες δραχμές η εγγλέζικη χρυσή λίρα με την όμορφη κοπέλα!", "Δυο χιλιάδες πεντακόσιες το βραχιόλι που το φοράς και καμαρώνεις!" (…)

» Η πλειοδοσία παρουσιάζει πολλές φορές μεγάλο συναγωνισμό μεταξύ δύο και τριών υποψήφιων αγοραστών που ενδιαφέρονται για το ίδιο αντικείμενο ή γιατί αρέσει σ' όλους ή γιατί ο δωρητής θέλει να το ξαναπάρει δίνοντας χρήματα. (…)».

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

Λαογραφικό Μουσείο ΜενετώνΕπεξεργασία

Στο Λαογραφικό Μουσείο Μενετών θα γνωρίσετε πτυχές της Καρπάθικης λαϊκής παράδοσης καθώς τις συνήθειες και τα αντικείμενα της καθημερινής ζωής κατά το παρελθόν.Στον επάνω όροφο με το ασπρόμαυρο βοτσαλωτό δάπεδο θα δείτε μουσικά όργανα, παλιές φωτογραφίες υφαντά, καθώς και μια μεγάλη συλλογή από πιάτα ζωγραφισμένα στο χέρι με διάφορα λαϊκότροπα μοτίβα.Στον χώρο της εισόδου του μικρού δίπατου κτίσματος,ηλικίας 200 χρόνων,υπάρχουν λαξευτοί τάφοι.

https://www.facebook.com/Menetes2016/photos/a.446541875479262.1073741827.446541005479349/447670972033019/?type=3&theater


Άγιος Μάμας EξίλεςΕπεξεργασία

Είναι ένας κατάλευκος τρούλος μέσα στα χωράφια με αμπέλια και ελιές, δεξιά του δρόμου που πάει από τις Μενετές προς την Αρκάσα (4 χλμ. από το χωριό). Ο ναΐσκος με την τόσο ιδιότυπη αρχιτεκτονική υπολογίζεται ότι χτίστηκε τον 11ο αιώνα και διακοσμήθηκε με εντυπωσιακές τοιχογραφίες τον 14ο αιώνα. Ο καθηγητής Ν. Κ. Μουτσόπουλος διέκρινε στην αρχιτεκτονική του Αγίου Μάμα έντονες επιδράσεις αντίστοιχων αραβικών μνημείων και συγγένειες με τα κτίσματα των Παλατιών της Σαρίας.Αυτός ο μικρός μονόχωρος ναός είναι ένας από τους 14 της κυρίως βυζαντινής περιόδου που διασώζουν τοιχογραφίες ή σπαράγματα τοιχογραφιών στην Κάρπαθο.

Η τοπική παράδοση στις Μενετές λέει πως κάποτε φοβερός σεισμός συγκλόνισε την Κάρπαθο και ο καστρότοιχος του βράχου των Μενετών κατέρρευσε, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να εργάζονται νυχθημερόν για να τον αναστηλώσουν. Για τις ανάγκες των επισκευών δημιούργησαν μία ασβεστοκάμινο κοντά στη θέση Μερτά και άρχισαν να παράγουν τους αναγκαίους ασβεστόλιθους για το κτίσμα, τους οποίους στοίβαξαν εκεί. Ξαφνικά όμως ο ουρανός σκοτείνιασε και απειλήθηκε μεγάλη νεροποντή με κίνδυνο να μετατραπούν οι ψημένοι ασβεστόλιθοι σε λάσπη. Ήταν δε η ημέρα 2 Σεπτεμβρίου, ημέρα εορτής του Αγίου Μάμαντος, τον οποίο οι κάτοικοι είχαν ξεχάσει να πανηγυρίσουν, ένεκα των εργασιών της αναστήλωσης. Τότε, γονυπετείς προσευχήθηκαν σε αυτόν επικαλούμενοι συγχώρεση και βοήθεια, με την υπόσχεση να χτίσουν στο όνομά του ναό, ακριβώς στη θέση που είχαν στήσει την ασβεστοκάμινο. Και τότε ω του θαύματος, ενώ η καταιγίδα ξέσπασε προκαλώντας μεγάλες καταστροφές, στο σημείο που ήταν συγκεντρωμένοι οι ασβεστόλιθοι δεν έπεσε ούτε σταγόνα, προστατεύοντας το έργο των κατοίκων. Οι κάτοικοι των Μενετών, τηρώντας την υπόσχεσή τους, έχτισαν στη θέση της ασβεστοκαμίνου τον ναό του Αγίου Μάμαντος, δίνοντας μάλιστα στον τρούλο του σχήμα κώνου, μιμούμενοι το σχήμα της ασβεστοκαμίνου.


Οι Λαξευτοί τάφοι στο ΚούριΕπεξεργασία

Καταφύγιο Γερμανικής ΚατοχήςΕπεξεργασία

1)Τοποθεσία:"Χριστός-χώρος στάθμευσης" πάνω από το Λαογραφικό Μουσείο.

2)Τοποθεσία:"ζαζόπετρα"

ΠρόσβασηΕπεξεργασία

Η Κάρπαθος διαθέτει διεθνή αερολιμένα με έναν από τους μεγαλύτερους διαδρόμους στα Βαλκάνια και κτιριακές εγκαταστάσεις 12.500 τ.μ. Ακτοπλοϊκά συνδέεται με τον Πειραιά, την Κρήτη, την Κάσο, τη Ρόδο, τη Χάλκη και άλλα νησιά των Δωδεκανήσων και των Κυκλάδων.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία