Άνοιγμα κυρίου μενού

Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών

βραβείο για συνεισφορά στα οικονομικά
(Ανακατεύθυνση από Νόμπελ Οικονομίας)
Η ανακοίνωση της απονομής Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών το 2008

Το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών είναι ένα από τα Βραβεία Νόμπελ. Απονέμεται σε ετήσια βάση από την Τράπεζα της Σουηδίας σε οικονομολόγους για την εξαιρετική συνεισφορά τους στα οικονομικά. Το βραβείο θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες διακρίσεις στον χώρο των οικονομικών.

Πίνακας περιεχομένων

Ιστορία και διαδικασία βράβευσηςΕπεξεργασία

Σε αντίθεση με τα άλλα βραβεία (χημείας, φυσικής, ιατρικής, λογοτεχνίας και ειρήνης) το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών δεν ζητήθηκε ποτέ από τον Άλφρεντ Νόμπελ στη διαθήκη του. Θεσπίστηκε αυθαίρετα το 1968, 70 χρόνια μετά τον θάνατό του από την Τράπεζα της Σουηδίας με αφορμή τη συμπλήρωση τριακοσίων χρόνων από την ίδρυσή της. Απονέμεται από τη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών με βάση τα ίδια κριτήρια απονομής που εφαρμόζονται και για τα υπόλοιπα βραβεία.[1] Οι βραβευθέντες οικονομολόγοι λαμβάνουν χρυσό μετάλλιο από τον Βασιλιά της Σουηδίας. Η απονομή γίνεται στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου, ημέρα θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ, μαζί με τα υπόλοιπα βραβεία εκτός από το Νόμπελ Ειρήνης, που απονέμεται στο Όσλο. Το ποσό χρημάτων που αντιστοιχεί σε κάθε βραβευθέντα είναι το ίδιο με αυτό που δίνεται για τα υπόλοιπα βραβεία.

Επιλογή υποψηφίωνΕπεξεργασία

Η επιλογή των υποψηφίων γίνεται από τη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών, η οποία επιλέγει και τους υποψηφίους για τα Νόμπελ Χημείας και Φυσικής. Κάθε χρόνο γίνονται προτάσεις για εκατοντάδες πρόσωπα, τα οποία βρίσκονται βέβαια στη ζωή, από ειδικούς. Οι προτάσεις αυτές υποβάλλονται σε μία επιτροπή αποτελούμενη από πέντε έως οκτώ μέλη. Όπως και για τα υπόλοιπα βραβεία όχι περισσότερα από τρία ζώντα πρόσωπα μπορούν να μοιραστούν το βραβείο. Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο της τάξης των 10 εκατομμυρίων σουηδικών κορόνων (περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ).

Τον Φεβρουάριο του 1995 αποφασίστηκε να διευρυνθούν τα όρια του βραβείου. Έτσι προσδιορίζεται πλέον σαν βραβείο στις κοινωνικές επιστήμες προκειμένου να συμπεριληφθούν επιτεύγματα σε τομείς όπως η πολιτική επιστήμη, η ψυχολογία και η κοινωνιολογία. Επιπλέον η επιτροπή επιλογής βραβευθέντων εμπλουτίστηκε με δύο μέλη μη οικονομολόγους, ενώ μέχρι τότε αποτελούνταν από πέντε οικονομολόγους.

ΣυγκρούσειςΕπεξεργασία

Όπως ήδη αναφέρθηκε ο Νόμπελ δεν ανέφερε ποτέ στη διαθήκη του την επιθυμία του για τη θέσπιση βραβείου για την οικονομία, ούτε όμως και το απαγόρευσε όπως είχε κάνει με τα μαθηματικά. Σχετικά με αυτό οι κληρονόμοι του Νόμπελ υποστηρίζουν ότι δεν τη θεωρούσε καθαρή επιστήμη και άξια να βραβεύεται με μία υψηλού κύρους διάκριση. Την άποψη αυτήν τη συμμερίζονται και άλλοι, κυρίως εκπρόσωποι κλάδων μη αμφισβητούμενης επιστημονικότητας (φυσική, χημεία). Κάποιοι μάλιστα φτάνουν στο σημείο να ζητήσουν την κατάργηση του βραβείου, ανάμεσά τους και ένας μακρινός εγγονός του Νόμπελ, ο Πίτερ Νόμπελ, δικηγόρος ασχολούμενος με θέματα ανθρώπινων δικαιωμάτων.[2]

Υποστηρίζεται επίσης ότι η βράβευση με το βραβείο αυτό μπορεί να εμπεριέχει πολιτικές σκοπιμότητες καθώς τα οικονομικά αποτελούν κοινωνική επιστήμη. Το ζήτημα πάντως δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί.[3]

ΠρολήψειςΕπεξεργασία

Στα αξιοπερίεργα του βραβείου αυτού συγκαταλέγεται και η κακοτυχία που του αποδίδεται από ορισμένους προληπτικούς.[3] Συγκεκριμένα έρχεται δεύτερο μετά το Νόμπελ Ειρήνης. Αφορμή για τις δοξασίες αυτές είναι τα ατυχή συμβάντα που συνέβησαν σε ορισμένους βραβευθέντες. Ο Γουίλιαμ Βίκρεϊ, ο οποίος τιμήθηκε με το Νόμπελ Οικονομίας το 1996, βρέθηκε νεκρός από καρδιακή προσβολή στο τιμόνι του αυτοκινήτου του, τρεις μέρες μετά την ανακοίνωση της βράβευσής του. Ο Ρόμπερτ Λούκας Τζούνιορ, ο οποίος τιμήθηκε με το βραβείο το 1995, έχασε μέσα από τα χέρια του το μισό χρηματικό βραβείο. Η σύζυγός του, με την οποία βρισκόταν σε διάσταση, εισέπραξε το μισό βραβείο στηριζόμενη σε συγκεκριμένο όρο του διαζυγίου τους. Ο Ρόμπερτ Μαντέλ, ο οποίος βραβεύτηκε το 1999, ήταν θερμός υποστηρικτής του ευρώ, για αυτό και εισέπραξε το βραβείο σε αυτό το νόμισμα. Δεν είχε υπολογίσει όμως καλά τα πράγματα και έτσι μετά από μία πτώση του ευρώ έχασε σημαντικό μέρος του βραβείου του. Κατάφερε να σώσει τα υπόλοιπα μετατρέποντάς τα σε δολάρια.

ΒραβευθέντεςΕπεξεργασία

Ακολουθεί μία λίστα βραβευθέντων με το Βραβείο Νόμπελ στις Οικονομικές Επιστήμες από το 1969 έως σήμερα.[4]

Έτος Όνομα Χώρα Θέμα
1969 Ράγκναρ Φρις
Γιαν Τινμπεργκέν
  Νορβηγία
  Ολλανδία
για την ανάπτυξη και την εφαρμογή δυναμικών μοντέλων στην ανάλυση οικονομικών διαδικασιών
1970 Πολ Σάμιουελσον   ΗΠΑ για την επιστημονική του εργασία, μέσω της οποίας ανέπτυξε στατική και δυναμική οικονομική θεωρία και συνεισέφερε στη βελτίωση του επιπέδου της ανάλυσης στην οικονομική επιστήμη
1971 Σάιμον Κούζνετς   ΗΠΑ για την ανάπτυξη εμπειρικής ερμηνείας της οικονομικής ανάπτυξης, η οποία οδήγησε σε ένα νέο, διευρυμένο πλαίσιο στην οικονομική και κοινωνική δομή και στην διαδικασία ανάπτυξης
1972 Σερ Τζον Χικς
Κένεθ Άροου
  Ηνωμένο Βασίλειο
  ΗΠΑ
για την πρωτοπόρα συνεισφορά τους στην θεωρία της ισορροπίας και στη θεωρία της ευημερίας
1973 Βασίλι Λεοντίεφ   ΗΠΑ για την ανάπτυξη της μεθόδου εισροών-εκροών και την εφαρμογή της σε σημαντικά οικονομικά προβλήματα
1974 Γκουνάρ Μιρντάλ
Φρίντριχ φον Χάγεκ
  Σουηδία
  Ηνωμένο Βασίλειο/
  Αυστρία
για την καινοτόμο εργασία τους στη θεωρία χρήματος και τις οικονομικές διακυμάνσεις και για την διεισδυτική ανάλυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ οικονομικών, κοινωνικών και θεσμικών φαινομένων.
1975 Λεονίντ Καντόροβιτς
Τγιάλινγκ Κούπμανς
  ΕΣΣΔ
  ΗΠΑ
για τη συνεισφορά τους στη θεωρία βέλτιστης κατανομής των πόρων
1976 Μίλτον Φρίντμαν   ΗΠΑ για τα επιτεύγματά του στους τομείς της καταναλωτικής ανάλυσης, νομισματικής θεωρίας και για την απόδειξη της πολυπλοκότητας της πολιτικής σταθεροποίησης
1977 Μπερτίλ Ολίν
Τζέιμς Μεντ
  Σουηδία
  Ηνωμένο Βασίλειο
για την πρωτοπόρο συνεισφορά τους στη θεωρία του διεθνούς εμπορίου και των κινήσεων κεφαλαίων
1978 Χέρμπερτ Σάιμον   ΗΠΑ για την καινοτόμο εργασία του στη διαδικασία λήψης αποφάσεων μέσα στους οικονομικούς οργανισμούς
1979 Θίοντορ Σουλτς
Άρθουρ Λιούις
  ΗΠΑ
  Ηνωμένο Βασίλειο
για την καινοτόμο συνεισφορά του στην έρευνα της οικονομικής ανάπτυξης με ιδιαίτερη έμφαση στα προβλήματα των αναπτυσσόμενων χωρών
1980 Λόρενς Κλάιν   ΗΠΑ για τη δημιουργία οικονομετρικών μοντέλων και την εφαρμογή τους στη ανάλυση των οικονομικών διακυμάνσεων και οικονομικών πολιτικών
1981 Τζέιμς Τόμπιν   ΗΠΑ για την ανάλυση των χρηματοπιστωτικών αγορών και τις συσχετίσεις τους με τις επιχειρηματικές αποφάσεις, την απασχόληση, την παραγωγή και τις τιμές.
1982 Τζορτζ Στίγκλερ   ΗΠΑ για τις μελέτες του σχετικά με τις βιομηχανικές δομές, τη λειτουργία των αγορών και τα αίτια και τις επιδράσεις των δημοσίων ρυθμίσεων.
1983 Ζεράρ Ντεμπρέ   ΗΠΑ για την ενσωμάτωση νέων αναλυτικών μεθόδων στην οικονομική θεωρία και για την αυστηρή αναδιατύπωση της θεωρίας της γενικής ισορροπίας.
1984 Ρίτσαρντ Στόουν   Ηνωμένο Βασίλειο για τη συνεισφορά του στην ανάπτυξη των συστημάτων εθνικών λογαριασμών και τη βελτίωση της βάσης της εμπειρικής οικονομικής ανάλυσης
1985 Φράνκο Μοντιλιάνι   Ιταλία για τις πρωτοπόρες αναλύσεις του πάνω στην αποταμίευση και τις χρηματοπιστωτικές αγορές
1986 Τζειμς Μπιουκάναν   ΗΠΑ για την ανάπτυξη θεμελιωδών βάσεων για τη θεωρία της λήψης οικονομικών και πολιτικών αποφάσεων
1987 Ρόμπερτ Σόλοου   ΗΠΑ για τη συνεισφορά του στη θεωρία της οικονομικής ανάπτυξης
1988 Μορίς Αγιέ   Γαλλία για την πρωτοπόρο συνεισφορά του στη θεωρία των αγορών και στην αποτελεσματική κατανομή των πόρων
1989 Τρίγκβε Χααβέλμο   Νορβηγία για την επεξήγηση της θεωρίας των πιθανοτήτων της οικονομετρίας και για την ανάλυση ταυτόχρονων οικονομικών δομών
1990 Χάρι Μάρκοβιτς
Μέρτον Μίλερ
Ουίλιαμ Φόρσιθ Σαρπ
  ΗΠΑ για την καινοτόμο εργασία τους στον τομέα των χρηματοοικονομικών
1991 Ρόναλντ Κόαζ   Ηνωμένο Βασίλειο για την ανακάλυψη και εξήγηση της σημαντικότητας των εξόδων συναλλαγών και των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στη δομή και τη λειτουργία της οικονομίας
1992 Γκάρι Μπέκερ   ΗΠΑ για την επέκταση του πλαισίου της μικροοικονομικής ανάλυσης σε μία ευρεία κλίμακα ανθρώπινων συμπεριφορών και αλληλεπιδράσεων, συμπεριλαμβανομένης και της μη αγοραίας συμπεριφοράς
1993 Ρόμπερτ Φόγκελ
Ντάγκλας Νορθ
  ΗΠΑ για την ανανέωση της έρευνας στην οικονομική ιστορία μέσω της εφαρμογής μεθόδων οικονομικής ιστορίας και ποσοτικών μεθόδων για την εξήγηση οικονομικών και θεσμικών αλλαγών
1994 Τζον Χαρσάνγι
Τζον Φορμπς Νας
Ράινχαρντ Ζέλτεν
  ΗΠΑ
  ΗΠΑ
  Γερμανία
για την καινοτόμο ανάλυση των ισορροπιών στη θεωρία των μη συνεργατικών παιγνίων.
1995 Ρόμπερτ Λούκας Τζούνιορ   ΗΠΑ για την ανάπτυξη και εφαρμογή της υπόθεσης των ορθολογικών προσδοκιών καθώς και για το μετασχηματισμό της μακροοικονομικής ανάλυσης και της εμβάθυνσης στην κατανόηση της οικονομικής πολιτικής
1996 Τζέιμς Μίρλες
Γουίλιαμ Βίκρεϊ
  Ηνωμένο Βασίλειο
  ΗΠΑ
για τη θεμελιώδη συνεισφορά τους στην οικονομική θεωρία των κινήτρων σε καθεστώς ασύμμετρης πληροφόρησης
1997 Ρόμπερτ Μέρτον
Μάιρον Σόουλς
  ΗΠΑ
  Καναδάς
για την ανάπτυξη μίας νέας μεθόδου προσδιορισμού της αξίας χρηματοοικονομικών παραγώγων
1998 Αμάρτια Σεν   Ινδία για τη συνεισφορά του στα οικονομικά της ευημερίας[5]
1999 Ρόμπερτ Μαντέλ   Καναδάς για την ανάλυση της νομισματικής και της δημόσιας πολιτικής υπό το πρίσμα διαφορετικών καθεστώτων ισοτιμιών[6]
2000 Τζέιμς Χέκμαν   ΗΠΑ για την ανάπτυξη θεωριών και μεθόδων ανάλυσης επιλεκτικών δειγμάτων
Ντάνιελ Μακφάντεν   ΗΠΑ για την ανάπτυξη θεωρίας και μεθόδων ανάλυσης μικροδεδομένων[7]
2001 Τζωρτζ Άκερλοφ
Μάικλ Σπενς
Τζόζεφ Στίγκλιτς
  ΗΠΑ για την ανάλυση αγορών με ασύμμετρη πληροφόρηση[8]
2002 Ντάνιελ Κάνεμαν   ΗΠΑ /  Ισραήλ για την ενσωμάτωση ευρημάτων από την ψυχολογική έρευνα στην οικονομική επιστήμη και ειδικά στην ανθρώπινη κρίση και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε καθεστώς αβεβαιότητας
Βέρνον Σμιθ   ΗΠΑ για την καθιέρωση εργαστηριακών πειραμάτων σαν εργαλείο στην εμπειρική οικονομική ανάλυση, και ειδικά στη μελέτη εναλλακτικών μορφών αγοράς[9]
2003 Ρόμπερτ Ένγκλι
Κλάιβ Γκράνγκερ
  ΗΠΑ
  Ηνωμένο Βασίλειο
για τη συνεισφορά τους στην ανάλυση του οικονομικού χρόνου με το μοντέλο ARCH.[10]
2004 Φιν Κίντλαντ
Έντουαρντ Πρέσκοτ
  Νορβηγία
  ΗΠΑ
για τη συνεισφορά τους στη δυναμική μακροοικονομική και συγκεκριμένα στη χρονική συνοχή της οικονομικής πολιτικής και τις κινητήριες δυνάμεις πίσω από τους επιχειρηματικούς κύκλους[11]
2005 Ρόμπερτ Άουμαν
Τόμας Σέλινγκ
  Ισραήλ/  ΗΠΑ
  ΗΠΑ
για την ξεχωριστή δουλειά τους στην θεωρία των παιγνίων[12]
2006 Έντμουντ Φελπς   ΗΠΑ για την ανάλυση βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων εναλλαγών της μακροοικονομικής πολιτικής
2007 Λέονιντ Χούρβιτς, Έρικ Μάσκιν, Ρότζερ Μάιερσον   ΗΠΑ για τη ανάπτυξη της θεωρία της «κατασκευής μηχανισμών», η οποία επιτρέπει στους οικονομολόγους να αντιληφθούν καλύτερα πότε οι αγορές λειτουργούν με ομαλό τρόπο και πότε όχι.
2008 Πολ Κρούγκμαν   ΗΠΑ για την εργασία του στον τομέα των εμπορικών συναλλαγών, επειδή «ενοποίησε τα πρωτύτερα διακριτά ερευνητικά πεδία του διεθνούς εμπορίου και της οικονομικής γεωγραφίας» .[13]
2009 Έλινορ Όστρομ[14] και Όλιβερ Ουίλιαμσον (αμφότεροι   ΗΠΑ ) για τις έρευνές τους στον τομέα της οικονομικής διακυβέρνησης.
2010 Πίτερ Ντάιαμοντ
Ντέιλ Μόρτενσεν
Χριστόφορος Πισσαρίδης
  ΗΠΑ
  ΗΠΑ
  Κύπρος
για τις αναλύσεις των αγορών με αναζήτηση τριβών.[15]
2011 Τόμας Σάρτζεντ
Κρίστοφερ Σιμς
  ΗΠΑ
  ΗΠΑ
για την εμπειρική τους έρευνα πάνω στην αιτία και το αποτέλεσμα στην μακροοικονομία.[16]
2012 Άλβιν Ε. Ροθ
Λόιντ Σάπλεϊ
  ΗΠΑ
  ΗΠΑ
για τη "θεωρία των σταθερών κατανομών και την εφαρμογή του σχεδιασμού της αγοράς".[17]
2013 Γιουτζίν Φέιμα, Λαρς Πίτερ Χάνσεν, Ρόμπερτ Τζ. Σίλερ   ΗΠΑ "για τις έρευνές τους σχετικά με τις διακυμάνσεις τιμών σε επενδυτικά προϊόντα."[18]
2014 Ζαν Τιρόλ   Γαλλία "για την ανάλυσή του σχετικά με την ισχύ και την εποπτεία των αγορών."[19]
2015 Άνγκους Ντίτον   Ηνωμένο Βασίλειο
  ΗΠΑ
"για την ανάλυσή του σχετικά με την κατανάλωση, τη φτώχεια και την ευημερία."[20]
2016 Όλιβερ Χαρτ
Μπενγκτ Χόλμστρεμ
  ΗΠΑ
  Φινλανδία
"για τη συνεισφορά τους στην ανάπτυξη της Θεωρίας Συμβολαίων."[21]
2017 Ρίτσαρντ Θέιλερ   ΗΠΑ "για τη συνεισφορά του στη συμπεριφορική οικονομική".[22]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Snowdon, Brian. Vane, Howard R. (2002). An Encyclopedia of Macroeconomics. Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing. ISBN 1840643870. 
  2. «Nobel descendant slams Economics prize». The Local. 28 Sept 2005. http://www.thelocal.se/2173/20050928/. Ανακτήθηκε στις 2007-08-31. 
  3. 3,0 3,1 http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=14286&m=B49&aa=1
  4. All Laureates in Economics
  5. http://www.hri.org/K/1998/98-10-15.dir/forpublishing/politiki/simera
  6. in.gr - Ανακοινώθηκε το Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών 1999 - Οικονομία
  7. in.gr - Οι Αμερικανοί Τζέιμς Χέκμαν και Ντάνιελ Μακφάντεν νικητές του βραβείου Νόμπελ Οικονομίας για το 2000 - Οικονομία
  8. in.gr - Στους Τζ.Έικερλοφ, Μ.Σπενς και Τζ.Στίγκλιτς το Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών 2001 - Οικονομία
  9. in.gr - Στους Αμερικανούς Ντάνιελ Κάνεμαν και Βέρνον Σμιθ το Νόμπελ Οικονομίας 2002 - Οικονομία
  10. in.gr - Οι Ρόμπερτ Ένγκλι και Κλάιβ Γκράνγκερ μοιράζονται το Νόμπελ Οικονομικών 2003 - Οικονομία
  11. in.gr - Στη νέα θεωρία για την οικονομική πολιτική το Νόμπελ Οικονομικών 2004 - Επιστήμη / Τεχνολογία
  12. Σε δύο Αμερικανούς το Νόμπελ Οικονομίας
  13. in.gr - Ο Αμερικανός οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν κέρδισε το Νόμπελ Οικονομίας 2008 - Οικονομία
  14. Για πρώτη φορά το βραβείο απονεμήθηκε σε γυναίκα.
  15. "The Prize in Economic Sciences 2010". Nobelprize.org. 11 Οκτ. 2010
  16. "The Prize in Economic Sciences 2011". Nobelprize.org. 10 Οκτ. 2011
  17. [1]
  18. "The Prize in Economic Sciences 2013", Nobelprize.org, 14 Οκτ. 2013.
  19. "The Prize in Economic Sciences 2014", Nobelprize.org, 13 Οκτ. 2014.
  20. "The Prize in Economic Sciences 2015", Nobelprize.org, 12 Οκτ. 2015.
  21. «The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2016». Nobel Foundation. Ανακτήθηκε στις 10-10-2016.  Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |accessdate= (βοήθεια)
  22. Gauthier-Villars, David (9-10-2017). «Nobel Prize in Economics Awarded to American Richard Thaler». The Wall Street Journal. https://www.wsj.com/articles/nobel-prize-in-economics-awarded-to-richard-h-thaler-1507543046. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία