Η Οργάνωση Χ ήταν δωσιλογική οργάνωση που έδρασε στα χρόνια της Κατοχής στην Ελλάδα. Ιδρυτής και αρχηγός υπήρξε ο Γεώργιος Γρίβας. Τα μέλη της οργάνωσης ήταν γνωστά σαν Χίτες.

Οργάνωσις Χ
Συμμετείχε στα Δεκεμβριανά
Flag of Grivas Organization X updated.svg
Η φερόμενη ως σημαία της Οργάνωσης Χ
Ενεργό1941-1946
ΙδεολογίαΕλληνικός εθνικισμός, Βασιλικό φρόνημα, Αντικομμουνισμός, Λαϊκή δεξιά
ΟμάδεςΕφημερίδα των Χιτών
ΗγέτεςΓεώργιος Γρίβας
Όμηρος Παπαδόπουλος
ΑρχηγείοΘησείο, Νηλέως 1

Ίδρυση, ηγετικά πρόσωπα και σκοπόςΕπεξεργασία

Προπομπός της οργανώσεως της Χ ήταν η οργάνωση Άγνωστος Μεραρχία η οποία συστάθηκε τον Μάιο του 1941 στην Αθήνα από τους Στρατηγούς Γεώργιο Λαβδά και Βασίλειο Βραχνό και είχε ηγετικά στελέχη τους Συνταγματάρχες Κωνσταντίνο Παπακωνσταντίνου, Θεμιστοκλή Κετσέα, Αγησίλαο Σινιώρη και Γεώργιο Γρίβα. [εκκρεμεί παραπομπή] Κατά τον Γρίβα θα έπρεπε η οργάνωση να συμπεριλάβει, πλην των στρατιωτικών και πολίτες ώστε να αποκτήσει λαϊκό έρεισμα. Αντιθέτως οι επιτελείς επέμειναν στην επάνδρωση μόνο από αξιωματικούς προκαλώντας διάσπαση σε δύο διαφορετικές ομάδες. Την Ομάδα Εύορκων Στελεχών υπό τους Στρατηγούς Λαβδά και Βραχνό και την Οργάνωση Χ υπό το Γεώργιο Γρίβα[εκκρεμεί παραπομπή]. Πνευματικός αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χρύσανθος [εκκρεμεί παραπομπή][1] ο οποίος σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Γρίβα "ιδιωτεύων εις την εν Κυψέλη οικίαν του, εξορμά δια νέους εθνικούς αγώνας. Υπήρξε ο πραγματικός αφανής ηγέτης της υγιούς εθνικής αντιστάσεως (...) Η οικία του υπήρξε το εντευκτήριον αντλήσεως του θάρρους δι' αντιμετώπισιν των μεγάλων κινδύνων και αναζωογωνήσεως των ψυχών δια τους μεγάλους αγώνας (...) Η Εθνική Οργάνωσης Χ εύρεν εν τω προσώπω του τον κυριότερον ενισχυτήν και εμψυχωτήν της"[2].

Η οργάνωση έφερε το πολιτικό στίγμα του αρχηγού και των στελεχών της, το οποίο ήταν φιλομεταξικό και φιλομοναρχικό και εξέφραζε νομιμοφροσύνη προς στον Βασιλιά της Ελλάδος Γεώργιο Β' που είχε διαφύγει στο Κάιρο. Tο σήμα της άλλωστε ήταν η μονογραφή του Γεωργίου B΄ που έμοιαζε με Χ.[εκκρεμεί παραπομπή].

Σε όσους μυούνταν, ο Γρίβας εξέθετε επιγραμματικώς τους σκοπούς της οργάνωσης: "1) Συμβολή δια παντός μέσου εις την εκδίωξιν των κατακτητών από την πατρώαν γην και 2) Συγκρότησις εθνικών πυρήνων, τόσον δια την επιδίωξιν του πρώτου σκοπού, όσον και δια την ευχερεστέραν συνέχισιν του πολέμου, μετά την απελευθέρωσιν της χώρας, παρά το πλευρόν των συμμάχων (...) Το σύνθημά μας ήτο είναι και θα είναι πάντοτε η Μεγάλη Ελλάς"[3]. Ως στελέχη της οργάνωσης επιλέγονταν "αξιωματικοί εν ενεργεία και έφεδροι" και ως μέλη "νέοι φλεγόμενοι από αγαπήν προς την Ελλάδα, νομιμόφρονες προς την Ελληνικήν Κυβέρνησιν του Καϊρου και προς το υφιστάμενον πολιτειακόν καθεστώς", ενώ προσερχόταν "αυθορμήτως κυρίως πτωχόπαιδα" αν και δεν έλειψαν και "παιδιά εφοπλιστών, βιομηχάνων και μεγαλεμπόρων, δια να πολεμήσουν τους Γερμανούς"[4]. Κατά τον αρχηγό της "Χ" "τούτο είμαι μία χαρακτηριστική απόδειξις του πνεύματος αντιστάσεως ολόκληρου του Ελληνικού λαού κατά του κατακτητού"[4].

Το σχέδιο δράσης της "Χ" χωριζόταν σε δύο "αλλοεξηρτημένας" φάσεις. Πρώτον, την "πλήρην οργάνωσιν, προπαρασκευήν και εφοδιασμόν δια μαχητικών μέσων των τμημάτων της. χωρίς να γίνει εκδήλωσις της υπάρξεώς της και χωρίς συνεπώς να προκληθή η πρόωρος αντίδρασις του εχθρού" και δεύτερον "την μαχητικήν εκδήλωσιν κατά του κατακτητού εις τον πρόσφορον εκείνον χρόνον, κατά τον οποίον είτε θα εσημειούτο αποβατική ενέργεια συμμαχικών δυνάμεων εις τας ελληνικάς ακτάς, είτε θα ελάμβανε χώραν εκούσια σύμπτυξις των κατακτητών προς βορράν και αποχώρησις τούτων εκ της Βαλκανικής, συνεπεία σοβαράς πιέσεως εις άλλα θέατρα πολέμου"[5].

Είναι σαφής η διαφορά οργάνωσης δράσης και στοχοθεσίας της "Χ" από αυτήν του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ), καθώς απέρριπτε τον ένοπλο αντάρτικο αγώνα που εξέφρασε το στρατιωτικό σκέλος του ΕΑΜ, ο Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΛΑΣ), αλλά και ο υπό τον Ναπολέοντα Ζέρβα Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος (ΕΔΕΣ) Αντιθέτως, η ''Χ'' παρέμεινε μία καλά οργανωμένη αντιστασιακή οργάνωση πόλεως, που για σημαντικό χρόνο δρούσε περίπου ως οργάνωση-φάντασμα.[εκκρεμεί παραπομπή] Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη υπογεγραμμένη δημόσια εκδήλωσή σύμφωνα με μέλος της, ήταν η κατάθεση στεφάνου στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, ανήμερα της 25ης Μαρτίου 1943[6].

Στη διάρκεια της Κατοχής η "Χ" επιδόθηκε σε συλλογή πληροφοριών, κατασκοπία, αναγραφή συνθημάτων εθνικού και απελευθερωτικού περιεχομένου, κλοπή υλικού πολέμου και φυγάδευση Ελλήνων προς τη Μέση Ανατολή.[7] Αλλά και στις πόλεις η αυξανόμενη αυταρχικότητα της ΟΠΛΑ οδήγησε σε δολοφονίες, όπως αυτή του δημοφιλή φοιτητή Κίτσου Μαλτέζου που συντάραξε τη φοιτητική αλλά και τη σύνολη αθηναϊκή κοινωνία[8]. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι ενέργειες της "Χ" στρέφονται πλέον στην προσπάθεια συνεννόησης με άλλες εθνικές απελευθερωτικές οργανώσεις και την Ελληνική Κυβέρνηση του Καΐρου ώστε να συσταθεί ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στην επερχόμενη, όπως διαφαίνονταν, κομμουνιστική ανταρσία. Ο αγωνιστής της "Χ" Νίκος Φαρμάκης αναφέρει ότι ο στόχος της οργάνωσης ήταν "να κρατήσει την Ελλάδα ελεύθερη, όταν θα έφευγαν οι Γερμανοί, για την επιστροφή της νομίμου κυβερνήσεως του βασιλέως, που βρισκόταν στο Κάιρο"[9]. Αυτό είναι το πλαίσιο στο οποίο ο χαρακτήρας της "Χ" αποκτά έντονο αντικομμουνιστικό χρώμα και ο επίλογος της οργάνωσης, ως αντιστασιακής, γράφεται στη Μάχη του Θησείου κατά τα Δεκεμβριανά του 1944.

Δομή και στελέχωση της ΟργάνωσηςΕπεξεργασία

Σύμφωνα με ονομαστικό κατάλογο του 1950, τον οποίο συνέταξε ο ίδιος ο Γρίβας,[10] η οργάνωση είχε συνολικά 712 μέλη, εκ των οποίων οι 192 ήταν στρατιωτικοί, χωροφύλακες, αστυνομικοί και λιμενικοί, ενώ οι υπόλοιποι 520 ήταν πολίτες.

Προπύργιο της Χ αποτελούσε η περιοχή του Θησείου, όπου βρισκόταν και το αρχηγείο της, στην οδό Νηλέως 1. Στο κτίριο αυτό, προτού γίνει αρχηγείο της Χ στεγαζόταν το φαρμακείο του Ντέκα (πεθερού του Γρίβα). Πολύ κοντά, στον ίδιο δρόμο (Νηλέως 6), ήταν και το σπίτι του Γρίβα. Εκτός από το Θησείο, η οργάνωση είχε παρουσία και δράση και στις ακόλουθες περιοχές της Αθήνας:[11] Παγκράτι, Βύρωνας, Κολωνάκι, Σύνταγμα - Ανάκτορα, Πλάκα, Κουκάκι, Νέος Κόσμος, Νέα Σμύρνη, Πλατεία Αττικής, Πατήσια, Γκύζη, Κυψέλη.

Κατά καιρούς έστελνε ενισχύσεις σε άλλες αντιστασιακές οργανώσεις ανά την επικράτεια (ΕΔΕΣ στην Ήπειρο, 5/42 Ευζώνων στην Στερεά, ομάδες Καραχάλιου στην Πελοπόννησο). Μάλιστα μέρος των αξιωματικών της λειτουργούσε ως κύρια δεξαμενή εκπαιδευτών για τους νεοσύλλεκτους άλλων οργανώσεων.[12] Αρχικώς η οργάνωση ασχολήθηκε με σαμποτάζ[εκκρεμεί παραπομπή][13] και κατασκοπεία κατά των Γερμανών, πολύ σύντομα όμως αφοσιώθηκε αποκλειστικά στον αντικομμουνιστικό αγώνα. Δημιουργήθηκε ένα ευρύ δίκτυο πληροφοριών με πολλές αξιόλογες προσπάθειες συγκέντρωσης στρατιωτικών πληροφοριών υπέρ της Αγγλικής υπηρεσίας Force 133, αλλά και το δίκτυο απέδωσε ακόμη σε ανάλογες πληροφορίες για την ΟΠΛΑ και το οπλισμό των ανταρτών ή για την προστασία των ίδιων των Χιτών. Δημιουργήθηκαν 14 τάγματα επιδρομών σε Αθήνα, Πειραιά και πέριξ και το τάγμα θανάτου στις ανατολικές συνοικίες, διοικούμενα ως επί το πλείστων από πρώην αξιωματικούς του Ελληνικού Στρατού.

"Πιστεύω

  • Εις μίαν μεγάλην Τρισένδοξη, ελευθέρα, ευτυχισμένη Ελλάδα.
  • Εις το κοινωνικόν καθεστώς το οποίον μας κληροδότησαν οι πρόγονοι μας, υπό το οποίον μεγαλούργησε η φυλή μας και το οποίον σέβεται την Ελευθερίαν του ατόμου, τας παραδόσεις της Πατρίδος, της Θρησκείας και της οικογενείας.
  • Εις μία κοινωνικήν δικαιοσύνην στηριζομένην ουχί εις την πάλην των τάξεων και του ανταγωνισμού κεφαλαίου και εργασίας, αλλά είς την αρμονικήν συνεργασίαν τούτων.
  • Εις το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας, ως ανταποκρινομένης προς τον χαρακτήρα και τας παραδόσεις του Έθνους, εξυπηρετούσης κάλλιον τα εθνικά συμφέροντα.".
Όρκος της Χ

Τα τάγματα είχαν ως αποστολή:

  • Την διενέργεια ένοπλων επιχειρήσεων
  • Την κάλυψη ομάδων που διενεργούσαν σαμποτάζ, συγκέντρωση πληροφοριών, αναγραφή συνθημάτων
  • Την προστασία των πολιτών του Θησείου από τον ΕΛΑΣ και την ΟΠΛΑ
  • Την κλοπή παντός είδους εξοπλισμού και οπλισμού από τα μέλη του ΕΑΜ

Η οργάνωση κατά την διάρκεια της κατοχής εξέδιδε τις εξής μυστικές εφημερίδες υπό τον τίτλο Αναγέννησις και Συμμαχικά Νέα. Εκδότες και συντάκτες ήταν οι αδερφοί Ευσταθόπουλοι, Κ. Γαρέζος, Ι. Τσαρλής και Τ. Σώκος. Πλήθος άλλων προκηρύξεων τυπώνονταν και ρίχνονταν στους δρόμους για την ενισχυση του ηθικού των Ελλήνων.

Δράση της Χ κατά τη διάρκεια της ΚατοχήςΕπεξεργασία

Κατά την διάρκεια της Κατοχής, η Χ υπήρξε μια μικρή ομάδα μερικών εκατοντάδων μελών. Η δράση της ήταν αντικομμουνιστική παρά να κατευθύνεται εναντίον των κατοχικών αρχών, με τους Γερμανούς να την αντιμέτωπίζουν την οργάνωση φιλικά.[14] Μια πρόταση του Γρίβα το 1943 για συνεργασία με την Βέρμαχτ, απορρίφθηκε από τις γερμανικές αρχές.[14] Η οργάνωση προμηθεύτηκε οπλισμό από τη Κατοχική κυβέρνηση,αν όχι και κατευθείαν από τις γερμανικές υπηρεσίες. [15]


Στις 10 Γενάρη 1944 εύελπιδες μέλη της Χ, στο χώρο Πολυτεχνείο και συλλαμβάνουν μέλη του Ταμείου Άπορων Φοιτητών(που ελεγχόταν από φοιτητές της ΕΠΟΝ) τα οποία και παραδίδουν στις Γερμανικές κατοχικές δυνάμεις[16]

Δράση της Χ στα ΔεκεμβριανάΕπεξεργασία

Κύριο λήμμα: Δεκεμβριανά

Μάχη του ΘησείουΕπεξεργασία

H περιοχή του Θησείου ήταν ελεγχόμενη υπό τους Χίτες και έλαβε χώρα η Μάχη του Θησείου στα Δεκεμβριανά όπου συμμετείχε, με πολλές απώλειες, στο πλευρό του κυβερνητικού μετώπου.

Μάχη του Θησείου
Μέρος των Δεκεμβριανών
Χρονολογία4 Δεκεμβρίου 1944
ΤόποςΘησείο
ΈκβασηΝίκη για τον ΕΛΑΣ, κατάληψη του Θησείου. Εμπλοκή Βρετανών.
Αντιμαχόμενοι

  Οργάνωση Χ

  •   Βρετανικά οχήματα μάχης
Ηγετικά πρόσωπα

  Καπετάνιος Ορέστης Μακρής
  Ταγματάρχης Γιάννης Κιλισμανής

 Ταγματάρχης Γιώργος Προβελέγγιος[17]
Δυνάμεις
περίπου 400 μαχητές
Απώλειες
17 νεκροί και 25 τραυματίες (εκτίμηση ΕΛΑΣ)[18]
24 νεκροί και 18 τραυματίες (εκτίμηση Χ)[18]

Το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου ο Γρίβας βρισκόταν στην Στρατιωτική Διοίκηση Αθηνών όπου συναντήθηκε με τον Υφυπουργό των Στρατιωτικών Λεωνίδα Σπαή, ο Λεωνίδας Σπαής ζήτησε από τον Γρίβα, αριθμό αξιωματικών της Χ να αναλάβουν υπηρεσία στα τάγματα εθνοφυλακής, ενώ ανακοινώθηκε στον Γρίβα ότι θα επέλθει σύγκρουση με τον ΕΛΑΣ. Αμέσως μετά ο Γρίβας έφτασε με αυτοκίνητο στην Ακρόπολη όπου έπεφταν ήδη οι πρώτοι πυροβολισμοί.

Τα ξημερώματα της 4ης Δεκεμβρίου ο ΕΛΑΣ ενισχύθηκε από εφεδρικές δυνάμεις επιτίθεται στο Θησείο και στα αστυνομικά τμήματα της Αθήνας. Η 2η Ταξιαρχία του ΕΛΑΣ Αθηνών ενέργησε επίθεση με 1.200 άνδρες. Στόχοι είναι τα αστυνομικά τμήματα των Αθηνών και το αρχηγείο της οργάνωσης Χ στο Θησείο. Ο αντικειμενικός σκοπός της Χ ήταν να προασπίσει την περιοχή του Μακρυγιάννη από την πλευρά του Θησείου. Την επίθεση κατά του στρατηγείου της ανέλαβε το 4ο Σύνταγμα της 2ης Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ με δύναμη 400 ανδρών.[19]

Δύναμη 100 περίπου Χιτών μετά από επίθεση την 3η Δεκεμβρίου, στον λόφο του Φιλοπάππου αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν γύρω από τα κτίρια της οργάνωσης κοντά στην οδό Νηλέως.[20] Μέχρι τις 4 το απόγευμα, οι θέσεις των Χιτών καταλήφθηκαν από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Πρώτα έπεσε το φυλάκιο της οδού Αιγινήτου, μετά από αυτό, οι επιθέσεις του ΕΛΑΣ στράφηκαν προς το Αστεροσκοπείο καταλαμβάνοντας το λόφο της Πνύκας. Δυο ακόμα φυλάκια υπήρχαν στην Αποστόλου Παύλου που δέχτηκαν επίθεση αμέσως μετά το Αστεροσκοπείο και μερικά είχαν εγκαταστήσει προς την γέφυρα του Πουλόπουλου.

Η τακτική του ΕΛΑΣ ξεκίνησε με επίθεση αντιπερισπασμού (λόχος Κουκακίου-Πλάκας στις 04:30 το πρωί) από τον λόφο Φιλοπάππου σε αραιή διάταξη καθώς οι κύριες δυνάμεις του ΕΛΑΣ (λόχοι Νέας Σμύρνης, Νέων Σφαγείων, Καλλιθέας στις 6:00 το πρωί) εξαπέλυσαν κύρια επίθεση από την κατεύθυνση των Πετραλώνων, ενώ το τελικό χτύπημα δόθηκε από το τάγμα Πετραλώνων (στις 09:00 το πρωί) από την γέφυρα «Πουλοπούλου»[21].

Από την στιγμή που είχε πέσει το Αστεροσκοπείο οι Χίτες προσπαθούσαν να οπισθοχωρήσουν και να διαφύγουν. Οι περισσότεροι χίτες υποχώρησαν προς το Θ' Αστυνομικό τμήμα, ενώ οι υπόλοιποι μαζί με τον αρχηγό τους, Γρίβα αφοπλίστηκαν και φυγαδεύτηκαν από τους Βρετανούς με τη συνοδεία τριών αρμάτων μάχης (Σέρμαν) στα Παλαιά Ανάκτορα.[22][23][24] Τα επιτιθέμενα τάγματα του ΕΛΑΣ σταμάτησαν, καθώς δεν είχαν εντολές εμπλοκής με τις βρετανικές δυνάμεις[25].

Οι απόψεις για τους νεκρούς και αιχμαλώτους της Χ διίστανται: ο Σόλων Γρηγοριάδης αναφέρει 100 νεκρούς και 40 τραυματίες, ενώ οι Χίτες δέχονται ότι η δύναμη τους, στο Θησείο ήταν 80 άντρες. Σύμφωνα με βιβλίο συγγενή μελών της Χ, οι απώλειες της οργάνωσης στο Θησείο ανήλθαν στους 28 νεκρούς[26].

Οι νεκροί του ΕΛΑΣ ήταν 20 άνδρες και 70 τραυματίες αποτέλεσμα του εξαιρετικά βαρύ οπλισμού των αντρών της Χ, στοιχείο που προβλημάτισε το επιτελείο του Α' Σώματος στρατού του ΕΛΑΣ, όπως και η άμεση επέμβαση των Βρετανών μόλις έγινε ορατή η καταστροφή της Χ[27]. Παρ' όλες, όμως τις απώλειες ο ΕΛΑΣ κατάφερε να αποσπάσει από τους χίτες σημαντικό τμήμα του οπλισμού του, που αργότερα αξιοποιήθηκε για τη συνέχεια του αγώνα του. Μετά την αποχώρηση των χιτών από το Θησείο αλλά και κατά τη διάρκεια των επόμενων ημερών οι άνδρες του ΕΛΑΣ προχώρησαν στις εκτελέσεις μελών και υποστηρικτών της Χ αλλά και συγγενών τους[18]. Παράλληλα, μερίδα ανταρτών προχώρησε στη σκύλευση των σορών νεκρών χιτών.[28]

Μάχες της Οδού ΣόλωνοςΕπεξεργασία

Η δεύτερη γραμμή άμυνας των Χιτών βρισκόταν κατά μήκος της οδού Σόλωνος, στην οποία είχαν τοποθετηθεί φυλάκια της οργάνωσης στα σημεία της Σόλωνος 142 (στο τέλος της οδού), Σόλωνος 92 και Χαριλάου Τρικούπη ήταν το δεύτερο. Το τρίτο απέναντι από τη Νομική, ένα υπήρχε στην πλατεία Λυκαβηττού, ένα στην Κανάρη, ένα μαζί με τους χωροφύλακες στα παλαιά ανάκτορα, ένα στο Ζάππειο και ένα στο Θησείο.[29] Η επίθεση εναντίον του φυλακίου της Χ στο οποίο έδρευαν 30-40 Χίτες, της οδού Σόλωνος 142, άρχισε στις 4 Δεκεμβρίου εώς την 8η του μηνός, έπειτα από αλλεπάλληλες επιθέσεις του ΕΛΑΣ και με πολλούς τραυματίες από την πλευρά της Χ, διατάσονται μέσω τηλεφώνου να εγκαταλείψουν το κτίριο. Η διαφυγή έγινε ταράτσα ταράτσα ενώ οι τραυματίες επιβιβάστηκαν σε αγγλικά άρματα. Ο Νίκος Φαρμάκης μέλος της Χ, μετά της διαφυγή του από το οίκημα της Σόλωνος 142, αναφέρει ότι ανακρίθηκε στο φρουραρχείο Αθηνών από τους Άγγλους και ερωτήθηκε αν θα ήθελε να βοηθήσει τους Άγγλους στις εκκαθαρίσεις της Αθήνας, μετά την αποδοχή, του δόθηκε στολή Βρετανού αλεξιπτωτιστή και στρατολογήθηκε στην 5th Batalion of the 2nd Paratroop Brigade εώς την 5η Ιανουαρίου 1945.[30] Οι περισσότεροι Χίτες εντάχθηκαν αμέσως μετά τη μάχη του Θησείου, στο 143ο Τάγμα Εθνοφυλακής με δ/κτη του Ταγματάρχη Θεμιστοκλή Μπαμπίλη.

Λίγο μετά τη διάλυση της οργάνωσης ο αρχηγός της αντισυνταγματάρχης Γρίβας αποστρατεύτηκε το 1945 για να ασχοληθεί με τον απελευθερωτικό - ενωτικό αγώνα της Κύπρου. Με το τέλος των Δεκεμβριανών και την ήττα του ΕΑΜΕΛΑΣ, πολλοί πολίτες της υπαίθρου και ιδιαίτερα της Πελοποννήσου, διωχθέντες από το ΕΑΜ, εντάχθηκαν στην Οργάνωση Χ για να συγκροτήσουν ομάδες προκειμένου να εκδικηθούν το ΕΑΜ. Για τα γεγονότα αυτά επικράτησε ο όρος Λευκή τρομοκρατία.

Οι νεκροί πολίτες της Οργάνωσης Χ αγγίζουν τους 538, οι περισσότεροι έπεσαν κατά την διάρκεια της Μάχης του Θησείου και άλλοι εκτελέστηκαν από την ΟΠΛΑ, ενώ οι στρατιωτικοί αγγίζουν τους 201.[31]

Εθνικό Κόμμα Χιτών (Χ)Επεξεργασία

Μετά την Κατοχή ιδρύθηκε το Κόμμα των Χιτών από τον Γεώργιο Γρίβα, με πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Ευσταθόπουλο παίρνοντας μέρος στις εκλογές του 1946 με φιλοβασιλική χροιά και σύνθημα (Όλοι για την επάνοδον του Βασιλιά μας), χωρίς να εκλέξει κάποια βουλευτική έδρα στο κοινοβούλιο. Άλλη μία πολιτική προσπάθεια έγινε στις εκλογές του 1950 χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Έγγραφη βεβαίωση της 14ης Ιουνίου 1947 του Χρύσανθου, τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών, Γιώργος Ν. Καραγιάννης, Η Εκκλησία από την Κατοχή στον Εμφύλιο, Αθήνα 2001, σελίδες 353-354
  2. Παπαγεωργίου, Σπύρος (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 79. 
  3. Οργάνωσις, Χ (1944). Έκθεσις επί των Εθνικών σκοπών και του Εθνικού έργου της Οργανώσεως "Χ". Αθήναι: Αρχηγείον Στρατού / Διοίκησις Ιστορίας Στρατού. σελ. 3. 
  4. 4,0 4,1 Παπαγεωργίου, Σπύρος (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 84. 
  5. Οργάνωσις, Χ (1944). Έκθεσις επί των Εθνικών Σκοπών και επί του Εθνικού έργου της Οργανώσεως "Χ". Αθήναι: Αρχηγείον Στρατού / Διοίκησις Ιστορίας Στρατού. σελ. 5-6. 
  6. Παπαγεωργίου, Σπύρος (2004). Ο Γρίβας και η Χ - Το Χαμένο Αρχείο. Αθήνα: Νέα Θέσις. σελ. 213. 
  7. John Louis Hondros, Occupation & Resistance: the Greek Agony (New York: Pella, 1983), p. 142
  8. Χωμενίδης, Χρήστος (2019). «Ποιος θυμάται τον Κίτσο Μαλτέζο;». Τα Νέα. 
  9. Φαρμάκης, Νίκος (2012). «Η Μαρία Κάλλας ήταν η ερωμένη του Ιταλού φρουράρχου το 1943». Δημοκρατία. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαΐου 2018. 
  10. Σπύρος Παπαγεωργίου, Ο Γρίβας και η «Χ»: το χαμένο αρχείο, σελίδες 679-721, εκδόσεις Νέα Θέσις, Αθήνα 2004
  11. Σπύρος Παπαγεωργίου, Ο Γρίβας και η «Χ»: το χαμένο αρχείο, σελίδες 94-97, εκδόσεις Νέα Θέσις, Αθήνα 2004
  12. Εθνική Αντίστασις, Κοσμάς Αντωνόπουλος, Αθήναι, σελ.642,656
  13. Ο Άγνωστος Πόλεμος της Χ, Εκδόσεις Μάχη 1988, σελ.22
  14. 14,0 14,1 Ρίχτερ 2011, σελ. 66-67.
  15. Χάγκεν Φλάισερ Στέμμα και σβάστικα, η Ελλάδα της Κατοχής και της Αντίστασης, 1941-1944, Αθήνα 2009, Το Βήμα βιβλιοθήκη, τ. Β, σ. 30
  16. Λυγούρα,Αναστασία (2010, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών), Πανεπιστημιακά ιδρύματα και φοιτητική δράση κατά τα έτη 1940-1944
  17. Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας Άνεμος λευτεριάς στις ανατολικές και νότιες συνοικίες 1941-1945, Ορέστης Μακρής, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή 1985 σελ 196-198
  18. 18,0 18,1 18,2 Π. Βόγλης, Ι. Παπαθανασίου, Τ. Σακελλαρόπουλος, Μ. Χαραλαμπίδης (επιμέλεια), Δεκέμβρης 1944. Το παρελθόν και οι χρήσεις του, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2017, σελ. 96.
  19. Τα φοβερά ντοκουμέντα(Δεκέμβριος 1944-το ανεξήγητο λάθος) Σόλων Γρηγοριάδης
  20. Ο Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος, μελέτες για την πόλωση, Ντέϊβιντ Κλόουζ, σελ 70-80
  21. ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ 1944, Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΜΕΝΕΛΑΟΣ, εκδόσεις Αλεξάνδρειας 2014 σελ 88
  22. Κατσιμήτρου, Γεωργίου Χ. (1970). Η μάχη των Αθηνών. Αθήναι. σελ. 35. 
  23. Μηχανή του Χρόνου, μάχη του Θησείου
  24. Εφημερίδα Πατρίς της Λευκωσίας, 25/10/1971, Γ Γρίβα,
  25. Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας Άνεμος λευτεριάς στις ανατολικές και νότιες συνοικίες 1941-1945, Ορέστης Μακρής, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή 1985 σελ 198
  26. Φάνης Α. Χαμόδρακας, Από την Εθνική Αντίσταση στον «Κόκκινο Δεκέμβρη». Ο ρόλος της οργανώσεως «Χ» και ο Γρίβας, εκδόσεις Πελασγός, Αθήναι 2016, σελ. 131.
  27. Δεκέμβρης '44, Οι μάχες στις γειτονιές της Αθήνας, Ε Ιστορικά, Η μάχη της Αθήνας, Στρατιωτικές Επιχειρήσεις από 4 Δεκεμβρίου 1944 ως 6 Ιανουαρίου 1945, Γεώργιος Μαργαρίτης, σελ 20
  28. Χανδρινός 2013, σελ. 133.
  29. «Η Μαρία Κάλλας ήταν η ερωμένη του Ιταλού φρουράρχου το 1943». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιανουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2014. 
  30. Ο Γρίβας και η Χ - Το χαμένο αρχείο της Χ, Σπύρος Παπαγεωργίου, εκδόσεις Νέα Θέσις σελ 453-470
  31. Θησείο Ιούνιος 1941 Δεκέμβριος 1944, Φ.Χαμόδρακας, Πίνακας ονομάτων, σελ. 165

ΠηγέςΕπεξεργασία