Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας

αυτοκέφαλη ορθόδοξη εκκλησία

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (ουκρανικά: Православна церква України, αγγλικά: Orthodox Church of Ukraine) είναι η 15η αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία, σύμφωνα με τα Εκκλησιαστικά Δίπτυχα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, που συστάθηκε τον Δεκέμβριο του 2018. Αναγνωρίζεται ως αυτοκέφαλη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και την Εκκλησία της Ελλάδος.[1][2][3]

Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας
OCU logo.png

Μονή Αγίου Μιχαήλ (Κίεβο)
ΙδρυτήςΕνωτική Σύνοδος Ορθόδοξων Εκκλησιών της Ουκρανίας
Ανεξαρτησία6 Ιανουαρίου 2019
Αναγνώριση
ΠροκαθήμενοςΜητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ουκρανίας Επιφάνιος
ΈδραΜονή Αγίου Μιχαήλ (Κίεβο)
ΕπικράτειαΟυκρανία
ΓλώσσαΟυκρανική
Δικτυακός τόποςhttps://www.pomisna.info/
Πατριαρχικός και Συνοδικός Τόμος χορήγησης αυτοκέφαλου καθεστώτος στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, φιλοτεχνημένος στη Μονή Ξενοφώντος του Αγίου Όρους.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Ενωτική Σύνοδος και Τόμος Αυτοκεφαλίας από το Οικουμενικό ΠατριαρχείοΕπεξεργασία

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας προήλθε από την ένωση τριών εκκλησιών που ποίμαιναν ορθοδόξους χριστιανούς της Ουκρανίας μετά από μία ενωτική κληρικολαϊκή συνέλευση που πραγματοποιήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2018. Η ίδια συνέλευση εξέλεξε ως προκαθήμενο της Εκκλησίας της Ουκρανίας και Μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ουκρανίας τον Μητροπολίτη Επιφάνιο.[4][5] Το διάταγμα για την αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας υπογράφηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 5 Ιανουαρίου 2019 και την επομένη, ανήμερα της εορτής των Θεοφανείων, πραγματοποιήθηκε η επίσημη παραλαβή του τόμου της αυτοκεφαλίας, που φιλοτεχνήθηκε στη Μονή Ξενοφώντος του Αγίου Όρους.[6]

 
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος παραδίδει τον Τόμο Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας στον Μητροπολίτη Επιφάνιο (Θεοφάνεια 2019).

Η ενθρόνιση του προκαθημένου της, Μητροπολίτη Επιφανίου, έγινε στον Καθεδρικό Ναό Αγίας Σοφίας Κιέβου στις 3 Φεβρουαρίου 2019 (ημερομηνία γενεθλίων του) από τον εκπρόσωπο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Μητροπολίτη Γαλλίας Εμμανουήλ, παρουσία του προέδρου της Ουκρανίας.[7]

Αναγνώριση από την Εκκλησία της ΕλλάδοςΕπεξεργασία

Η Εκκλησία της Ελλάδος με εισήγηση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου Β' έδωσε εντολή στις συνοδικές επιτροπές να μελετήσουν από κοινού το θέμα της αναγνώρισης του αυτοκεφάλου της Εκκλησίας της Ουκρανίας. Συνολικά 21 μητροπολίτες, θεολόγοι και στελέχη της Ιεράς Συνόδου, τα τακτικά μέλη των δυο επιτροπών καθώς και οι αναπληρωματικοί τους, συνεργάστηκαν για τρεις μήνες. Τα μέλη των επιτροπών δογματικών-νομοκανονικών και διορθοδόξων σχέσεων κατέληξαν σε κοινό πόρισμα προς την Διαρκή Ιερά Σύνοδο, το οποίο τεκμηρίωσε ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει το μοναδικό προνόμιο να εκχωρεί αυτοκεφαλία σε εκκλησιαστικές διοικήσεις.[8][9]

Έτσι, η Ιερά Συνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος στην έκτακτη συνεδρίασή της στις 12 Οκτωβρίου 2019 αποφάσισε την αναγνώριση της νέας εκκλησιαστικής δομής. Συγκεκριμένα, αποφάσισε ότι αναγνωρίζει «το κανονικό δικαίωμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την παραχώρηση του Αυτοκεφάλου, καθώς και το προνόμιο του Προκαθημένου της Εκκλησίας της Ελλάδος να χειρισθή περαιτέρω το ζήτημα της αναγνωρίσεως της Εκκλησίας της Ουκρανίας», ενώ επτά Μητροπολίτες εζήτησαν την αναβολή λήψης αποφάσεως.[10]Ωστόσο, διαφορετικές απόψεις εξέφρασαν με γραπτές δηλώσεις τους τόσο ο Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ,[11] όσο και ο Μητροπολίτης Κυθήρων Σεραφείμ. [12]. Ταυτόχρονα ο Μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος μίλησε ευθέως για κλίμα εκφοβισμού από την πλευρά της Μόσχας προς τους Ιεράρχες της Εκκλησίας της Ελλάδος για να επηρεάσουν την απόφασή τους[13][14] ενώ ο Μητροπολίτης Γουμενίσσης έγραψε πως η Ρωσική Εκκλησία χαρακτηρίζεται από ηγεμονισμό και επιδεικνύει μόνιμες επεκτατικές πρακτικές[15].

Η διαδικασία αναγνώρισης από την Εκκλησία της Ελλάδος επισημοποιήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019 με ειρηνική επιστολή που απέστειλε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος Β' προς τον Μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ουκρανίας Επιφάνιο, δύο ημέρες μετά το συλλείτουργό του με τον Οικουμενικό Πατριάρχη, στον Ιερό Ναό Παναγίας Αχειροποιήτου της Θεσσαλονίκης, όπου μνημονεύθηκε για πρώτη φορά ο προκαθήμενος της νέας αυτοκέφαλης Εκκλησίας.[16]

Αναγνώριση από το Πατριαρχείο ΑλεξανδρείαςΕπεξεργασία

Στην αναγνώριση της νέας εκκλησιαστικής δομής προχώρησε στις 8 Νοεμβρίου 2019 το παλαίφατο-δευτερόθρονο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Κατά τη διάρκεια της Πατριαρχικής Θείας Λειτουργίας στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό Αρχαγγέλων στο Ντάχερ του Καΐρου, ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής Θεόδωρος Β' μνημόνευσε για πρώτη φορά τον Μητροπολίτη Κιέβου και Πάσης Ουκρανίας Επιφάνιο ως Προκαθήμενο της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας. Tο κείμενο της αναγνώρισης διάβασε ο Μητροπολίτης Γουινέας Γεώργιος.[17][18][19]

Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας μάλιστα δήλωσε στο «Βήμα» πως με την αναγνώριση της Εκκλησίας της Ουκρανίας αρχίζει η λύση του προβλήματος.[20]

Στάση άλλων ΕκκλησιώνΕπεξεργασία

Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, με απόφαση που απέστειλε στον Οικουμενικό Πατριάρχη ο Πατριάρχης Σερβίας Ειρηναίος, γνωστοποίησε ότι δεν προτίθεται να αναγνωρίσει την αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας καθώς ηγούνται "σχισματικές παραφυάδες", ότι δεν προτίθενται να αναγνωρίσουν κανέναν κληρικό της νέας αυτοκέφαλης Εκκλησίας διότι "στερούνται αποστολικής διαδοχής και ιεροσύνης" και ούτε αναγνωρίζουν ως αρχιερέα τον κ. Επιφάνιο [21]. Εξηγώντας τη θέση αυτή, σε συνέντευξή του, ο Πατριάρχης Σερβίας Ειρηναίος εξέφρασε παράλληλα τον σεβασμό του στο Οικουμενικού Πατριαρχείο. «Πρέπει να τονίσω πως η Εκκλησία μας δεν έκανε αυτήν την επιλογή εξαιτίας της σλαβικής εγγύτητας μας με την Εκκλησία της Ρωσίας και σίγουρα όχι για πολιτικά ή παρόμοια συμφέροντα, αλλά με γνώμονα την παράδοση της Εκκλησίας και το κανονικό δίκαιο…» είπε στην εφημερίδα «Πολίτικα» [22] του Βελιγραδίου ο Σέρβος Πατριάρχης υποστηρίζοντας πως «Αν κάποια άλλη τοπική Εκκλησία, η Ρωσική ή οποιαδήποτε άλλη έκανε κάτι παρόμοιο, η αντίδραση μας θα ήταν παρόμοια».[23]

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας απέστειλε επιστολή στον Οικουμενικό Πατριάρχη και δημοσιοποίησε στις 7 Μαρτίου 2019. Θεωρεί "ανυπόστατες, κενές, στερούμενες της θείας χάριτος και της ενεργείας του Αγίου Πνεύματος" τις χειροτονίες που τέλεσε ο Φιλάρετος Ντενισένκο "όσο χρόνο ήτο καθηρημένος και αναθεματισμένος", μεταξύ αυτών "και του γραμματέως αυτού Σεργκέι Ντουμένκο, νυν Μητροπολίτου Επιφανίου". Στην επιστολή που υπογράφει ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων Αναστάσιος επισημαίνεται ότι "αντί ειρηνεύσεως και ενότητος των Ορθοδόξων της Ουκρανίας, επαπειλείται ο κίνδυνος διασπάσεως της ενότητος της ανά τον κόσμο Ορθοδοξίας" και "η κατ' Αλβανίαν Αυτοκέφαλος Ορθόδοξος Εκκλησία απευθύνει θερμήν παράκλησιν, όπως το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, αξιοποιών το κατ' εξοχήν προνόμιον του συντονισμού των Ορθοδόξων Εκκλησιών, συγκαλέσει το συντομότερον δυνατόν Πανορθόδοξον Σύναξιν ή Σύνοδον, προκειμένου να προληφθή ο εμφανής κίνδυνος δημιουργίας οδυνηρού Σχίσματος".[24]

Έτερη ορθόδοξη δικαιοδοσία στην Ουκρανία είναι η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία του Πατριαρχείου Μόσχας, με αυτόνομο καθεστώς (και όχι αυτοκέφαλο) υπό την εκκλησιαστική ένωση με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Η χορήγηση αυτοκεφαλίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας προκάλεσε την αντίδραση της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας που γι' αυτόν τον λόγο αποφάσισε να διακόψει την εκκλησιαστική κοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, σχετικά με τη δικαιοδοσία στην ιστορική Εκκλησία Κιέβου.[25]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «СМИ обнародовали проект устава ПЦУ, принятый на «объединительном Соборе»». spzh.news (στα Αγγλικά). 16 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2018. 
  2. «Ανακηρύχθηκε η αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας». Tribune.gr. 15 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2018. 
  3. Εφημερίδα Καθημερινή, 01.01.2019 - "Πατριάρχης Βαρθολομαίος: «Το αυτοκέφαλο στην ουκρανική εκκλησία το πιο σημαντικό γεγονός της χρονιάς για την Ορθοδοξία»"
  4. Εφημερίδα Καθημερινή, 05.01.2019 - "Υπεγράφη το ιστορικό διάταγμα για την Αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας"
  5. "Православна церква України буде автокефальною - статут (повний текст документу)" РБК-Украина "The Orthodox Church of Ukraine will be autocephalous - the charter", 15 December 2018
  6. ORTHODOXIA INFO, 09.01.2019: "Αυτό είναι το κείμενο του Τόμου της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας"
  7. «Ενθρονίστηκε ο μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ουκρανίας Επιφάνιος». naftemporiki. 
  8. Οι εισηγήσεις των Επιτροπών που οδήγησαν στην αναγνώριση της Ουκρανίας, Αντώνης Τριανταφύλλου, orthodoxia.info, 12.10.2019
  9. Σαφές μήνυμα του Αρχιεπισκόπου για το Ουκρανικό, Η Καθημερινή, 12.10.2019, Απόστολος Λακασάς
  10. Η Ιεραρχία αναγνωρίζει τη νέα Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας, Η Καθημερινή, 12.10.2019, Απόστολος Λακασάς
  11. "Ο Πειραιώς Σεραφείμ ξεκαθαρίζει τη θέση του για την Ουκρανική Αυτοκεφαλία", ΔΟΓΜΑ, 14.10.2019
  12. "Ο Μητροπολίτης Κυθήρων για την Ουκρανική «Αυτοκεφαλία»", ΡΟΜΦΑΙΑ, 14.10.2019
  13. «Ποιος είναι ο Μόσχας;» Διάλογοι «φωτιά» στην Ιεραρχία για το Ουκρανικό, orthodoxia.info
  14. Πώς κατέληξε η Ιεραρχία στην απόφαση για αναγνώριση του Αυτοκεφάλου στην Ουκρανία, 13/10/2019, fimotro.gr
  15. Εξηγήσεις και επεξηγήσεις εκκλησιαστικής ιστορίας και δεοντολογίας, του Σεβ. Μητροπολίτη Γουμενίσσης κ. Δημητρίου, orthodoxia.info
  16. "Εφτασε στο Κίεβο η αναγνώριση της Εκκλησίας της Ελλάδος ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ B", ORTHODOXIA INFO 29.10.2019
  17. "Πατρ. Αλεξανδρείας: Από σήμερα το Πατριαρχείο μας κατέγραψε στα Δίπτυχα την Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας (βίντεο)", ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ 08.11.2019
  18. "Ανακοίνωση Πατριαρχείου Αλεξανδρείας για την αναγνώριση της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας", ORTHODOXIA ONLINE 08.11.2019
  19. "ΒΙΝΤΕΟ: Ο Αλεξανδρείας μνημονεύει Επιφάνιο Ουκρανίας", ORTHODOXIA INFO 08.11.2019
  20. Πατριάρχης Αλεξανδρείας στο «Βήμα»: Με την αναγνώριση της Εκκλησίας της Ουκρανίας αρχίζει η λύση του προβλήματος
  21. Το Σερβικό Πατριαρχείο για την Εκκλησία στην Ουκρανία, 14 Μαρτίου, 2019, orthodoxianewsagency
  22. Политикa, 29.09.2019: "Сачували смо веру, језик, културу и државу"
  23. ORTHODOXIA INFO, 02.10.2019: "ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ: «Σέβομαι το Φαναρι αλλά στηρίζω τον Ονούφριο»
  24. Αναταράξεις στους κόλπους της Ορθοδοξίας - Τι συμβαίνει με τις Εκκλησίες, ΤΑ ΝΕΑ, 2 Απριλίου 2019
  25. Εφημερίδα των Συντακτών, 05.01.2019: "Επίσημα αυτοκέφαλη η Εκκλησία της Ουκρανίας"