Άνοιγμα κυρίου μενού
Το έμβλημα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου

Το σχίσμα Μόσχας-Κωνσταντινούπολης, γνωστό και ως σχίσμα της Ορθοδόξου Εκκλησίας του 2018, είναι σχίσμα που άρχισε στις 15 Οκτωβρίου 2018 όταν η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία διέκοψε την πλήρη κοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Αυτό έγινε ως απάντηση της απόφασης της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις 11 Οκτωβρίου 2018, η οποία επανέλαβε την απόφασή της να παραχωρηθεί αυτοκεφαλία στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, [1] ο Οικουμενικός Πατριάρχης και να ανακαλέσει τη νομική δέσμευση της επιστολής του 1686 που οδήγησε την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρωσίας να καθιερώσει τη δικαιοδοσία της επί της ουκρανικής εκκλησίας. Σε ό,τι αφορά τις δύο μη αναγνωρισμένες εκκλησίες, να αποκαταστήσει τους μεν κληρικούς "εν σχίσματι ὄχι διά δογματικούς λόγους, εἰς τόν ἀρχιερατικόν ἤ ἱερατικόν αὐτῶν βαθμόν, τούς δέ πιστούς αὐτῶν εἰς ἐκκλησιαστικήν κοινωνίαν".[2]

Στις 14 Σεπτεμβρίου 2018, η Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία και η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας - Πατριαρχείο Κίεβου θεωρήθηκαν σχισματικές και το Πατριαρχείο Μόσχας διέκοψε τη συμμετοχή σε οποιεσδήποτε επισκοπικές συνελεύσεις, θεολογικές συζητήσεις, πολυμερείς επιτροπές και οποιεσδήποτε άλλες δομές που προεδρεύουν ή συν-προεδρεύουν εκπρόσωποι του Οικουμενικού Πατριαρχείου

Στη δήλωσή της στις 15 Οκτωβρίου, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία απαγόρευσε σε όλα τα μέλη του Πατριαρχείου Μόσχας να συμμετέχουν σε Θεία Κοινωνία, βάπτιση, γάμο ή οποιοδήποτε Μυστήριο που εκτελείται σε εκκλησία υπαγόμενη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.

Ο Πατριαρχικός και Συνοδικός Τόμος χορήγησης αυτοκέφαλου καθεστώτος στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας

Στις 15 Δεκεμβρίου 2018, η Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία και η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας - Πατριαρχείο Κίεβου και δύο επίσκοποι της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (Πατριαρχείο Μόσχας) ενώνονται σε μία Εκκλησία: την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας. Κληρικολαϊκή συνέλευση της νέας 15ης αυτοκέφαλης Εκκλησίας (σύμφωνα με τα Εκκλησιαστικά Δίπτυχα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως) εξέλεξε ως πρώτο προκαθήμενό της τον Μητροπολίτη Επιφάνιο.

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος υπογράφει τον Τόμο Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος παραδίδει τον Τόμο Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας στον Μητροπολίτη Επιφάνιο (Θεοφάνεια 2019)

Το ιστορικό διάταγμα (Τόμος) για την Αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας υπεγράφη στην Κωνσταντινούπολη στις 5 Ιανουαρίου 2019 και την επομένη (ανήμερα της εορτής των Θεοφανείων) πραγματοποιήθηκε η επίσημη παραλαβή του[3]

Στις 31 Δεκεμβρίου, ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος απείλησε με οριστικό και ολοκληρωτικό σχίσμα, ενώ αμφισβήτησε τα πρωτεία του Βαρθολομαίου.[4]

Το σχίσμα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής σύγκρουσης που περιλαμβάνει την προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία το 2014 και τη στρατιωτική παρέμβασή της στην Ουκρανία, καθώς και την επιθυμία της Ουκρανίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Χαρακτηριστικές είναι οι εκ διαμέτρου αντίθετες τοποθετήσεις σε ανώτατο επίπεδο μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Ιδιαίτερα προσβλητικός προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, χαρακτηρίζοντάς το ως "τουρκική ενορία" και ισχυριζόμενος ότι "θέλει να υποτάξει την ουκρανική Εκκλησία για οικονομικά οφέλη",[5] ενώ ο Μάικ Πομπέο, υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, [τέσσερις μόλις μέρες μετά την απόδοσή της (10 Ιανουαρίου 2019)] δήλωσε ότι η ανακοίνωση της Αυτοκεφαλίας για μια ανεξάρτητη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, την 6η Ιανουαρίου, σηματοδοτεί ένα ιστορικό επίτευγμα καθώς η Ουκρανία επιδιώκει να καταγράψει το δικό της μέλλον.[6]

Αυτό το σχίσμα θυμίζει το σχίσμα Μόσχας-Κωνσταντινουπόλεως του 1996 για την δικαιοδοσία της Εσθονίας, το οποίο όμως θεραπεύτηκε σε λιγότερο από τρεις μήνες.

ΥποσημειώσειςΕπεξεργασία