Παλαίκαστρο Λασιθίου

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 35°12′0″N 26°15′0″E / 35.20000°N 26.25000°E / 35.20000; 26.25000

Το Παλαίκαστρο (επίσημο: το Παλαίκαστρον) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητος του δήμου Σητείας, στην Περιφεριακή Ενότητα Λασιθίου της Κρήτης. Από το 1999 έως το 2010 ήταν έδρα του τότε Δήμου Ιτάνου. Βρίσκεται 18 χιλιόμετρα ανατολικά της Σητείας. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 953 κατοίκους. Στην ευρύτερη περιοχή του Παλαικάστρου βρίσκονται αρχαιολογικά και ιστορικά μνημεία. Ιδιαίτερα γνωστό είναι το σπάνιο φοινικόδασος Βάι, που απέχει 7 χιλιόμετρα από τον οικισμό.

Παλαίκαστρον
Άποψη Παλαικάστρου
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Παλαίκαστρον
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
Περιφερειακή ΕνότηταΛασιθίου
ΔήμοςΣητείας
Δημοτική ΕνότηταΙτάνου
ΚοινότηταΠαλαικάστρου
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΚρήτη
ΝομόςΛασιθίου
Υψόμετρο35
Πληθυσμός953 (2011)
Άλλα
Ταχ. κωδ.72300
Τηλ. κωδ.+30 28430

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

 
Η μινωική πόλη στο Ρουσολάκκο

Στην περιοχή Ρουσολάκκος, 2 χιλιόμετρα από το χωριό, στην παραλία Χιόνα, αποκαλύφθηκε από τις ανασκαφές που πραγματοποίησαν ο Άγγλοι αρχαιολόγοι R. C. Bosanquet και R. M. Dawkinns στις αρχές του 20ού αιώνα μια μινωική πόλη, η οποία άκμασε την υστερομινωική περίοδο, μέχρι τον 15ο αιώνα π.Χ.. Εδώ βρέθηκαν οι Μινωικές μήτρες του Παλαικάστρου και ο Κούρος Παλαικάστρου. Επίσης βρέθηκαν τάφοι της πρωτομινωικής και μεσομινωικής περιόδου. Το όνομα της πόλης δεν είναι γνωστό. Ο Paul Faure την ταύτισε με την αρχαία πόλη Δραγμό που αναφέρει ο Στέφανος ο Βυζάντιος. Στην πόλη αυτή βρισκόταν το ιερό του Δικταίου Δία, ένα από τα γνωστότερα της ανατολικής Κρήτης. Η λατρεία στο ιερό συνεχίστηκε μέχρι τους ρωμαϊκούς χρόνους.[1] Στο ύψωμα Πετσοφάς, νοτιοανατολικά του Παλαίκαστρου, βρισκόταν σημαντικό ιερό κορυφής, στο οποίο βρέθηκαν ειδώλια λατρευτών.[2]

Κοντά στο φοινικόδασος του Βάι, βόρεια από το Παλαίκαστρο, βρίσκεται η αρχαία πόλη Ίτανος ή Ερημούπολη. Η ίδρυση της πόλης ανάγεται στα προϊστορικά χρόνια και αναφέρεται στα ομηρικά έπη. Η πόλη ήταν σημαντικό κέντρο διαμετακομιστικού εμπορίου και εξήγαγε πορφύρα, σπόγγους, γυαλί και αλιεύματα, ενώ η πόλη είχε έσοδα και από το ιερό του Δικταίου Δία. Η Ίτανος ήταν σε διαμάχη με την Πραισό και αργότερα με την Ιεράπυτνα. Η Ίτανος συνέχισε να είναι σημαντική πόλη κατά την ρωμαϊκή εποχή, μέχρι που καταστράφηκε τη βυζαντινή εποχή. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ίτανος κατοικήθηκε και την ενετική εποχή.[3]

Επίσης, στο απομονωμένο ύψωμα Καστρί, κοντά στη θάλασσα, έχουν ανασκαφεί οικήματα της γεωμετρικής και ελληνιστικής εποχής.[2] Στο ύψωμα Καστρί οι Ενετοί κατασκεύασαν οχυρό, το οποίο ονόμασαν Paleo Castro, για την προστασία των πλοίων που ελλιμενίζονταν στην περιοχή. Το φρούριο όμως εγκαταλείφθηκε και ο Εβλιγιά Τσελεμπή το 1688 αναφέρει ότι ήταν ερειπωμένο.[4]

Το χωριό του Παλαίκαστρου δεν υπήρχε κατά την ενετοκρατία. Αναφέρεται για πρώτη φορά στην απογραφή του 1881, με 143 χριστιανούς κατοίκους. Η πορεία του πληθυσμού σύμφωνα με τις απογραφές:[2]

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 302 464 268 620 778 652 703 849 1084 953

Κοινότητα ΠαλαικάστρουΕπεξεργασία

Εκτός από την έδρα της, η Κοινότητα Παλαικάστρου περιλαμβάνει και τους οικισμούς Αγκάθια, Βίγλα, Κουρεμένος, Κυριαμάδι, Λύδια, Μερτύδια, Τοπλού, Χιώνα και Χοχλακιές. Η απογραφή του 2011 αναφέρει:

  • Αγκάθια, τα (138)
  • Βίγλα, η (29)
  • Κουρεμένος, ο (15)
  • Κυριαμάδι, το (39)
  • Λύδια, η (0)
  • Μερτύδια, τα (2)
  • Παλαίκαστρον, το (953)
  • Χιώνα, η (24)
  • Χοχλακιαί, αι (19)

Η κοινότητα του 2011 είχε 1.227 κατοίκους.

Το 2017 προστέθηκαν η Κοινότητα Μητάτου και οι οικισμοί της:

  • Άγιος Νικόλαος, ο (0)
  • Βρυσίδιον, το (21)
  • Κρυονέριον, το (16)
  • Μητάτον, το (7)
  • Ξηρολίμνη, η (4)
  • Χώνος, ο (0)

Συνολικά η Κοινότητα έχει 1.275 κατοίκους.

Η Κοινότητα εκπροσωπείται από πενταμελές συμβούλιο με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Νικόλαο Χατζηδάκη.

Κοινοτάρχες ΠαλαικάστρουΕπεξεργασία

Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Παλαικάστρου.

Πρόεδροι Κοινότητος Παλαικάστρου
περίοδος όνομα
1978–1990 Αϊλαμάκης Εμμανουήλ
1990–1998 Καφεσάκης Γεώργιος
2010–2014
2014–2019 Αγγελετόπουλος Δημήτριος
2019– Χατζηδάκης Νικόλαος

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Παλαίκαστρο». Δήμος Σητείας. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Μαΐου 2017. Ανακτήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2015. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελίδες 598–9. 
  3. «Ίτανος». Δήμος Σητείας. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Σεπτεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2015. 
  4. «Φρούριο Paleo Castro». cretanbeaches.com. Ανακτήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2015. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία