Πανδημία COVID-19

πανδημία από τον ιό SARS-CoV-2
(Ανακατεύθυνση από Πανδημία κορονοϊού 2019–20)

Αυτό το λήμμα αφορά την τρέχουσα πανδημία. Για την ασθένεια, δείτε: COVID-19. Για τον υπεύθυνο ιό, δείτε: SARS-CoV-2.

Η πανδημία της νόσου του κορονοϊού 2019 (COVID-19) είναι μια τρέχουσα πανδημία που προκλήθηκε από τον κορονοϊό SARS-CoV-2 και αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στην πόλη Ουχάν, πρωτεύουσα της επαρχίας Χουπέι της Κίνας, τον Δεκέμβριο του 2019.[7] Ως και σήμερα έχουν επιβεβαιωθεί πάνω από 113 εκατομμύρια κρούσματα σε 215 χώρες και περιοχές, είχαν σημειωθεί περισσότεροι από 2.51 εκατομμύρια θάνατοι που οφείλονται στη νόσο και είχαν ανακάμψει περισσότεροι από 89 εκατομμύρια άνθρωποι.[8]

Πανδημία κορονοϊού 2019–20
COVID-19 Outbreak World Map Total Deaths per Capita.svg
Χάρτης των κατά κεφαλήν θανάτων (ως τις 20 Δεκεμβρίου 2020):
  1.000+ θάνατοι ανά 1 εκατ. κατοίκους
  178–1.000 θάνατοι ανά 1 εκατ. κατοίκους
  32–178 θάνατοι ανά 1 εκατ. κατοίκους
  6–32 θάνατοι ανά 1 εκατ. κατοίκους
  1–6 θάνατοι ανά 1 εκατ. κατοίκους
  <1 θάνατοι ανά 1 εκατ. κατοίκους
  Κανένας θάνατος ή δεν υπάρχουν δεδομένα
(από πάνω προς τα κάτω, από αριστερά προς τα δεξιά)
Coronavirus patients at the Imam Khomeini Hospital in Tehran, Iran--1 March 2020.jpg
2020 coronavirus task force.jpg 蔡總統視導33化學兵群 02.jpg
Emergenza coronavirus (49501382461).jpg Dried pasta shelves empty in an Australian supermarket.jpg
ΑσθένειαCOVID-19
Στέλεχος ιούSARS-CoV-2
TοποθεσίαΠαγκοσμίως (λίστα των τοποθεσιών)
Πρώτο κρούσμαΟυχάν, Χουπέι, Κίνα[1]
30°37′11″N 114°15′28″E / 30.61972°N 114.25778°E / 30.61972; 114.25778
Ημερομηνία1 Δεκεμβρίου 2019 – σήμερα[2][3][4] ()
Κρούσματα
Επιβεβαιωμένα58.555.000+[5]
Αναρρώσεις40.215.000+[5]
Θάνατοι
1.388.400+[5]
Περιοχές
215[6]

Ο ιός μεταδίδεται μεταξύ των ανθρώπων μέσω των σταγονιδίων που παράγονται όταν οι άνθρωποι φτερνίζονται ή βήχουν. [7][9] Ο χρόνος μεταξύ της έκθεσης και της εμφάνισης συμπτωμάτων είναι συνήθως από 2 έως 14 ημέρες.[9][10] Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα και δυσκολίες στην αναπνοή,[9][10] ενώ επιστημονικές έρευνες υποστηρίζουν ότι πιθανή απώλεια γεύσης και όσφρησης αποτελούν συμπληρωματικές ενδείξεις μόλυνσης από τον ιό.[11][12][13] Οι επιπλοκές μπορούν να περιλαμβάνουν πνευμονία και σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας.

Μέχρι αυτή την στιγμή έχουν αναπτυχθεί και αδειοδοτηθεί τουλάχιστον 10 διαφορετικά εμβόλια, από κάποια επίσημη ρυθμιστική αρχή. Περισσότερα αναμένεται να αδειοδοτηθούν σύντομα. Οι εμβολιασμοί ξεκίνησαν στα τέλη 2020 και έχουν γίνει έως και σήμερα περισσότεροι από 218 εκατομμύρια, ενώ ο ρυθμός εμβολιασμού είναι λίγο πάνω από τα έξι εκατομμύρια ημερησίως[14].

Στις 2 Δεκεμβρίου 2020, η αρμόδια επιτροπή MHRA στο Ηνωμένο Βασίλειο χορήγησε την πρώτη άδεια εμβολίου[15] έναντι του COVID-19, εγκρίνοντας τη σχετική αίτηση των εταιρειών Pfizer & BioNTech. Την Τρίτη 8-12-2020, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η 90χρονη Μάργκαρετ Κίναν έγινε το πρώτο άτομο στον κόσμο, που επίσημα εμβολιάστηκε με εγκεκριμένο εμβόλιο κατά του COVID-19.[16] Στις 10 Δεκεμβρίου 2020, το ίδιο εμβόλιο (Pfizer & BioNTech) εγκρίθηκε για χρήση και στον Καναδά.[17]

Μέχρι στιγμής, η υποστήριξη ανθρώπων που έχουν νοσήσει αποσκοπεί στην πρόωρη διαχείριση των συμπτωμάτων και της υποστηρικτικής θεραπείας.[18][9]

Οι επαγγελματίες δημόσιας υγείας τονίζουν τη σημασία των βασικών πρακτικών υγιεινής στην πρόληψη της μόλυνσης και εξέδωσαν προτεινόμενες κατευθυντήριες οδηγίες συμπεριφοράς για άτομα που είναι ύποπτα ότι έχουν τον ιό.[19] Το πλύσιμο των χεριών, η διατήρηση της απόστασης άνω των 2 μέτρων από ανθρώπους που βήχουν και η αποφυγή επαφής με το πρόσωπο συνιστώνται για την πρόληψη της νόσου. Οποιοσδήποτε είναι ύποπτος για τη μεταφορά του ιού, συνιστάται να παρακολουθεί την υγεία του για δύο εβδομάδες, να φοράει χειρουργική μάσκα και να ζητά ιατρική συμβουλή, καλώντας έναν γιατρό πριν επισκεφτεί μια κλινική.

Η περίοδος επώασης (χρόνος από την έκθεση έως την έναρξη των συμπτωμάτων) κυμαίνεται από 2 έως 14 ημέρες,[20] αλλά μπορεί να είναι μεταδοτική κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και μετά την αποκατάσταση.[21] Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα και δυσκολίες στην αναπνοή. Ως τις 7 Απριλίου η εκτίμηση του ποσοστού θνησιμότητας ήταν το 1% των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων, υψηλότερο μεταξύ εκείνων που απαιτούν εισαγωγή στο νοσοκομείο.[22] Ως τις αρχές Απριλίου του 2020, δεν υπάρχει εμβόλιο και καμία ειδική θεραπεία.[23] Εξετάζονται αρκετές προσεγγίσεις εμβολίων και αντι-ιικών.[24][25][26][27][28] Σχολεία και πανεπιστήμια έχουν κλείσει σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο σε τουλάχιστον 188 χώρες, επηρεάζοντας πάνω από 1.5 δισεκατομμύρια μαθητές και φοιτητές.[29]

Η πανδημία έχει κηρυχθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) ως «Έκτακτη Ανάγκη Δημόσιας Υγείας Διεθνούς Ενδιαφέροντος» (PHEIC), με βάση τις πιθανές επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει ο ιός εάν εξαπλωθεί σε χώρες με ασθενέστερα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης. Αυτή η κήρυξη ήταν η έκτη φορά μετά από την πανδημία του H1N1 το 2009.[30]

Σε κοινωνικό επίπεδο, έντονη ξενοφοβία και ρατσισμός κατά ανθρώπων κινεζικής και ανατολικής ασιατικής καταγωγής έχουν σημειωθεί λόγω της επιδημίας, τροφοδοτώντας τον φόβο και την εχθρότητα σε διάφορες χώρες.[31][32][33][34] Παραπληροφόρηση που διαδόθηκε κυρίως στο διαδίκτυο σχετικά με τον κορονοϊό, οδήγησε την ΠΟΥ να κηρύξει «πληροφοριοδημία» (αγγλικά: infodemic) στις 2 Φεβρουαρίου. Αντίστοιχα, πολλαπλές θεωρίες συνωμοσίας διαδόθηκαν μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου 2020,[35][36] με αποτέλεσμα κυβερνήσεις ανά τον κόσμο να λάβουν προληπτικά μέτρα για την αντιμετώπισή τους.[37][38]

Επιδημιολογία

Ως την 1 Απριλίου, περισσότερα από 882.000 κρούσματα έχουν επιβεβαιωθεί σε όλο τον κόσμο. Θεωρείται ότι υπάρχει μια ελλιπής αναφορά των κρουσμάτων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις με ηπιότερα συμπτώματα.[39][40]

Εξάπλωση 2019–20 COVID-19 κατά χώρα και περιοχή[41]
Χώρα ή περιοχή[α] Κρούσματα Θάνατοι Αναρ.[β] Θαν./εκ. Παρ.
235 2.416.135 165.939 632.983
  Ηνωμένες Πολιτείες[γ] 31.976.092 573.551 1.766 [42]
  Ινδία 15,321,089 180,530 13,108,582 136 [43]
  Βραζιλία 14.050.885 378.530 12.561.689 1.801 [44][45]
  Ρωσία[δ] 4.727.125 106.706 4.352.873 727 [46]
  Ηνωμένο Βασίλειο[ε] 4.395.703 127.327 1.944 [47]
  Γαλλία[ζ] 5.339.920 101.597 1.531 [48][49]
  Τουρκία 4.446.591 36.975 3.844.342 442 [50]
  Ισπανία 3.446.072 77.364 1.655 [51]
  Ιταλία 3.904.899 117.997 3.311.267 1.956 [52]
  Μεξικό 2.311.172 213.048 1.836.377 1.707 [53]
  Νότια Αφρική 1.568.366 53.887 1.494.630 904 [54][55]
  Περού 1.719.088 57.954 1.645.100 1.972 [56][57]
  Ιράν 2.311.800 67.913 1.823.950 849 [58]
  Γερμανία 3.180.810 81.086 2.803.288 975 [59][60]
  Βέλγιο 955.506 23.834 2.085 [61][62]
  Χιλή 1.136.435 25.317 1.067.662 1.402 [63]
  Καναδάς 1.136.849 23.707 1.025.120 626 [64]
  Ολλανδία[η] 1.417.772 16.965 1.001 [65][66]
  Ελβετία 642.131 9.906 317.600 1.170 [67][68]
  Πορτογαλία 832.255 16.952 790.650 1.646 [69][70]
  Ιρλανδία 244.695 4.856 1.020 [71]
  Αυστρία 597.566 9.959 560.492 1.131 [72]
  Σουηδία 924.340 13.863 1.336 [73]
  Ισραήλ 837.357 6.345 828.902 698 [74]
  Ιαπωνία 541.496 9.710 488.944 77 [75]
  Νότια Κορέα 115.926 1.806 105.877 35 [76][77]
  Ισημερινός 362.843 17.804 309.541 1.071 [78][79]
  Πολωνία 2.718.493 63.473 2.366.230 1.654 [80]
  Σαουδική Αραβία 408.038 6.858 391.362 208 [81]
  Ρουμανία 1.037.009 26.793 954.868 1.368 [82]
  Πακιστάν 772.381 16.600 672.619 77 [83]
  Σιγκαπούρη 60.653 30 60.335 5 [84]
  Δανία[θ] 244.868 2.465 232.899 431 [85][86]
  Νορβηγία 108.587 709 54.004 132 [87]
  Τσεχία 1.609.861 28.711 1.517.774 2.685 [88]
  Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 502.791 1.561 485.078 166 [89]
  Ινδονησία 1,620,569 44,007 1,475,456 163 [90]
  Κίνα 90.468 4.636 85.533 3 [91]
  Αυστραλία 29.559 910 37 [92]
  Φιλιππίνες 962.307 16.265 829.608 161 [93][94]
  Σερβία 670.801 6.095 868 [95]
  Ουκρανία 1.974.118 40.796 1.514.472 959 [96][97]
  Κατάρ 199.180 400 176.188 152 [98]
  Μαλαισία 381.813 1.400 358.726 44 [99]
  Λευκορωσία 347.316 2.453 337.620 262 [100]
  Δομινικανή Δημοκρατία 261.531 3.422 218.988 329 [101]
  Παναμάς 361.319 6.192 351.228 1.511 [102]
  Κολομβία 2.684.101 69.177 2.505.738 1.410 [103]
  Φινλανδία[ι] 84.797 899 31.000 163 [104][105]
  Λουξεμβούργο 65.604 788 61.791 1.259 [106]
  Αίγυπτος[κ] 218.041 12.820 164.368 135 [107]
  Μαρόκο 506.669 8.959 492.725 249 [108]
  Μπανγκλαντές 732.060 10.683 635.183 65 [109][110]
  Αργεντινή 2.743.558 59.792 2.407.791 1.331 [111]
  Ταϊλάνδη 46.643 110 29.371 2 [112][113]
  Αλγερία 119.805 3.160 83.514 76 [114]
  Μολδαβία 246.691 5.616 233.281 2.202 [115]
  Ελλάδα 320.629 9.627 895 [116]
  Κουβέιτ 259.868 1.468 243.056 319 [117]
  Ουγγαρία 754.833 25.580 461.181 2.618 [118]
  Μπαχρέιν 166.157 605 154.711 405 [119]
  Κροατία 313.423 6.692 291.351 1.630 [120]
  Ισλανδία 6.362 29 6.213 81 [121]
  Καζακστάν 289.720 3.294 248.096 180 [122][123]
  Ουζμπεκιστάν 87.551 640 84.717 19 [124]
  Ιράκ 993.158 15.060 870.927 393 [125]
  Εσθονία 118.789 1.109 104.653 837 [126][127]
  Ομάν 182.693 1.909 162.656 395 [128]
  Αζερμπαϊτζάν 303.858 4.203 267.485 415 [129]
  Αρμενία 209.485 3.919 189.688 1.337 [130]
  Σλοβενία 233.033 4.172 2.019 [131][132]
  Λιθουανία 236.533 3.802 213.970 1.362 [133][134]
  Βοσνία και Ερζεγοβίνη 193.115 8.082 150.458 2.305 [135]
  Πουέρτο Ρίκο 109.695 2.213 693 [136][137]
  Βόρεια Μακεδονία 147.995 4.509 124.828 2.173 [138]
  Σλοβακία 377.473 11.304 2.094 [139]
  Νέα Ζηλανδία 2.227 26 2.075 5 [140][141]
  Γκάνα 91.260 754 89.092 28 [142]
  Κούβα[λ] 92.474 512 87.061 45 [143][144]
  Αφγανιστάν 58.214 2.557 52.301 70 [145]
  Χονγκ Κονγκ 11.705 209 11.302 28 [146]
  Καμερούν 61.731 919 56.926 38 [147][148]
  Βουλγαρία 390.911 15.518 314.273 2.217 [149][150]
  Τυνησία 285.490 9.783 234.791 846 [151]
  Ακτή Ελεφαντοστού 45.560 274 45.129 11 [152]
  Τζιμπουτί 10.633 129 9.801 135 [153][154]
  Κύπρος[μ] 58.022 295 259 [155][156]
  Λετονία 112.224 2.071 102.290 1.085 [157][158]
  Ανδόρρα 12.874 123 12.285 1.615 [159]
  Λίβανος 515.088 7.027 433.987 1.152 [160]
  Κόστα Ρίκα 231.967 3.104 199.166 633 [161][162]
  Νίγηρας 5.048 188 4.715 9 [163]
  Νιγηρία 164.423 2.061 154.406 11 [164]
  Αλβανία 129.980 2.358 103.066 781 [165][166]
  Γουινέα 21.633 139 18.991 11 [167][168]
  Μπουρκίνα Φάσο 13.148 154 12.773 8 [169][170]
  Βολιβία 291.675 12.695 240.366 1.149 [171]
  Κοσσυφοπέδιο 101.517 2.072 87.012 1.100 [172]
  Κιργιστάν 92.095 1.555 87.056 251 [173]
  Ουρουγουάη[ν] 169.327 2.022 139.590 585 [174][175]
  Ονδούρα 202.413 4.976 76.446 537 [176][177]
  Άγιος Μαρίνος 5.030 88 4.746 2.635 [178]
  Παλαιστίνη 280.741 3.017 247.359 644 [179]
  Μάλτα 30.063 411 29.130 883 [180]
  Ταϊβάν[ξ] 1.082 11 1.038 0 [182]
  Ιορδανία 689.482 8.308 644.486 797 [183]
  Γεωργία[ο] 297.728 3.959 282.237 1.065 [184]
  Σενεγάλη 39.836 1.095 38.600 69 [185]
  Μαυρίκιος 1.203 15 976 12 [186]
  Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό 29.084 748 26.108 9 [187][188]
  Μαυροβούνιο 95.894 1.441 91.399 2.315 [189]
  Νήσος του Μαν 1.574 29 1.445 338 [190]
  Σρι Λάνκα 97.472 625 93.668 29 [191][192]
  Γουατεμάλα 214.700 7.279 192.519 422 [193]
  Κένυα 153.488 2.540 105.279 52 [194]
  Βιετνάμ 2.801 35 2.490 0 [195]
  Βενεζουέλα 184.595 1.925 166.826 68 [196]
  Τζέρσεϊ 3.233 69 3.171 654 [197]
  Γκέρνσεϊ 822 14 807 222 [198]
  Μάλι 13.246 444 7.613 24 [199][200]
  Ελ Σαλβαδόρ 67.557 2.078 63.787 324 [201]
  Παραγουάη 255.046 5.470 209.754 803 [202]
  Τζαμάικα 44.116 721 19.728 249 [203][204]
  Νήσοι Φερόες 663 1 660 19 [205][206]
  Τανζανία [207][208]
  Ρουάντα 23.934 326 22.408 27 [209][210]
  Δημοκρατία του Κονγκό 10.084 137 7.514 26 [211][212]
  Μπρουνέι 223 3 210 7 [213][214]
  Γκουάμ[π] 7.884 136 7.699 841 [42][215]
  Σομαλία[ρ] 12.837 656 5.346 59 [216]
  Γιβραλτάρ 4.291 94 4.181 2.836 [217]
  Καμπότζη 7.747 54 2.794 3 [218]
  Μαδαγασκάρη 32.205 542 26.017 21 [219][220]
  Τρινιντάντ και Τομπάγκο 9.135 157 7.996 115 [221][222]
  Αιθιοπία 245.155 3.439 181.935 33 [223][224]
  Μιανμάρ 142.661 3.206 131.908 60 [225]
  Γκαμπόν 22.032 136 18.706 67 [226]
  Βόρεια Κύπρος[σ] 3.913 24 3.509 77 [227]
  Αρούμπα 10.399 94 9.932 913 [228]
  Μονακό 2.404 31 2.304 801 [229]
  Σουδάν 32.244 2.281 26.087 56 [230][231]
  Λιβερία 2.091 85 1.936 18 [232]
  Βερμούδες 2.214 20 1.290 308 [233]
  Τόγκο 12.610 121 10.350 16 [234]
  Λίχτενσταϊν 2.849 56 2.708 1.477 [235]
  Ισημερινή Γουινέα 7.505 106 7.016 84 [236]
  Μπαρμπάντος 3.784 44 3.681 154 [237]
  Άγιος Μαρτίνος 2.211 27 2.161 727 [238]
  Γουιάνα 11.972 273 10.297 351 [239]
  Πράσινο Ακρωτήριο 20.781 194 18.350 355 [240]
  Κέιμαν Νήσοι 531 2 508 34 [241]
  Ζάμπια 91.119 1.238 88.956 72 [242][243]
  Μπαχάμες 9.791 194 9.059 491 [244][245]
  Γαλλική Πολυνησία 18.708 141 4.842 511 [246][247]
  Ουγκάντα 41.475 341 40.898 8 [248][249]
  Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι 3.041 27 2.963 257 [250][251]
  Μαλδίβες 26.505 70 23.690 160 [252]
  Λιβύη 173.089 2.919 158.352 437 [253]
  Γουινέα-Μπισάου 3.712 66 3.142 35 [254][255]
  Αϊτή 12.918 251 11.215 23 [256][257]
  Μακάου 49 0 48 0 [258]
  Ερυθραία 3.537 10 3.334 3 [259]
  Μοζαμβίκη 69.437 805 62.342 27 [260]
  Συρία 21.142 1.446 14.841 78 [261]
  Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ[τ] 31.405 2.400 24.291 1.041 [263]
  Μπενίν 7.720 97 7.510 9 [264][265]
  Σιέρα Λεόνε 4.041 79 2.857 10 [266][267]
  Τσαντ 4.708 169 4.353 11 [268][269]
  Μογγολία 25.364 56 13.346 18 [270]
  Νεπάλ 289.787 3.112 276.093 103 [271]
  Ζιμπάμπουε 37.859 1.553 35.031 94 [272]
  Ανγκόλα 24.300 561 22.576 19 [273]
  Αντίγκουα και Μπαρμπούντα 1.217 31 995 304 [274]
  Εσουατίνι 18.417 671 17.715 597 [275]
  Ανατολικό Τιμόρ 1.503 2 760 2 [276][277]
  Λαϊκή Δημοκρατία του Λουχάνσκ[υ] 4.202 378 3.464 258 [278]
  Μποτσουάνα 40.478 663 38.923 289 [279]
  Λάος 60 0 49 0 [280][281]
  Μπελίζ 12.558 318 12.156 849 [282]
  Φίτζι 77 2 65 2 [283]
  Νέα Καληδονία 124 0 30 0 [284]
  Μαλάουι 33.975 1.142 31.852 61 [285]
  Δομινίκα 165 0 161 0 [286]
  Ναμίμπια 46.655 604 44.525 238 [287]
  Άγιος Χριστόφορος και Νέβις 44 0 44 0 [288][289]
  Αγία Λουκία 4.419 69 4.265 386 [290]
  Κουρασάο 11.934 94 9.527 586 [291]
  Γρενάδα 157 1 154 9 [292][293]
  Βόρειες Μαριάνες Νήσοι 162 2 32 36 [294][295]
  Κεντροαφρικανική Δημοκρατία 5.929 79 1.924 17 [296][297]
  Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες 98 0 81 [298][299]
  Νήσοι Φώκλαντ 62 0 55 0 [300]
  Γροιλανδία 31 0 31 0 [301][302]
  Μοντσεράτ 20 1 18 192 [303]
  Σεϋχέλλες 4.976 25 4.501 261 [304][305]
  Νήσοι Τερκς και Κέικος 2.369 17 2.291 514 [306]
  Γκάμπια 5.784 170 5.225 81 [307]
  Νικαράγουα 6.778 180 29 [308]
  Σουρινάμ 9.687 188 8.900 334 [309]
  Βατικανό 29 0 27 0 [310][311]
  Αρτσάχ 2.599 31 337 [312][313]
  Μαυριτανία 18.129 453 17.484 102 [314]
  Παπούα Νέα Γουινέα 9.952 91 11 [315][316]
  Μπουτάν 966 1 883 1 [317]
  Μπουρούντι 3.612 6 773 1 [318][319]
  Σομαλιλάνδη[φ] 1.808 66 1.431 11 [320][321]
  Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι 153 1 131 31 [322]
  Σάο Τομέ και Πρίνσιπε 2.283 35 2.219 171 [323]
  Νότιο Σουδάν 10.478 114 10.215 9 [324]
  Αμπχαζία 14.065 220 13.350 897 [325]
  Ανγκουίλα 29 0 25 0 [326]
  Σάμπα 6 0 6 0 [327]
  Άγιος Ευστάθιος 20 0 20 0 [328]
  Μποναίρ 1.522 15 1.370 500 [329]
  Σαιν Πιερ και Μικελόν 25 0 24 0 [330][331]
  Υεμένη 5.858 1.132 2.261 40 [332]
Διεθνή οχήματα
  Σαρλ ντε Γκολί 1.081 0 0 [333]
  Diamond Princess[χ] 712 14 619 [334][335]
  USS Θίοντορ Ρούζβελτ[π] 669 1 0 [336]
  Γκρεγκ Μόρτιμερ[ν] 128 0 [337]
  MS Zaandam & Rotterdam[ψ] 13 4 [339][340]
  Coral Princess[ω] 12 2 [342]
  HNLMS Dolfijn[αα] 8 0 [343]
  Λεοπόλδος I 1 0 0 [346]
Σημειώσεις
  1. Περιοχή όπου η περίπτωση διαγνώστηκε. Η εθνικότητα και τόπος της μετάδοσης μπορεί να διαφέρουν.
  2. «—» υποδηλώνει ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα για την περιοχή, και όχι ότι η τιμή είναι μηδέν.
  3. Ηνωμένες Πολιτείες
    1. Δεν συμπεριλαμβάνει τις εξαρτήσεις σε Γκουάμ, Πουέρτο Ρίκο και Παρθένους Νήσους
    2. Περιλαμβάνει τα κρούσματα στο Grand Princess
  4. Ρωσία
    Εξαιρούνται τα κρούσματα του κρουαζιερόπλοιου Diamond Princess.
  5. Ηνωμένο Βασίλειο
    1. Δεν συμπεριλαμβάνονται οι εξαρτήσεις (Βρετανικά Υπερπόντια Εδάφη, κ.ά)
    2. Από τις 23 Μαρτίου, η Βρετανική κυβέρνηση δεν γνωστοποιεί τις αναρρώσεις. Η τελευταία ενημέρωση στις 22 Μαρτίου ανέφερε 135 αναρρωμένους ασθενείς.
  6. Γαλλία
    Δε συμπεριλαμβάνονται οι περιπτώσεις στις υπερπόντιες περιοχές (overseas regions) της, Γαλλική Γουιάνα, Γουαδελούπη, Μαγιότ, Μαρτινίκα και Ρεϋνιόν αλλά και αυτές στις υπερπόντιες κοινότητες (overseas collectivities) της, Άγιος Βαρθολομαίος, Άγιος Μαρτίνος και Γαλλική Πολυνησία.
  7. Ολλανδία
    Δεν συμπεριλαμβάνονται οι τρεις χώρες (εκτός της Ολλανδίας) του Βασιλείου των Κάτω Χωρών (Αρούμπα, Κουρασάο, Άγιος Μαρτίνος
  8. Δανία
    Δε συμπεριλαμβάνονται οι περιπτώσεις σε Νήσους Φερόες και Γροιλανδία.
  9. Φινλανδία
    1. Συμπεριλαμβάνεται η αυτόνομη κοινότητα των Νήσων Ώλαντ.
  10. Αίγυπτος
    Συμπεριλαμβάνει τα κρούσματα που ταυτοποιήθηκαν στο κρουαζιερόπλοιο MS River Anuket.
  11. Κούβα
    1. Περιλαμβάνονται κρούσματα από το MS Braemar.
    2. Εξαιρούνται τα τα κρούσματα από τη Ναυτική Βάση του Κόλπου του Γκουαντάναμο.
  12. Κύπρος
  13. 13,0 13,1 Γκρεγκ Μόρτιμερ και Ουρουγουάη
    1. Αν και αγκυροβολημένο έξω από τις ακτές της Ουρουγουάης, τα κρούσματα του Γκρεγκ Μόρτιμερ αναφέρονται ξεχωριστά από αυτά της Ουρουγουάης. Έξι από αυτά έχουν μεταφερθεί στην ενδοχώρα για ειδικευμένη νοσηλεία.
  14. Ταϊβάν
    1. Συμπεριλαμβάνονται κρούσματα από το ROCS Pan Shi.[181]
  15. Γεωργία
  16. 16,0 16,1 Γκουάμ και USS Θίοντορ Ρούζβελτ
    1. Τα κρούσματα του USS Θίοντορ Ρούζβελτ, που αυτή τη στιγμή είναι αγκυροβολημένο στο Γκουάμ, αναφέρονται ξεχωριστά.
  17. Σομαλία
    Εξαιρούνται τα κρούσματα από το περιορισμένης αναγνώρισης κράτος της Σομαλιλάνδης
  18. Βόρεια Κύπρος
    Η Κυπριακή κυβέρνηση δε συμπεριλαμβάνει τα κρούσματα από το περιορισμένης αναγνώρισης κράτος της Βόρειας Κύπρου.
  19. Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ
    Η Ουκρανική κυβέρνηση δεν συμπεριλαμβάνει τα κρούσματα από την επαρχία του Ντονέτσκ.[262]
  20. Λαϊκή Δημοκρατία του Λουχάνσκ
    Η Ουκρανική κυβέρνηση δεν συμπεριλαμβάνει τα κρούσματα από την επαρχία του Λουχάνσκ.[262]
  21. Σομαλιλάνδη
    Τα κρούσματα από το περιορισμένης αναγνώρισης κράτος δεν συμπεριλαμβάνονται στα κρούσματα της Σομαλίας.
  22. Diamond Princess
    Το βρετανικό κρουαζιερόπλοιο Diamond Princess είναι επί του παρόντος σε καραντίνα σε Ιαπωνικά ύδατα και το διαχειρίζεται η Ιαπωνική κυβέρνηση. Ωστόσο, αυτές οι περιπτώσεις δεν περιλαμβάνονται στην επίσημη καταμέτρηση περιπτώσεων στην χώρα, από την Ιαπωνική κυβέρνηση. Ομοίως δεν περιλαμβάνεται στην επίσημη καταμέτρηση περιπτώσεων της Βρετανικής κυβέρνησης. Ομοίως, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) ταξινομεί τις περιπτώσεις ως "Περιπτώσεις σε διεθνές μεταφορικό μέσο" και τις διακρίνει από την Ιαπωνία.
  23. MS Zaandam & Rotterdam
    1. Το κρουαζιερόπλοιο MS Zaandam αποκλείστηκε έξω από τις ακτές της Χιλής, αφού απαγορεύτηκε η είσοδος σε αυτό από τις 14 Μαρτίου 2020.
    2. Το MS Rotterdam συναντήθηκε με το Zaandam στις 26 Μαρτίου έξω από την ακτή της Πόλης του Παναμά για να προσφέρει βοήθεια και υγειονομικό υλικό στους επιβάτες. Διαμετακομισμένα στο κανάλι του Παναμά, αυτή τη στιγμή είναι αγκυροβολημένα στη Φλόριντα.[338]
    3. Τα σύνολο των κρουσμάτων του πλοίου δεν συναθροίζονται με κανένα εθνικό σύνολο.
  24. Coral Princess
    1. Το κρουαζιερόπλοιο Coral Princess είχε επιβάτες θετικούς στον κορονοϊό από τις αρχές του Απριλίου 2020, και αυτή τη στιγμή είναι αγκυροβολημένο στο Μαϊάμι.[341]
    2. Τα σύνολο των κρουσμάτων του πλοίου δεν συναθροίζονται με κανένα εθνικό σύνολο.
  25. HNLMS Dolfijn
    1. Και τα 8 κρούσματα του υποβρυχίου αναφέρθηκαν τη στιγμή που βρισκόταν σε διεθνή ύδατα ανάμεσα στην Ολλανδία και τη Σκωτία.[343]
    2. Δεν είναι γνωστό το αν και πότε θα συναθροιστούν τα κρούσματα του υποβρυχίου με αυτό της Ολλανδίας, γιατί στις ημερήσιες αναφορές της δεν αναφέρει το υποβρύχιο. Ωστόσο, πολλές αναφορές της συγκαταλέγουν τα κρούσματα και των αποικιών του Βασιλείου των Κάτω Χωρών.[344][345]
    3. Το υποβρύχιο δεν δίνει αναφορά για τους αναρρώσαντες του, άρα δεν γνωρίζουμε τον αριθμό αναρρώσεων.
 
Κρούσματα στην Κίνα.
 
Κινούμενος χάρτης των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων διάδοσης 2019-nCoV από τις 12 Ιανουαρίου 2020 έως τις 29 Φεβρουαρίου 2020

Η επιδημιολογική ανάλυση της εκδήλωσης έδειξε ένα πιθανό μοτίβο μιας «μικτής εστίας» - πιθανότατα υπήρχε μια συνεχής κοινή εστία στην Αγορά Θαλασσινών Χουανάν το Δεκέμβριο του 2019, ενδεχομένως από διάφορα ζωονοσογόνα γεγονότα.[347][348][349] Μετά από αυτό, οι επιδημιολόγοι διαπίστωσαν ότι το ξέσπασμα πιθανότατα μετατράπηκε σε πηγή (που μεταδίδεται από άτομο σε άτομο), πιθανώς λόγω της ικανότητας μετάλλαξης του ιού.[350][351] Ως εκ τούτου, καθώς ο αριθμός των υποθέσεων έχει αυξηθεί, η σημασία της αγοράς έχει μειωθεί.[2][352][353]

Κατά τα πρώτα στάδια, ο αριθμός των περιστατικών διπλασιαζόταν συνήθως κάθε 7,5 ημέρες.[354] Στις αρχές και στα μέσα Ιανουαρίου του 2020, ο ιός εξαπλώθηκε σε άλλες κινεζικές επαρχίες, με τη βοήθεια των μετακινήσεων της Κινεζικής Πρωτοχρονιάς. Στις 20 Ιανουαρίου, η Κίνα ανέφερε σχεδόν 140 νέους ασθενείς την ημέρα, συμπεριλαμβανομένων δύο ατόμων στο Πεκίνο και ενός στη Σενζέν.[355] Μεταγενέστερα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι 6.174 ασθενείς που έχουν μολυνθεί από SARS-CoV-2 είχαν ήδη αναπτύξει συμπτώματα έως τις 20 Ιανουαρίου 2020.[356]

Ο ιός εξαπλώθηκε σε άλλες χώρες και περιοχές. Στη χρονολογική σειρά ακολουθούμενη από αλφαβητική, αυτές ήταν η Ταϊλάνδη. Ιαπωνία, Μακάο. Νότια Κορέα. Ταϊβάν. Ηνωμένες Πολιτείες, Χονγκ Κονγκ, Σιγκαπούρη. Γαλλία, Νεπάλ, Βιετνάμ. Αυστραλία, Μαλαισία, Καναδάς, Καμπότζη, Γερμανία, Φινλανδία, Σρι Λάνκα. Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ινδία, Ιταλία, οι Φιλιππίνες, το Ηνωμένο Βασίλειο, Ρωσία, Σουηδία, Ισπανία, Βέλγιο, Αίγυπτος, Ιράν, Ισραήλ, Λίβανος, Αφγανιστάν, Μπαχρέιν. Κουβέιτ, Ιράκ, Ομάν, Αλγερία, Αυστρία, Βραζιλία, Κροατία. Ελβετία, Ελλάδα, Πακιστάν, Βόρεια Μακεδονία. Γεωργία, Νορβηγία, Ρουμανία, Δανία, Εσθονία, Βόρεια Ιρλανδία, Άγιος Μαρίνος, Κάτω Χώρες, Νιγηρία, Λευκορωσία, Λιθουανία, Νέα Ζηλανδία, Μεξικό, Ισλανδία, Μονακό και Κατάρ.[357][358]

Στις 26 Φεβρουαρίου 2020, ο ΠΟΥ ανέφερε ότι, καθώς οι νέες περιπτώσεις που αναφέρθηκαν μειώθηκαν στην Κίνα, αλλά ξαφνικά αυξήθηκαν στην Ιταλία, το Ιράν και τη Νότια Κορέα, ο αριθμός νέων περιπτώσεων εκτός Κίνας ξεπέρασε τον αριθμό νέων περιπτώσεων στην Κίνα για πρώτη φορά στις 25 Φεβρουαρίου 2020.[359]

Επίσημες πηγές στην Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εκτιμούν ότι το 60-70% του πληθυσμού θα μολυνθεί πριν επιτευχθεί ανοσία της αγέλης.[360][361][362]

Θάνατοι

Ως τις 13 Μαρτίου, περισσότεροι από 5.300 θάνατοι αποδόθηκαν στην COVID-19. Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Υγείας της Κίνας, οι περισσότεροι από αυτούς που πέθαναν ήταν ηλικιωμένοι ασθενείς - περίπου το 80% των θανάτων που καταγράφηκαν ήταν από αυτούς ηλικίας άνω των 60 ετών και το 75% είχαν προϋπάρχουσες καταστάσεις υγείας όπως καρδιαγγειακές παθήσεις και διαβήτη.[363] Το ποσοστό θνησιμότητας των περιπτώσεων εκτιμάται σε περίπου 2-3%.[364]

Ο πρώτος επιβεβαιωμένος θάνατος ήταν στην Ουχάν.[365] Ο πρώτος θάνατος έξω από την Κίνα συνέβη στις Φιλιππίνες,[366][367][368][369] και ο πρώτος θάνατος έξω από την Ασία ήταν στο Παρίσι.[370]

Ως τις 24 Φεβρουαρίου 2020, εκτός της ηπειρωτικής Κίνας, έχουν καταγραφεί περισσότεροι από δώδεκα θάνατοι σε Ιράν, Νότια Κορέα, και Ιταλία.[371][372][373]

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων δεν υπάρχει προς το παρόν κάποιο φάρμακο για την αντιμετώπιση του κορονοϊού γίνονται όμως κλινικές δοκιμές αναφορικά με την αποτελεσματικότητα τους στην καταπολέμηση του ιού στα εξής: Ρεμοδεσιβίρη (remdesivir) (υπό έρευνα), Λοπιναβίρη/η Ριτοναβίρη (lopinavir/ritonavir) (επί του παρόντος ενδεδειγμένο ως φάρμακο κατά του HIV(anti-HIV), Χλωροκίνη και Υδροξυχλωροκίνη (chloroquine and hydroxychloroquine) (που χρησιμοποιείται ενάντια στην ελονοσία(malaria) και ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα(autoimmune diseases) όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα(rheumatoid arthritis), Ιντερφερόνες (interferons) και ιδιαίτερα οι Ιντερφερόνες βήτα (interferons beta) (επί του παρόντος ενδεδειγμένες για ασθένειες όπως η πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας( multiple sclerosis) και Μονοκλωνικά αντισώματα (monoclonal antibodies) με δραστικότητα εναντίον παραγόντων του ανοσοποιητικού συστήματος).[374]

Εκτιμήσεις

Διάφοροι ερευνητές έχουν εκτιμήσει ότι ο αριθμός των πραγματικών λοιμώξεων στην αρχική εστία στην Κίνα μπορεί να ήταν πολύ υψηλότερος από εκείνες που επιβεβαιώθηκαν.[375]  Για παράδειγμα, 31.200 λοιμώξεις εκτιμήθηκαν στην Ουχάν έως τις 29 Ιανουαρίου, όταν μόλις 6.135 αναφέρθηκαν στην πόλη μέχρι εκείνη την ημερομηνία.

Υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με το κατά πόσον είναι διαθέσιμο επαρκές ιατρικό προσωπικό και εξοπλισμός σε περιοχές που έχουν πληγεί από την εστία ώστε να μπορούν τα νοσοκομεία να εντοπίζουν σωστά τα κρούσματα κορονοϊού αντί για εσφαλμένη διάγνωση υποψήφιων περιπτώσεων ως «σοβαρή πνευμονία».[376][377][378]

Οι υπολογισμοί περιπτώσεων και θανάτων στην Κίνα επηρεάζονται από αλλαγές στον ορισμό της κλινικής περίπτωσης.[379][380] Έγγραφο που υποβλήθηκε στο Eurosurveillance προτυποποιώντας τα στατιστικά στοιχεία του επίσημου ποσοστού θνησιμότητας της Κίνας ανέφερε ότι «στον λαϊκό Τύπο υπάρχουν επίσης εικασίες για μεγάλο αριθμό λαθών χωρίς λόγο, αμφισβητώντας τη χρησιμότητα των αναφερόμενων αριθμών. Παρότι δικαιολογείται λόγω της διάρκειας της περιόδου επώασης περίπου έξι ημερών στην περίπτωση αυτή, επηρεάζει ομοιόμορφα όλα τα δεδομένα.[381]

Ενδείξεις και συμπτώματα

Κύριο λήμμα: COVID-19
 
Συμπτώματα της COVID-19.

Οι περισσότεροι μολυσμένοι άνθρωποι παρουσίασαν αρχικά κλινικά συμπτώματα, συχνά περιγραφόμενα ως συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη, όπως πυρετός, βήχας, αναπνευστικές δυσκολίες, κόπωση και μυαλγία. Η περαιτέρω ανάπτυξη μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή πνευμονία, σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας, σήψη, σηπτικό σοκ και θάνατο. Τα συμπτώματα του ανώτερου αναπνευστικού, όπως το φτάρνισμα, η ρινική καταρροή και ο πονόλαιμος, είναι λιγότερο συχνά.[382] Ορισμένοι από τους μολυνθέντες μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί, με τα αποτελέσματα των τεστ να επιβεβαιώνουν τη μόλυνση αλλά δεν παρουσιάζουν κλινικά συμπτώματα, έτσι οι ερευνητές έχουν δώσει συμβουλές ότι άτομα με στενή επαφή με επιβεβαιωμένους μολυσμένους ασθενείς πρέπει να παρακολουθούνται στενά και να εξετάζονται για να αποκλείσουν τη μόλυνση.[383]

Η περίοδος επώασης (ο χρόνος μεταξύ της μόλυνσης και της εμφάνισης των συμπτωμάτων) κυμαίνεται από 1 έως 14 ημέρες, αν και είναι συνήθως 5 ημέρες.[384][385]  Ωστόσο, μία περίπτωση αναφέρεται ότι έχει επώαση 27 ημερών.[386]

Διάγνωση

Ο ΠΟΥ έχει δημοσιεύσει διάφορα πρωτόκολλα ελέγχων για τον SARS-CoV-2.[387][388]  Ο έλεγχος χρησιμοποιεί αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης αντίστροφης μεταγραφάσης σε πραγματικό χρόνο (rRT-PCR).  Ο έλεγχος μπορεί να γίνει σε δείγματα αναπνευστικού ή αίματος.[389] Τα αποτελέσματα γενικά είναι διαθέσιμα μέσα σε λίγες ώρες έως μέρες.[390][391]

 
Ένα διαγνωστικό κιτ ελέγχων που αναπτύχθηκε από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των Ηνωμένων Πολιτειών . Το κιτ ελέγχου είναι ένα πάνελ PCR αντίστροφης μεταγραφάσης, που προορίζονται αποκλειστικά για ερευνητική χρήση.

Ένα άτομο θεωρείται ότι κινδυνεύει να έχει COVID-19 εάν έχει ταξιδέψει σε μια περιοχή με συνεχή μετάδοση στην κοινότητα κατά τις προηγούμενες δεκατέσσερις ημέρες και/ή είχε στενή επαφή με ένα μολυσμένο άτομο. Οι κοινές κύριες ενδείξεις περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα και δύσπνοια. Άλλοι πιθανοί δείκτες περιλαμβάνουν κόπωση, μυαλγία, ανορεξία, παραγωγή πτυέλων και πονόλαιμο.[392]

Μια εναλλακτική μέθοδος διάγνωσης βασίζεται στην κλινική παρουσίαση όπως η αναζήτηση μορφών οπτικής υπογραφής του COVID-19 σε αξονική τομογραφία των πνευμόνων. Ενδείξεις πνευμονίας μπορεί να προηγούνται επιβεβαίωσης του SARS-CoV-2 μέσω RT-PCR.[393]

Αιτία

Μετάδοση

Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω των σταγονιδίων που αποβάλλουν οι άνθρωποι όταν βήχουν ή φτερνίζονται. [394]  Επιπλέον, αυτά τα σταγονίδια μπορούν να πέσουν πάνω σε επιφάνειες και να μεταδώσουν τον ιό όταν ο άνθρωπος [7]αγγίξει την επιφάνεια, και στη συνέχεια αγγίξει τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα του.[7]

Ο ΠΟΥ αξιολογεί κατά πόσο η ασυμπτωματική μετάδοση και η μετάδοση των κοπράνων αποτελούν σημαντικούς τρόπους μετάδοσης.[395]

Τα ιογόνα σταγονίδια παραμένουν αιωρούμενα στον αέρα για μικρό χρονικό διάστημα. Οι λεπτομέρειες για τον ιό της COVID-19 δεν είναι διαθέσιμες προς το παρόν αλλά υποτίθεται ότι είναι παρόμοιες με άλλους κορονοϊούς  οποίοι μπορεί να παραμείνουν βιώσιμοι και μεταδοτικοί σε μεταλλική, γυάλινη ή πλαστική επιφάνεια για έως και εννέα ημέρες σε θερμοκρασία δωματίου.[396] Απολύμανση επιφανειών είναι δυνατή με ουσίες όπως 62-71% αιθανόλη για ένα λεπτό.[396]

Οι εκτιμήσεις για τον βασικό αριθμό αναπαραγωγής (ο μέσος αριθμός ατόμων που ένα μολυσμένο άτομο είναι πιθανό να μολύνει), κυμαίνονται από 2,13 [397]  έως 4,82.[398][399]  Στις 24 Ιανουαρίου 2020 αναφέρθηκε ότι ο ιός μπόρεσε να μεταδοθεί σε μια αλυσίδα έως και τεσσάρων ατόμων.[400]  Αυτό είναι παρόμοιο με το σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο από κορονοϊό (SARS-CoV) .

Ο ΠΟΥ αναφέρει επίσης ότι, αν και η ιστορία με το SARS και το MERS δείχνει ότι η μετάδοση μέσω τροφίμων δεν συμβαίνει, η δυνατότητα παραμένει ανοιχτή και ότι το κρέας και τα ζωικά προϊόντα κατά κανόνα πρέπει να μαγειρεύονται σχολαστικά.[401]

Ο ιός ευρέως θεωρείται ότι έχει ζωονοτική προέλευση και ως εκ τούτου πιθανότατα μεταδίδεται από ζώο σε άνθρωπο, αν και το ζώο και ο τρόπος μετάδοσης δεν έχουν ακόμη ταυτοποιηθεί.[402]

Ιολογία

Κύριο λήμμα: SARS-CoV-2

Το σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο κορονοϊού 2 (SARS-CoV-2) είναι ένα νέο σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο κορονοϊού, που απομονώθηκε για πρώτη φορά από τρία άτομα με πνευμονία που συνδέονται με το σύμπλεγμα περιπτώσεων οξείας αναπνευστικής νόσου που αναφέρθηκαν στην Ουχάν. Είναι η αιτία της ασθένειας COVID-19.[403]

Ο SARS-CoV-2 σχετίζεται στενά με τον αρχικό SARS-CoV.[404] Θεωρείται ότι έχει ζωονοτική προέλευση. Η γενετική ανάλυση αποκάλυψε ότι ο κορονοϊός σχετίζεται γενετικά με το γένος Betacoronavirus, στη σειρά Β του υπογόνου Sarbecovirus μαζί με δύο στελέχη που προέρχονται από νυχτερίδα. Είναι 96% ταυτόσημος σε όλο το γονιδίωμα με άλλα δείγματα κορωναϊού (BatCov RaTG13).[405][406]Τον Φεβρουάριο του 2020, οι Κινέζοι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπάρχει μόνο μία διαφορά αμινοξέων σε ορισμένες αλληλουχίες γονιδιώματος μεταξύ των ιών που βρίσκονται στους μυρμηγκοφάγους Παγκολίνους και εκείνων που προέρχονται από ανθρώπους, υπονοώντας ότι οι Παγκολίνοι μπορεί να ήταν ένας ενδιάμεσος ξενιστής .[407]

Πρόληψη

Για να μειωθούν οι πιθανότητες μόλυνσης, οι οργανισμοί υγείας προτείνουν την αποφυγή στενής επαφής με άρρωστα άτομα· συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό· να μην αγγίζονται τα μάτια, η μύτη ή το στόμα με άπλυτα χέρια· και η άσκηση καλής αναπνευστικής υγιεινής.[408][409]

Εκείνοι που μπορεί να έχουν ήδη μολυνθεί συνιστάται να μένουν στο σπίτι εκτός από το για να λάβουν ιατρική περίθαλψη, να ειδοποιήσουν πριν την επίσκεψη σε έναν πάροχο υγειονομικής περίθαλψης, να φορέσουν μάσκα προσώπου (ειδικά ανάμεσα σε κοινό), να καλύπτουν βήχα και φτάρνισμα με μαντήλι, να πλένουν τακτικά τα χέρια με σαπούνι και νερό, και να αποφεύγουν να μοιράζονται προσωπικά είδη οικιακής χρήσης.[410]

Μέχρι στιγμής διατίθενται 2 εγκεκριμένα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19, στη χώρα μας και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρώτο των εταιρειών Pfizer-Biontech εγκρίθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2020 και το δεύτερο της εταιρείας Moderna εγκρίθηκε στις 6 Ιανουαρίου 2021. [411]

Ορισμένες κυβερνήσεις συμβουλεύουν εναντίον όλων των μη ουσιαστικών μετακινήσεων σε χώρες και περιοχές που έχουν πληγεί από την έξαρση.[412]  Η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ προειδοποίησε όποιον ταξιδεύει έξω από την πόλη για να μην αγγίξει ζώα· να μην τρώνε κρέας από κυνήγι· και να αποφευχθεί η επίσκεψη ψαραγορών, αγορών ζωντανών πουλερικών και αγροκτημάτων.[413]  Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τα κατοικίδια ζώα, όπως τα σκυλιά και οι γάτες, μπορούν να μολυνθούν.[414]  Η κυβέρνηση της Κίνας έχει απαγορεύσει την εμπορία και την κατανάλωση άγριων ζώων.[415]

Για τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης που φροντίζουν κάποιον που ενδέχεται να έχει μολυνθεί συνιστώνται συνήθεις προφυλάξεις, προφυλάξεις επαφής, και προφυλάξεις με προστασία από των ματιών.[416]

Η ανίχνευση των επαφών είναι μια σημαντική μέθοδος για τις αρχές υγείας για τον προσδιορισμό της πηγής μιας λοίμωξης και για την αποφυγή περαιτέρω μετάδοσης.[417]

Το ξέπλυμα της μύτης, η γαργάρα με στοματικό διάλυμα και η κατανάλωση σκόρδου δεν είναι αποτελεσματικά. Επιπλέον, οι ιοί δεν επιβραδύνονται από το κρύο. Αντίθετα, είναι ισχυρότεροι σε ψυχρές, ξηρές συνθήκες, αλλά πιο αδύναμες και επιβραδυντικές σε ζεστό και υγρό καιρό.[418]

Πλύσιμο των χεριών

Το πλύσιμο των χεριών συνιστάται για την αποφυγή της εξάπλωσης του ιού της COVID-19. Το CDC συνιστά τα άτομα να πλένουν τα χέρια τους συχνά με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, ειδικά μετά από την τουαλέτα ή όταν τα χέρια είναι ορατά βρώμικα, πριν το φαγητό, και μετά το φύσημα της μύτης, βήχα ή φτάρνισμα. Συνιστά επίσης τη χρήση αλκοολούχων ποτών με τουλάχιστον 60% αλκοόλης όταν δεν είναι άμεσα διαθέσιμα το σαπούνι και το νερό.[419] Ο ΠΟΥ επίσης συμβουλεύει τα άτομα να αποφεύγουν να αγγίζουν τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα με άπλυτα χέρια.[420][421]

Αναπνευστική υγιεινή

Τα υγειονομικά όργανα συνιστούν στα άτομα να καλύπτουν το στόμα και τη μύτη τους με ένα μαντήλι όταν βήχουν ή φταρνίζονται (το οποίο στη συνέχεια θα πρέπει να απορρίπτεται αμέσως) ή με ένα μανίκι αν δεν είναι διαθέσιμο μαντήλι.[422][423][420]

Η χρήση χειρουργικών μασκών από εκείνους που μπορεί να μολυνθεί έχει επίσης συσταθεί,[413][424][425] καθώς μπορεί να περιορίσει τον όγκο και την απόσταση ταξιδιού των σταγονιδίων εκπνοής που διασκορπίζονται κατά την ομιλεία, φτάρνισμα και βήχα. Ο ΠΟΥ εξέδωσε βέλτιστες πρακτικές για τη χρήση μάσκας σε περιβάλλοντα οικιακής φροντίδας και περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένου του ότι πρέπει να δένονται με ασφάλεια για να ελαχιστοποιούν τα κενά μεταξύ του προσώπου και της μάσκας, ότι οι μάσκες πρέπει να αντικαθίστανται όταν είναι υγρές, ο χρήστης να μην αγγίζει το μπροστινό μέρος της μάσκας όταν την αφαιρεί, το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό ή χρήση απολυμαντικού για το χέρια μετά την αφαίρεση ή εάν αγγιχθεί, και ότι μια χρησιμοποιημένη μάσκα και οι μάσκες μιας χρήσης θα πετιούνται αμέσως μετά την αφαίρεση τους και να δεν πρέπει να επαναχρησιμοποιηθούν.[426]

Οι μάσκες έχουν επίσης συσταθεί για χρήση από εκείνους που φροντίζουν κάποιον που μπορεί να έχει την ασθένεια. Επιπλέον, οι επαγγελματίες του τομέα της υγειονομικής περίθαλψης συνιστούνται να φορούν αναπνευστήρες τουλάχιστον τόσο προστατευτικούς όσο σύμφωνα με την πιστοποίηση κατά το πρότυπο NIOSH N95, πρότυπο EU FFP2 ή ισοδύναμο, εκτός από άλλους ατομικούς προστατευτικούς εξοπλισμούς.[425][427]

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η χρήση χειρουργικών μασκών από μη προσβεβλημένα άτομα με χαμηλό κίνδυνο είναι αποτελεσματική.[425] Μόνο η Κίνα έχει συστήσει συγκεκριμένα τη χρήση μασκών από υγιή μέλη του κοινού,[428][429][430] ενώ οι μάσκες προσώπου έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως από υγιείς ανθρώπους στο Χονγκ Κονγκ,[431] την Ιαπωνία,[432] τη Μαλαισία,[433] και τη Σιγκαπούρη. [434]

Κοινωνική απομάκρυνση

Η κοινωνική αποστασιοποίηση περιλαμβάνει ενέργειες ελέγχου της λοίμωξης που αποσκοπούν στην επιβράδυνση της εξάπλωσης της νόσου ελαχιστοποιώντας την στενή επαφή μεταξύ των ατόμων. Οι μέθοδοι περιλαμβάνουν καραντίνα. ταξιδιωτικούς περιορισμούς · και το κλείσιμο σχολείων, χώρων εργασίας, σταδίων, θεάτρων, ή εμπορικών κέντρων. Τα άτομα μπορούν επίσης να εφαρμόζουν μεθόδους κοινωνικής απομάκρυνσης με το να μένουν στο σπίτι, περιορίζοντας τα ταξίδια, αποφεύγοντας τις πολυπληθείς περιοχές, αποφυγή χειραψίας, και φυσική απομάκρυνση από τους άλλους.[435][436][437] Πολλές κυβερνήσεις υποχρεώνουν ή συνιστούν κοινωνική απομάκρυνση σε περιοχές που έχουν πληγεί από την εκδήλωση.[438][439][440]

Οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν σοβαρές χρόνιες παθήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας και επιπλοκών και έχουν ενημερωθεί για την αποφυγή πλήθους και διαμονής όσο το δυνατόν περισσότερο στο χώρο της επιδημίας της κοινότητας.[441]

Αυτοαπομόνωση

Εκτός από τις προαναφερθείσες οδηγίες για το πλύσιμο των χεριών και την αναπνευστική υγιεινή, οι φορείς δημόσιας υγείας έχουν εκδώσει οδηγίες για άρρωστα άτομα με COVID-19 και για όσους υποψιάζονται ότι έχουν μολυνθεί. Αυτά τα άτομα συνιστάται να περιορίζουν τις δραστηριότητες εκτός του σπιτιού, εκτός από την παροχή ιατρικής περίθαλψης. «Μην πηγαίνετε στη δουλειά, στο σχολείο ή στους δημόσιους χώρους. Αποφύγετε τη χρήση δημόσιων συγκοινωνιών, συνεπιβίβασης ή ταξί».[442] Για όσους αναζητούν ιατρική περίθαλψη συνιστάται να καλέσουν στο τηλέφωνο πριν επισκεφθούν έναν πάροχο υγειονομικής περίθαλψης.[443][444]

Το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο μήκος αυτών των περιόδων ήταν 14 ημέρες (δύο εβδομάδες), καθώς είναι επίσης ένα εκτιμώμενο χρονικό πλαίσιο μεταξύ της μόλυνσης και της έναρξης των συμπτωμάτων.[9][18]

Εμβόλια

Κύριο λήμμα: Εμβόλιο COVID-19

Δεν υπάρχουν επί του παρόντος διαθέσιμα εμβόλια, αλλά αρκετοί οργανισμοί σε όλο τον κόσμο αναπτύσσουν εμβόλια. Στην Κίνα, το Κινεζικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CCDC),[445][446] και το Νοσοκομείο Ανατολικής Σαγκάης αναπτύσσουν εμβόλια.[447] Στο Χονγκ Κονγκ, το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ αναπτύσσει εμβόλια.[447]

Ο Νορβηγικός Συνασπισμός για τις Καινοτομία στην Ετοιμότητα για Επιδημίες (CEPI) χρηματοδοτεί τρία σχέδια εμβολίων και ελπίζει να έχει εμβόλιο για δοκιμές μέχρι τον Ιούνιο του 2020 και να εγκριθεί και να είναι έτοιμο σε ένα χρόνο.[448] Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των Η.Π.Α. (NIH) ελπίζουν να υποβληθεί εμβόλιο σε ανθρώπινες δοκιμές μέχρι τον Απρίλιο του 2020.[449][450]

Διαχείριση

Εξάπλωση

 
Ο στόχος του μετριασμού της κοινότητας, (1) η καθυστέρηση της αιχμής της έκρηξης (2) να μειώσει την επιβάρυνση της κορύφωσης στην υγειονομική περίθαλψη, γνωστή ως ισοπέδωση της καμπύλης (3), μειώνει τις συνολικές περιπτώσεις και τις επιπτώσεις στην υγεία.[451][452]

Υπάρχουν δύο βασικές στρατηγικές για τον έλεγχο μιας εστίας: συγκράτηση και μετριασμός. Η συγκράτηση πραγματοποιείται στα αρχικά στάδια της επιδημίας και στοχεύει να εντοπίσει και να απομονώσει τους μολυσμένους για να σταματήσει η ασθένεια από το να εξαπλωθεί στον υπόλοιπο πληθυσμό. Όταν δεν είναι πλέον δυνατό να περιοριστεί η εξάπλωση της νόσου, οι προσπάθειες μεταφέρονται στη φάση μετριασμού, όταν λαμβάνονται μέτρα για να επιβραδυνθεί η εξάπλωση και να μετριαστούν οι επιπτώσεις της στο σύστημα υγείας και στην κοινωνία. Ένας συνδυασμός τόσο των μέτρων περιορισμού όσο και μετριασμού μπορεί να πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα.[453]

Μέρος της διαχείρισης μιας εστίας μολυσματικών ασθενειών προσπαθεί να μειώσει την κορύφωση της επιδημίας, γνωστή ως ισοπέδωση της επιδημικής καμπύλης.[454]  Αυτό μειώνει τον κίνδυνο κατάρρευσης των υπηρεσιών υγείας και παρέχει περισσότερο χρόνο για την ανάπτυξη εμβολίων και θεραπειών.[454]  Μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις που μπορεί να διαχειριστούν την εστία περιλαμβάνουν προσωπικά προληπτικά μέτρα, όπως η υγιεινή των χεριών, η χρήση μάσκας προσώπου και η αυτοαπομόνωση · κοινοτικά μέτρα που στοχεύουν στην κοινωνική απομάκρυνση, όπως το κλείσιμο σχολείων και η ματαίωση εκδηλώσεων μαζικής συγκέντρωσης · συμμετοχή της κοινότητας για την ενθάρρυνση της αποδοχής και της συμμετοχής στις παρεμβάσεις αυτές · καθώς και περιβαλλοντικά μέτρα όπως καθαρισμών επιφανειών.[455]

Πιο δραστικές ενέργειες έγιναν στην Κίνα μόλις έγινε εμφανής η σοβαρότητα της έξαρσης, όπως η απομόνωση ολόκληρων πόλεων που επηρέασαν 60 εκατομμύρια άτομα στη Χουπέι και αυστηρές ταξιδιωτικές απαγορεύσεις.[456] Άλλες χώρες υιοθέτησαν ποικίλα μέτρα με στόχο τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού. Για παράδειγμα, η Νότια Κορέα εισήγαγε μαζική εξέταση, τοπικές καραντίνες, και έκανε ειδοποιήσεις σχετικά με τις κινήσεις των προσβεβλημένων ατόμων. Η Σιγκαπούρη παρείχε οικονομική υποστήριξη σε εκείνους τους μολυσμένους οι οποίοι απομόνωσαν τους εαυτούς τους, και επέβαλε μεγάλα πρόστιμα σε όσους δεν το έκαναν. Η Ταϊβάν αύξησε την παραγωγή μασκών προσώπου και τιμωρούσε την αποθεματοποίηση των ιατρικών προμηθειών.[457] Ορισμένες χώρες απαιτούσαν από τους ανθρώπους να αναφέρουν συμπτώματα που έμοιαζαν με γρίπη στον γιατρό τους, ειδικά εάν είχαν επισκεφθεί την ηπειρωτική Κίνα .

Αντιμετώπιση της ασθένειας

Ο βασικός τρόπος αντιμετώπισης της ασθένειας αποτελεί η υποστηρικτική φροντίδα, η οποία περιλαμβάνει τη θεραπεία για την ανακούφιση των συμπτωμάτων, όπως τη λήψη τακτικών φαρμάκων για το κρυολόγημα,[458] την κατανάλωση υγρών και την ανάπαυση.[419] Ανάλογα με τη σοβαρότητα, μπορεί να απαιτηθούν οξυγονοθεραπεία, ενδοφλέβια υγρά και αναπνευστική υποστήριξη.[459]

Οι περισσότερες περιπτώσεις COVID-19 είναι ήπιες. Σε αυτές, η υποστηρικτική φροντίδα περιλαμβάνει φάρμακα όπως η παρακεταμόλη για την ανακούφιση των συμπτωμάτων (πυρετός, πόνοι στο σώμα, βήχας), σωστή πρόσληψη υγρών, ανάπαυση και ρινική αναπνοή.[460] Επίσης, συνιστάται καλή προσωπική φροντίδα και υγιεινή διατροφή.[461] Σε όσους υποπτεύονται ότι μεταφέρουν τον ιό συνιστάται να απομονωθούν στο σπίτι και να φορούν μάσκα προσώπου.[462]

Άτομα με πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειάζονται θεραπεία στο νοσοκομείο. Σε άτομα με χαμηλά επίπεδα οξυγόνου, συνιστάται η χρήση του γλυκοκορτικοστεροειδούς δεξαμεθαζόνη, όπως και του αντιιικού ρεμντεσιβίρη, καθώς μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο θανάτου.[463][464] Επίσης, μπορεί να απαιτείται μη επεμβατικός αερισμός και, τελικά, εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας για μηχανική υποστήριξη της αναπνοής.[465] Η εξωσωματική οξυγόνωση μεμβράνης (ECMO) έχει χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος της αναπνευστικής ανεπάρκειας, αλλά τα οφέλη της εξακολουθούν να εξετάζονται.[466]

Επί του παρόντος, πολλές πειραματικές θεραπείες μελετώνται ενεργά σε κλινικές δοκιμές.[467][468] Κάποιες από αυτές ενώ θεωρούνταν πολλά υποσχόμενες στην αρχή της πανδημίας, όπως η υδροξυχλωροκίνη και η λοπιναβίρη/ριτοναβίρη, η έρευνα αργότερα έδειξε ότι είναι αναποτελεσματικά ή ακόμη και επιβλαβή.[467][469] Παρά τη συνεχιζόμενη έρευνα, δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά υψηλής ποιότητας στοιχεία που να προτείνουν τη λεγόμενη έγκαιρη θεραπεία.[469] Ωστόσο, στην ΕΕ, θεραπείες που βασίζονται σε μονοκλωνικά αντισώματα είναι διαθέσιμες για έγκαιρη χρήση σε περιπτώσεις που πιστεύεται ότι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εξέλιξης σε σοβαρή νόσο.[470][471][472][473]

Τέλος, αρκετές ενώσεις, οι οποίες είχαν προηγουμένως εγκριθεί για τη θεραπεία άλλων ιικών ασθενειών, όπως το favipiravir, η ριμπαβιρίνη, και το galidesivir, εξετάζονται ως πιθανά φάρμακα κατά του κορονοϊού.[474] Φάρμακα όπως η κολχικίνη, η οποία έχει εγκριθεί για την αντιμετώπιση καρδιαγγειακών παθήσεων, έχουν επίσης εξεταστεί και χρησιμοποιηθεί.[475]

Η αρχή της εξάπλωσης

Κίνα

Η επιδημία εκδηλώθηκε για πρώτη φορά σε ένα σύμπλεγμα μυστηριώδους πνευμονίας στην Ουχάν, πρωτεύουσα της επαρχίας Χουπέι στην ηπειρωτική Κίνα. Ένα νοσοκομείο της Ουχάν κοινοποίησε στις 27 Δεκεμβρίου 2019 το τοπικό κέντρο για την καταπολέμηση και πρόληψη ασθενειών και τις υγειονομικές επιτροπές. Στις 31 Δεκεμβρίου, το Κέντρο της Ουχάν παραδέχτηκε ότι υπήρχε ένα σύμπλεγμα άγνωστης πνευμονίας στην αγορά θαλασσινών Χουανάν. Η πιθανή επιδημία σύντομα προσέλκυσε την κρατική προσοχή, συμπεριλαμβανομένης της προσοχής της Εθνικής Επιτροπής Υγείας (ΕΕΥ) στο Πεκίνο, η οποία έστειλε εμπειρογνώμονες στην Ουχάν την επόμενη μέρα. Στις 8 Ιανουαρίου, αναγνωρίστηκε ένας νέος κορονοϊός ως η αιτία της πνευμονίας.[476]  Η αλληλουχία του ιού δημοσιεύθηκε σύντομα σε μια βάση δεδομένων ανοικτής πρόσβασης.[477] Τα μέτρα που ελήφθησαν από την Κίνα επαινέθηκαν σε μεγάλο βαθμό από πολλούς, συμπεριλαμβανομένης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).[478][41][479] Η ανταπόκριση της Κίνας φαίνεται να είναι πολύ πιο διαφανής από τον τρόπο με τον οποίο η χώρα ανταποκρίθηκε στο SARS το 2003.[41][480]

Ωστόσο, η καθυστερημένη και αμφιλεγόμενη αντίδραση των αρχών της Ουχάν και της Χουπέι απέτυχε να συγκρατήσει την έξαρση σε πρώιμο στάδιο, γεγονός που οδήγησε σε κριτική από το κοινό και τα μέσα ενημέρωσης.[481]  Μέχρι τις 29 Ιανουαρίου, ο ιός είχε εξαπλωθεί σε όλες τις επαρχίες της ηπειρωτικής Κίνας.[482][483][484] Έως τις 8 Φεβρουαρίου, πάνω από 724 είχαν πεθάνει από πνευμονία που σχετίζεται με τη μόλυνση από κορονοϊό και 34.878 επιβεβαιώθηκαν ως μολυσμένοι. Μόνο στη Χουπέι υπήρξαν 24.953 περιπτώσεις μολύνσεων και 699 σχετικοί θάνατοι.[485]  Όλες οι επαρχίες της ηπειρωτικής Κίνας είχαν ξεκινήσει το υψηλότερο επίπεδο απόκρισης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία.[486]  Στις 31 Ιανουαρίου, ο ΠΟΥ δήλωσε την έξαρση ως «έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος»,[484] επειδή φοβόταν ότι ο ιός εξαπλώθηκε πέρα ​​από την Κίνα, όπου δεν υπάρχει ισχυρό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, παρά την εμπιστοσύνη του στις προσπάθειες της Κίνας.[487]

Ο Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σι Τζινπίνγκ προειδοποίησε για μια «σοβαρή κατάσταση» που αντιμετωπίζει η Κίνα.[488][489]  Το Πολιτικό Γραφείο του Κόμματος σχημάτισε μια ειδική ομάδα ηγεσίας για τον έλεγχο επιδημίας υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Λι Κετσιάνγκ. Οι εορτασμοί της κινεζικής Πρωτοχρονιάς ακυρώθηκαν. Οι επιβάτες ελέγχονταν για τις θερμοκρασίες τους.[490]  Έχουν συσταθεί εντολές για επιδημιολογικό έλεγχο (CEC) σε διάφορες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων της Ουχάν και Χουπέι. Πολλές υπηρεσίες διαεπαρχειακών λεωφορείων,[491] και σιδηροδρομικές υπηρεσίες έχουν ανασταλεί.[492] Στις 29, όλες οι πόλεις του Χουμπέι είχαν τεθεί σε καραντίνα.[493] Οι νόμοι απαγόρευσης της κυκλοφορίας έχουν εφαρμοστεί στην Χουανγάνγκ , στη Γουεντζόου,[494]  και σε άλλες πόλεις της ηπειρωτικής χώρας.  Η περιοχή βλέπει επίσης μια τεράστια έλλειψη από μάσκες προσώπου και άλλων προστατευτικών εξοπλισμών, παρά το γεγονός ότι αποτελεί τον παγκόσμιο κόμβο κατασκευής για τα προϊόντα αυτά.[495]

Ιστορικό

Η επιδημία νέου κορονοϊού εντοπίστηκε αρχικά στα μέσα Δεκεμβρίου 2019 στην πόλη Ουχάν της κεντρικής Κίνας, ως ένα αναδυόμενο σύμπλεγμα ανθρώπων με πνευμονία χωρίς σαφή αιτία, το οποίο συνδέονταν κυρίως με ανθρώπους που κρατούσαν πάγκους στην Αγορά Θαλασσινών Ουχάν ( 华南海鲜市场 ), στην οποία επίσης πωλούνται ζωντανά ζώα. Οι Κινέζοι επιστήμονες απομόνωσαν στη συνέχεια ένα νέο στέλεχος του κορονοϊού, που ονομάστηκε 2019-nCoV, ο οποίος βρέθηκε να είναι τουλάχιστον 70 τοις εκατό παρόμοιος σε αλληλουχία γονιδιώματος με τον SARS-CoV. Με την ανάπτυξη ενός ειδικού διαγνωστικού ελέγχου PCR για την ανίχνευση της λοίμωξης, επιβεβαιώθηκαν ορισμένες περιπτώσεις σε άτομα που συνδέονται άμεσα με την αγορά και σε κάποιους που δεν συνδέονταν άμεσα με αυτήν.

Στις 20 Ιανουαρίου 2020, ο κινέζος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ προέτρεψε αποφασιστικές και αποτελεσματικές προσπάθειες για την πρόληψη και τον έλεγχο της επιδημίας πνευμονίας που προκαλείται από έναν νέο κορωναϊό.

Σχετικά με τον αν η κατάσταση αποτελεί επείγουσα κατάσταση δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος βάσει του Διεθνούς Υγειονομικού Κανονισμού συζητήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2020 από επιτροπή έκτακτης ανάγκης που διοργάνωσε η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ). Η απόφαση αναβλήθηκε λόγω έλλειψης πληροφοριών. Ο ΠΟΥ είχε προειδοποιήσει ότι μια ευρεία επιδημία είναι δυνατή, και υπήρχαν ανησυχίες για περαιτέρω μετάδοση κατά τη διάρκεια της κορύφωσης ταξιδιών στην Κίνα κατά τη διάρκεια της κινεζικής Πρωτοχρονιάς. Η ξαφνική αύξηση των περιστατικών της νόσου δημιούργησε ερωτήματα σχετικά με το εμπόριο άγριων ζώων, αβεβαιότητες που περιβάλλουν την ικανότητα του ιού να εξαπλωθεί και να προκαλέσει βλάβη, αν ο ιός κυκλοφορούσε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό, τι θεωρούνταν προηγουμένως, την προέλευσή του, και τη δυνατότητα εμφάνισης της επιδημίας που είναι ένα γεγονός υπερδιάδοσης.

Οι πρώτες ύποπτες περιπτώσεις αναφέρθηκαν στις 31 Δεκεμβρίου 2019, με τις πρώτες περιπτώσεις συμπτωματικής ασθένειας να έχουν εμφανιστεί μόλις τρεις εβδομάδες νωρίτερα στις 8 Δεκεμβρίου 2019. Η αγορά έκλεισε την 1η Ιανουαρίου 2020 και απομονώθηκαν τα άτομα που έδειξαν σημεία και συμπτώματα της μόλυνσης από κορονοϊό. Πάνω από 700 άτομα, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 400 εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης που έρχονται σε στενή επαφή με πιθανώς μολυσμένα άτομα, παρακολουθήθηκαν αρχικά. Μετά την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου διαγνωστικού ελέγχου PCR για την ανίχνευση της λοίμωξης, η παρουσία του 2019-nCoV στη συνέχεια επιβεβαιώθηκε σε 41 άτομα στο αρχικό σύμπλεγμα του Ουαχάν, εκ των οποίων αργότερα δύο αναφέρθηκαν ως παντρεμένο ζευγάρι, ένας από τους οποίους δεν ήταν παρών στην αγορά και άλλοι τρεις που ήταν μέλη της ίδιας οικογένειας που εργαζόταν στους πάγκους θαλασσινών της αγοράς. Ο πρώτος επιβεβαιωμένος θάνατος από τη μόλυνση με κορωναϊό συνέβη στις 9 Ιανουαρίου 2020.

Στις 23 Ιανουαρίου 2020, η Ουχάν τέθηκε σε καραντίνα, όπου όλες οι δημόσιες συγκοινωνίες προς και από την Ουχάν έχουν ανασταλεί. Οι πόλεις Χουανγκάνγκ, Τσιτσιάνγκ, Ετσόου και Τσιμπί, δίπλα στη Ουαχάν, τέθηκαν επίσης σε παρόμοια καραντίνα από τις 24 Ιανουαρίου 2020 και μετά. Λίγες ημέρες μετά, η Κίνα ανέβαλε όλες τους εορτασμούς για την Κινεζική Πρωτοχρονιά, και έκλεισε όλα τα σχολεία μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου. Η ζήτηση χειρουργικών μασκών από το κινεζικό και μη κοινό έχει αυξηθεί κατακόρυφα, αν και η χρήση της ως μέσο προστασίας είναι αμφιλεγόμενη.

Στην Κίνα και σε όλο τον κόσμο, οι αρχές δημόσιας υγείας προσπαθούν να περιορίσουν την εξάπλωση της επιδημίας. Η κυβέρνηση της Κίνας εισήγαγε ταξιδιωτικούς περιορισμούς. Ορισμένες χώρες έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις κατά των ταξιδιών στην Ουχάν, τη Χουπέι και την Κίνα γενικά. Οι ταξιδιώτες που έχουν επισκεφθεί την ηπειρωτική Κίνα έχουν κληθεί να παρακολουθήσουν την υγεία τους για τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Όποιος υποψιάζεται ότι μεταφέρει τον ιό, συνιστάται να φοράει προστατευτική μάσκα και να ζητά ιατρική συμβουλή καλώντας έναν γιατρό αντί να επισκεφθεί απευθείας την κλινική αυτοπροσώπως. Οι αερολιμένες και οι σιδηροδρομικοί σταθμοί έχουν εφαρμόσει ελέγχους θερμοκρασίας, δηλώσεις υγείας και συμπλήρωση ερωτηματολογίων σε μια προσπάθεια να εντοπιστούν φορείς του ιού. Σε περιοχές με πολλά κρούσματα ακυρώνονται δημόσιες εκδηλώσεις, όπως οι εορταστικές εκδηλώσεις της Κινεζικής Πρωτοχρονιάς, καρναβαλικές εκδηλώσεις στις χώρες της Δύσης, συναυλίες, αθλητικές διοργανώσεις και κλείνουν σχολεία.

Παραπληροφόρηση

Μετά την αρχική εξάπλωση θεωρίες συνωμοσίας και παραπληροφόρηση διαδόθηκαν στο διαδίκτυο σχετικά με την προέλευση και την κλίμακα του κορονοϊού της Ουχάν.[496]  Διάφορες αναρτήσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ισχυρίστηκαν ότι ο ιός ήταν βιοόπλο, πρόγραμμα ελέγχου του πληθυσμού, ή το αποτέλεσμα μιας επιχείρησης κατασκοπείας.[497][498][499] Η Google, το Facebook και το Twitter ανακοίνωσαν ότι θα λάβουν αυστηρά μέτρα κατά της πιθανής παραπληροφόρησης.[500] Σε μια ανάρτηση στο blog του, το Facebook δήλωσε ότι θα αφαιρέσει περιεχόμενο που επισημαίνεται από κορυφαίους παγκόσμιους οργανισμούς υγείας και τοπικές αρχές ότι παραβιάζει την πολιτική περιεχομένου του σχετικά με παραπληροφόρηση που οδηγεί σε «σωματική βλάβη».[501]

Στις 2 Φεβρουαρίου, ο ΠΟΥ δήλωσε ότι υπήρχε μια «τεράστια πληροφοριοδημία» που συνοδεύει την έξαρση και την αντιμετώπιση, αναφέροντας μια υπερβολική πληθώρα πληροφοριών, ακριβείς και ψευδείς, σχετικά με τον ιό, που «δυσκολεύει τους ανθρώπους να βρουν αξιόπιστες πηγές και αξιόπιστη καθοδήγηση όταν τη χρειάζονται.» Ο ΠΟΥ δήλωσε ότι η υψηλή ζήτηση για έγκαιρη και αξιόπιστη πληροφόρηση έχει ενθαρρύνει τη δημιουργία μιας άμεσης ανοικτής τηλεφωνικής γραμμής WHO 24/7, όπου οι ομάδες επικοινωνίας και κοινωνικών μέσων παρακολουθούν και ανταποκρίνονται σε παραπληροφόρηση μέσω των ιστοσελίδων του και των σελίδων κοινωνικών μέσων. Οι αρχές της Ταϊβάν κατηγόρησαν τα τρολ της Κίνας ότι διαδίδουν παραπληροφόρηση και θεωρίες συνωμοσίας για να σπείρουν τον φόβο και τον πανικό μεταξύ των Ταϊβανέζων.[502][503] Σύμφωνα με τον Economist , θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με το ότι η COVID-19 είναι δημιουργία της CIA για να πολεμήσει την Κίνα είναι διάσπαρτες σε όλο στο κινεζικό διαδίκτυο.[504]  Στις 22 Φεβρουαρίου, Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι ανακάλυψαν κρατικά υποστηριζόμενη εκστρατεία παραπληροφόρησης από τη Ρωσία, προωθώντας σκόπιμα αντιαμερικανικές θεωρίες συνωμοσίας στα κοινωνικά μέσα.[505][506][507] Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο κορυφαίος οικονομικός σύμβουλος του Τραμπ, Λάρυ Κούνλοου και μερικά μέλη του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών, κατηγορήθηκαν για τη διάδοση παραπληροφόρησης σχετικά με τον κορονοϊό.[508][509][510][511]Η Inverse ανέφερε ότι «ο Κρίστοφερ Μπόουζι, ο ιδρυτής του Bot Sentinel, έκανε μια ανάλυση του Twitter για την Inverse και διαπίστωσε ότι trollbots υπέρ του Τραμπ κάνουν μια σειρά ψευδών ισχυρισμών για την επιδημία κορονοϊού.[512] Σύμφωνα με το Radio Farda ο Ιρανός κληρικός Σεϊέντ Μοχαμάντ Σαϊντί κατηγόρησε τον Πρόεδρο Τραμπ να στοχεύσει την Κομ με κορονοϊό για να εκπληρώσει την προηγούμενη υπόσχεσή του για αντίποινα εναντίον ιρανικών πολιτιστικών χώρων.[513] Ο Ιρανός ερευνητής Αλί Ακμπάρ Ρεφιπούρ ισχυρίστηκε ότι ο κορονοϊός ήταν μέρος ενός προγράμματος «υβριδικού πολέμου» που διεξήγαγαν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Ιράν και την Κίνα.[514] Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελετών Μέσων Ανατολής, πολλοί συγγραφείς στα αραβικά μέσα έχουν προωθήσει τη θεωρία της συνωμοσίας ότι η COVID-19 δημιουργήθηκε και διαδόθηκε σκόπιμα από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως «μέρος ενός οικονομικού και ψυχολογικού πολέμου που διεξήγαγαν οι ΗΠΑ εναντίον της Κίνας με στόχο την αποδυνάμωση και την εμφάνισή της ως υποβαθμισμένη χώρα και πηγή ασθενειών».[515]

Παραπομπές

  1. «2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Summary». US Centers for Disease Control and Prevention. 1 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. 
  2. 2,0 2,1 «Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China». Lancet 395 (10223): 497–506. February 2020. doi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5. ISSN 0140-6736. PMID 31986264. https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2820%2930183-5.   
  3. 柳叶刀披露首例新冠肺炎患者发病日期,较官方通报早7天. 27 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. 
  4. 《柳叶刀》刊文详解武汉肺炎 最初41案例即有人传人迹象. 26 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. 
  5. 5,0 5,1 5,2 «Coronavirus Update (Live): 2,069,246 Cases and 133,359 Deaths from COVID-19 Virus Pandemic - Worldometer». www.worldometers.info (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2020. 
  6. «Coronavirus COVID-19 Global Cases by Johns Hopkins CSSE». gisanddata.maps.arcgis.com. Johns Hopkins University (JHU). Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2020. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 «Getting your workplace ready for COVID-19» (PDF). World Health Organization. 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  8. «Operations Dashboard for ArcGIS». gisanddata.maps.arcgis.com. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2020. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 «Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV) | CDC». U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 10 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2020. 
  10. 10,0 10,1 Rothan, Hussin A.; Byrareddy, Siddappa N. (26 February 2020). «The epidemiology and pathogenesis of coronavirus disease (COVID-19) outbreak» (στα αγγλικά). Journal of Autoimmunity: 102433. doi:10.1016/j.jaut.2020.102433. ISSN 0896-8411. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896841120300469. 
  11. «Clue to Infection». hms.harvard.edu (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  12. «Loss of smell and taste a key symptom for COVID-19 cases». www.kcl.ac.uk (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  13. Keyhan, Seied Omid; Fallahi, Hamid Reza; Cheshmi, Behzad (2020-03-30). «Dysosmia and dysgeusia due to the 2019 Novel Coronavirus; a hypothesis that needs further investigation». Maxillofacial Plastic and Reconstructive Surgery 42 (1): 9. doi:10.1186/s40902-020-00254-7. ISSN 2288-8586. PMC PMC7103905. https://doi.org/10.1186/s40902-020-00254-7. 
  14. «More Than 218 Million Shots Given: Covid-19 Tracker» (στα αγγλικά). Bloomberg.com. https://www.bloomberg.com/graphics/covid-vaccine-tracker-global-distribution/. Ανακτήθηκε στις 2021-02-25. 
  15. https://www.gov.uk/government/news/uk-medicines-regulator-gives-approval-for-first-uk-covid-19-vaccine
  16. https://www.kathimerini.gr/world/561188767/v-day-i-antepithesi-xekinise/
  17. https://www.ctvnews.ca/health/coronavirus/historic-moment-health-canada-approves-pfizer-covid-19-vaccine-1.5223477
  18. 18,0 18,1 «Q&A on coronaviruses». World Health Organization (WHO). 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2020. 
  19. «Νέος κορωνοϊός Covid-19 - Οδηγίες». Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας. 6 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2020. 
  20. «Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV)». Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 31 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. 
  21. «Coronavirus latest: infections in China pass 20,000». Nature. 4 February 2020. doi:10.1038/d41586-020-00154-w. https://www.nature.com/articles/d41586-020-00154-w. 
  22. Devlin, Hannah; Boseley, Sarah (2020-04-01). «What is coronavirus – and what is the mortality rate?» (στα αγγλικά). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/world/2020/apr/01/what-is-coronavirus-and-what-is-the-mortality-rate-covid-19. Ανακτήθηκε στις 2020-04-07. 
  23. «Coronavirus | About | Prevention and Treatment | CDC». www.cdc.gov (στα Αγγλικά). 3 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2020. 
  24. https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html
  25. Joseph, Andrew (30 January 2020). «WHO declares coronavirus outbreak a global health emergency». Stat News. https://www.statnews.com/2020/01/30/who-declares-coronavirus-outbreak-a-global-health-emergency/. Ανακτήθηκε στις 30 January 2020. 
  26. «Coronavirus declared global health emergency». BBC News. 30 January 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 January 2020. https://web.archive.org/web/20200130201004/https://www.bbc.com/news/world-51318246. Ανακτήθηκε στις 30 January 2020. 
  27. Wee, Sui-Lee; McNeil Jr., Donald G.; Hernández, Javier C. (30 January 2020). «W.H.O. Declares Global Emergency as Wuhan Coronavirus Spreads». https://www.nytimes.com/2020/01/30/health/coronavirus-world-health-organization.html. Ανακτήθηκε στις 30 January 2020. 
  28. «Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)». World Health Organization. 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. 
  29. https://plus.google.com/+UNESCO (4 Μαρτίου 2020). «COVID-19 Educational Disruption and Response». UNESCO (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2020. 
  30. «Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Μαΐου 2020. 
  31. Somvichian-Clausen, Austa (30 Ιανουαρίου 2020). «The coronavirus is causing an outbreak in America—of anti-Asian racism». TheHill. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2020. 
  32. Iqbal, Nosheen (1 February 2020). «Coronavirus fears fuel racism and hostility, say British-Chinese». The Observer. ISSN 0029-7712. https://www.theguardian.com/world/2020/feb/01/coronavirus-weaponised-way-to-be-openly-racist. Ανακτήθηκε στις 4 February 2020. 
  33. «Coronavirus fears trigger anti-China sentiment across the globe». Global News. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2020. 
  34. Yeung, Jessie. «As the coronavirus spreads, fear is fueling racism and xenophobia». CNN. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2020. 
  35. «Γιατροσόφια, παραπληροφόρηση και θεωρίες συνωμοσίας: Επτά μύθοι και αλήθειες για τον κορωνοϊό | Kathimerini». www.kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  36. «Οι επικρατέστερες θεωρίες συνωμοσίας παγκοσμίως για τον κορωνοϊό | Kathimerini». www.kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  37. editor, Jim Waterson Media (2020-04-02). «UK media outlets told not to promote baseless 5G coronavirus theories» (στα αγγλικά). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/media/2020/apr/02/uk-media-outlets-told-not-to-promote-baseless-5g-coronavirus-theories. Ανακτήθηκε στις 2020-04-03. 
  38. «Κορονοϊός: Η πανδημία των fake news». Inside Story. 18 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  39. Li, Ruiyun; Pei, Sen; Chen, Bin; Song, Yimeng; Zhang, Tao; Yang, Wan; Shaman, Jeffrey (2020). «Substantial undocumented infection facilitates the rapid dissemination of novel coronavirus (COVID-19)». Medrxiv: 2020.02.14.20023127. doi:10.1101/2020.02.14.20023127. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.02.14.20023127v1. 
  40. Sun, Haoyang; Dickens, Borame Lee; Chen, Mark; Cook, Alex Richard; Clapham, Hannah Eleanor (2020). «Estimating number of global importations of COVID-19 from Wuhan, risk of transmission outside mainland China and COVID-19 introduction index between countries outside mainland China». Medrxiv: 2020.02.17.20024075. doi:10.1101/2020.02.17.20024075. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.02.17.20024075v1. 
  41. 41,0 41,1 41,2 Επιβεβαιωμένες περιπτώσεις, θάνατοι και αναρρώσεις σε κάθε επικράτεια:
    1. «Coronavirus (COVID-19) health alert». Department of Health. 6 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2020. 
    2. Ministry of Health (1 Μαρτίου 2020). Sixth COVID-19 case after woman returns from Iran. Δελτίο τύπου. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2020.
  42. 42,0 42,1 «COVID-19/Coronavirus Real Time Updates With Credible Sources in US and Canada». 1point3acres. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  43. «COVID-19 India». Ministry of Health and Family Welfare (India) 2021. 
  44. «Painel Coronavírus» (στα Πορτογαλικά). Ministry of Health (Brazil). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  45. «Brasil chega a 378,5 mil mortos por Covid; país registrou 3.481 mortes em 24 horas» (στα pt-br). G1. 20 April 2021. https://g1.globo.com/bemestar/coronavirus/noticia/2021/04/20/brasil-chega-a-3785-mil-mortos-por-covid-pais-registrou-3481-mortes-em-24-horas.ghtml. Ανακτήθηκε στις 20 April 2021. 
  46. «ru:Оперативные данные» [Operational data as of 21 April 11:20]. Стопкоронавирус.рф (στα Ρωσικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  47. «Coronavirus (COVID-19) in the UK». coronavirus.data.gov.uk. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  48. «info coronavirus covid-19». Gouvernement.fr (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  49. «COVID-19 : bilan et chiffres clés en France». www.santepubliquefrance.fr (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  50. «Turkiye COVID-19 Hasta Tablosu». covid19.saglik.gov.tr. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  51. «La pandemia del coronavirus, en datos, mapas y gráficos». RTVE (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  52. «COVID-19 ITALIA» [COVID-19 ITALY]. opendatadpc.maps.arcgis.com (στα Ιταλικά). Protezione Civile. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  53. «Covid-19 Mexico» (στα Ισπανικά). Instituciones del Gobierno de México. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  54. «COVID-19 Statistics in South Africa». sacoronavirus.co.za. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  55. «Dr Zweli Mkhize». Twitter. Dr Zweli Mkhize. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  56. Ministry of Health (Peru) (20 April 2021). «Sala Situacional COVID-19 Perú» (στα es). https://covid19.minsa.gob.pe/sala_situacional.asp. 
  57. «Minsa: Casos confirmados por coronavirus COVID-19 ascienden a 1 719 088 en el Perú (Comunicado N°497)» (στα es). 20 April 2021. https://www.gob.pe/institucion/minsa/noticias/483485-minsa-casos-confirmados-por-coronavirus-covid-19-ascienden-a-1-719-088-en-el-peru-comunicado-n-498. Ανακτήθηκε στις 21 April 2021. 
  58. «Coronavirus Cases in Iran Exceed 2.31 Million». Tasnim News Agency. 21 April 2021. https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/04/21/2489069/coronavirus-cases-in-iran-exceed-2-31-million. Ανακτήθηκε στις 21 April 2021. 
  59. «Corona-Karte Deutschland: COVID-19 live in allen Landkreisen und Bundesländern». Tagesspiegel (στα Γερμανικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  60. «Wie sich das Coronavirus in Ihrer Region ausbreitet» [How the coronavirus affects your region] (στα Γερμανικά). Zeit Online. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  61. «COVID-19 – Epidemiologische situatie». Sciensano (στα Ολλανδικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  62. «Coronavirus COVID-19» (στα Ολλανδικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  63. «Casos confirmados COVID-19». Gobierno de Chile (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  64. «Tracking every case of COVID-19 in Canada». CTV News. 20 April 2021. https://www.ctvnews.ca/mobile/health/coronavirus/tracking-every-case-of-covid-19-in-canada-1.4852102. Ανακτήθηκε στις 20 April 2021. 
  65. «Actuele informatie over het nieuwe coronavirus (COVID-19)» (στα Ολλανδικά). RIVM. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  66. «Statistieken over het Coronavirus en COVID-19». allecijfers.nl. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  67. «Current situation in Switzerland». Federal Office of Public Health. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  68. «Cas d'infection au Sars-CoV-2 en Suisse». Tribune de Genève (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2020. 
  69. «Ponto de Situação Atual em Portugal» (στα Πορτογαλικά). Direção-Geral da Saúde. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  70. «Já se encontra disponível o relatório de situação de hoje» (στα Πορτογαλικά). Direção-Geral da Saúde. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  71. «Latest updates on COVID-19 (Coronavirus)». Department of Health (Ireland). 21 Απριλίου 2021. 
  72. «Bundesministerium für Inneres: Aktuelle Zahlen zum Corona-Virus» (στα Γερμανικά). Innenministerium. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  73. «Antal fall av covid-19 i Sverige – data uppdateras 11:30 och siffrorna är tillgängliga 14:00». Public Health Agency of Sweden – Official statistics at arcgis (στα Σουηδικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. Lay summaryAntal fall av covid-19 – Statistik – antal fall covid-19. Data updated daily at 11:30 [CEST] 
  74. «he:נגיף הקורונה בישראל – תמונת מצב כללית» [Corona virus in Israel] (στα Εβραϊκά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  75. «ja:新型コロナウイルス感染症の現在の状況と厚生労働省の対応について». Ministry of Health, Labour and Welfare (Japan) (στα Ιαπωνικά). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  76. «Coronavirus Disease-19, Republic of Korea». ncov.mohw.go.kr. Ministry of Health and Welfare (South Korea). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  77. «Press Release». cdc.go.kr. Korea Disease Control and Prevention Agency. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  78. «Las cifras del COVID-19 en Ecuador» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  79. «Salud_Ec». Twitter (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud Pública. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  80. «Ministerstwo Zdrowia». Twitter (στα Πολωνικά). Ministry of Health (Poland). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  81. «COVID 19 Dashboard: Saudi Arabia» (στα Αραβικά). Ministry of Health (Saudi Arabia). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  82. «Comunicate de presă» [Press release] (στα Ρουμανικά). Ministry of Internal Affairs (Romania). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  83. «COVID-19 Situation». covid.gov.pk. Government of Pakistan. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  84. «COVID-19 Situation Report [Current Situation]». Ministry of Health (Singapore). 11 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  85. «Tal og overvågning af COVID-19» (στα Δανικά). Sundhedsstyrelsen (Danish Health Authority). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  86. «Statens Serum Institut – COVID-19 – Danmark» (στα Δανικά). Statens Serum Institut (State Serum Institute). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  87. Nilsen, Av Sondre; Skjetne, Oda Leraan; Sfrintzeris, Yasmin; Røset, Hanna Haug; Hunshamar, Carina; Fraser, Sofie; Løkkevik, Ole. «Live: Corona-viruset sprer seg i Norge og verden». VG Nett. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021.  Unknown parameter |name-list-style= ignored (βοήθεια)
  88. «Aktuálně o koronaviru» (στα Τσεχικά). Ministry of Health of the Czech Republic. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  89. «UAE CORONAVIRUS (COVID-19) UPDATES». National Emergency Crisis and Disaster Management Authority (UAE). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  90. «Peta Sebaran». Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  91. «zh:截至4月15日24时新型冠状病毒肺炎疫情最新情况» (στα Κινεζικά). National Health Commission. 16 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2021. 
  92. «Coronavirus (COVID-19) current situation and case numbers». Australian Government Department of Health. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  93. «COVID-19 Case Bulletin». Department of Health (Philippines). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  94. «COVID-19 Tracker». Department of Health (Philippines). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  95. «Latest Information about COVID-19 in the Republic of Serbia». covid19.rs. Ministry of Health (Serbia). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  96. «За весь час пандемії в Україні» (στα Ουκρανικά). Maksym Stepanov. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  97. «Coronavirus epidemic monitoring system». National Security and Defense Council of Ukraine. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  98. «Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)». Ministry of Public Health (Qatar). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  99. «Terkini Harian» [Daily updates] (στα Μαλαισιανά). Ministry of Health (Malaysia). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  100. «За сутки в стране выявили 1318 человек, заразившихся COVID-19» (στα ru). 21 April 2021. https://news.tut.by/society/727464.html. Ανακτήθηκε στις 21 April 2021. 
  101. «Homepage». Dominican Today. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  102. «Ministerio de Salud de Panamá». Twitter. Ministry of Health (Panama). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  103. «CORONAVIRUS (COVID-19)». covid19.minsalud.gov.co. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  104. «Situation update on coronavirus [Finland's situation in brief]». Finnish Institute for Health and Welfare. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  105. «Varmistetut koronatapaukset Suomessa (COVID-19)». experience.arcgis.com. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  106. «Coronavirus: COVID-19». Government of Luxembourg. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  107. «ar:وزيرة الصحة تتابع مستجدات فيروس كورونا وتوجه بتذليل أي تحديات لسير العمل بالمستشفيات». Facebook (στα Αραβικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  108. «Le Portail Officiel du Coronavirus au Maroco». Ministère de la santé (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  109. «bn:করোনা ভাইরাস ইনফো ২০১৯». corona.gov.bd (στα Βεγγαλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  110. «কোভিড-১৯ ট্র্যাকার» [COVID-19 Tracker]. covid19tracker.gov.bd. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  111. «Información epidemiológica» (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  112. «COVID-19 Outbreak». Bangkok Post. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  113. «ไทยรู้สู้โควิด». Twitter (στα Ταϊλανδικά). Ministry of Health (Thailand). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  114. «Coronavirus COVID-19 in Algeria». covid19.cipalgerie.com. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  115. «COVID-19 în Republica Moldova: situaţia la zi» [COVID-19 in the Republic of Moldova: current situation]. gismoldova.maps.arcgis.com (στα Ρουμανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  116. «el:Δεδομένα για τον κορωνοϊό στην Ελλάδα - Τελευταία Ενημέρωση» [Coronavirus data in Greece - Latest Update]. el:Υπουργείο Υγείας. Government of Greece. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  117. «COVID 19 Updates». Ministry of Health (Kuwait). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  118. koronavirus.gov.hu. 20 Απριλίου 2021 https://koronavirus.gov.hu/#/. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021.  Missing or empty |title= (βοήθεια)
  119. «Daily COVID-19 Report». Ministry of Health (Bahrain). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  120. «Službena stranica Vlade». Croatian Institute of Public Health. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  121. «COVID-19 á Íslandi – Tölfræði». www.covid.is (στα Ισλανδικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  122. «ru:Ситуация с коронавирусом официально». coronavirus2020.kz (στα Ρωσικά). Kazinform. 16 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2021. 
  123. «kk:Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі» (στα Καζακικά). Ministry of Health (Kazakhstan). Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2021. 
  124. «ru:Коронавирусная инфекция (COVID-19)». coronavirus.uz (στα Ρωσικά). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  125. «الموقف الوبائي اليومي لجائحة كورونا في العراق ليوم الخميس الموافق ٥ تشرين الثاني ٢٠٢٠». Facebook (στα Αραβικά). Ministry of Health of Iraq. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  126. «Information about Coronavirus disease COVID-19». Estonian Health Board. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  127. «Koroonaviiruse andmestik». Estonian Health Board. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  128. «Covid-19 cases in Oman». Ministry of Health (Oman). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  129. «Azərbaycanda cari vəziyyət» [Current situation in Azerbaijan]. koronavirusinfo.az (στα Αζερμπαϊτζανικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  130. «hy:Հաստատված դեպքերն ըստ օրերի» [Confirmed cases by days] (στα Αρμενικά). NCDC Armenia. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  131. «Statistični pregled koronavirusa v Sloveniji» [Statistical review of coronavirus in Slovenia]. www.rtvslo.si (στα Σλοβενικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  132. «Coronavirus disease COVID-19». Ministry of Health (Slovenia). 5 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2021. 
  133. «Relevant information about Coronavirus (COVID-19)». Government of the Republic of Lithuania. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  134. «COVID-19 ligos apžvalga Lietuvoje» [COVID-19 disease review in Lithuania]. gislithuania.maps.arcgis.com (στα Λιθουανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  135. «COVID-19 in Bosnia and Herzegovina». Ministry of Civil Affairs of Bosnia and Herzegovina. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  136. «Covid-19 en Cifras en Puerto Rico [Estadísticas]» [Covid-19 in Figures in Puerto Rico [Statistics]] (στα Ισπανικά). Departamento de Salud de Puerto Rico. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  137. «Puerto Rico COVID-19». bioseguridad.maps.arcgis.com (στα Ισπανικά). 12 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  138. «Real-time Coronavirus condition in North Macedonia». gdi.net (στα Σλαβομακεδονικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  139. «Coronavirus (COVID-19) in the Slovak Republic in numbers». korona.gov.sk. National Health Information Center. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  140. «COVID-19 – Latest updates». covid19.govt.nz. Government of New Zealand. 12 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  141. «COVID-19 – current cases». Ministry of Health (New Zealand). 12 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  142. «COVID-19 Updates». ghanahealthservice.org. 7 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  143. «Nota informativa sobre la COVID-19 en Cuba» [Information note on COVID-19 in Cuba] (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud (Cuba). 17 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021. 
  144. @MINSAPCuba (17 Απριλίου 2021). «Coronavirus en Cuba» [Coronavirus in Cuba] (Tweet) (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021 – μέσω Twitter. 
  145. «Afghanistan Covid-19 Cases». Ministry of Public Health (Afghanistan). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  146. «Coronavirus Disease (COVID-19) in HK». Hong Kong: Department of Health. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  147. «STATISTIQUES COVID-19». covid19.minsante.cm (στα Γαλλικά). 25 Φεβρουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2021. 
  148. Emmanuel (9 Απριλίου 2021). «Anti Covid-19 Fight in Public Places: Local Authorities To Intensify Sensitisation». Cameroon Tribune. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  149. «bg:1 352 са новодиагностицираните с COVID-19 лица у нас през изминалото днонощие» (στα Βουλγαρικά). Ministry of Health (Bulgaria). 11 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  150. «COVID-19 in Bulgaria». coronavirus.bg. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  151. «The main figures» (στα Αραβικά). 18 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021 – μέσω Ministère de la santé وزارة الصحة (Tunisia) on Facebook. 
  152. «Ministère de la Santé et de l'Hygiène Publique». www.facebook.com (στα Αγγλικά). 17 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021. 
  153. «Communique De Presse COVID-19». 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021 – μέσω Ministere de la Santé de Djibouti on Facebook. 
  154. «Djibouti: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  155. «COVID-19 Spread in Cyprus». covid19.ucy.ac.cy. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  156. Pitta, Antigoni (16 Απριλίου 2021). «Coronavirus: one death, 677 new cases announced on Friday (Updated)». Cyprus Mail. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2021. 
  157. «Covid-19 izplatība Latvijā» [Distribution of Covid-19 in Latvia]. covid19.gov.lv (στα Λετονικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  158. «Covid-19 Statistika» [Covid-19 Statistics]. www.spkc.gov.lv (στα Λετονικά). Slimību Profilakses un Kontroles Centrs (Centre for Disease Prevention and Control). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  159. «Coronavirus updates». www.govern.ad (στα Καταλανικά). Govern d'Andorra. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  160. «ar:الجمهورية اللبنانية – وزارة اﻹعلام – الموقع الرسمي لمتابعة أخبار فيروس الكورونا في لبنان» (στα Αραβικά). Ministry of Information (Lebanon). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  161. «Situacion Nacional Covid-19». geovision.uned.ac.cr (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud (Costa Rica). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  162. «Situacion Nacional Covid-19» (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud (Costa Rica). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  163. «Press release from the Minister of Public Health». Niger Ministry of Public Health. 6 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  164. «NCDC Covid-19 Page». Nigeria Centre for Disease Control. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  165. «Lajme Archives». Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale (στα Αλβανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  166. «Coronavirus Albania Statistika» (στα Αλβανικά). Agjencia Kombëtare e Shoqerisë së Informacionit. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  167. Agence Nationale de Sécurité Sanitaire [@anss_guinee] (11 Απριλίου 2021). «COVID-19 Decompte des cas» (Tweet) (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021 – μέσω Twitter. 
  168. «Situation du coronavirus en Guinée» [Coronavirus situation in Guinea] (στα Γαλλικά). Agence Nationale de Sécurité Sanitaire. 10 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  169. «Service d'Information du Gouvernement – Burkina Faso». www.facebook.com (στα Γαλλικά). 18 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2021. 
  170. «Maladie à coronavirus : 19 nouveaux cas confirmés, 14 guérisons et 00 décès à la date du 18 avril 2021» (στα Γαλλικά). Service d'Information du Gouvernement du Burkina Faso. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  171. «Datos Oficiales». Bolivia Segura (στα Ισπανικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  172. «Covid-19». Koha Ditore (στα Αλβανικά). 18 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  173. «ru:Информации» (στα Ρωσικά). Ministry of Health (Kyrgyz Republic). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  174. «Visualizador de casos coronavirus COVID-19 en Uruguay». Sistema Nacional de Emergencias (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  175. «Comunicados». Sistema Nacional de Emergencias (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  176. «Secretaría de Salud». Twitter (στα Ισπανικά). Secretary of Health (Honduras). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  177. «Coronavirus en Honduras» (στα Ισπανικά). Secretaria de Salud de Honduras. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  178. «Aggiornamento Epidemia COVID-19 e andamento Campagna Vaccinale al 19 aprile 2021». Istituto per la Sicurezza Sociale di San Marino. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  179. «ar:فايروس كورونا (COVID-19) في فلسطين» [Corona Virus (COVID-19) in Palestine]. corona.ps (στα Αραβικά). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  180. «Official COVID-19 figures». Ministry of Health (Malta). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  181. «新增敦睦遠訓支隊21例確診,1例境外移入確診». www.cdc.gov.tw. 
  182. «COVID-19 (SARS-CoV-2 Infection)». Taiwan Centers for Disease Control. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  183. «COVID-19 Statistical report». Ministry of Health (Jordan). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  184. «StopCOV.ge». Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  185. «Coronavirus : Riposte à l'épidémie : Tableau Récapitulatif des dons"» (στα Γαλλικά). Ministry of Health and Social Action (Senegal). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  186. «COVID-19 à Maurice» [COVID-19 in Mauritius]. covid19.mu (στα Γαλλικά). Ministry of Health and Wellness (Mauritius). 15 Απριλίου 2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  187. «Situation Épidémiologique en RDC» [Epidemiological Situation in the DRC]. stopcoronavirusrdc.info (στα Γαλλικά). 16 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2021. 
  188. «Lundi, le 19 Avril 2021». CMR COVID-19. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  189. «Statistički podaci o COVID/19» [Statistical data of COVID-19]. covidodgovor.me (στα Μαυροβουνιακά). Government of Montenegro. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  190. «Latest updates». Isle of Man Government. 11 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  191. «COVID-19 : Live Situational Analysis Dashboard of Sri Lanka». Health Promotion Bureau (Sri Lanka). 15 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2021. 
  192. «Epidemiology Unit». Ministry of Health (Sri Lanka). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  193. «Coronavirus» (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud Pública (Guatemala). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  194. «Ministry of Health». Twitter. Ministry of Health (Kenya). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  195. «Trang Tin Về Dịch Bệnh Viêm Đường Hô Hấp Cấp Covid-19» [Covid-19 Acute Respiratory Disease News Page] (στα Βιετναμικά). Ministry of Health (Vietnam). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  196. «Estadísticas Venezuela». MPPS COVID Patria (στα Ισπανικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  197. «Coronavirus (COVID-19) cases». States of Jersey. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  198. «COVID-19 Coronavirus – Testing results». www.gov.gg. St Peter Port: Public Health Services (Guernsey). 15 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2021. 
  199. «WHO daily Report». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 9 Απριλίου 2021. 
  200. «DU MINISTERE DE LA SANTE ET DU DÉVELOPPEMENT SOCIAL SUR LE SUIVI DES ACTIONS DE PREVENTION ET DE RIPOSTE FACE A LA MALADIE A CORONAVIRUS». www.sante.gov.ml (στα Γαλλικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  201. «SITUACIÓN NACIONAL». covid19.gob.sv (στα Ισπανικά). Ministry of Health (El Salvador). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  202. «COVID-19» (στα Ισπανικά). Ministry of Public Health and Social Welfare (Paraguay). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  203. «COVID-19». Ministry of Health and Wellness (Jamaica). 18 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  204. «COVID-19 Clinical Management Summary». Ministry of Health and Wellness (Jamaica). 18 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  205. «Numbers in the Faroe Islands». corona.fo. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  206. «Overvågning af COVID-19» (στα Δανικά). Statens Serum Institut (State Serum Institute). 6 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2020. 
  207. «Covid-19: Tanzania updates will resume after improvements at national laboratory». THECITIZEN (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Μαΐου 2020. 
  208. «Zanzibar confirms 29 new cases, plus 11 recoveries». ippmedia.com (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Μαΐου 2020. 
  209. «Covid-19 Rwanda Cases». Rwanda Biomedical Centre. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  210. Rwanda Ministry of Health [@RwandaHealth] (19 Απριλίου 2021). «Amakuru Mashya Update» (Tweet) – μέσω Twitter. 
  211. «WHO daily Report». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2021. 
  212. «MINISTERE DE LA SANTE, DE LA POPULATION, DE LA PROMOTION DE LA FEMME ET DE L'INTEGRATION DE LA FEMME AU DEVELOPPEMENT». www.sante.gouv.cg. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2020. 
  213. Ministry of Health (Brunei) (20 April 2021). TWO new import case COVID-19 reported today, 20 April 2021. (PDF) Δελτίο τύπου.
  214. «Latest News». Ministry of Health (Brunei). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  215. «JIC RELEASE NO. 642 - Five of 414 Test Positive for COVID-19; UPDATED COVID-19 Vaccination Schedule; Food Commodities Distribution Continues; DPHSS Reminds Community to Adhere to Sports Guidance». ghs.guam.gov. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  216. «COVID-19 DASHBOARD, Somalia». Ministry of Health (Somalia). 15 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2021. 
  217. @GibraltarGov (16 Απριλίου 2021). «Coronavirus: COVID-19 Information» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2021 – μέσω Twitter. 
  218. «ចំនួនករណីឆ្លងជំងឺកូវីដសរុប» [Total number of coronavirus infections] (στα Χμερ). Ministry of Health (Cambodia). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  219. «Situation Covid-19». Ministry of Public Health (Madagascar). 18 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  220. «Madagascar: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  221. «Trinidad and Tobago COVID-19 (Novel Coronavirus) UPDATE#691». health.gov.tt. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  222. «COVID-19 Impact for Trinidad and Tobago (Updated between 10am and 4pm daily)». uwi.maps.arcgis.com. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021 – μέσω ArcGIS Dashboards. 
  223. «Covid-19». covid19.et (στα Αμχαρικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  224. «Lia Tadesse». Twitter. Lia Tadesse. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  225. «Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Surveillance Dashboard (Myanmar)». Ministry of Health and Sports (Myanmar). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  226. «Situations Épidémiologique au Gabon» [Epidemiological Situations in Gabon]. infocovid.ga (στα Γαλλικά). Comité de Pilotage du Plan de Veille. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  227. «KKTC Sağlık Bakanlığı». https://saglik.gov.ct.tr/COVID-19-GENEL-DURUM. Ανακτήθηκε στις 16 April 2021. 
  228. «Casonan di Corona Virus na Aruba pa 20 di April 2021». www.arubacovid19.org (στα Παπιαμέντο και Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  229. «Covid-19 : 5 nouveaux cas positifs et 12 guérisons ce lundi 19 avril». Government of the Principality of Monaco (στα Γαλλικά). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  230. The official page of the Federal Ministry of Health, Sudan [@FMOH_SUDAN] (14 Απριλίου 2021). «التقرير الوبائي اليومي للفترة من ١ يناير ٢٠٢١م و حتى ٣ يناير ٢٠٢١م» (Tweet) (στα Αραβικά) – μέσω Twitter. 
  231. «ar:لتقرير الوبائي لكوفيد_١٩، يوم الأحد 18 أبريل». www.facebook.com. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  232. «Liberia COVID-19 Daily Case Update By County». 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021 – μέσω National Public Health Institute of Liberia (NPHIL) on Facebook. 
  233. «Novel Coronavirus (COVID-19)». Government of Bermuda. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  234. «Situation au Togo» [Situation in Togo]. covid19.gouv.tg (στα Γαλλικά). Government of Togo. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  235. «Ministerium für Gesellschaft» (στα Γερμανικά). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  236. «Covid 19 de Guinea Ecuatorial» [Covid 19 in Equatorial Guinea]. Guinea Ecuatorial Salud (στα Ισπανικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  237. «CCOVID-19 Update: 3 New Cases, 16 Discharged». Barbados GIS. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  238. «COVID-19 update April 20, 2021». Government of Sint Maarten. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  239. «Home». Ministry of Health (Guyana). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  240. «Situação Atual» [Current Situation]. covid19.cv (στα Πορτογαλικά). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  241. «COVID-19 Statistics For The Cayman Islands». Cayman Islands Government. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  242. «Daily Status Update». Ministry of Health (Zambia). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  243. @ZMPublicHealth (12 Απριλίου 2021). «COVID19 update» (Tweet) – μέσω Twitter. 
  244. «COVID-19 Report Update #378». Ministry of Health (Bahamas). 8 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  245. «COVID-19 News and Press Release». Ministry of Health (Bahamas). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  246. «Coronavirus Covid-19». service-public.pf. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  247. «Point de situation sur le Coronavirus». presidence.pf. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  248. «MoH Uganda: COVID-19 Information Portal». covid19.gou.go.ug. Ministry of Health (Uganda). 30 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  249. «Ministry of Health Uganda». Twitter. Ministry of Health (Uganda). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  250. «COVID-19». USVI Department of Health. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2021. 
  251. «Governor Bryan Ends Beach Curfew, Eases COVID-19 Restrictions for Restaurants». Government of the United States Virgin Islands. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  252. «COVID-19 Statistics Dashboard». Ministry of Health (Maldives). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  253. «ar:البوابة الجغرافية لمراقبة انتشار فيروس كورونا في ليبيا» [The geographical portal to monitor the spread of the corona virus in Libya] (στα Αραβικά). National Centre of Disease Control (Libya). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  254. «INÍCIO». INFOCOVID-19 (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2021. 
  255. «Guinea-Bissau: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  256. «Visualisez en temps réel l'évolution du Coronavirus en Haïti» [Visualise in real time the evolution of the Coronavirus in Haiti]. coronahaiti.org (στα Γαλλικά). 5 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  257. «Haiti: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  258. «Special webpage against Epidemics». www.ssm.gov.mo. 15 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2020. 
  259. «Announcement from the Ministry of Health». Eritrea Ministry Of Information. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  260. «Início». covid19.ins.gov.mz (στα Πορτογαλικά). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  261. «Health Ministry: 138 new coronavirus cases recorded ,120 patients recover ,9 pass away». Syrian Arab News Agency. 17 April 2021. https://sana.sy/en/?p=230263. Ανακτήθηκε στις 17 April 2021. 
  262. 262,0 262,1 «Оперативна інформація про поширення коронавірусної інфекції COVID-19» (στα Ουκρανικά). Υπουργείο Υγείας Ουκρανίας. 2 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2020. 
  263. «ru:Новости | МИНИСТЕРСТВО ЗДРАВООХРАНЕНИЯ ДОНЕЦКОЙ НАРОДНОЙ РЕСПУБЛИКИ». mzdnr.ru (στα Ρωσικά). Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  264. «Coronavirus (Covid-19)». Gouvernement de la République du Bénin (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  265. «Benin: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2021. 
  266. «The Ministry of Information and Communication – Sierra Leone». www.facebook.com. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  267. «COVID-19 UPDATES». covid19.mic.gov.sl. 31 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  268. «WHO daily Report». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  269. «Situation épidémiologique de la maladie à coronavirus» [Epidemiological situation of the coronavirus disease] (στα Γαλλικά). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021 – μέσω Ministère de la Santé Publique du Tchad on Facebook. 
  270. «Mongolian COVID-19 Coronavirus Tracker». covid19mongolia.mn. Ministry of Health (Mongolia). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  271. «COVID-19 Dashboard». Ministry of Health and Population (Nepal). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  272. @MoHCCZim (19 Απριλίου 2021). «COVID-19 update: As at 19 April 2021, Zimbabwe had 37 859 confirmed cases, including 35 031 recoveries and 1553 deaths. To date, a total of 280 568 people have been vaccinated against COVID-19» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021 – μέσω Twitter. 
  273. «COVID-19: Síntese Nacional» [COVID-19: National Synthesis] (στα Πορτογαλικά). Agência Angola Press. 17 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021. 
  274. «Home». COVID19.gov.ag. Government of Antigua and Barbuda. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  275. @EswatiniGovern1 (19 Απριλίου 2021). «COVID-19 Update» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021 – μέσω Twitter. 
  276. «Timor-Leste adds 38 new local covid-19 cases». Tatoli. Agência Noticiosa de Timor-Leste. 11 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  277. «[Current Situation] COVID-19 cases in Timor-Leste». COVID-19 Timor-Leste Dashboard. 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  278. «Всего по состоянию на 09:00 20 апреля» (στα ru). mzlnr.su. 20 April 2021. https://mzlnr.su/2021/04/20/vsego-po-sostoyaniyu-na-0900-20-aprelya/. Ανακτήθηκε στις 20 April 2021. 
  279. «COVID-19 Botswana Dashboard». covid19portal.gov.bw. Government of Botswana. 14 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2021. 
  280. «Lao People's Democratic Republic: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2020. 
  281. «ຄະນະສະເພາະກິດເພື່ອປ້ອງກັນ, ຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂການລະບາດ: ຂອງພະຍາດອັກເສບປອດ ຈາກເຊື້ອຈຸລະໂລກສາຍພັນໃຫມ່ (COVID-19)» [Task Force to Prevent, Control and Address Outbreaks: New strain of pneumonia (COVID-19)]. covid19.gov.la (στα Λαοτινά). Laos Coronavirus Task Force. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  282. «Belize COVID-19 Cumulative Report SARSCoV2 Lab Screenings». 17–19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021 – μέσω Ministry of Health and Wellness (Belize) on Facebook. 
  283. «COVID-19 Updates». Ministry of Health and Medical Services. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  284. «Info coronavirus Covid-19». gouv.nc (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  285. «Covid 19 National Information Dashboard». Ministry of Health and Population (Malawi). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  286. «Dominica Coronavirus Update». Ministry of Health, Wellness and New Health Investment Response to COVID-19 (Commonwealth of Dominica). 1 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2021. 
  287. «Summary of the national update». 18 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021 – μέσω Ministry of Health and Social Services (Namibia) on Facebook. 
  288. «GOVERNMENT OF ST. KITTS AND NEVIS – COVID – 19 UPDATES» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2020. 
  289. «National Statistics». Government of St. Kitts and Nevis. 31 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2021. 
  290. «SAINT LUCIA'S COVID-19 DASHBOARD [STATISTICS]». Ministry of Health and Wellness (Saint Lucia). 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  291. «34 new COVID-19 cases; 4 deaths» (στα αγγλικά). https://www.curacaochronicle.com/post/main/34-new-covid-19-cases-4-deaths/. Ανακτήθηκε στις 21 April 2021. 
  292. «COVID-19 Update COVID-19 Grenada Dashboard» (PDF). Ministry of Health (Grenada). 9 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021. 
  293. «COVID-19 Grenada Dashboard». 24 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021 – μέσω Ministry of Health (Grenada) on Facebook. 
  294. «CNMI COVID-19 Dashboard». 15 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021. 
  295. «Northern Mariana Islands (Commonwealth of the): WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021. 
  296. «WHO daily Report». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  297. Ministère de la Santé et de la Population [@MSPCentrafrique] (10 Οκτωβρίου 2020). «Communiqué de Presse» (Tweet) – μέσω Twitter. 
  298. «Four New COVID-19 Cases From Canada And The UK» (PDF). The official website of the Government of Saint Vincent and the Grenadines. The Government of Saint Vincent and the Grenadines. 13 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2020. 
  299. «COVID-19 Report As At December 1st, 2020». National Emergency Management Organisation (NEMO). 1 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2020. 
  300. «COVID-19: Information and Guidance». Falkland Islands Government. Ανακτήθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2021. 
  301. «Coronavirus i Grønland» (στα Δανικά και Καλαάλισουτ). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  302. «Overvågning af COVID-19» (στα Δανικά). Statens Serum Institut (State Serum Institute). 27 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2020. 
  303. «Covid-19». Government of Montserrat. 12 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2021. 
  304. «COVID-19 LOCAL SITUATION». Ministry of Health (Seychelles). 5 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2021. 
  305. «COVID-19 in Seychelles». Ministry of Health (Seychelles). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2021. 
  306. «TCI COVID-19 DASHBOARD 17 April 2021». Government of Turks and Caicos. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  307. «The Gambia COVID-19 Outbreak Situational Report». Ministry of Health (The Gambia). 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  308. «Estadísticas de COVID-19 en Nicaragua» [COVID-19 statistics in Nicaragua] (στα Ισπανικά). Observatorio Ciudadano. 14 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021 – μέσω Ministerio de Salud (Nicaragua). 
  309. «COVID-19». COVID SURINAME (στα Ολλανδικά). Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  310. «Dichiarazione del Direttore della Sala Stampa della Santa Sede, Matteo Bruni, 06.06.2020». Officialthe Holy See website. Ανακτήθηκε στις 7 Ιουνίου 2020. 
  311. «Vaticano, nuovo caso di positività al Covid-19». vaticannews.va. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2020. 
  312. «Health authorities in Artsakh confirm 1,130 cases of coronavirus». Arka News Agency. 21 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2020. 
  313. «COVID-19: в Арцахе подтверждено 8 новых случаев» (στα ru). Armenpress. 17 April 2021. https://armenpress.am/rus/news/1049382/. Ανακτήθηκε στις 17 April 2021. 
  314. «COVID-19 Dashboard». Johns Hopkins University. 19 Απριλίου 2021. 
  315. «COVID-19 Reported Cases and Deaths». Ministry of Health (Papua New Guinea). 6 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2020. 
  316. «Covid-19 In PNG Statistics». covid19.info.gov.pg. Joint Agency Task Force National Control Centre for COVID-19, Government of Papua New Guinea. 20 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  317. «COVID-19 IN BHUTAN». Government of Bhutan. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  318. Ministère de la Santé Publique Burundi [@mspls_bdi] (10 Φεβρουαρίου 2021). «Le porte parole @dr_JeanBosco présente également la situation actuelle du #COVID19» (Tweet) (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  319. «Burundi: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2021. 
  320. «COVID-19 DASHBOARD, Somalia». moh.gov.so (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2021. 
  321. Maxamed, Khadar (5 Ιουλίου 2020). «Somaliland oo diiwaangelisay Kiisas Cusub oo Xannuunka Covid-19». Wargeyska Dawan (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 5 Ιουλίου 2020. 
  322. «Coronavirus (Covid-19) [Global Cases]». Government of the Virgin Islands. 5 Μαρτίου 2021. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2021. 
  323. «Situação Actual em São Tomé e Príncipe» [Current Situation in São Tomé and Príncipe]. covid.ms.gov.st (στα Πορτογαλικά). Ministério da Saúde (São Tomé e Príncipe). 21 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2021. 
  324. «UPDATE ON COVID-19 RESPONSE». Ministry of Health Republic of South Sudan. 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021. 
  325. «COVID-19 подтвержден у 63 человек - оперштаб» (στα ru). apsadgil.info. 20 April 2021. https://apsadgil.info/news/society/covid-19-podtverzhden-u-63-chelovek-opershtab/. Ανακτήθηκε στις 20 April 2021. 
  326. «COVID-19 Dashboard [Statistics]». COVID-19 : The Anguillian Response. 12 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2021. 
  327. «COVID 19 Update January 28th, 2021». Government of Saba via Facebook. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2021. 
  328. «Government of Sint Eustatius». www.facebook.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2021. 
  329. «Numbers Bonaire COVID-19». 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2021 – μέσω Openbaar Lichaam Bonaire on Facebook. 
  330. «500 étudiants en fac de médecine testés positifs au Covid-19 après des soirées d'intégration». www.cnews.fr (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2020. 
  331. «Saint Pierre and Miquelon: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2021. 
  332. @YSNECCOVID19. «ar:آخر إحصائيات انتشار فيروس #كورونا في #اليمن#معا_لمواجهة_كورونا» [Latest virus spread statistics] (Tweet) (στα Αραβικά) – μέσω Twitter.  Missing or empty |date= (help)
  333. «France says 50 crew members on its only aircraft carrier have tested positive for the coronavirus». Business Insider. 
  334. «Coronavirus Update (Live) - Worldometer». www.worldometers.info. 
  335. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα japanese_admin2.
  336. «U.S. Navy COVID-19 Updates». Navy Live (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2020. 
  337. «Nearly 130, Including Australians, On Antarctic Cruise Ship Have Coronavirus». 10daily (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2020. 
  338. «Holland America ships caught in COVID-19 pandemic dock in Florida; here's how disembarkation will work». USA Today. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2020. 
  339. «Deal is done: Cruise ship with sick passengers and sister ship will be allowed to dock in Florida». NBC News (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2020. 
  340. «Statement Regarding Zaandam | Holland America Blog» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Απριλίου 2020. 
  341. «After two deaths on board, Coral Princess cruise ship gets Miami welcome». σελ. orlandosentinel.com. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2020. 
  342. Cruises, Princess (4 Απριλίου 2020). «Princess Cruises: Coral Princess Updates - Notices & Advisories». www.princess.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Απριλίου 2020. 
  343. 343,0 343,1 «Zr.Ms. Dolfijn breekt reis af vanwege corona - Nieuwsbericht - Defensie.nl». www.defensie.nl (στα Ολλανδικά). 30 Μαρτίου 2020. 
  344. «RIVM De zorg voor morgen begint vandaag». www.rivm.nl (στα Ολλανδικά). 
  345. «Actuele informatie over het nieuwe coronavirus (COVID-19)». www.rivm.nl. 
  346. «Contamination au coronavirus : le Leopold I reste à quais». Belgian Defence (στα Γαλλικά). 27 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2020. 
  347. «The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) - China, 2020». China CDC Weekly 2: 1-10. 20 February 2020. http://www.ne.jp/asahi/kishimoto/clinic/cash/COVID-19.pdf. 
  348. Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team (17 February 2020). «[The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) in China]» (στα Chinese). Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi = Zhonghua Liuxingbingxue Zazhi 41 (2): 145–151. doi:10.3760/cma.j.issn.0254-6450.2020.02.003. PMID 32064853. 
  349. Cheng, Zhangkai J.; Shan, Jing (18 February 2020). «2019 Novel coronavirus: where we are and what we know» (στα αγγλικά). Infection. doi:10.1007/s15010-020-01401-y. ISSN 1439-0973. https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s15010-020-01401-y.pdf. 
  350. «The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) - China, 2020». China CDC Weekly 2: 1-10. 20 February 2020. http://www.ne.jp/asahi/kishimoto/clinic/cash/COVID-19.pdf. 
  351. Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team (17 February 2020). «[The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) in China]» (στα Chinese). Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi = Zhonghua Liuxingbingxue Zazhi 41 (2): 145–151. doi:10.3760/cma.j.issn.0254-6450.2020.02.003. PMID 32064853. 
  352. Wang, Chen; Horby, Peter W.; Hayden, Frederick G.; Gao, George F. (24 January 2020). «A novel coronavirus outbreak of global health concern». The Lancet 395 (10223): 470–473. doi:10.1016/S0140-6736(20)30185-9. ISSN 0140-6736. PMID 31986257. https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30185-9/abstract.   
  353. Li, Qun; Guan, Xuhua; Wu, Peng; Wang, Xiaoye; Zhou, Lei; Tong, Yeqing; Ren, Ruiqi; Leung, Kathy S. M. και άλλοι. (29 January 2020). «Early Transmission Dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus-Infected Pneumonia». The New England Journal of Medicine. doi:10.1056/NEJMoa2001316. ISSN 1533-4406. PMID 31995857.   
  354. Li, Qun; Guan, Xuhua; Wu, Peng; Wang, Xiaoye; Zhou, Lei; Tong, Yeqing; Ren, Ruiqi; Leung, Kathy S. M. και άλλοι. (29 January 2020). «Early Transmission Dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus-Infected Pneumonia». The New England Journal of Medicine. doi:10.1056/NEJMoa2001316. ISSN 1533-4406. PMID 31995857.   
  355. «China confirms sharp rise in cases of SARS-like virus across the country». 20 January 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 January 2020. https://web.archive.org/web/20200120055618/https://www.france24.com/en/20200120-china-confirms-sharp-rise-in-cases-of-sars-like-virus-across-the-country. Ανακτήθηκε στις 20 January 2020. 
  356. «The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) — China, 2020». 
  357. Frejdeman, Hannah (31 January 2020). «Coronaviruset har upptäckts i Jönköping» (στα Swedish). Svenska Dagbladet. ISSN 1101-2412. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 January 2020. https://web.archive.org/web/20200131163041/https://www.svd.se/bekraftat-fall-i-jonkoping-av-nya-coronaviruset. Ανακτήθηκε στις 31 January 2020. 
  358. Holm, Phil; Moritsugu, Ken. «Where the virus has spread». Associated Press. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 January 2020. https://web.archive.org/web/20200130191856/https://apnews.com/VirusOutbreak. Ανακτήθηκε στις 29 January 2020. 
  359. «WHO Director-General's opening remarks at the mission briefing on COVID-19 - 26 February 2020». World Health Organization. 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  360. [χρειάζεται ιατρική παραπομπή]«60% of UK population need to get coronavirus so country can build 'herd immunity', chief scientist says». The Independent (στα Αγγλικά). 13 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2020. 
  361. [χρειάζεται ιατρική παραπομπή]«Up to 70% of Germany could contract virus - Merkel». BBC News. 11 March 2020. https://www.bbc.com/news/world-us-canada-51835856. 
  362. [χρειάζεται ιατρική παραπομπή]«Infektiologe zur Corona-Pandemie: Wie sieht die Zukunft nach dem Ausbruch aus? - DER SPIEGEL - Wissenschaft». 
  363. «Coronavirus: Window of opportunity to act, World Health Organization says». BBC News Online. 5 February 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 February 2020. https://web.archive.org/web/20200205213138/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51368873. Ανακτήθηκε στις 10 February 2020. 
  364. Jeannette Guarner, MD, Three Emerging Coronaviruses in Two Decades: The Story of SARS, MERS, and Now COVID-19, American Journal of Clinical Pathology, doi:10.1093/ajcp/aqaa029
  365. «Coronavirus Death Toll Climbs in China, and a Lockdown Widens». The New York Times. 23 January 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 February 2020. https://web.archive.org/web/20200206091324/https://www.nytimes.com/2020/01/23/world/asia/china-coronavirus.html. Ανακτήθηκε στις 10 February 2020. 
  366. Philippines, World Health Organization (1 Φεβρουαρίου 2020). «A 44-year-old male is confirmed as the second person with Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in the Philippines. He passed away on 1 February 2020.pic.twitter.com/5a5tPWtvpc». @WHOPhilippines. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. [χρειάζεται μη πρωτογενή πηγή]
  367. Holm, Phil; Moritsugu, Ken. «Where the virus has spread». Associated Press. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 January 2020. https://web.archive.org/web/20200130191856/https://apnews.com/VirusOutbreak. Ανακτήθηκε στις 29 January 2020. 
  368. Ramzy, Austin; May, Tiffany (2 February 2020). «Philippines Reports First Coronavirus Death Outside China». The New York Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 February 2020. https://web.archive.org/web/20200203204845/https://www.nytimes.com/2020/02/02/world/asia/philippines-coronavirus-china.html. Ανακτήθηκε στις 4 February 2020. 
  369. «Coronavirus updates: U.S., Japanese citizens die in Wuhan». NBC News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2020. 
  370. «Coronavirus Live Updates: First Death Outside Asia Reported in France». The New York Times. 15 February 2020. https://www.nytimes.com/2020/02/15/world/asia/coronavirus-china-live-updates.html. Ανακτήθηκε στις 15 February 2020. 
  371. «Legislator from Iran's Qom alleges virus coverup». Al Jazeera English. 24 February 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 February 2020. https://web.archive.org/web/20200224134920/https://www.aljazeera.com/news/2020/02/legislator-iran-qom-alleges-virus-coverup-200224100832284.html. Ανακτήθηκε στις 24 February 2020. 
  372. «코로나바이러스감염증-19 국내 발생 현황(일일집계통계, 9시 기준)». 24 Φεβρουαρίου 2020. 
  373. «Coronavirus, sette morti in Italia, 229 contagi. Le vittime di oggi hanno tutte più di 80 anni» (στα it). Repubblica. 24 February 2020. https://www.repubblica.it/cronaca/2020/02/24/news/coronavirus_149_i_casi_confermati_conte_i_contagi_possono_crescere_-249427098/?ref=RHPPTP-BL-I249215369-C12-P2-S1.12-T1. Ανακτήθηκε στις 24 February 2020. 
  374. https://www.ema.europa.eu/en/documents/press-release/update-treatments-vaccines-against-covid-19-under-development_en.pdf
  375. «Preliminary analysis of the 2019 nCOV outbreak in Wuhan city». Northeastern University. 22 Ιανουαρίου 2020. 
  376. Fifield, Anna (22 January 2020). «As families tell of pneumonia-like deaths in Wuhan, some wonder if China virus count is too low». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 January 2020. https://archive.ph/hf801. Ανακτήθηκε στις 25 January 2020. 
  377. Kuo, Lily (21 January 2020). «Coronavirus: Chinese hospitals not testing patients, say relatives». The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 January 2020. https://web.archive.org/web/20200121170326/https://www.theguardian.com/world/2020/jan/21/coronavirus-chinese-hospitals-not-testing-patients-say-relatives. 
  378. Fan, Wenxin (24 January 2020). «Relatives Wonder Whether Pneumonia Deaths Were Tied to Coronavirus». https://www.wsj.com/articles/relatives-wonder-whether-pneumonia-deaths-were-tied-to-coronavirus-11579915630. 
  379. «Officials Report Huge Jump in Coronavirus Cases in 1 Chinese Province». NPR. Ανακτήθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2020. 
  380. «China's Hubei Reports 349 New Coronavirus Cases, Lowest Since Jan. 25». The New York Times. https://www.nytimes.com/reuters/2020/02/19/world/asia/19reuters-china-health-hubei.html. Ανακτήθηκε στις 20 February 2020. 
  381. Brandenburg, A. (14 February 2020). «Quadratic growth during the 2019 novel coronavirus epidemic». arXiv:2002.03638 [q-bio.PE]. 
  382. «Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China». Lancet 395 (10223): 497–506. February 2020. doi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5. ISSN 0140-6736. PMID 31986264. https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2820%2930183-5.   
  383. Pan, Xingfei; Chen, Dexiong; Xia, Yong; Wu, Xinwei; Li, Tangsheng; Ou, Xueting; Zhou, Liyang; Liu, Jing (19 February 2020). «Asymptomatic cases in a family cluster with SARS-CoV-2 infection». The Lancet Infectious Diseases 0. doi:10.1016/S1473-3099(20)30114-6. ISSN 1473-3099. PMID 32087116. https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(20)30114-6/abstract. 
  384. «WHO COVID-19 situation report 29» (PDF). World Health Organization. 19 Φεβρουαρίου 2020. 
  385. «Q&A on coronaviruses (COVID-19): How long is the incubation period for COVID-19?». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  386. «Coronavirus incubation could be as long as 27 days, Chinese provincial government says». Reuters. 22 Φεβρουαρίου 2020. 
  387. Schirring, Lisa; 2020 (16 Ιανουαρίου 2020). «Japan has 1st novel coronavirus case; China reports another death». CIDRAP. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2020. 
  388. «Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases: Interim guidance». World Health Organization. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2020. 
  389. «Real-Time RT-PCR Panel for Detection 2019-Novel Coronavirus». U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 29 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  390. Brueck, Hilary (30 Ιανουαρίου 2020). «There's only one way to know if you have the coronavirus, and it involves machines full of spit and mucus». Business Insider. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  391. «Curetis Group Company Ares Genetics and BGI Group Collaborate to Offer Next-Generation Sequencing and PCR-based Coronavirus (2019-nCoV) Testing in Europe». GlobeNewswire News Room. 30 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  392. «COVID-19 – History and exam | BMJ Best Practice». BMJ. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  393. «COVID-19 - Approach | BMJ Best Practice». BMJ. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  394. «How COVID-19 Spreads». U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020.    Αυτό το λήμμα περιλαμβάνει κείμενο από αυτή την πηγή, που είναι κοινό κτήμα.
  395. «Q&A on coronaviruses (COVID-19)». who.int. 23 Φεβρουαρίου 2020. 
  396. 396,0 396,1 Kampf, Günter; Todt, Daniel; Pfaender, Stephanie; Steinmann, Eike (6 February 2020). «Persistence of coronaviruses on inanimate surfaces and its inactivation with biocidal agents». Journal of Hospital Infection (Elsevier). doi:10.1016/j.jhin.2020.01.022. PMID 32035997. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0195670120300463/. Ανακτήθηκε στις 15 February 2020.   
  397. Leung, Gabriel; Wu, Joseph (27 Ιανουαρίου 2020). «Real-time nowcast and forecast on the extent of the Wuhan CoV outbreak, domestic and international spread» (PDF). Wuhan-coronavirus-outbreak AN UPDATE. Ανακτήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2020. 
  398. «中疾控分析九千新冠患者:老年男性风险大 R0为3.77». news.163.com. 13 Φεβρουαρίου 2020. 
  399. Yang, Yang; Lu, Qingbin; Liu, Mingjin; Wang, Yixing; Zhang, Anran; Jalali, Neda; Dean, Natalie; Longini, Ira και άλλοι. (21 February 2020). «Epidemiological and clinical features of the 2019 novel coronavirus outbreak in China». MedRxiv: 2020.02.10.20021675. doi:10.1101/2020.02.10.20021675. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.02.10.20021675v2. 
  400. Saey, Tina Hesman (24 Ιανουαρίου 2020). «How the new coronavirus stacks up against SARS and MERS». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2020. 
  401. «WHO Coronavirus Disease Situation Report 32» (PDF). 
  402. Cyranoski, David (2020-02-07). «Did pangolins spread the China coronavirus to people?» (στα αγγλικά). Nature. doi:10.1038/d41586-020-00364-2. https://www.nature.com/articles/d41586-020-00364-2. 
  403. ECDC (14 February 2020). European Centre for Disease Prevention and Control. Outbreak of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2): increased transmission beyond China − fourth update Αρχειοθετήθηκε 2020-02-15 στο Wayback Machine.. ECDC (Risk Assessment): Stockholm; 2020.
  404. Zhu, Na; Zhang, Dingyu; Wang, Wenling; Li, Xinwang; Yang, Bo; Song, Jingdong; Zhao, Xiang; Huang, Baoying και άλλοι. (24 January 2020). «A Novel Coronavirus from Patients with Pneumonia in China, 2019». New England Journal of Medicine (United States) 382 (8): 727–733. doi:10.1056/NEJMoa2001017. ISSN 0028-4793. PMID 31978945. 
  405. Zhou, Peng; Yang, Xing-Lou; Wang, Xian-Guang; Hu, Ben; Zhang, Lei; Zhang, Wei; Si, Hao-Rui; Zhu, Yan και άλλοι. (23 January 2020). «Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin». bioRxiv: 2020.01.22.914952. doi:10.1101/2020.01.22.914952. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.01.22.914952v2. Ανακτήθηκε στις 24 January 2020. 
  406. WHO-China Joint Mission (16–24 Φεβρουαρίου 2020). «Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)» (PDF). World Health Organization (WHO). Ανακτήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου 2020. 
  407. Xiao K, Zhai J, Feng Y (Φεβρουαρίου 2020). «Isolation and Characterization of 2019-nCoV-like Coronavirus from Malayan Pangolins». bioRxiv 2020.02.17.951335  Check |biorxiv= value (βοήθεια). 
  408. «COVID-19 Prevention & Treatment». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020. 
  409. «Advice for public». World Health Organisation. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2020. 
  410. «What to do if you are sick with 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2020. 
  411. «COVID-19 Thematic Website, Together, We Fight the Virus, COVID-19». Hong Kong government coronavirus website. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2020. 
  412. «COVID-19 Information for Travel». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020. 
  413. 413,0 413,1 «Severe Respiratory Disease associated with a Novel Infectious Agent». Hong Kong: Centre for Health Protection, Department of Health. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  414. «Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public: Myth busters». World Health Organization (WHO). Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  415. «China bans trade, consumption of wild animals due to coronavirus». CNBC (στα Αγγλικά). 25 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020. 
  416. «Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020. 
  417. «Expert interview: What is contact tracing? – Public health matters». publichealthmatters.blog.gov.uk (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2020. 
  418. How does cold weather impact the spread, survival of the flu virus? Ashley Williams, AccuWeather staff writer www.accuweather.com, accessed 3 March 2020
  419. 419,0 419,1 «Prevention & Treatment». U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 15 Φεβρουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2020.    Αυτό το λήμμα περιλαμβάνει κείμενο από αυτή την πηγή, που είναι κοινό κτήμα.
  420. 420,0 420,1 «Advice for public». World Health Organization (WHO). Ανακτήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2020. 
  421. «Coronavirus public information campaign launched across the UK». Government of the United Kingdom. Ανακτήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2020. 
  422. «Advice for public». 
  423. Home. «Novel Coronavirus». Health Protection Surveillance Centre. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  424. «Updates on Wuhan Coronavirus (2019-nCoV) Local Situation». Singapore: Ministry of Health. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  425. 425,0 425,1 425,2 «Advice on the use of masks the community, during home care and in health care settings in the context of the novel coronavirus (2019-nCoV) outbreak». World Health Organization. Ανακτήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2020. 
  426. «When and how to use masks». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου 2020. 
  427. «Interim Infection Prevention and Control Recommendations for Patients with Confirmed Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) or Persons Under Investigation for COVID-19 in Healthcare Settings». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 6 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2020. 
  428. 疫情通报 [Outbreak notification] (στα Κινεζικά). National Health Commission of the People's Republic of China. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2020. 
  429. «2019-nCoV: What the Public Should Do». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 4 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2020. 
  430. «Coronavirus (COVID-19)». Australia: Department of Health. 21 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2020. 
  431. «As Hongkongers clamour for surgical masks, 25,000 stolen from warehouse». South China Morning Post. Hong Kong. 31 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  432. Takahashi, Ryusei. «Amid virus outbreak, Japan stores scramble to meet demand for face masks». Japan Times. https://www.japantimes.co.jp/news/2020/01/31/national/coronavirus-japan-surgical-masks/. Ανακτήθηκε στις 1 February 2020. 
  433. Harun, Hana Naz; Teh, Athira Yusof; Solhi, Farah (31 January 2020). «Demand for face masks, hand sanitisers soars». New Straits Times (Malaysia). https://www.nst.com.my/news/nation/2020/01/561250/demand-face-masks-hand-sanitisers-soars. Ανακτήθηκε στις 1 February 2020. 
  434. Chia, Rachel Genevieve. «These 12 Twitter posts show the insane queues for masks in Singapore, Shanghai and Hong Kong, which are all sold out». Business Insider Singapore. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2020-02-01. https://web.archive.org/web/20200201071228/https://www.businessinsider.sg/photos-and-videos-show-insane-queues-for-masks-in-singapore-shanghai-and-hong-kong-which-netizens-say-are-all-sold-out/. Ανακτήθηκε στις 1 February 2020. 
  435. «Advice for public». who.int. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2020. 
  436. «Singapore: The Model for COVID-19 Response?». MedPageToday.com. 5 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2020. 
  437. «What every American and community can do now to decrease the spread of the coronavirus» (PDF). CDC. n.d. 
  438. Kottasová, Ivana; Isaac, Lindsay. «Italy shuts all schools over coronavirus outbreak». CNN. https://www.cnn.com/2020/03/04/europe/italy-schools-closures-coronavirus-intl/index.html. Ανακτήθηκε στις 8 March 2020. 
  439. «Coronavirus (COVID-19): What is social distancing? – Public health matters». Government of the United Kingdom. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2020. 
  440. Pueyo, Tomas (12 Μαρτίου 2020). «Coronavirus: Why You Must Act Now». Medium.com. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2020. 
  441. CDC (11 Φεβρουαρίου 2020). «People at Risk for Serious Illness from COVID-19». CDC.gov. US Centers for Disease Control and Prevention. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2020. 
  442. CDC (11 Φεβρουαρίου 2020). «What to Do If You Are Sick With Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)». Centers for Disease Control and Prevention. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  443. «Common questions about coronavirus (COVID-19)». nhs.uk. 24 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  444. «Coronavirus (COVID-19): latest information and advice». GOV.UK. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  445. «China CDC developing novel coronavirus vaccine». Xinhua. 26 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2020. 
  446. «Chinese scientists race to develop vaccine as coronavirus death toll jumps». South China Morning Post. 26 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2020. 
  447. 447,0 447,1 Cheung, Elizabeth (28 January 2020). «Hong Kong researchers have developed coronavirus vaccine, expert reveals». South China Morning Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 January 2020. https://web.archive.org/web/20200128154002/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3047956/china-coronavirus-hong-kong-researchers-have. Ανακτήθηκε στις 28 January 2020. 
  448. hermesauto (23 January 2020). «Wuhan virus: Work to start on three possible vaccines, says epidemic response group». The Straits Times (Singapore). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 January 2020. https://web.archive.org/web/20200125111303/https://www.straitstimes.com/world/europe/wuhan-virus-epidemic-response-group-says-starts-work-on-3-possible-vaccines. Ανακτήθηκε στις 26 January 2020. 
  449. «With Wuhan virus genetic code in hand, scientists begin work on a vaccine». Reuters. 24 January 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 January 2020. https://web.archive.org/web/20200125203723/https://www.reuters.com/article/us-china-health-vaccines-idUSKBN1ZN2J8. Ανακτήθηκε στις 26 January 2020. 
  450. Levine, Jon (25 January 2020). «Scientists race to develop vaccine to deadly China coronavirus». New York Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 January 2020. https://web.archive.org/web/20200126173701/https://nypost.com/2020/01/25/scientists-race-to-develop-vaccine-to-deadly-china-coronavirus/. Ανακτήθηκε στις 26 January 2020. 
  451. Anderson, R. M.; Heesterbeek, H.; Klinkenberg, D.; Hollingsworth, T. D. (March 2020). «How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?». Lancet. doi:10.1016/S0140-6736(20)30567-5. PMID 32164834. «A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation—eg, minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies.». 
  452. Qualls, Noreen; Levitt, Alexandra; Kanade, Neha; Wright-Jegede, Narue; Dopson, Stephanie; Biggerstaff, Matthew; Reed, Carrie; Uzicanin, Amra και άλλοι. (21 April 2017). «Community Mitigation Guidelines to Prevent Pandemic Influenza — United States, 2017». MMWR. Recommendations and Reports 66 (1): 1–34. doi:10.15585/mmwr.rr6601a1. PMID 28426646. 
  453. Baird, Robert P. (11 Μαρτίου 2020). «What It Means to Contain and Mitigate the Coronavirus». The New Yorker. 
  454. 454,0 454,1 Anderson, R. M.; Heesterbeek, H.; Klinkenberg, D.; Hollingsworth, T. D. (March 2020). «How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?». Lancet. doi:10.1016/S0140-6736(20)30567-5. PMID 32164834. «A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation—eg, minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies.». 
  455. «Community Mitigation Guidelines to Prevent Pandemic Influenza – United States, 2017». Recommendations and Reports (US Centers for Disease Control and Prevention) 66 (1). 12 April 2017. https://stacks.cdc.gov/view/cdc/45220. 
  456. Qin, Amy (7 March 2020). «China May Be Beating the Coronavirus, at a Painful Cost». The New York Times. https://www.nytimes.com/2020/03/07/world/asia/china-coronavirus-cost.html. 
  457. Bangkok, Justin McCurry Rebecca Ratcliffe in; Kong, Helen Davidson in Hong (11 Μαρτίου 2020). «Mass testing, alerts and big fines: the strategies used in Asia to slow coronavirus». The Guardian. 
  458. «Coronavirus». WebMD. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  459. «Overview of novel coronavirus (2019-nCoV) – Summary of relevant conditions». BMJ. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  460. Wang, Yixuan; Wang, Yuyi; Chen, Yan; Qin, Qingsong (2020-03-29). «Unique epidemiological and clinical features of the emerging 2019 novel coronavirus pneumonia (COVID‐19) implicate special control measures». Journal of Medical Virology. doi:10.1002/jmv.25748. ISSN 0146-6615. PMID 32134116. PMC 7228347. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7228347/. 
  461. Wang, Lisheng; Wang, Yiru; Ye, Dawei; Liu, Qingquan (2020-06-01). «Review of the 2019 novel coronavirus (SARS-CoV-2) based on current evidence» (στα αγγλικά). International Journal of Antimicrobial Agents 55 (6): 105948. doi:10.1016/j.ijantimicag.2020.105948. ISSN 0924-8579. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924857920300984. 
  462. CDC (11 Φεβρουαρίου 2020). «COVID-19 and Your Health». Centers for Disease Control and Prevention (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  463. «EMA endorses use of dexamethasone in COVID-19 patients on oxygen or mechanical ventilation». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  464. «First COVID-19 treatment recommended for EU authorisation». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  465. «Information on COVID-19 Treatment, Prevention and Research». COVID-19 Treatment Guidelines (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  466. Henry, Brandon Michael (2020-4). «COVID-19, ECMO, and lymphopenia: a word of caution». The Lancet. Respiratory Medicine 8 (4): e24. doi:10.1016/S2213-2600(20)30119-3. ISSN 2213-2600. PMID 32178774. PMC 7118650. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7118650/. 
  467. 467,0 467,1 Siemieniuk, Reed AC; Bartoszko, Jessica J; Ge, Long; Zeraatkar, Dena; Izcovich, Ariel; Kum, Elena; Pardo-Hernandez, Hector; Rochwerg, Bram και άλλοι. (2020-07-30). «Drug treatments for covid-19: living systematic review and network meta-analysis». The BMJ 370. doi:10.1136/bmj.m2980. ISSN 0959-8138. PMID 32732190. PMC 7390912. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7390912/. 
  468. «COVID-19 treatments: research and development». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  469. 469,0 469,1 Kim, Peter S.; Read, Sarah W.; Fauci, Anthony S. (2020-12-01). «Therapy for Early COVID-19» (στα αγγλικά). JAMA 324 (21): 2149. doi:10.1001/jama.2020.22813. ISSN 0098-7484. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2773058. 
  470. «EMA issues advice on use of REGN-COV2 antibody combination (casirivimab / imdevimab)». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  471. «Conditions of use, conditions for distribution, patients targeted and conditions for safety monitoring addressed to member states for unauthorized product available for use» (PDF). ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  472. Weinreich, David M.; Sivapalasingam, Sumathi; Norton, Thomas; Ali, Shazia; Gao, Haitao; Bhore, Rafia; Musser, Bret J.; Soo, Yuhwen και άλλοι. (2021-01-21). «REGN-COV2, a Neutralizing Antibody Cocktail, in Outpatients with Covid-19». New England Journal of Medicine 384 (3): 238–251. doi:10.1056/NEJMoa2035002. ISSN 0028-4793. PMID 33332778. PMC PMC7781102. https://doi.org/10.1056/NEJMoa2035002.