Πανδημία COVID-19

πανδημία από τον ιό SARS-CoV-2
(Ανακατεύθυνση από Πανδημία κορονοϊού 2019–20)

Αυτό το λήμμα αφορά την τρέχουσα πανδημία. Για την ασθένεια, δείτε: COVID-19. Για τον υπεύθυνο ιό, δείτε: SARS-CoV-2.

Η πανδημία της νόσου του κορονοϊού 2019 (COVID-19) είναι μια τρέχουσα πανδημία που προκλήθηκε από τον κορονοϊό SARS-CoV-2 και αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στην πόλη Ουχάν, πρωτεύουσα της επαρχίας Χουπέι της Κίνας, τον Δεκέμβριο του 2019.[7] Ως και σήμερα έχουν επιβεβαιωθεί πάνω από 113 εκατομμύρια κρούσματα σε 215 χώρες και περιοχές, είχαν σημειωθεί περισσότεροι από 2.51 εκατομμύρια θάνατοι που οφείλονται στη νόσο και είχαν ανακάμψει περισσότεροι από 89 εκατομμύρια άνθρωποι.[8]

Πανδημία κορονοϊού 2019–20
COVID-19 Outbreak World Map Total Deaths per Capita.svg
Χάρτης των κατά κεφαλήν θανάτων (ως τις 9 Μαΐου 2020):
  100+ θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους
  18–100 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους
  3.3–18 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους
  0.6–3.3 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους
  0.1–0.6 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους
  <0.1 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους
  Κανένας θάνατος ή δεν υπάρχουν δεδομένα
(από πάνω προς τα κάτω, από αριστερά προς τα δεξιά)
Coronavirus patients at the Imam Khomeini Hospital in Tehran, Iran -- بخش ویژه بیماران کرونا در بیمارستان امام خمینی تهران -- March 1, 2020.jpg
2020 coronavirus task force.jpg 蔡總統視導33化學兵群 02.jpg
Emergenza coronavirus (49501382461).jpg Dried pasta shelves empty in an Australian supermarket.jpg
ΑσθένειαCOVID-19
Στέλεχος ιούSARS-CoV-2
TοποθεσίαΠαγκοσμίως (λίστα των τοποθεσιών)
Πρώτο κρούσμαΟυχάν, Χουπέι, Κίνα[1]
30°37′11″N 114°15′28″E / 30.61972°N 114.25778°E / 30.61972; 114.25778
Ημερομηνία1 Δεκεμβρίου 2019 – σήμερα[2][3][4] ()
Κρούσματα
Επιβεβαιωμένα158.488.000+[5]
Αναρρώσεις132.632.000+[5]
Θάνατοι
3.301.400+[5]
Περιοχές
225[6]

Ο ιός μεταδίδεται μεταξύ των ανθρώπων μέσω των σταγονιδίων που παράγονται όταν οι άνθρωποι φτερνίζονται ή βήχουν. [7][9] Ο χρόνος μεταξύ της έκθεσης και της εμφάνισης συμπτωμάτων είναι συνήθως από 2 έως 14 ημέρες.[9][10] Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα και δυσκολίες στην αναπνοή,[9][10] ενώ επιστημονικές έρευνες υποστηρίζουν ότι πιθανή απώλεια γεύσης και όσφρησης αποτελούν συμπληρωματικές ενδείξεις μόλυνσης από τον ιό.[11][12][13] Οι επιπλοκές μπορούν να περιλαμβάνουν πνευμονία και σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας.

Μέχρι αυτή την στιγμή έχουν αναπτυχθεί και αδειοδοτηθεί τουλάχιστον 10 διαφορετικά εμβόλια, από κάποια επίσημη ρυθμιστική αρχή. Περισσότερα αναμένεται να αδειοδοτηθούν σύντομα. Οι εμβολιασμοί ξεκίνησαν στα τέλη 2020 και έχουν γίνει έως και σήμερα περισσότεροι από 218 εκατομμύρια, ενώ ο ρυθμός εμβολιασμού είναι λίγο πάνω από τα έξι εκατομμύρια ημερησίως[14].

Στις 2 Δεκεμβρίου 2020, η αρμόδια επιτροπή MHRA στο Ηνωμένο Βασίλειο χορήγησε την πρώτη άδεια εμβολίου[15] έναντι του COVID-19, εγκρίνοντας τη σχετική αίτηση των εταιρειών Pfizer & BioNTech. Την Τρίτη 8-12-2020, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η 90χρονη Μάργκαρετ Κίναν έγινε το πρώτο άτομο στον κόσμο, που επίσημα εμβολιάστηκε με εγκεκριμένο εμβόλιο κατά του COVID-19.[16] Στις 10 Δεκεμβρίου 2020, το ίδιο εμβόλιο (Pfizer & BioNTech) εγκρίθηκε για χρήση και στον Καναδά.[17]

Μέχρι στιγμής, η υποστήριξη ανθρώπων που έχουν νοσήσει αποσκοπεί στην πρόωρη διαχείριση των συμπτωμάτων και της υποστηρικτικής θεραπείας.[18][9]

Οι επαγγελματίες δημόσιας υγείας τονίζουν τη σημασία των βασικών πρακτικών υγιεινής στην πρόληψη της μόλυνσης και εξέδωσαν προτεινόμενες κατευθυντήριες οδηγίες συμπεριφοράς για άτομα που είναι ύποπτα ότι έχουν τον ιό.[19] Το πλύσιμο των χεριών, η διατήρηση της απόστασης άνω των 2 μέτρων από ανθρώπους που βήχουν και η αποφυγή επαφής με το πρόσωπο συνιστώνται για την πρόληψη της νόσου. Οποιοσδήποτε είναι ύποπτος για τη μεταφορά του ιού, συνιστάται να παρακολουθεί την υγεία του για δύο εβδομάδες, να φοράει χειρουργική μάσκα και να ζητά ιατρική συμβουλή, καλώντας έναν γιατρό πριν επισκεφτεί μια κλινική.

Η περίοδος επώασης (χρόνος από την έκθεση έως την έναρξη των συμπτωμάτων) κυμαίνεται από 2 έως 14 ημέρες,[20] αλλά μπορεί να είναι μεταδοτική κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και μετά την αποκατάσταση.[21] Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα και δυσκολίες στην αναπνοή. Ως τις 7 Απριλίου η εκτίμηση του ποσοστού θνησιμότητας ήταν το 1% των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων, υψηλότερο μεταξύ εκείνων που απαιτούν εισαγωγή στο νοσοκομείο.[22] Ως τις αρχές Απριλίου του 2020, δεν υπάρχει εμβόλιο και καμία ειδική θεραπεία.[23] Εξετάζονται αρκετές προσεγγίσεις εμβολίων και αντι-ιικών.[24][25][26][27][28] Σχολεία και πανεπιστήμια έχουν κλείσει σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο σε τουλάχιστον 188 χώρες, επηρεάζοντας πάνω από 1.5 δισεκατομμύρια μαθητές και φοιτητές.[29]

Η πανδημία έχει κηρυχθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) ως «Έκτακτη Ανάγκη Δημόσιας Υγείας Διεθνούς Ενδιαφέροντος» (PHEIC), με βάση τις πιθανές επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει ο ιός εάν εξαπλωθεί σε χώρες με ασθενέστερα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης. Αυτή η κήρυξη ήταν η έκτη φορά μετά από την πανδημία του H1N1 το 2009.[30]

Σε κοινωνικό επίπεδο, έντονη ξενοφοβία και ρατσισμός κατά ανθρώπων κινεζικής και ανατολικής ασιατικής καταγωγής έχουν σημειωθεί λόγω της επιδημίας, τροφοδοτώντας τον φόβο και την εχθρότητα σε διάφορες χώρες.[31][32][33][34] Παραπληροφόρηση που διαδόθηκε κυρίως στο διαδίκτυο σχετικά με τον κορονοϊό, οδήγησε την ΠΟΥ να κηρύξει «πληροφοριοδημία» (αγγλικά: infodemic) στις 2 Φεβρουαρίου. Αντίστοιχα, πολλαπλές θεωρίες συνωμοσίας διαδόθηκαν μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου 2020,[35][36] με αποτέλεσμα κυβερνήσεις ανά τον κόσμο να λάβουν προληπτικά μέτρα για την αντιμετώπισή τους.[37][38]

Επιδημιολογία

Ως την 1 Απριλίου, περισσότερα από 882.000 κρούσματα έχουν επιβεβαιωθεί σε όλο τον κόσμο. Θεωρείται ότι υπάρχει μια ελλιπής αναφορά των κρουσμάτων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις με ηπιότερα συμπτώματα.[39][40]

Εξάπλωση 2019–20 COVID-19 κατά χώρα και περιοχή[41]
Χώρα ή περιοχή[α] Κρούσματα Θάνατοι Αναρ.[β] Θαν./εκ. Παρ.
235 2.416.135 165.939 632.983
  Ηνωμένες Πολιτείες[γ] 42.984.540 690.152 2.105 [42]
  Ινδία 33,478,419 445,133 32,715,105 336 [43]
  Βραζιλία 21.283.567 592.316 20.295.538 2.777 [44][45]
  Ρωσία[δ] 7.333.557 200.625 6.542.213 1.367 [46]
  Ηνωμένο Βασίλειο[ε] 7.530.103 135.621 2.072 [47]
  Γαλλία[ζ] 6.971.493 116.309 1.742 [48][49]
  Τουρκία 6.932.453 62.307 6.411.476 745 [50]
  Ισπανία 4.940.824 86.085 1.842 [51]
  Ιταλία 4.645.853 130.488 4.408.806 2.163 [52]
  Μεξικό 3.597.168 273.391 2.952.626 2.191 [53]
  Νότια Αφρική 2.889.298 86.500 2.750.213 1.451 [54]
  Περού 2.169.427 199.108 2.144.784 6.777 [55][56]
  Ιράν 5.477.229 118.191 4.846.771 1.478 [57]
  Γερμανία 4.181.389 93.726 3.921.317 1.127 [58][59]
  Βέλγιο 1.226.682 25.524 2.233 [60][61]
  Χιλή 1.648.550 37.379 1.605.171 2.070 [62]
  Καναδάς 1.589.631 27.537 1.517.293 727 [63]
  Ολλανδία[η] 1.989.805 18.132 1.070 [64][65]
  Ελβετία 830.251 10.643 317.600 1.257 [66][67]
  Πορτογαλία 1.063.991 17.933 1.013.789 1.733 [68][69]
  Ιρλανδία 379.366 5.209 1.094 [70]
  Αυστρία 728.696 10.933 695.769 1.241 [71]
  Σουηδία 1.147.879 14.809 1.423 [72]
  Ισραήλ 1.247.633 7.592 1.171.173 835 [73]
  Ιαπωνία 1.681.120 17.276 1.603.833 137 [74]
  Νότια Κορέα 292.699 2.427 262.842 47 [75]
  Ισημερινός 504.781 32.391 443.880 1.948 [76]
  Πολωνία 2.899.888 75.523 2.659.840 1.968 [77]
  Σαουδική Αραβία 546.681 8.672 535.650 263 [78]
  Ρουμανία 1.165.886 35.851 1.086.351 1.830 [79]
  Πακιστάν 1.230.238 27.374 1.140.917 126 [80]
  Σιγκαπούρη 81.356 68 72.090 12 [81]
  Δανία[θ] 355.603 2.634 348.027 461 [82][83]
  Νορβηγία 184.609 850 88.952 158 [84]
  Τσεχία 1.687.448 30.446 1.651.422 2.845 [85]
  Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 733.643 2.080 725.634 210 [86]
  Ινδονησία 4,198,678 140,954 4,008,062 521 [87]
  Κίνα 95.851 4.636 90.231 3 [88]
  Αυστραλία 90.372 1.186 48 [89]
  Φιλιππίνες 2.417.419 37.228 2.217.611 341 [90][91]
  Σερβία 886.543 7.885 1.123 [92]
  Ουκρανία 2.370.425 55.284 2.237.973 1.299 [93]
  Κατάρ 235.907 604 233.728 229 [94]
  Μαλαισία 2.142.924 24.565 1.917.085 777 [95]
  Λευκορωσία 522.275 4.041 507.413 432 [96]
  Δομινικανή Δημοκρατία 355.721 4.029 346.756 387 [97]
  Παναμάς 465.147 7.183 454.077 1.753 [98]
  Κολομβία 4.945.203 126.006 4.784.749 2.568 [99]
  Φινλανδία[ι] 137.594 1.062 31.000 193 [100][101]
  Λουξεμβούργο 77.552 835 75.584 1.334 [102]
  Αίγυπτος[κ] 298.988 17.043 251.902 180 [103]
  Μαρόκο 923.924 14.040 890.734 390 [104]
  Μπανγκλαντές 1.547.176 27.313 1.506.136 165 [105][106]
  Αργεντινή 5.241.394 114.518 5.099.157 2.548 [107]
  Ταϊλάνδη 1.524.613 15.884 1.380.362 241 [108][109]
  Αλγερία 201.948 5.725 139 [110]
  Μολδαβία 285.321 6.632 269.685 2.600 [111]
  Ελλάδα 638.921 14.575 1.355 [112]
  Κουβέιτ 411.316 2.442 408.159 531 [113]
  Ουγγαρία 819.021 30.143 781.138 3.085 [114]
  Μπαχρέιν 274.524 1.388 272.387 930 [115]
  Κροατία 395.097 8.539 378.169 2.080 [116]
  Ισλανδία 11.558 33 11.190 92 [117]
  Καζακστάν 870.059 10.913 801.673 597 [118][119]
  Ουζμπεκιστάν 169.989 1.203 163.985 36 [120]
  Ιράκ 1.984.399 21.949 1.877.261 573 [121]
  Εσθονία 151.292 1.335 140.527 1.008 [122][123]
  Ομάν 303.512 4.093 294.742 848 [124][125]
  Αζερμπαϊτζάν 476.409 6.370 441.731 629 [126]
  Αρμενία 254.709 5.181 237.263 1.768 [127]
  Σλοβενία 286.267 4.514 2.184 [128][129]
  Λιθουανία 319.281 4.849 295.017 1.737 [130][131]
  Βοσνία και Ερζεγοβίνη 229.360 10.353 192.218 2.952 [132]
  Πουέρτο Ρίκο 148.570 3.109 946 [133][134]
  Βόρεια Μακεδονία 188.113 6.511 169.116 3.137 [135]
  Σλοβακία 404.982 12.589 2.333 [136]
  Νέα Ζηλανδία 3.763 27 3.283 5 [137]
  Γκάνα 125.830 1.130 120.431 42 [138]
  Κούβα[λ] 825.351 6.978 777.999 608 [139][140]
  Αφγανιστάν 154.800 7.194 123.441 192 [141]
  Χονγκ Κονγκ 12.168 213 11.920 28 [142]
  Καμερούν 85.414 1.368 80.433 57 [143][144]
  Βουλγαρία 487.588 20.251 426.266 2.893 [145]
  Τυνησία 701.820 24.634 670.921 2.130 [146]
  Ακτή Ελεφαντοστού 47.760 306 47.239 13 [147][148]
  Τζιμπουτί 12.207 159 11.812 166 [149]
  Κύπρος[μ] 117.705 548 480 [150]
  Λετονία 151.917 2.662 142.807 1.394 [151]
  Ανδόρρα 15.153 130 14.958 1.663 [152]
  Λίβανος 619.950 8.253 584.527 1.353 [153][154]
  Κόστα Ρίκα 515.931 6.128 416.119 1.249 [155]
  Νίγηρας 5.967 201 5.707 9 [156][157]
  Νιγηρία 203.081 2.666 191.601 14 [158]
  Αλβανία 165.096 2.601 150.012 861 [159]
  Γουινέα 30.303 375 28.583 29 [160]
  Μπουρκίνα Φάσο 14.076 176 13.771 9 [161]
  Βολιβία 497.984 18.681 454.350 1.690 [162]
  Κοσσυφοπέδιο 159.488 2.917 149.820 1.549 [163]
  Κιργιστάν 174.813 2.503 168.012 404 [164]
  Ουρουγουάη[ν] 387.922 6.048 380.333 1.750 [165]
  Ονδούρα 361.527 9.627 108.686 1.039 [166][167]
  Άγιος Μαρίνος 5.419 90 5.269 2.695 [168]
  Κράτος της Παλαιστίνης 386.493 3.935 352.315 753 [169]
  Μάλτα 37.036 456 35.662 980 [170]
  Ταϊβάν[ξ] 16.159 841 No data 36 [172][173]
  Ιορδανία 816.574 10.637 793.689 1.020 [174][175]
  Γεωργία[ο] 600.412 8.664 567.797 2.331 [176]
  Σενεγάλη 73.668 1.524 70.295 96 [177]
  Μαυρίκιος 14.863 60 1.854 47 [178][179]
  Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό 56.463 1.068 30.858 12 [180][181]
  Μαυροβούνιο 127.894 1.874 117.858 3.011 [182]
  Νήσος του Μαν 7.265 38 6.790 442 [183]
  Σρι Λάνκα 508.672 12.376 435.022 577 [184][185]
  Γουατεμάλα 530.026 13.061 481.065 757 [186]
  Κένυα 247.358 5.018 238.707 104 [187]
  Βιετνάμ 718.963 17.781 487.262 188 [188]
  Βενεζουέλα 357.322 4.329 341.099 152 [189]
  Τζέρσεϊ 9.863 78 9.528 739 [190]
  Γκέρνσεϊ 1.530 19 1.435 301 [191]
  Μάλι 15.082 547 14.233 30 [192]
  Ελ Σαλβαδόρ 102.024 3.138 84.981 489 [193]
  Παραγουάη 459.720 16.138 442.230 2.369 [194]
  Τζαμάικα 80.959 1.803 51.357 624 [195]
  Νήσοι Φερόες 1.078 2 1.033 38 [196][197]
  Τανζανία 1.367 50 183 1 [198][199]
  Ρουάντα 95.749 1.220 87.901 100 [200][201]
  Δημοκρατία του Κονγκό 14.014 191 8.208 36 [202][203]
  Μπρουνέι 5.586 32 3.770 75 [204][205]
  Γκουάμ[π] 13.859 181 10.795 1.119 [42][206]
  Σομαλία[ρ] 19.235 1.079 9.250 98 [207]
  Γιβραλτάρ 5.490 97 5.318 2.853 [208]
  Καμπότζη 106.619 2.176 99.134 136 [209][210]
  Μαδαγασκάρη 43.570 958 41.283 37 [211][212]
  Τρινιντάντ και Τομπάγκο 48.826 1.426 43.397 1.042 [213][214]
  Αιθιοπία 336.762 5.254 303.768 50 [215]
  Μιανμάρ 451.663 17.266 404.479 324 [216]
  Γκαμπόν 28.120 176 26.337 87 [217]
  Βόρεια Κύπρος[σ] 18.887 76 17.642 242 [218]
  Αρούμπα 15.305 159 14.875 1.416 [219]
  Μονακό 3.297 33 3.231 853 [220]
  Σουδάν 38.053 2.880 31.943 71 [221]
  Λιβερία 5.782 283 5.458 60 [222][223]
  Βερμούδες 4.632 43 3.076 661 [224]
  Τόγκο 24.902 216 21.199 28 [225]
  Λίχτενσταϊν 3.429 60 3.327 1.582 [226][227]
  Ισημερινή Γουινέα 11.544 140 9.826 110 [228]
  Μπαρμπάντος 6.736 59 4.820 206 [229]
  Άγιος Μαρτίνος 4.146 61 3.922 1.643 [230]
  Γουιάνα 29.824 738 25.376 949 [231]
  Πράσινο Ακρωτήριο 37.179 332 36.043 608 [232]
  Κέιμαν Νήσοι 787 2 735 34 [233]
  Ζάμπια 208.676 3.639 204.350 213 [234]
  Μπαχάμες 20.288 512 18.012 1.295 [235]
  Γαλλική Πολυνησία 40.178 602 21.469 2.182 [236]
  Ουγκάντα 122.502 3.135 95.939 73 [237][238]
  Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι 6.557 69 6.265 658 [239][240]
  Μαλδίβες 84.017 229 82.101 525 [241][242]
  Λιβύη 334.049 4.560 250.751 683 [243]
  Γουινέα-Μπισάου 6.080 130 5.237 70 [244][245]
  Αϊτή 21.453 607 19.257 55 [246][247]
  Μακάου 63 0 63 0 [248]
  Ερυθραία 6.680 41 6.625 12 [249]
  Μοζαμβίκη 150.280 1.906 146.090 64 [250]
  Συρία 30.913 2.136 23.093 115 [251]
  Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ[τ] 63.479 4.645 50.202 2.014 [253]
  Μπενίν 21.450 146 17.294 13 [254][255]
  Σιέρα Λεόνε 6.393 121 4.376 16 [256]
  Τσαντ 5.029 174 4.837 11 [257]
  Μογγολία 247.212 982 241.501 319 [258]
  Νεπάλ 787.828 11.059 755.630 365 [259]
  Ζιμπάμπουε 128.804 4.592 121.653 278 [260]
  Ανγκόλα 52.928 1.414 46.182 47 [261]
  Αντίγκουα και Μπαρμπούντα 2.603 55 1.584 539 [262]
  Εσουατίνι 45.502 1.202 43.501 1.069 [263]
  Ανατολικό Τιμόρ 19.125 107 17.699 83 [264]
  Λαϊκή Δημοκρατία του Λουχάνσκ[υ] 11.432 1.123 8.637 767 [265]
  Μποτσουάνα 165.644 2.337 160.221 1.020 [266]
  Λάος 19.952 16 8.687 2 [267]
  Μπελίζ 18.902 395 16.751 1.054 [268]
  Φίτζι 50.270 579 36.290 639 [269]
  Νέα Καληδονία 4.727 49 58 176 [270]
  Μαλάουι 61.416 2.267 52.743 122 [271]
  Δομινίκα 2.908 10 2.233 135 [272]
  Ναμίμπια 126.900 3.471 122.089 1.370 [273]
  Άγιος Χριστόφορος και Νέβις 1.680 10 927 181 [274][275]
  Αγία Λουκία 10.727 168 8.374 939 [276]
  Κουρασάο 16.216 158 15.549 985 [277]
  Γρενάδα 4.356 75 2.021 696 [278][279]
  Βόρειες Μαριάνες Νήσοι 265 2 32 36 [280][281]
  Κεντροαφρικανική Δημοκρατία 11.340 100 5.112 21 [282][283]
  Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες 98 0 81 [284][285]
  Νήσοι Φώκλαντ 67 0 63 0 [286]
  Γροιλανδία 504 0 378 0 [287][288]
  Μοντσεράτ 33 1 30 215 [289]
  Σεϋχέλλες 20.943 114 20.245 1.189 [290][291]
  Νήσοι Τερκς και Κέικος 2.813 22 2.687 494 [292]
  Γκάμπια 9.900 334 9.540 159 [293]
  Νικαράγουα 13.206 202 32 [294]
  Σουρινάμ 38.769 825 26.817 1.464 [295]
  Βατικανό 29 0 27 0 [296][297]
  Αρτσάχ 3.004 31 337 [298]
  Μαυριτανία 35.515 766 33.780 173 [299][300]
  Παπούα Νέα Γουινέα 19.069 212 18.186 24 [301]
  Μπουτάν 2.599 3 2.593 4 [302]
  Μπουρούντι 16.356 12 773 1 [303]
  Σομαλιλάνδη[φ] 6.001 394 4.633 68 [304][305]
  Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι 2.642 37 2.555 976 [306][307]
  Σάο Τομέ και Πρίνσιπε 3.115 46 2.597 225 [308]
  Νότιο Σουδάν 11.831 121 10.917 10 [309][310]
  Αμπχαζία 26.828 405 22.034 1.651 [311]
  Ανγκουίλα 331 0 317 0 [312]
  Σάμπα 11 0 11 0 [313]
  Άγιος Ευστάθιος 24 0 23 0 [314]
  Μποναίρ 1.945 18 1.872 600 [315]
  Σαιν Πιερ και Μικελόν 31 0 31 0 [316][317]
  Υεμένη 8.789 1.658 5.438 59 [318]
Διεθνή οχήματα
  Σαρλ ντε Γκολί 1.081 0 0 [319]
  Diamond Princess[χ] 712 14 619 [320][321]
  USS Θίοντορ Ρούζβελτ[π] 669 1 0 [322]
  Γκρεγκ Μόρτιμερ[ν] 128 0 [323]
  MS Zaandam & Rotterdam[ψ] 13 4 [325][326]
  Coral Princess[ω] 12 2 [328]
  HNLMS Dolfijn[αα] 8 0 [329]
  Λεοπόλδος I 1 0 0 [332]
Σημειώσεις
  1. Περιοχή όπου η περίπτωση διαγνώστηκε. Η εθνικότητα και τόπος της μετάδοσης μπορεί να διαφέρουν.
  2. «—» υποδηλώνει ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα για την περιοχή, και όχι ότι η τιμή είναι μηδέν.
  3. Ηνωμένες Πολιτείες
    1. Δεν συμπεριλαμβάνει τις εξαρτήσεις σε Γκουάμ, Πουέρτο Ρίκο και Παρθένους Νήσους
    2. Περιλαμβάνει τα κρούσματα στο Grand Princess
  4. Ρωσία
    Εξαιρούνται τα κρούσματα του κρουαζιερόπλοιου Diamond Princess.
  5. Ηνωμένο Βασίλειο
    1. Δεν συμπεριλαμβάνονται οι εξαρτήσεις (Βρετανικά Υπερπόντια Εδάφη, κ.ά)
    2. Από τις 23 Μαρτίου, η Βρετανική κυβέρνηση δεν γνωστοποιεί τις αναρρώσεις. Η τελευταία ενημέρωση στις 22 Μαρτίου ανέφερε 135 αναρρωμένους ασθενείς.
  6. Γαλλία
    Δε συμπεριλαμβάνονται οι περιπτώσεις στις υπερπόντιες περιοχές (overseas regions) της, Γαλλική Γουιάνα, Γουαδελούπη, Μαγιότ, Μαρτινίκα και Ρεϋνιόν αλλά και αυτές στις υπερπόντιες κοινότητες (overseas collectivities) της, Άγιος Βαρθολομαίος, Άγιος Μαρτίνος και Γαλλική Πολυνησία.
  7. Ολλανδία
    Δεν συμπεριλαμβάνονται οι τρεις χώρες (εκτός της Ολλανδίας) του Βασιλείου των Κάτω Χωρών (Αρούμπα, Κουρασάο, Άγιος Μαρτίνος
  8. Δανία
    Δε συμπεριλαμβάνονται οι περιπτώσεις σε Νήσους Φερόες και Γροιλανδία.
  9. Φινλανδία
    1. Συμπεριλαμβάνεται η αυτόνομη κοινότητα των Νήσων Ώλαντ.
  10. Αίγυπτος
    Συμπεριλαμβάνει τα κρούσματα που ταυτοποιήθηκαν στο κρουαζιερόπλοιο MS River Anuket.
  11. Κούβα
    1. Περιλαμβάνονται κρούσματα από το MS Braemar.
    2. Εξαιρούνται τα τα κρούσματα από τη Ναυτική Βάση του Κόλπου του Γκουαντάναμο.
  12. Κύπρος
  13. 13,0 13,1 Γκρεγκ Μόρτιμερ και Ουρουγουάη
    1. Αν και αγκυροβολημένο έξω από τις ακτές της Ουρουγουάης, τα κρούσματα του Γκρεγκ Μόρτιμερ αναφέρονται ξεχωριστά από αυτά της Ουρουγουάης. Έξι από αυτά έχουν μεταφερθεί στην ενδοχώρα για ειδικευμένη νοσηλεία.
  14. Ταϊβάν
    1. Συμπεριλαμβάνονται κρούσματα από το ROCS Pan Shi.[171]
  15. Γεωργία
  16. 16,0 16,1 Γκουάμ και USS Θίοντορ Ρούζβελτ
    1. Τα κρούσματα του USS Θίοντορ Ρούζβελτ, που αυτή τη στιγμή είναι αγκυροβολημένο στο Γκουάμ, αναφέρονται ξεχωριστά.
  17. Σομαλία
    Εξαιρούνται τα κρούσματα από το περιορισμένης αναγνώρισης κράτος της Σομαλιλάνδης
  18. Βόρεια Κύπρος
    Η Κυπριακή κυβέρνηση δε συμπεριλαμβάνει τα κρούσματα από το περιορισμένης αναγνώρισης κράτος της Βόρειας Κύπρου.
  19. Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ
    Η Ουκρανική κυβέρνηση δεν συμπεριλαμβάνει τα κρούσματα από την επαρχία του Ντονέτσκ.[252]
  20. Λαϊκή Δημοκρατία του Λουχάνσκ
    Η Ουκρανική κυβέρνηση δεν συμπεριλαμβάνει τα κρούσματα από την επαρχία του Λουχάνσκ.[252]
  21. Σομαλιλάνδη
    Τα κρούσματα από το περιορισμένης αναγνώρισης κράτος δεν συμπεριλαμβάνονται στα κρούσματα της Σομαλίας.
  22. Diamond Princess
    Το βρετανικό κρουαζιερόπλοιο Diamond Princess είναι επί του παρόντος σε καραντίνα σε Ιαπωνικά ύδατα και το διαχειρίζεται η Ιαπωνική κυβέρνηση. Ωστόσο, αυτές οι περιπτώσεις δεν περιλαμβάνονται στην επίσημη καταμέτρηση περιπτώσεων στην χώρα, από την Ιαπωνική κυβέρνηση. Ομοίως δεν περιλαμβάνεται στην επίσημη καταμέτρηση περιπτώσεων της Βρετανικής κυβέρνησης. Ομοίως, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) ταξινομεί τις περιπτώσεις ως "Περιπτώσεις σε διεθνές μεταφορικό μέσο" και τις διακρίνει από την Ιαπωνία.
  23. MS Zaandam & Rotterdam
    1. Το κρουαζιερόπλοιο MS Zaandam αποκλείστηκε έξω από τις ακτές της Χιλής, αφού απαγορεύτηκε η είσοδος σε αυτό από τις 14 Μαρτίου 2020.
    2. Το MS Rotterdam συναντήθηκε με το Zaandam στις 26 Μαρτίου έξω από την ακτή της Πόλης του Παναμά για να προσφέρει βοήθεια και υγειονομικό υλικό στους επιβάτες. Διαμετακομισμένα στο κανάλι του Παναμά, αυτή τη στιγμή είναι αγκυροβολημένα στη Φλόριντα.[324]
    3. Τα σύνολο των κρουσμάτων του πλοίου δεν συναθροίζονται με κανένα εθνικό σύνολο.
  24. Coral Princess
    1. Το κρουαζιερόπλοιο Coral Princess είχε επιβάτες θετικούς στον κορονοϊό από τις αρχές του Απριλίου 2020, και αυτή τη στιγμή είναι αγκυροβολημένο στο Μαϊάμι.[327]
    2. Τα σύνολο των κρουσμάτων του πλοίου δεν συναθροίζονται με κανένα εθνικό σύνολο.
  25. HNLMS Dolfijn
    1. Και τα 8 κρούσματα του υποβρυχίου αναφέρθηκαν τη στιγμή που βρισκόταν σε διεθνή ύδατα ανάμεσα στην Ολλανδία και τη Σκωτία.[329]
    2. Δεν είναι γνωστό το αν και πότε θα συναθροιστούν τα κρούσματα του υποβρυχίου με αυτό της Ολλανδίας, γιατί στις ημερήσιες αναφορές της δεν αναφέρει το υποβρύχιο. Ωστόσο, πολλές αναφορές της συγκαταλέγουν τα κρούσματα και των αποικιών του Βασιλείου των Κάτω Χωρών.[330][331]
    3. Το υποβρύχιο δεν δίνει αναφορά για τους αναρρώσαντες του, άρα δεν γνωρίζουμε τον αριθμό αναρρώσεων.
 
Κρούσματα στην Κίνα.
 
Κινούμενος χάρτης των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων διάδοσης 2019-nCoV από τις 12 Ιανουαρίου 2020 έως τις 29 Φεβρουαρίου 2020

Η επιδημιολογική ανάλυση της εκδήλωσης έδειξε ένα πιθανό μοτίβο μιας «μικτής εστίας» - πιθανότατα υπήρχε μια συνεχής κοινή εστία στην Αγορά Θαλασσινών Χουανάν το Δεκέμβριο του 2019, ενδεχομένως από διάφορα ζωονοσογόνα γεγονότα.[333][334][335] Μετά από αυτό, οι επιδημιολόγοι διαπίστωσαν ότι το ξέσπασμα πιθανότατα μετατράπηκε σε πηγή (που μεταδίδεται από άτομο σε άτομο), πιθανώς λόγω της ικανότητας μετάλλαξης του ιού.[336][337] Ως εκ τούτου, καθώς ο αριθμός των υποθέσεων έχει αυξηθεί, η σημασία της αγοράς έχει μειωθεί.[2][338][339]

Κατά τα πρώτα στάδια, ο αριθμός των περιστατικών διπλασιαζόταν συνήθως κάθε 7,5 ημέρες.[340] Στις αρχές και στα μέσα Ιανουαρίου του 2020, ο ιός εξαπλώθηκε σε άλλες κινεζικές επαρχίες, με τη βοήθεια των μετακινήσεων της Κινεζικής Πρωτοχρονιάς. Στις 20 Ιανουαρίου, η Κίνα ανέφερε σχεδόν 140 νέους ασθενείς την ημέρα, συμπεριλαμβανομένων δύο ατόμων στο Πεκίνο και ενός στη Σενζέν.[341] Μεταγενέστερα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι 6.174 ασθενείς που έχουν μολυνθεί από SARS-CoV-2 είχαν ήδη αναπτύξει συμπτώματα έως τις 20 Ιανουαρίου 2020.[342]

Ο ιός εξαπλώθηκε σε άλλες χώρες και περιοχές. Στη χρονολογική σειρά ακολουθούμενη από αλφαβητική, αυτές ήταν η Ταϊλάνδη. Ιαπωνία, Μακάο. Νότια Κορέα. Ταϊβάν. Ηνωμένες Πολιτείες, Χονγκ Κονγκ, Σιγκαπούρη. Γαλλία, Νεπάλ, Βιετνάμ. Αυστραλία, Μαλαισία, Καναδάς, Καμπότζη, Γερμανία, Φινλανδία, Σρι Λάνκα. Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ινδία, Ιταλία, οι Φιλιππίνες, το Ηνωμένο Βασίλειο, Ρωσία, Σουηδία, Ισπανία, Βέλγιο, Αίγυπτος, Ιράν, Ισραήλ, Λίβανος, Αφγανιστάν, Μπαχρέιν. Κουβέιτ, Ιράκ, Ομάν, Αλγερία, Αυστρία, Βραζιλία, Κροατία. Ελβετία, Ελλάδα, Πακιστάν, Βόρεια Μακεδονία. Γεωργία, Νορβηγία, Ρουμανία, Δανία, Εσθονία, Βόρεια Ιρλανδία, Άγιος Μαρίνος, Κάτω Χώρες, Νιγηρία, Λευκορωσία, Λιθουανία, Νέα Ζηλανδία, Μεξικό, Ισλανδία, Μονακό και Κατάρ.[343][344]

Στις 26 Φεβρουαρίου 2020, ο ΠΟΥ ανέφερε ότι, καθώς οι νέες περιπτώσεις που αναφέρθηκαν μειώθηκαν στην Κίνα, αλλά ξαφνικά αυξήθηκαν στην Ιταλία, το Ιράν και τη Νότια Κορέα, ο αριθμός νέων περιπτώσεων εκτός Κίνας ξεπέρασε τον αριθμό νέων περιπτώσεων στην Κίνα για πρώτη φορά στις 25 Φεβρουαρίου 2020.[345]

Επίσημες πηγές στην Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εκτιμούν ότι το 60-70% του πληθυσμού θα μολυνθεί πριν επιτευχθεί ανοσία της αγέλης.[346][347][348]

Θάνατοι

Ως τις 13 Μαρτίου, περισσότεροι από 5.300 θάνατοι αποδόθηκαν στην COVID-19. Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Υγείας της Κίνας, οι περισσότεροι από αυτούς που πέθαναν ήταν ηλικιωμένοι ασθενείς - περίπου το 80% των θανάτων που καταγράφηκαν ήταν από αυτούς ηλικίας άνω των 60 ετών και το 75% είχαν προϋπάρχουσες καταστάσεις υγείας όπως καρδιαγγειακές παθήσεις και διαβήτη.[349] Το ποσοστό θνησιμότητας των περιπτώσεων εκτιμάται σε περίπου 2-3%.[350]

Ο πρώτος επιβεβαιωμένος θάνατος ήταν στην Ουχάν.[351] Ο πρώτος θάνατος έξω από την Κίνα συνέβη στις Φιλιππίνες,[352][353][354][355] και ο πρώτος θάνατος έξω από την Ασία ήταν στο Παρίσι.[356]

Ως τις 24 Φεβρουαρίου 2020, εκτός της ηπειρωτικής Κίνας, έχουν καταγραφεί περισσότεροι από δώδεκα θάνατοι σε Ιράν, Νότια Κορέα, και Ιταλία.[357][358][359]

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων δεν υπάρχει προς το παρόν κάποιο φάρμακο για την αντιμετώπιση του κορονοϊού γίνονται όμως κλινικές δοκιμές αναφορικά με την αποτελεσματικότητα τους στην καταπολέμηση του ιού στα εξής: Ρεμοδεσιβίρη (remdesivir) (υπό έρευνα), Λοπιναβίρη/η Ριτοναβίρη (lopinavir/ritonavir) (επί του παρόντος ενδεδειγμένο ως φάρμακο κατά του HIV(anti-HIV), Χλωροκίνη και Υδροξυχλωροκίνη (chloroquine and hydroxychloroquine) (που χρησιμοποιείται ενάντια στην ελονοσία(malaria) και ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα(autoimmune diseases) όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα(rheumatoid arthritis), Ιντερφερόνες (interferons) και ιδιαίτερα οι Ιντερφερόνες βήτα (interferons beta) (επί του παρόντος ενδεδειγμένες για ασθένειες όπως η πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας( multiple sclerosis) και Μονοκλωνικά αντισώματα (monoclonal antibodies) με δραστικότητα εναντίον παραγόντων του ανοσοποιητικού συστήματος).[360]

Εκτιμήσεις

Διάφοροι ερευνητές έχουν εκτιμήσει ότι ο αριθμός των πραγματικών λοιμώξεων στην αρχική εστία στην Κίνα μπορεί να ήταν πολύ υψηλότερος από εκείνες που επιβεβαιώθηκαν.[361]  Για παράδειγμα, 31.200 λοιμώξεις εκτιμήθηκαν στην Ουχάν έως τις 29 Ιανουαρίου, όταν μόλις 6.135 αναφέρθηκαν στην πόλη μέχρι εκείνη την ημερομηνία.

Υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με το κατά πόσον είναι διαθέσιμο επαρκές ιατρικό προσωπικό και εξοπλισμός σε περιοχές που έχουν πληγεί από την εστία ώστε να μπορούν τα νοσοκομεία να εντοπίζουν σωστά τα κρούσματα κορονοϊού αντί για εσφαλμένη διάγνωση υποψήφιων περιπτώσεων ως «σοβαρή πνευμονία».[362][363][364]

Οι υπολογισμοί περιπτώσεων και θανάτων στην Κίνα επηρεάζονται από αλλαγές στον ορισμό της κλινικής περίπτωσης.[365][366] Έγγραφο που υποβλήθηκε στο Eurosurveillance προτυποποιώντας τα στατιστικά στοιχεία του επίσημου ποσοστού θνησιμότητας της Κίνας ανέφερε ότι «στον λαϊκό Τύπο υπάρχουν επίσης εικασίες για μεγάλο αριθμό λαθών χωρίς λόγο, αμφισβητώντας τη χρησιμότητα των αναφερόμενων αριθμών. Παρότι δικαιολογείται λόγω της διάρκειας της περιόδου επώασης περίπου έξι ημερών στην περίπτωση αυτή, επηρεάζει ομοιόμορφα όλα τα δεδομένα.[367]

Ενδείξεις και συμπτώματα

Κύριο λήμμα: COVID-19
 
Συμπτώματα της COVID-19.

Οι περισσότεροι μολυσμένοι άνθρωποι παρουσίασαν αρχικά κλινικά συμπτώματα, συχνά περιγραφόμενα ως συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη, όπως πυρετός, βήχας, αναπνευστικές δυσκολίες, κόπωση και μυαλγία. Η περαιτέρω ανάπτυξη μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή πνευμονία, σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας, σήψη, σηπτικό σοκ και θάνατο. Τα συμπτώματα του ανώτερου αναπνευστικού, όπως το φτάρνισμα, η ρινική καταρροή και ο πονόλαιμος, είναι λιγότερο συχνά.[368] Ορισμένοι από τους μολυνθέντες μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί, με τα αποτελέσματα των τεστ να επιβεβαιώνουν τη μόλυνση αλλά δεν παρουσιάζουν κλινικά συμπτώματα, έτσι οι ερευνητές έχουν δώσει συμβουλές ότι άτομα με στενή επαφή με επιβεβαιωμένους μολυσμένους ασθενείς πρέπει να παρακολουθούνται στενά και να εξετάζονται για να αποκλείσουν τη μόλυνση.[369]

Η περίοδος επώασης (ο χρόνος μεταξύ της μόλυνσης και της εμφάνισης των συμπτωμάτων) κυμαίνεται από 1 έως 14 ημέρες, αν και είναι συνήθως 5 ημέρες.[370][371]  Ωστόσο, μία περίπτωση αναφέρεται ότι έχει επώαση 27 ημερών.[372]

Διάγνωση

Ο ΠΟΥ έχει δημοσιεύσει διάφορα πρωτόκολλα ελέγχων για τον SARS-CoV-2.[373][374]  Ο έλεγχος χρησιμοποιεί αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης αντίστροφης μεταγραφάσης σε πραγματικό χρόνο (rRT-PCR).  Ο έλεγχος μπορεί να γίνει σε δείγματα αναπνευστικού ή αίματος.[375] Τα αποτελέσματα γενικά είναι διαθέσιμα μέσα σε λίγες ώρες έως μέρες.[376][377]

 
Ένα διαγνωστικό κιτ ελέγχων που αναπτύχθηκε από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των Ηνωμένων Πολιτειών . Το κιτ ελέγχου είναι ένα πάνελ PCR αντίστροφης μεταγραφάσης, που προορίζονται αποκλειστικά για ερευνητική χρήση.

Ένα άτομο θεωρείται ότι κινδυνεύει να έχει COVID-19 εάν έχει ταξιδέψει σε μια περιοχή με συνεχή μετάδοση στην κοινότητα κατά τις προηγούμενες δεκατέσσερις ημέρες και/ή είχε στενή επαφή με ένα μολυσμένο άτομο. Οι κοινές κύριες ενδείξεις περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα και δύσπνοια. Άλλοι πιθανοί δείκτες περιλαμβάνουν κόπωση, μυαλγία, ανορεξία, παραγωγή πτυέλων και πονόλαιμο.[378]

Μια εναλλακτική μέθοδος διάγνωσης βασίζεται στην κλινική παρουσίαση όπως η αναζήτηση μορφών οπτικής υπογραφής του COVID-19 σε αξονική τομογραφία των πνευμόνων. Ενδείξεις πνευμονίας μπορεί να προηγούνται επιβεβαίωσης του SARS-CoV-2 μέσω RT-PCR.[379]

Αιτία

Μετάδοση

Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω των σταγονιδίων που αποβάλλουν οι άνθρωποι όταν βήχουν ή φτερνίζονται. [380]  Επιπλέον, αυτά τα σταγονίδια μπορούν να πέσουν πάνω σε επιφάνειες και να μεταδώσουν τον ιό όταν ο άνθρωπος [7]αγγίξει την επιφάνεια, και στη συνέχεια αγγίξει τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα του.[7]

Ο ΠΟΥ αξιολογεί κατά πόσο η ασυμπτωματική μετάδοση και η μετάδοση των κοπράνων αποτελούν σημαντικούς τρόπους μετάδοσης.[381]

Τα ιογόνα σταγονίδια παραμένουν αιωρούμενα στον αέρα για μικρό χρονικό διάστημα. Οι λεπτομέρειες για τον ιό της COVID-19 δεν είναι διαθέσιμες προς το παρόν αλλά υποτίθεται ότι είναι παρόμοιες με άλλους κορονοϊούς  οποίοι μπορεί να παραμείνουν βιώσιμοι και μεταδοτικοί σε μεταλλική, γυάλινη ή πλαστική επιφάνεια για έως και εννέα ημέρες σε θερμοκρασία δωματίου.[382] Απολύμανση επιφανειών είναι δυνατή με ουσίες όπως 62-71% αιθανόλη για ένα λεπτό.[382]

Οι εκτιμήσεις για τον βασικό αριθμό αναπαραγωγής (ο μέσος αριθμός ατόμων που ένα μολυσμένο άτομο είναι πιθανό να μολύνει), κυμαίνονται από 2,13 [383]  έως 4,82.[384][385]  Στις 24 Ιανουαρίου 2020 αναφέρθηκε ότι ο ιός μπόρεσε να μεταδοθεί σε μια αλυσίδα έως και τεσσάρων ατόμων.[386]  Αυτό είναι παρόμοιο με το σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο από κορονοϊό (SARS-CoV) .

Ο ΠΟΥ αναφέρει επίσης ότι, αν και η ιστορία με το SARS και το MERS δείχνει ότι η μετάδοση μέσω τροφίμων δεν συμβαίνει, η δυνατότητα παραμένει ανοιχτή και ότι το κρέας και τα ζωικά προϊόντα κατά κανόνα πρέπει να μαγειρεύονται σχολαστικά.[387]

Ο ιός ευρέως θεωρείται ότι έχει ζωονοτική προέλευση και ως εκ τούτου πιθανότατα μεταδίδεται από ζώο σε άνθρωπο, αν και το ζώο και ο τρόπος μετάδοσης δεν έχουν ακόμη ταυτοποιηθεί.[388]

Ιολογία

Κύριο λήμμα: SARS-CoV-2

Το σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο κορονοϊού 2 (SARS-CoV-2) είναι ένα νέο σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο κορονοϊού, που απομονώθηκε για πρώτη φορά από τρία άτομα με πνευμονία που συνδέονται με το σύμπλεγμα περιπτώσεων οξείας αναπνευστικής νόσου που αναφέρθηκαν στην Ουχάν. Είναι η αιτία της ασθένειας COVID-19.[389]

Ο SARS-CoV-2 σχετίζεται στενά με τον αρχικό SARS-CoV.[390] Θεωρείται ότι έχει ζωονοτική προέλευση. Η γενετική ανάλυση αποκάλυψε ότι ο κορονοϊός σχετίζεται γενετικά με το γένος Betacoronavirus, στη σειρά Β του υπογόνου Sarbecovirus μαζί με δύο στελέχη που προέρχονται από νυχτερίδα. Είναι 96% ταυτόσημος σε όλο το γονιδίωμα με άλλα δείγματα κορωναϊού (BatCov RaTG13).[391][392]Τον Φεβρουάριο του 2020, οι Κινέζοι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπάρχει μόνο μία διαφορά αμινοξέων σε ορισμένες αλληλουχίες γονιδιώματος μεταξύ των ιών που βρίσκονται στους μυρμηγκοφάγους Παγκολίνους και εκείνων που προέρχονται από ανθρώπους, υπονοώντας ότι οι Παγκολίνοι μπορεί να ήταν ένας ενδιάμεσος ξενιστής .[393]

Πρόληψη

Για να μειωθούν οι πιθανότητες μόλυνσης, οι οργανισμοί υγείας προτείνουν την αποφυγή στενής επαφής με άρρωστα άτομα· συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό· να μην αγγίζονται τα μάτια, η μύτη ή το στόμα με άπλυτα χέρια· και η άσκηση καλής αναπνευστικής υγιεινής.[394][395]

Εκείνοι που μπορεί να έχουν ήδη μολυνθεί συνιστάται να μένουν στο σπίτι εκτός από το για να λάβουν ιατρική περίθαλψη, να ειδοποιήσουν πριν την επίσκεψη σε έναν πάροχο υγειονομικής περίθαλψης, να φορέσουν μάσκα προσώπου (ειδικά ανάμεσα σε κοινό), να καλύπτουν βήχα και φτάρνισμα με μαντήλι, να πλένουν τακτικά τα χέρια με σαπούνι και νερό, και να αποφεύγουν να μοιράζονται προσωπικά είδη οικιακής χρήσης.[396]

Μέχρι στιγμής διατίθενται 2 εγκεκριμένα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19, στη χώρα μας και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρώτο των εταιρειών Pfizer-Biontech εγκρίθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2020 και το δεύτερο της εταιρείας Moderna εγκρίθηκε στις 6 Ιανουαρίου 2021. [397]

Ορισμένες κυβερνήσεις συμβουλεύουν εναντίον όλων των μη ουσιαστικών μετακινήσεων σε χώρες και περιοχές που έχουν πληγεί από την έξαρση.[398]  Η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ προειδοποίησε όποιον ταξιδεύει έξω από την πόλη για να μην αγγίξει ζώα· να μην τρώνε κρέας από κυνήγι· και να αποφευχθεί η επίσκεψη ψαραγορών, αγορών ζωντανών πουλερικών και αγροκτημάτων.[399]  Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τα κατοικίδια ζώα, όπως τα σκυλιά και οι γάτες, μπορούν να μολυνθούν.[400]  Η κυβέρνηση της Κίνας έχει απαγορεύσει την εμπορία και την κατανάλωση άγριων ζώων.[401]

Για τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης που φροντίζουν κάποιον που ενδέχεται να έχει μολυνθεί συνιστώνται συνήθεις προφυλάξεις, προφυλάξεις επαφής, και προφυλάξεις με προστασία από των ματιών.[402]

Η ανίχνευση των επαφών είναι μια σημαντική μέθοδος για τις αρχές υγείας για τον προσδιορισμό της πηγής μιας λοίμωξης και για την αποφυγή περαιτέρω μετάδοσης.[403]

Το ξέπλυμα της μύτης, η γαργάρα με στοματικό διάλυμα και η κατανάλωση σκόρδου δεν είναι αποτελεσματικά. Επιπλέον, οι ιοί δεν επιβραδύνονται από το κρύο. Αντίθετα, είναι ισχυρότεροι σε ψυχρές, ξηρές συνθήκες, αλλά πιο αδύναμες και επιβραδυντικές σε ζεστό και υγρό καιρό.[404]

Πλύσιμο των χεριών

Το πλύσιμο των χεριών συνιστάται για την αποφυγή της εξάπλωσης του ιού της COVID-19. Το CDC συνιστά τα άτομα να πλένουν τα χέρια τους συχνά με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, ειδικά μετά από την τουαλέτα ή όταν τα χέρια είναι ορατά βρώμικα, πριν το φαγητό, και μετά το φύσημα της μύτης, βήχα ή φτάρνισμα. Συνιστά επίσης τη χρήση αλκοολούχων ποτών με τουλάχιστον 60% αλκοόλης όταν δεν είναι άμεσα διαθέσιμα το σαπούνι και το νερό.[405] Ο ΠΟΥ επίσης συμβουλεύει τα άτομα να αποφεύγουν να αγγίζουν τα μάτια, τη μύτη ή το στόμα με άπλυτα χέρια.[406][407]

Αναπνευστική υγιεινή

Τα υγειονομικά όργανα συνιστούν στα άτομα να καλύπτουν το στόμα και τη μύτη τους με ένα μαντήλι όταν βήχουν ή φταρνίζονται (το οποίο στη συνέχεια θα πρέπει να απορρίπτεται αμέσως) ή με ένα μανίκι αν δεν είναι διαθέσιμο μαντήλι.[408][409][406]

Η χρήση χειρουργικών μασκών από εκείνους που μπορεί να μολυνθεί έχει επίσης συσταθεί,[399][410][411] καθώς μπορεί να περιορίσει τον όγκο και την απόσταση ταξιδιού των σταγονιδίων εκπνοής που διασκορπίζονται κατά την ομιλεία, φτάρνισμα και βήχα. Ο ΠΟΥ εξέδωσε βέλτιστες πρακτικές για τη χρήση μάσκας σε περιβάλλοντα οικιακής φροντίδας και περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένου του ότι πρέπει να δένονται με ασφάλεια για να ελαχιστοποιούν τα κενά μεταξύ του προσώπου και της μάσκας, ότι οι μάσκες πρέπει να αντικαθίστανται όταν είναι υγρές, ο χρήστης να μην αγγίζει το μπροστινό μέρος της μάσκας όταν την αφαιρεί, το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό ή χρήση απολυμαντικού για το χέρια μετά την αφαίρεση ή εάν αγγιχθεί, και ότι μια χρησιμοποιημένη μάσκα και οι μάσκες μιας χρήσης θα πετιούνται αμέσως μετά την αφαίρεση τους και να δεν πρέπει να επαναχρησιμοποιηθούν.[412]

Οι μάσκες έχουν επίσης συσταθεί για χρήση από εκείνους που φροντίζουν κάποιον που μπορεί να έχει την ασθένεια. Επιπλέον, οι επαγγελματίες του τομέα της υγειονομικής περίθαλψης συνιστούνται να φορούν αναπνευστήρες τουλάχιστον τόσο προστατευτικούς όσο σύμφωνα με την πιστοποίηση κατά το πρότυπο NIOSH N95, πρότυπο EU FFP2 ή ισοδύναμο, εκτός από άλλους ατομικούς προστατευτικούς εξοπλισμούς.[411][413]

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η χρήση χειρουργικών μασκών από μη προσβεβλημένα άτομα με χαμηλό κίνδυνο είναι αποτελεσματική.[411] Μόνο η Κίνα έχει συστήσει συγκεκριμένα τη χρήση μασκών από υγιή μέλη του κοινού,[414][415][416] ενώ οι μάσκες προσώπου έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως από υγιείς ανθρώπους στο Χονγκ Κονγκ,[417] την Ιαπωνία,[418] τη Μαλαισία,[419] και τη Σιγκαπούρη. [420]

Κοινωνική απομάκρυνση

Η κοινωνική αποστασιοποίηση περιλαμβάνει ενέργειες ελέγχου της λοίμωξης που αποσκοπούν στην επιβράδυνση της εξάπλωσης της νόσου ελαχιστοποιώντας την στενή επαφή μεταξύ των ατόμων. Οι μέθοδοι περιλαμβάνουν καραντίνα. ταξιδιωτικούς περιορισμούς · και το κλείσιμο σχολείων, χώρων εργασίας, σταδίων, θεάτρων, ή εμπορικών κέντρων. Τα άτομα μπορούν επίσης να εφαρμόζουν μεθόδους κοινωνικής απομάκρυνσης με το να μένουν στο σπίτι, περιορίζοντας τα ταξίδια, αποφεύγοντας τις πολυπληθείς περιοχές, αποφυγή χειραψίας, και φυσική απομάκρυνση από τους άλλους.[421][422][423] Πολλές κυβερνήσεις υποχρεώνουν ή συνιστούν κοινωνική απομάκρυνση σε περιοχές που έχουν πληγεί από την εκδήλωση.[424][425][426]

Οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν σοβαρές χρόνιες παθήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας και επιπλοκών και έχουν ενημερωθεί για την αποφυγή πλήθους και διαμονής όσο το δυνατόν περισσότερο στο χώρο της επιδημίας της κοινότητας.[427]

Αυτοαπομόνωση

Εκτός από τις προαναφερθείσες οδηγίες για το πλύσιμο των χεριών και την αναπνευστική υγιεινή, οι φορείς δημόσιας υγείας έχουν εκδώσει οδηγίες για άρρωστα άτομα με COVID-19 και για όσους υποψιάζονται ότι έχουν μολυνθεί. Αυτά τα άτομα συνιστάται να περιορίζουν τις δραστηριότητες εκτός του σπιτιού, εκτός από την παροχή ιατρικής περίθαλψης. «Μην πηγαίνετε στη δουλειά, στο σχολείο ή στους δημόσιους χώρους. Αποφύγετε τη χρήση δημόσιων συγκοινωνιών, συνεπιβίβασης ή ταξί».[428] Για όσους αναζητούν ιατρική περίθαλψη συνιστάται να καλέσουν στο τηλέφωνο πριν επισκεφθούν έναν πάροχο υγειονομικής περίθαλψης.[429][430]

Το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο μήκος αυτών των περιόδων ήταν 14 ημέρες (δύο εβδομάδες), καθώς είναι επίσης ένα εκτιμώμενο χρονικό πλαίσιο μεταξύ της μόλυνσης και της έναρξης των συμπτωμάτων.[9][18]

Εμβόλια

Κύριο λήμμα: Εμβόλιο COVID-19

Δεν υπάρχουν επί του παρόντος διαθέσιμα εμβόλια, αλλά αρκετοί οργανισμοί σε όλο τον κόσμο αναπτύσσουν εμβόλια. Στην Κίνα, το Κινεζικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CCDC),[431][432] και το Νοσοκομείο Ανατολικής Σαγκάης αναπτύσσουν εμβόλια.[433] Στο Χονγκ Κονγκ, το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ αναπτύσσει εμβόλια.[433]

Ο Νορβηγικός Συνασπισμός για τις Καινοτομία στην Ετοιμότητα για Επιδημίες (CEPI) χρηματοδοτεί τρία σχέδια εμβολίων και ελπίζει να έχει εμβόλιο για δοκιμές μέχρι τον Ιούνιο του 2020 και να εγκριθεί και να είναι έτοιμο σε ένα χρόνο.[434] Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των Η.Π.Α. (NIH) ελπίζουν να υποβληθεί εμβόλιο σε ανθρώπινες δοκιμές μέχρι τον Απρίλιο του 2020.[435][436]

Διαχείριση

Εξάπλωση

 
Ο στόχος του μετριασμού της κοινότητας, (1) η καθυστέρηση της αιχμής της έκρηξης (2) να μειώσει την επιβάρυνση της κορύφωσης στην υγειονομική περίθαλψη, γνωστή ως ισοπέδωση της καμπύλης (3), μειώνει τις συνολικές περιπτώσεις και τις επιπτώσεις στην υγεία.[437][438]

Υπάρχουν δύο βασικές στρατηγικές για τον έλεγχο μιας εστίας: συγκράτηση και μετριασμός. Η συγκράτηση πραγματοποιείται στα αρχικά στάδια της επιδημίας και στοχεύει να εντοπίσει και να απομονώσει τους μολυσμένους για να σταματήσει η ασθένεια από το να εξαπλωθεί στον υπόλοιπο πληθυσμό. Όταν δεν είναι πλέον δυνατό να περιοριστεί η εξάπλωση της νόσου, οι προσπάθειες μεταφέρονται στη φάση μετριασμού, όταν λαμβάνονται μέτρα για να επιβραδυνθεί η εξάπλωση και να μετριαστούν οι επιπτώσεις της στο σύστημα υγείας και στην κοινωνία. Ένας συνδυασμός τόσο των μέτρων περιορισμού όσο και μετριασμού μπορεί να πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα.[439]

Μέρος της διαχείρισης μιας εστίας μολυσματικών ασθενειών προσπαθεί να μειώσει την κορύφωση της επιδημίας, γνωστή ως ισοπέδωση της επιδημικής καμπύλης.[440]  Αυτό μειώνει τον κίνδυνο κατάρρευσης των υπηρεσιών υγείας και παρέχει περισσότερο χρόνο για την ανάπτυξη εμβολίων και θεραπειών.[440]  Μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις που μπορεί να διαχειριστούν την εστία περιλαμβάνουν προσωπικά προληπτικά μέτρα, όπως η υγιεινή των χεριών, η χρήση μάσκας προσώπου και η αυτοαπομόνωση · κοινοτικά μέτρα που στοχεύουν στην κοινωνική απομάκρυνση, όπως το κλείσιμο σχολείων και η ματαίωση εκδηλώσεων μαζικής συγκέντρωσης · συμμετοχή της κοινότητας για την ενθάρρυνση της αποδοχής και της συμμετοχής στις παρεμβάσεις αυτές · καθώς και περιβαλλοντικά μέτρα όπως καθαρισμών επιφανειών.[441]

Πιο δραστικές ενέργειες έγιναν στην Κίνα μόλις έγινε εμφανής η σοβαρότητα της έξαρσης, όπως η απομόνωση ολόκληρων πόλεων που επηρέασαν 60 εκατομμύρια άτομα στη Χουπέι και αυστηρές ταξιδιωτικές απαγορεύσεις.[442] Άλλες χώρες υιοθέτησαν ποικίλα μέτρα με στόχο τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού. Για παράδειγμα, η Νότια Κορέα εισήγαγε μαζική εξέταση, τοπικές καραντίνες, και έκανε ειδοποιήσεις σχετικά με τις κινήσεις των προσβεβλημένων ατόμων. Η Σιγκαπούρη παρείχε οικονομική υποστήριξη σε εκείνους τους μολυσμένους οι οποίοι απομόνωσαν τους εαυτούς τους, και επέβαλε μεγάλα πρόστιμα σε όσους δεν το έκαναν. Η Ταϊβάν αύξησε την παραγωγή μασκών προσώπου και τιμωρούσε την αποθεματοποίηση των ιατρικών προμηθειών.[443] Ορισμένες χώρες απαιτούσαν από τους ανθρώπους να αναφέρουν συμπτώματα που έμοιαζαν με γρίπη στον γιατρό τους, ειδικά εάν είχαν επισκεφθεί την ηπειρωτική Κίνα .

Αντιμετώπιση της ασθένειας

Ο βασικός τρόπος αντιμετώπισης της ασθένειας αποτελεί η υποστηρικτική φροντίδα, η οποία περιλαμβάνει τη θεραπεία για την ανακούφιση των συμπτωμάτων, όπως τη λήψη τακτικών φαρμάκων για το κρυολόγημα,[444] την κατανάλωση υγρών και την ανάπαυση.[405] Ανάλογα με τη σοβαρότητα, μπορεί να απαιτηθούν οξυγονοθεραπεία, ενδοφλέβια υγρά και αναπνευστική υποστήριξη.[445]

Οι περισσότερες περιπτώσεις COVID-19 είναι ήπιες. Σε αυτές, η υποστηρικτική φροντίδα περιλαμβάνει φάρμακα όπως η παρακεταμόλη για την ανακούφιση των συμπτωμάτων (πυρετός, πόνοι στο σώμα, βήχας), σωστή πρόσληψη υγρών, ανάπαυση και ρινική αναπνοή.[446] Επίσης, συνιστάται καλή προσωπική φροντίδα και υγιεινή διατροφή.[447] Σε όσους υποπτεύονται ότι μεταφέρουν τον ιό συνιστάται να απομονωθούν στο σπίτι και να φορούν μάσκα προσώπου.[448]

Άτομα με πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειάζονται θεραπεία στο νοσοκομείο. Σε άτομα με χαμηλά επίπεδα οξυγόνου, συνιστάται η χρήση του γλυκοκορτικοστεροειδούς δεξαμεθαζόνη, όπως και του αντιιικού ρεμντεσιβίρη, καθώς μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο θανάτου.[449][450] Επίσης, μπορεί να απαιτείται μη επεμβατικός αερισμός και, τελικά, εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας για μηχανική υποστήριξη της αναπνοής.[451] Η εξωσωματική οξυγόνωση μεμβράνης (ECMO) έχει χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση του προβλήματος της αναπνευστικής ανεπάρκειας, αλλά τα οφέλη της εξακολουθούν να εξετάζονται.[452]

Επί του παρόντος, πολλές πειραματικές θεραπείες μελετώνται ενεργά σε κλινικές δοκιμές.[453][454] Κάποιες από αυτές ενώ θεωρούνταν πολλά υποσχόμενες στην αρχή της πανδημίας, όπως η υδροξυχλωροκίνη και η λοπιναβίρη/ριτοναβίρη, η έρευνα αργότερα έδειξε ότι είναι αναποτελεσματικά ή ακόμη και επιβλαβή.[453][455] Παρά τη συνεχιζόμενη έρευνα, δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά υψηλής ποιότητας στοιχεία που να προτείνουν τη λεγόμενη έγκαιρη θεραπεία.[455] Ωστόσο, στην ΕΕ, θεραπείες που βασίζονται σε μονοκλωνικά αντισώματα είναι διαθέσιμες για έγκαιρη χρήση σε περιπτώσεις που πιστεύεται ότι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εξέλιξης σε σοβαρή νόσο.[456][457][458][459]

Τέλος, αρκετές ενώσεις, οι οποίες είχαν προηγουμένως εγκριθεί για τη θεραπεία άλλων ιικών ασθενειών, όπως το favipiravir, η ριμπαβιρίνη, και το galidesivir, εξετάζονται ως πιθανά φάρμακα κατά του κορονοϊού.[460] Φάρμακα όπως η κολχικίνη, η οποία έχει εγκριθεί για την αντιμετώπιση καρδιαγγειακών παθήσεων, έχουν επίσης εξεταστεί και χρησιμοποιηθεί.[461]

Η αρχή της εξάπλωσης

Κίνα

Η επιδημία εκδηλώθηκε για πρώτη φορά σε ένα σύμπλεγμα μυστηριώδους πνευμονίας στην Ουχάν, πρωτεύουσα της επαρχίας Χουπέι στην ηπειρωτική Κίνα. Ένα νοσοκομείο της Ουχάν κοινοποίησε στις 27 Δεκεμβρίου 2019 το τοπικό κέντρο για την καταπολέμηση και πρόληψη ασθενειών και τις υγειονομικές επιτροπές. Στις 31 Δεκεμβρίου, το Κέντρο της Ουχάν παραδέχτηκε ότι υπήρχε ένα σύμπλεγμα άγνωστης πνευμονίας στην αγορά θαλασσινών Χουανάν. Η πιθανή επιδημία σύντομα προσέλκυσε την κρατική προσοχή, συμπεριλαμβανομένης της προσοχής της Εθνικής Επιτροπής Υγείας (ΕΕΥ) στο Πεκίνο, η οποία έστειλε εμπειρογνώμονες στην Ουχάν την επόμενη μέρα. Στις 8 Ιανουαρίου, αναγνωρίστηκε ένας νέος κορονοϊός ως η αιτία της πνευμονίας.[462]  Η αλληλουχία του ιού δημοσιεύθηκε σύντομα σε μια βάση δεδομένων ανοικτής πρόσβασης.[463] Τα μέτρα που ελήφθησαν από την Κίνα επαινέθηκαν σε μεγάλο βαθμό από πολλούς, συμπεριλαμβανομένης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).[464][41][465] Η ανταπόκριση της Κίνας φαίνεται να είναι πολύ πιο διαφανής από τον τρόπο με τον οποίο η χώρα ανταποκρίθηκε στο SARS το 2003.[41][466]

Ωστόσο, η καθυστερημένη και αμφιλεγόμενη αντίδραση των αρχών της Ουχάν και της Χουπέι απέτυχε να συγκρατήσει την έξαρση σε πρώιμο στάδιο, γεγονός που οδήγησε σε κριτική από το κοινό και τα μέσα ενημέρωσης.[467]  Μέχρι τις 29 Ιανουαρίου, ο ιός είχε εξαπλωθεί σε όλες τις επαρχίες της ηπειρωτικής Κίνας.[468][469][470] Έως τις 8 Φεβρουαρίου, πάνω από 724 είχαν πεθάνει από πνευμονία που σχετίζεται με τη μόλυνση από κορονοϊό και 34.878 επιβεβαιώθηκαν ως μολυσμένοι. Μόνο στη Χουπέι υπήρξαν 24.953 περιπτώσεις μολύνσεων και 699 σχετικοί θάνατοι.[471]  Όλες οι επαρχίες της ηπειρωτικής Κίνας είχαν ξεκινήσει το υψηλότερο επίπεδο απόκρισης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία.[472]  Στις 31 Ιανουαρίου, ο ΠΟΥ δήλωσε την έξαρση ως «έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος»,[470] επειδή φοβόταν ότι ο ιός εξαπλώθηκε πέρα ​​από την Κίνα, όπου δεν υπάρχει ισχυρό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, παρά την εμπιστοσύνη του στις προσπάθειες της Κίνας.[473]

Ο Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Σι Τζινπίνγκ προειδοποίησε για μια «σοβαρή κατάσταση» που αντιμετωπίζει η Κίνα.[474][475]  Το Πολιτικό Γραφείο του Κόμματος σχημάτισε μια ειδική ομάδα ηγεσίας για τον έλεγχο επιδημίας υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Λι Κετσιάνγκ. Οι εορτασμοί της κινεζικής Πρωτοχρονιάς ακυρώθηκαν. Οι επιβάτες ελέγχονταν για τις θερμοκρασίες τους.[476]  Έχουν συσταθεί εντολές για επιδημιολογικό έλεγχο (CEC) σε διάφορες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων της Ουχάν και Χουπέι. Πολλές υπηρεσίες διαεπαρχειακών λεωφορείων,[477] και σιδηροδρομικές υπηρεσίες έχουν ανασταλεί.[478] Στις 29, όλες οι πόλεις του Χουμπέι είχαν τεθεί σε καραντίνα.[479] Οι νόμοι απαγόρευσης της κυκλοφορίας έχουν εφαρμοστεί στην Χουανγάνγκ , στη Γουεντζόου,[480]  και σε άλλες πόλεις της ηπειρωτικής χώρας.  Η περιοχή βλέπει επίσης μια τεράστια έλλειψη από μάσκες προσώπου και άλλων προστατευτικών εξοπλισμών, παρά το γεγονός ότι αποτελεί τον παγκόσμιο κόμβο κατασκευής για τα προϊόντα αυτά.[481]

Ιστορικό

Η επιδημία νέου κορονοϊού εντοπίστηκε αρχικά στα μέσα Δεκεμβρίου 2019 στην πόλη Ουχάν της κεντρικής Κίνας, ως ένα αναδυόμενο σύμπλεγμα ανθρώπων με πνευμονία χωρίς σαφή αιτία, το οποίο συνδέονταν κυρίως με ανθρώπους που κρατούσαν πάγκους στην Αγορά Θαλασσινών Ουχάν ( 华南海鲜市场 ), στην οποία επίσης πωλούνται ζωντανά ζώα. Οι Κινέζοι επιστήμονες απομόνωσαν στη συνέχεια ένα νέο στέλεχος του κορονοϊού, που ονομάστηκε 2019-nCoV, ο οποίος βρέθηκε να είναι τουλάχιστον 70 τοις εκατό παρόμοιος σε αλληλουχία γονιδιώματος με τον SARS-CoV. Με την ανάπτυξη ενός ειδικού διαγνωστικού ελέγχου PCR για την ανίχνευση της λοίμωξης, επιβεβαιώθηκαν ορισμένες περιπτώσεις σε άτομα που συνδέονται άμεσα με την αγορά και σε κάποιους που δεν συνδέονταν άμεσα με αυτήν.

Στις 20 Ιανουαρίου 2020, ο κινέζος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ προέτρεψε αποφασιστικές και αποτελεσματικές προσπάθειες για την πρόληψη και τον έλεγχο της επιδημίας πνευμονίας που προκαλείται από έναν νέο κορωναϊό.

Σχετικά με τον αν η κατάσταση αποτελεί επείγουσα κατάσταση δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος βάσει του Διεθνούς Υγειονομικού Κανονισμού συζητήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2020 από επιτροπή έκτακτης ανάγκης που διοργάνωσε η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ). Η απόφαση αναβλήθηκε λόγω έλλειψης πληροφοριών. Ο ΠΟΥ είχε προειδοποιήσει ότι μια ευρεία επιδημία είναι δυνατή, και υπήρχαν ανησυχίες για περαιτέρω μετάδοση κατά τη διάρκεια της κορύφωσης ταξιδιών στην Κίνα κατά τη διάρκεια της κινεζικής Πρωτοχρονιάς. Η ξαφνική αύξηση των περιστατικών της νόσου δημιούργησε ερωτήματα σχετικά με το εμπόριο άγριων ζώων, αβεβαιότητες που περιβάλλουν την ικανότητα του ιού να εξαπλωθεί και να προκαλέσει βλάβη, αν ο ιός κυκλοφορούσε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό, τι θεωρούνταν προηγουμένως, την προέλευσή του, και τη δυνατότητα εμφάνισης της επιδημίας που είναι ένα γεγονός υπερδιάδοσης.

Οι πρώτες ύποπτες περιπτώσεις αναφέρθηκαν στις 31 Δεκεμβρίου 2019, με τις πρώτες περιπτώσεις συμπτωματικής ασθένειας να έχουν εμφανιστεί μόλις τρεις εβδομάδες νωρίτερα στις 8 Δεκεμβρίου 2019. Η αγορά έκλεισε την 1η Ιανουαρίου 2020 και απομονώθηκαν τα άτομα που έδειξαν σημεία και συμπτώματα της μόλυνσης από κορονοϊό. Πάνω από 700 άτομα, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 400 εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης που έρχονται σε στενή επαφή με πιθανώς μολυσμένα άτομα, παρακολουθήθηκαν αρχικά. Μετά την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου διαγνωστικού ελέγχου PCR για την ανίχνευση της λοίμωξης, η παρουσία του 2019-nCoV στη συνέχεια επιβεβαιώθηκε σε 41 άτομα στο αρχικό σύμπλεγμα του Ουαχάν, εκ των οποίων αργότερα δύο αναφέρθηκαν ως παντρεμένο ζευγάρι, ένας από τους οποίους δεν ήταν παρών στην αγορά και άλλοι τρεις που ήταν μέλη της ίδιας οικογένειας που εργαζόταν στους πάγκους θαλασσινών της αγοράς. Ο πρώτος επιβεβαιωμένος θάνατος από τη μόλυνση με κορωναϊό συνέβη στις 9 Ιανουαρίου 2020.

Στις 23 Ιανουαρίου 2020, η Ουχάν τέθηκε σε καραντίνα, όπου όλες οι δημόσιες συγκοινωνίες προς και από την Ουχάν έχουν ανασταλεί. Οι πόλεις Χουανγκάνγκ, Τσιτσιάνγκ, Ετσόου και Τσιμπί, δίπλα στη Ουαχάν, τέθηκαν επίσης σε παρόμοια καραντίνα από τις 24 Ιανουαρίου 2020 και μετά. Λίγες ημέρες μετά, η Κίνα ανέβαλε όλες τους εορτασμούς για την Κινεζική Πρωτοχρονιά, και έκλεισε όλα τα σχολεία μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου. Η ζήτηση χειρουργικών μασκών από το κινεζικό και μη κοινό έχει αυξηθεί κατακόρυφα, αν και η χρήση της ως μέσο προστασίας είναι αμφιλεγόμενη.

Στην Κίνα και σε όλο τον κόσμο, οι αρχές δημόσιας υγείας προσπαθούν να περιορίσουν την εξάπλωση της επιδημίας. Η κυβέρνηση της Κίνας εισήγαγε ταξιδιωτικούς περιορισμούς. Ορισμένες χώρες έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις κατά των ταξιδιών στην Ουχάν, τη Χουπέι και την Κίνα γενικά. Οι ταξιδιώτες που έχουν επισκεφθεί την ηπειρωτική Κίνα έχουν κληθεί να παρακολουθήσουν την υγεία τους για τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Όποιος υποψιάζεται ότι μεταφέρει τον ιό, συνιστάται να φοράει προστατευτική μάσκα και να ζητά ιατρική συμβουλή καλώντας έναν γιατρό αντί να επισκεφθεί απευθείας την κλινική αυτοπροσώπως. Οι αερολιμένες και οι σιδηροδρομικοί σταθμοί έχουν εφαρμόσει ελέγχους θερμοκρασίας, δηλώσεις υγείας και συμπλήρωση ερωτηματολογίων σε μια προσπάθεια να εντοπιστούν φορείς του ιού. Σε περιοχές με πολλά κρούσματα ακυρώνονται δημόσιες εκδηλώσεις, όπως οι εορταστικές εκδηλώσεις της Κινεζικής Πρωτοχρονιάς, καρναβαλικές εκδηλώσεις στις χώρες της Δύσης, συναυλίες, αθλητικές διοργανώσεις και κλείνουν σχολεία.

Παραπληροφόρηση

Μετά την αρχική εξάπλωση θεωρίες συνωμοσίας και παραπληροφόρηση διαδόθηκαν στο διαδίκτυο σχετικά με την προέλευση και την κλίμακα του κορονοϊού της Ουχάν.[482]  Διάφορες αναρτήσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ισχυρίστηκαν ότι ο ιός ήταν βιοόπλο, πρόγραμμα ελέγχου του πληθυσμού, ή το αποτέλεσμα μιας επιχείρησης κατασκοπείας.[483][484][485] Η Google, το Facebook και το Twitter ανακοίνωσαν ότι θα λάβουν αυστηρά μέτρα κατά της πιθανής παραπληροφόρησης.[486] Σε μια ανάρτηση στο blog του, το Facebook δήλωσε ότι θα αφαιρέσει περιεχόμενο που επισημαίνεται από κορυφαίους παγκόσμιους οργανισμούς υγείας και τοπικές αρχές ότι παραβιάζει την πολιτική περιεχομένου του σχετικά με παραπληροφόρηση που οδηγεί σε «σωματική βλάβη».[487]

Στις 2 Φεβρουαρίου, ο ΠΟΥ δήλωσε ότι υπήρχε μια «τεράστια πληροφοριοδημία» που συνοδεύει την έξαρση και την αντιμετώπιση, αναφέροντας μια υπερβολική πληθώρα πληροφοριών, ακριβείς και ψευδείς, σχετικά με τον ιό, που «δυσκολεύει τους ανθρώπους να βρουν αξιόπιστες πηγές και αξιόπιστη καθοδήγηση όταν τη χρειάζονται.» Ο ΠΟΥ δήλωσε ότι η υψηλή ζήτηση για έγκαιρη και αξιόπιστη πληροφόρηση έχει ενθαρρύνει τη δημιουργία μιας άμεσης ανοικτής τηλεφωνικής γραμμής WHO 24/7, όπου οι ομάδες επικοινωνίας και κοινωνικών μέσων παρακολουθούν και ανταποκρίνονται σε παραπληροφόρηση μέσω των ιστοσελίδων του και των σελίδων κοινωνικών μέσων. Οι αρχές της Ταϊβάν κατηγόρησαν τα τρολ της Κίνας ότι διαδίδουν παραπληροφόρηση και θεωρίες συνωμοσίας για να σπείρουν τον φόβο και τον πανικό μεταξύ των Ταϊβανέζων.[488][489] Σύμφωνα με τον Economist , θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με το ότι η COVID-19 είναι δημιουργία της CIA για να πολεμήσει την Κίνα είναι διάσπαρτες σε όλο στο κινεζικό διαδίκτυο.[490]  Στις 22 Φεβρουαρίου, Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι ανακάλυψαν κρατικά υποστηριζόμενη εκστρατεία παραπληροφόρησης από τη Ρωσία, προωθώντας σκόπιμα αντιαμερικανικές θεωρίες συνωμοσίας στα κοινωνικά μέσα.[491][492][493] Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο κορυφαίος οικονομικός σύμβουλος του Τραμπ, Λάρυ Κούνλοου και μερικά μέλη του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών, κατηγορήθηκαν για τη διάδοση παραπληροφόρησης σχετικά με τον κορονοϊό.[494][495][496][497]Η Inverse ανέφερε ότι «ο Κρίστοφερ Μπόουζι, ο ιδρυτής του Bot Sentinel, έκανε μια ανάλυση του Twitter για την Inverse και διαπίστωσε ότι trollbots υπέρ του Τραμπ κάνουν μια σειρά ψευδών ισχυρισμών για την επιδημία κορονοϊού.[498] Σύμφωνα με το Radio Farda ο Ιρανός κληρικός Σεϊέντ Μοχαμάντ Σαϊντί κατηγόρησε τον Πρόεδρο Τραμπ να στοχεύσει την Κομ με κορονοϊό για να εκπληρώσει την προηγούμενη υπόσχεσή του για αντίποινα εναντίον ιρανικών πολιτιστικών χώρων.[499] Ο Ιρανός ερευνητής Αλί Ακμπάρ Ρεφιπούρ ισχυρίστηκε ότι ο κορονοϊός ήταν μέρος ενός προγράμματος «υβριδικού πολέμου» που διεξήγαγαν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Ιράν και την Κίνα.[500] Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελετών Μέσων Ανατολής, πολλοί συγγραφείς στα αραβικά μέσα έχουν προωθήσει τη θεωρία της συνωμοσίας ότι η COVID-19 δημιουργήθηκε και διαδόθηκε σκόπιμα από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως «μέρος ενός οικονομικού και ψυχολογικού πολέμου που διεξήγαγαν οι ΗΠΑ εναντίον της Κίνας με στόχο την αποδυνάμωση και την εμφάνισή της ως υποβαθμισμένη χώρα και πηγή ασθενειών».[501]

Παραπομπές

  1. «2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Summary». US Centers for Disease Control and Prevention. 1 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. 
  2. 2,0 2,1 «Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China». Lancet 395 (10223): 497–506. February 2020. doi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5. ISSN 0140-6736. PMID 31986264. https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2820%2930183-5.   
  3. 柳叶刀披露首例新冠肺炎患者发病日期,较官方通报早7天. 27 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. 
  4. 《柳叶刀》刊文详解武汉肺炎 最初41案例即有人传人迹象. 26 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. 
  5. 5,0 5,1 5,2 «Coronavirus Update (Live): 2,069,246 Cases and 133,359 Deaths from COVID-19 Virus Pandemic - Worldometer». www.worldometers.info (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2020. 
  6. «Coronavirus COVID-19 Global Cases by Johns Hopkins CSSE». gisanddata.maps.arcgis.com. Johns Hopkins University (JHU). Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2020. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 «Getting your workplace ready for COVID-19» (PDF). World Health Organization. 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  8. «Operations Dashboard for ArcGIS». gisanddata.maps.arcgis.com. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2020. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 «Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV) | CDC». U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 10 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2020. 
  10. 10,0 10,1 Rothan, Hussin A.; Byrareddy, Siddappa N. (26 February 2020). «The epidemiology and pathogenesis of coronavirus disease (COVID-19) outbreak» (στα αγγλικά). Journal of Autoimmunity: 102433. doi:10.1016/j.jaut.2020.102433. ISSN 0896-8411. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896841120300469. 
  11. «Clue to Infection». hms.harvard.edu (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  12. «Loss of smell and taste a key symptom for COVID-19 cases». www.kcl.ac.uk (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  13. Keyhan, Seied Omid; Fallahi, Hamid Reza; Cheshmi, Behzad (2020-03-30). «Dysosmia and dysgeusia due to the 2019 Novel Coronavirus; a hypothesis that needs further investigation». Maxillofacial Plastic and Reconstructive Surgery 42 (1): 9. doi:10.1186/s40902-020-00254-7. ISSN 2288-8586. PMC PMC7103905. https://doi.org/10.1186/s40902-020-00254-7. 
  14. «More Than 218 Million Shots Given: Covid-19 Tracker» (στα αγγλικά). Bloomberg.com. https://www.bloomberg.com/graphics/covid-vaccine-tracker-global-distribution/. Ανακτήθηκε στις 2021-02-25. 
  15. https://www.gov.uk/government/news/uk-medicines-regulator-gives-approval-for-first-uk-covid-19-vaccine
  16. https://www.kathimerini.gr/world/561188767/v-day-i-antepithesi-xekinise/
  17. https://www.ctvnews.ca/health/coronavirus/historic-moment-health-canada-approves-pfizer-covid-19-vaccine-1.5223477
  18. 18,0 18,1 «Q&A on coronaviruses». World Health Organization (WHO). 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2020. 
  19. «Νέος κορωνοϊός Covid-19 - Οδηγίες». Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας. 6 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2020. 
  20. «Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV)». Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 31 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. 
  21. «Coronavirus latest: infections in China pass 20,000». Nature. 4 February 2020. doi:10.1038/d41586-020-00154-w. https://www.nature.com/articles/d41586-020-00154-w. 
  22. Devlin, Hannah; Boseley, Sarah (2020-04-01). «What is coronavirus – and what is the mortality rate?» (στα αγγλικά). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/world/2020/apr/01/what-is-coronavirus-and-what-is-the-mortality-rate-covid-19. Ανακτήθηκε στις 2020-04-07. 
  23. «Coronavirus | About | Prevention and Treatment | CDC». www.cdc.gov (στα Αγγλικά). 3 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2020. 
  24. https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html
  25. Joseph, Andrew (30 January 2020). «WHO declares coronavirus outbreak a global health emergency». Stat News. https://www.statnews.com/2020/01/30/who-declares-coronavirus-outbreak-a-global-health-emergency/. Ανακτήθηκε στις 30 January 2020. 
  26. «Coronavirus declared global health emergency». BBC News. 30 January 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 January 2020. https://web.archive.org/web/20200130201004/https://www.bbc.com/news/world-51318246. Ανακτήθηκε στις 30 January 2020. 
  27. Wee, Sui-Lee; McNeil Jr., Donald G.; Hernández, Javier C. (30 January 2020). «W.H.O. Declares Global Emergency as Wuhan Coronavirus Spreads». https://www.nytimes.com/2020/01/30/health/coronavirus-world-health-organization.html. Ανακτήθηκε στις 30 January 2020. 
  28. «Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)». World Health Organization. 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2020. 
  29. https://plus.google.com/+UNESCO (4 Μαρτίου 2020). «COVID-19 Educational Disruption and Response». UNESCO (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2020. 
  30. «Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Μαΐου 2020. 
  31. Somvichian-Clausen, Austa (30 Ιανουαρίου 2020). «The coronavirus is causing an outbreak in America—of anti-Asian racism». TheHill. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2020. 
  32. Iqbal, Nosheen (1 February 2020). «Coronavirus fears fuel racism and hostility, say British-Chinese». The Observer. ISSN 0029-7712. https://www.theguardian.com/world/2020/feb/01/coronavirus-weaponised-way-to-be-openly-racist. Ανακτήθηκε στις 4 February 2020. 
  33. «Coronavirus fears trigger anti-China sentiment across the globe». Global News. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2020. 
  34. Yeung, Jessie. «As the coronavirus spreads, fear is fueling racism and xenophobia». CNN. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2020. 
  35. «Γιατροσόφια, παραπληροφόρηση και θεωρίες συνωμοσίας: Επτά μύθοι και αλήθειες για τον κορωνοϊό | Kathimerini». www.kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  36. «Οι επικρατέστερες θεωρίες συνωμοσίας παγκοσμίως για τον κορωνοϊό | Kathimerini». www.kathimerini.gr. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  37. editor, Jim Waterson Media (2020-04-02). «UK media outlets told not to promote baseless 5G coronavirus theories» (στα αγγλικά). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/media/2020/apr/02/uk-media-outlets-told-not-to-promote-baseless-5g-coronavirus-theories. Ανακτήθηκε στις 2020-04-03. 
  38. «Κορονοϊός: Η πανδημία των fake news». Inside Story. 18 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2020. 
  39. Li, Ruiyun; Pei, Sen; Chen, Bin; Song, Yimeng; Zhang, Tao; Yang, Wan; Shaman, Jeffrey (2020). «Substantial undocumented infection facilitates the rapid dissemination of novel coronavirus (COVID-19)». Medrxiv: 2020.02.14.20023127. doi:10.1101/2020.02.14.20023127. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.02.14.20023127v1. 
  40. Sun, Haoyang; Dickens, Borame Lee; Chen, Mark; Cook, Alex Richard; Clapham, Hannah Eleanor (2020). «Estimating number of global importations of COVID-19 from Wuhan, risk of transmission outside mainland China and COVID-19 introduction index between countries outside mainland China». Medrxiv: 2020.02.17.20024075. doi:10.1101/2020.02.17.20024075. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.02.17.20024075v1. 
  41. 41,0 41,1 41,2 Επιβεβαιωμένες περιπτώσεις, θάνατοι και αναρρώσεις σε κάθε επικράτεια:
    1. «Coronavirus (COVID-19) health alert». Department of Health. 6 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2020. 
    2. Ministry of Health (1 Μαρτίου 2020). Sixth COVID-19 case after woman returns from Iran. Δελτίο τύπου. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2020.
  42. 42,0 42,1 «COVID-19/Coronavirus Real Time Updates With Credible Sources in US and Canada». 1point3acres. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  43. «COVID-19 India». Ministry of Health and Family Welfare (India) 2021. 
  44. «Painel Coronavírus» (στα Πορτογαλικά). Ministry of Health (Brazil). Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  45. «Em queda, média móvel é de 718 mortes diárias por Covid; total de vítimas passa de 576 mil» (στα pt-br). G1. 25 August 2021. https://g1.globo.com/bemestar/coronavirus/noticia/2021/08/25/em-queda-media-movel-e-de-718-mortes-diarias-por-covid-total-de-vitimas-passa-de-576-mil.ghtml. Ανακτήθηκε στις 25 August 2021. 
  46. «ru:Оперативные данные» [Operational data]. Стопкоронавирус.рф (στα Ρωσικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  47. «Coronavirus (COVID-19) in the UK». coronavirus.data.gov.uk. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  48. «info coronavirus covid-19». Gouvernement.fr (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Ιουλίου 2021. 
  49. «COVID-19 : bilan et chiffres clés en France». www.santepubliquefrance.fr (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  50. «Turkiye COVID-19 Hasta Tablosu». covid19.saglik.gov.tr. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  51. «La pandemia del coronavirus, en datos, mapas y gráficos». RTVE (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  52. «COVID-19 ITALIA» [COVID-19 ITALY]. opendatadpc.maps.arcgis.com (στα Ιταλικά). Protezione Civile. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  53. «Covid-19 Mexico» (στα Ισπανικά). Instituciones del Gobierno de México. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  54. «COVID-19 Statistics in South Africa». sacoronavirus.co.za. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  55. Ministry of Health (Peru) (22 Σεπτεμβρίου 2021). «Sala Situacional COVID-19 Perú» (στα Ισπανικά). 
  56. «Resultados de busqueda». gob.pe (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  57. «COVID-19 kills 379 more Iranians over past 24 hours». IRNA. 22 September 2021. https://en.irna.ir/news/84480461/COVID-19-kills-379-more-Iranians-over-past-24-hours. Ανακτήθηκε στις 22 September 2021. 
  58. «Corona-Karte Deutschland: COVID-19 live in allen Landkreisen und Bundesländern». Tagesspiegel (στα Γερμανικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  59. «Wie sich das Coronavirus in Ihrer Region ausbreitet» [How the coronavirus affects your region] (στα Γερμανικά). Zeit Online. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  60. «COVID-19 – Epidemiologische situatie». Sciensano (στα Ολλανδικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  61. «Coronavirus COVID-19» (στα Ολλανδικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  62. «Casos confirmados COVID-19». Gobierno de Chile (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  63. «Tracking every case of COVID-19 in Canada». CTV News. 22 September 2021. https://www.ctvnews.ca/mobile/health/coronavirus/tracking-every-case-of-covid-19-in-canada-1.4852102. Ανακτήθηκε στις 23 September 2021. 
  64. «Actuele informatie over het nieuwe coronavirus (COVID-19)» (στα Ολλανδικά). RIVM. 30 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2021. 
  65. «Statistieken over het Coronavirus en COVID-19». allecijfers.nl. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  66. «Current situation in Switzerland». Federal Office of Public Health. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  67. «Cas d'infection au Sars-CoV-2 en Suisse». Tribune de Genève (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2020. 
  68. «Ponto de Situação Atual em Portugal» (στα Πορτογαλικά). Direção-Geral da Saúde. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  69. «COVID-19 RELATÓRIO DE SITUAÇÃO» (στα Πορτογαλικά). Direção-Geral da Saúde. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  70. «Ireland's COVID-19 Data Hub – Confirmed Headline Figures». Department of Health (Ireland). 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  71. «Bundesministerium für Inneres: Aktuelle Zahlen zum Corona-Virus» (στα Γερμανικά). Innenministerium. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  72. «Antal fall av covid-19 i Sverige – data uppdateras 11:30 och siffrorna är tillgängliga 14:00». Public Health Agency of Sweden – Official statistics at arcgis (στα Σουηδικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. Lay summaryAntal fall av covid-19 – Statistik – antal fall covid-19. Data updated daily at 11:30 [CEST] 
  73. «he:נגיף הקורונה בישראל – תמונת מצב כללית» [Corona virus in Israel] (στα Εβραϊκά). Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  74. «ja:新型コロナウイルス感染症の現在の状況と厚生労働省の対応について» [About the current situation of new coronavirus infection and the response of the Ministry of Health, Labor and Welfare] (στα Ιαπωνικά). Ministry of Health, Labour and Welfare (Japan). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  75. «Coronavirus Disease-19, Republic of Korea». ncov.mohw.go.kr. Ministry of Health and Welfare (South Korea). Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  76. «Situatión epidemiológica COVID-19, National» (PDF) (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud Pública. 8 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2021. 
  77. «Ministerstwo Zdrowia» (στα Πολωνικά). Ministry of Health (Poland). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  78. «COVID 19 Dashboard: Saudi Arabia» (στα Αραβικά). Ministry of Health (Saudi Arabia). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  79. «Comunicate de presă» [Press release] (στα Ρουμανικά). Ministry of Internal Affairs (Romania). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  80. «COVID-19 Situation». covid.gov.pk. Government of Pakistan. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  81. «COVID-19 Situation Report [Current Situation]». Ministry of Health (Singapore). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  82. «Tal og overvågning af COVID-19» (στα Δανικά). Sundhedsstyrelsen (Danish Health Authority). 17 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2021. 
  83. «Statens Serum Institut – COVID-19 – Danmark» (στα Δανικά). Statens Serum Institut (State Serum Institute). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  84. Nilsen, Av Sondre· Skjetne, Oda Leraan· Sfrintzeris, Yasmin· Røset, Hanna Haug· Hunshamar, Carina· Fraser, Sofie· Løkkevik, Ole. «Live: Corona-viruset sprer seg i Norge og verden». VG Nett. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021.  Unknown parameter |name-list-style= ignored (βοήθεια)
  85. «Aktuálně o koronavirus» (στα Τσεχικά). Ministry of Health of the Czech Republic. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  86. «UAE Coronavirus (COVID-19) Updates». National Emergency Crisis and Disaster Management Authority (UAE). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  87. «Peta Sebaran». Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτέμβριος 2021. 
  88. «zh:截至9月21日24时新型冠状病毒肺炎疫情最新情况» [The latest situation of the novel coronavirus pneumonia epidemic as of 24:00 on September 21] (στα Κινεζικά). National Health Commission. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  89. «Coronavirus (COVID-19) current situation and case numbers». Australian Government Department of Health. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  90. «COVID-19 Case Bulletin». Department of Health (Philippines). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  91. «COVID-19 Tracker». Department of Health (Philippines). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  92. «Latest Information about COVID-19 in the Republic of Serbia». covid19.rs. Ministry of Health (Serbia). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  93. «Coronavirus epidemic monitoring system». National Security and Defense Council of Ukraine. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  94. «Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)». Ministry of Public Health (Qatar). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  95. «Confirmed COVID-19 Cases [Data for Malaysia]». COVIDNOW. Ministry of Health (Malaysia). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  96. «За сутки в Беларуси зарегистрированы 1989 пациентов с COVID-19, выписаны 1490» (στα ru). 22 September 2021. https://www.belta.by/society/view/za-sutki-v-belarusi-zaregistrirovany-1989-patsientov-s-covid-19-vypisany-1490-461005-2021/. Ανακτήθηκε στις 22 September 2021. 
  97. «Homepage». Dominican Today. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  98. «Ministerio de Salud de Panamá». Ministry of Health (Panama). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  99. «Coronavirus Colombia». Instituto Nacional De Salud. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  100. «Situation update on coronavirus [Finland's situation in brief]». Finnish Institute for Health and Welfare. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  101. «Varmistetut koronatapaukset Suomessa (COVID-19)». experience.arcgis.com. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  102. «Coronavirus: COVID-19». Government of Luxembourg. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  103. «ar:الصحة:أعلنت وزارة الصحة والسكان» [The Ministry of Health and Population announced] (στα Αραβικά). Egyptian Ministry of Health and Population. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  104. «Le Portail Officiel du Coronavirus au Marocco». Ministère de la santé (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  105. «bn:করোনা ভাইরাস ইনফো ২০১৯» [COVID-19 info]. corona.gov.bd (στα Βεγγαλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  106. «কোভিড-১৯ ট্র্যাকার» [COVID-19 Tracker]. covid19tracker.gov.bd. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  107. «Información epidemiológica» [Epidemiologic information] (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  108. «COVID-19 Outbreak». Bangkok Post. 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  109. «th:ไทยรู้สู้โควิด» (στα Ταϊλανδικά). Ministry of Health (Thailand). 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  110. «Coronavirus nombre de cas en Algérie». coronavirus-statistiques.com. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  111. «COVID-19 în Republica Moldova: situaţia la zi» [COVID-19 in the Republic of Moldova: current situation]. gismoldova.maps.arcgis.com (στα Ρουμανικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  112. «el:Δεδομένα για τον κορωνοϊό στην Ελλάδα - Τελευταία Ενημέρωση» [Coronavirus data in Greece - Latest Update]. el:Υπουργείο Υγείας. Government of Greece. 23 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  113. «COVID 19 Updates». Ministry of Health (Kuwait). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  114. «Tájékoztató oldal a koronavírusról». koronavirus.gov.hu. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  115. «Daily COVID-19 Report». Ministry of Health (Bahrain). 23 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  116. «Službena stranica Vlade». Croatian Institute of Public Health. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  117. «COVID-19 á Íslandi – Tölfræði». www.covid.is (στα Ισλανδικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  118. «ru:Ситуация с коронавирусом официально» [The situation with the coronavirus is official]. coronavirus2020.kz (στα Ρωσικά). Kazinform. 23 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  119. «kk:Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі» [Ministry of Health of the Republic of Kazakhstan] (στα Καζακικά). Ministry of Health (Kazakhstan). Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  120. «ru:Коронавирусная инфекция (COVID-19)» [Coronavirus infection (COVID-19)]. coronavirus.uz (στα Ρωσικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  121. «ar:الموقف الوبائي والتلقيحي اليومي لجائحة كورونا في العر» [The daily epidemiological and vaccination situation of the Corona pandemic in Iraq] (στα Αραβικά). Ministry of Health of Iraq. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  122. «Information about Coronavirus disease COVID-19». Estonian Health Board. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  123. «Koroonaviiruse andmestik». Estonian Health Board. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  124. «Covid-19 cases in Oman». Ministry of Health (Oman). 31 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Αυγούστου 2021. 
  125. @OmaniMOH (22 Σεπτεμβρίου 2021). «Statement No. 436» (Tweet) (στα Αραβικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  126. «Azərbaycanda cari vəziyyət» [Current situation in Azerbaijan]. koronavirusinfo.az (στα Αζερμπαϊτζανικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  127. «hy:Հաստատված դեպքերն ըստ օրերի» [Confirmed cases by days] (στα Αρμενικά). NCDC Armenia. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  128. «Statistični pregled koronavirusa v Sloveniji» [Statistical review of coronavirus in Slovenia]. www.rtvslo.si (στα Σλοβενικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  129. «Coronavirus disease COVID-19». Ministry of Health (Slovenia). 24 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2021. 
  130. «Relevant information about Coronavirus (COVID-19)». Government of the Republic of Lithuania. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  131. «COVID-19 ligos apžvalga Lietuvoje» [COVID-19 disease review in Lithuania]. gislithuania.maps.arcgis.com (στα Λιθουανικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  132. «COVID-19 in Bosnia and Herzegovina». Ministry of Civil Affairs of Bosnia and Herzegovina. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  133. «Covid-19 en Cifras en Puerto Rico (Estadísticas)» [Covid-19 in Figures in Puerto Rico (Statistics)] (στα Ισπανικά). Departamento de Salud de Puerto Rico. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  134. «Puerto Rico COVID-19». bioseguridad.maps.arcgis.com (στα Ισπανικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  135. «Real-time Coronavirus condition in North Macedonia». gdi.net (στα Σλαβομακεδονικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  136. «Coronavirus (COVID-19) in the Slovak Republic in numbers». korona.gov.sk. National Health Information Center. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  137. «COVID-19 – current cases». Ministry of Health (New Zealand). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  138. «COVID-19 Updates». Ghana Health Service. 16 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  139. «Nota informativa sobre la COVID-19 en Cuba» [Information note on COVID-19 in Cuba] (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud (Cuba). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  140. @MINSAPCuba (22 Σεπτεμβρίου 2021). «Coronavirus en Cuba» [Coronavirus in Cuba] (Tweet) (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  141. «Afghanistan Covid-19 Cases». Ministry of Public Health (Afghanistan). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  142. «Coronavirus Disease (COVID-19) in HK». Hong Kong: Department of Health. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  143. «STATISTIQUES COVID-19». covid19.minsante.cm (στα Γαλλικά). 8 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2021. 
  144. «Covid-19 dashboard». WHO. Ανακτήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2021. 
  145. «COVID-19 in Bulgaria». coronavirus.bg. 23 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  146. «The main figures» (στα Αραβικά). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Ministère de la santé وزارة الصحة (Tunisia) on Facebook. 
  147. «COVID -19: point de la situation de la maladie à coronavirus du 30 avril 2021». sante.gouv.ci. 30 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2020. 
  148. «Ministère de la Santé et de l'Hygiène Publique» (στα Αγγλικά). 14 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2021 – μέσω Facebook. 
  149. «Communique De Presse COVID-19». 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Ministere de la Santé de Djibouti on Facebook. 
  150. «COVID-19 Spread in Cyprus». covid19.ucy.ac.cy. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  151. «Covid-19 izplatība Latvijā» [Distribution of Covid-19 in Latvia]. covid19.gov.lv (στα Λετονικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  152. «Coronavirus updates». www.govern.ad (στα Καταλανικά). Govern d'Andorra. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  153. «ar:الجمهورية اللبنانية – وزارة اﻹعلام – الموقع الرسمي لمتابعة أخبار فيروس الكورونا في لبنان» [The Lebanese Republic - Ministry of Information - The official website to follow up on the news of the Corona virus in Lebanon] (στα Αραβικά). Ministry of Information (Lebanon). 30 Ιουλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2021. 
  154. «COVID-19 surveillance in Lebanon». Ministry of Public Health - Lebanon. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  155. «Situacion Nacional Covid-19» (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud (Costa Rica). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  156. «Press release from the Minister of Public Health». Niger Ministry of Public Health. 29 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2021. 
  157. «Communiqué du 21/09/2021» (στα Γαλλικά). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Ministère de la Santé du Niger on Facebook. 
  158. «NCDC Covid-19 Page». Nigeria Centre for Disease Control. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  159. «Coronavirus Albania Statistika» (στα Αλβανικά). Agjencia Kombëtare e Shoqerisë së Informacionit. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  160. «Situation du coronavirus en Guinée» [Coronavirus situation in Guinea] (στα Γαλλικά). Agence Nationale de Sécurité Sanitaire. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  161. «Service d'Information du Gouvernement – Burkina Faso» (στα Γαλλικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  162. «Inicio». Ministerio de Salud y Deportes de Bolivia (στα Ισπανικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  163. «Covid-19». Koha Ditore (στα Αλβανικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  164. «ru:Информации» (στα Ρωσικά). Ministry of Health (Kyrgyz Republic). 26 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Αυγούστου 2021. 
  165. «Visualizador de casos coronavirus COVID-19 en Uruguay» (στα Ισπανικά). Sistema Nacional de Emergencias. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  166. «Secretaría de Salud» (στα Ισπανικά). Secretary of Health (Honduras). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  167. «Coronavirus en Honduras» (στα Ισπανικά). Secretaria de Salud de Honduras. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  168. «Aggiornamento settimanale epidemia COVID-19 e Campagna Vaccinale - 20 settembre 2021». Istituto per la Sicurezza Sociale di San Marino. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  169. «ar:فايروس كورونا (COVID-19) في فلسطين» [Corona Virus (COVID-19) in Palestine]. corona.ps (στα Αραβικά). 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  170. «Official COVID-19 figures». Ministry of Health (Malta). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  171. «新增敦睦遠訓支隊21例確診,1例境外移入確診». www.cdc.gov.tw. 
  172. «COVID-19 全球即時疫情地圖». 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  173. «新增7例COVID-19確定病例,分別為1例本土及6例境外移入». 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  174. «COVID-19 Statistical report». Ministry of Health (Jordan). 31 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Αυγούστου 2021. 
  175. @mohgovjo (22 Σεπτεμβρίου 2021). «COVID-19 Statistical report in Jordan» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  176. «StopCOV.ge». Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  177. «Coronavirus : Riposte à l'épidémie : Tableau Récapitulatif des dons"» (στα Γαλλικά). Ministry of Health and Social Action (Senegal). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  178. «COVID-19 Updates & News in Mauritius». covid19mu.com. Ministry of Health and Wellness (Mauritius). 17 Ιουλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021. 
  179. «Mauritius: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  180. «Situation Épidémiologique Covid-19 En Republique Democratique du Congo au 21 août 2021». CMR COVID-19. 21 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2021. 
  181. «Democratic Republic of the Congo: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  182. «Statistički podaci o COVID/19» [Statistical data of COVID-19]. covidodgovor.me (στα Μαυροβουνιακά). Government of Montenegro. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  183. «Latest updates». Isle of Man Government. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  184. «COVID-19 : Live Situational Analysis Dashboard of Sri Lanka». Health Promotion Bureau (Sri Lanka). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  185. «Epidemiology Unit». Ministry of Health (Sri Lanka). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  186. «Coronavirus» (στα Ισπανικά). Ministerio de Salud Pública (Guatemala). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  187. «Ministry of Health». Ministry of Health (Kenya). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  188. «Cổng Thông Tin Của Bộ Y Tế Về Đại Dịch COVID-19» [Portal Of The Ministry Of Health About COVID-19 Pandemic] (στα Βιετναμικά). Ministry of Health (Vietnam). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  189. «Estadísticas Venezuela». MPPS COVID Patria (στα Ισπανικά). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  190. «Coronavirus (COVID-19) cases». States of Jersey. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  191. «COVID-19 Coronavirus – Testing results». www.gov.gg. St Peter Port: Public Health Services (Guernsey). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  192. «Du Ministere de la sante et du développement social sur le suivi des actions de prevention et de riposte face a la maladie a coronavirus» [From the Ministry of Health and Social Development On Monitoring Prevention and Response Actions Facing Coronavirus Disease]. sante.gov.ml (στα Γαλλικά). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  193. «SITUACIÓN NACIONAL». covid19.gob.sv (στα Ισπανικά). Ministry of Health (El Salvador). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  194. «COVID-19» (στα Ισπανικά). Ministry of Public Health and Social Welfare (Paraguay). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  195. «COVID-19 Clinical Management Summary». Ministry of Health and Wellness (Jamaica). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  196. «Numbers in the Faroe Islands». corona.fo. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  197. «Overvågning af COVID-19» (στα Δανικά). Statens Serum Institut (State Serum Institute). 6 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2020. 
  198. «Covid-19: Tanzania updates will resume after improvements at national laboratory». THECITIZEN (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Μαΐου 2020. 
  199. «United Republic of Tanzania: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2021. 
  200. «Covid-19 Rwanda Cases». Rwanda Biomedical Centre. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  201. Rwanda Ministry of Health [@RwandaHealth] (21 Σεπτεμβρίου 2021). «Amakuru Mashya Update» (Tweet) – μέσω Twitter. 
  202. «WHO daily Report». www.who.int. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  203. «Ministere de la Sante, de la Population, de la Promotion de la Femme et de l'integration de la Femme au Developpement». www.sante.gouv.cg. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2020. 
  204. Ministry of Health (Brunei) (7 May 2021). One new import case COVID-19 reported today, 07 May 2021. (PDF) Δελτίο τύπου.
  205. «Latest News». Ministry of Health (Brunei). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  206. «JIC RELEASE NO. 795». ghs.guam.gov. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  207. «COVID-19 Dashboard, Somalia». Ministry of Health (Somalia). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  208. @GibraltarGov (22 Σεπτεμβρίου 2021). «Coronavirus: COVID-19 Information» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  209. «km:ចំនួនករណីឆ្លងជំងឺកូវីដសរុប» [Total number of coronavirus infections] (στα Χμερ). Ministry of Health (Cambodia). 7 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2021. 
  210. «km:ក្រសួងសុខាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា» [Ministry of Health of the Kingdom of Cambodia] (στα Χμερ). Ministry of Health of the Kingdom of Cambodia. 23 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  211. «Situation Covid-19». Ministry of Public Health (Madagascar). 20 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2021. 
  212. «Madagascar: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  213. «Trinidad and Tobago COVID-19 (Novel Coronavirus) UPDATE#740». health.gov.tt. Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2021. 
  214. «Ministry of Health, Trinidad & Tobago: COVID-19 Tracker». experience.arcgis.com. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω ArcGIS Dashboards. 
  215. «Covid-19». covid19.et (στα Αμχαρικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  216. «Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Surveillance Dashboard (Myanmar)». Ministry of Health and Sports (Myanmar). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  217. «Situations Épidémiologique au Gabon» [Epidemiological Situations in Gabon]. infocovid.ga (στα Γαλλικά). Comité de Pilotage du Plan de Veille. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  218. «KKTC Sağlık Bakanlığı». https://saglik.gov.ct.tr/COVID-19-GENEL-DURUM. Ανακτήθηκε στις 21 September 2021. 
  219. «Casonan di Corona Virus na Aruba 21 di September 2021». www.arubacovid19.org (στα Παπιαμέντο και Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  220. «Covid-19 : 6 nouveaux cas positifs et 3 guérisons ce mardi 21 septembre». 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  221. «ar:التقرير الوبائي التراكمي ليوم الأحد 11 يوليو 2021م» (στα Αραβικά). 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  222. «Liberia COVID-19 Daily Case Update By County». 2 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2021 – μέσω National Public Health Institute of Liberia (NPHIL) on Facebook. 
  223. «COVID-19 SITUATION REPORTS». 17 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω National Public Health Institute of Liberia (NPHIL). 
  224. «Novel Coronavirus (COVID-19)». Government of Bermuda. 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  225. «Situation au Togo» [Situation in Togo]. covid19.gouv.tg (στα Γαλλικά). Government of Togo. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  226. «Ministerium für Gesellschaft» (στα Γερμανικά). 31 Ιουλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2021. 
  227. «Situationsbericht zu COVID-19 im Fürstentum Liechtenstein» (PDF) (στα Γερμανικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  228. «Covid 19 de Guinea Ecuatorial» [Covid 19 in Equatorial Guinea] (στα Ισπανικά). Guinea Ecuatorial Salud. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  229. «COVID-19 Update: 105 New Cases, 835 In Isolation». Barbados GIS. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  230. «COVID-19 update September 21, 2021». Government of Sint Maarten. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  231. «Home». Ministry of Health (Guyana). Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  232. «Situação Atual» [Current Situation]. covid19.cv (στα Πορτογαλικά). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  233. «COVID-19 Statistics For The Cayman Islands». Cayman Islands Government. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  234. @ZMPublicHealth (22 Σεπτεμβρίου 2021). «Daily Status Update» (Tweet) – μέσω Twitter. 
  235. «COVID-19 Report Update #543». Ministry of Health (Bahamas). Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  236. «Point de situation sur le Coronavirus». presidence.pf. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  237. «MoH Uganda: COVID-19 Information Portal». covid19.gou.go.ug. Ministry of Health (Uganda). 31 Ιουλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Ιουλίου 2021. 
  238. Ministry of Health- Uganda [@MinofHealthUG] (22 Σεπτεμβρίου 2021). «Covid-19 Daily Updates» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  239. «COVID-19». USVI Department of Health. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  240. «Governor Bryan Ends Beach Curfew, Eases COVID-19 Restrictions for Restaurants». Government of the United States Virgin Islands. Ανακτήθηκε στις 29 Απριλίου 2021. 
  241. «COVID-19 Statistics Dashboard». Ministry of Health (Maldives). 31 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Αυγούστου 2021. 
  242. @HPA_MV (22 Σεπτεμβρίου 2021). «Coronavirus in Maldives» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  243. «ar:البوابة الجغرافية لمراقبة انتشار فيروس كورونا في ليبيا» [The geographical portal to monitor the spread of the corona virus in Libya] (στα Αραβικά). National Centre of Disease Control (Libya). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  244. «Dashboard Bissau Covid». Dados Bissau (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2021. 
  245. «Boletim Epidemiológico Semanal de 14 a 20 de Junho de 2021 Nr.52». Alto Comissariado para a Covid-19. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2021. 
  246. «COVID-19 : Situation en Haiti». Ministère de la Santé Publique et de la Population du Republique d'Haiti. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουλίου 2021. 
  247. «COVID-19 : Situation en Haiti». Ministère de la Santé Publique et de la Population du Republique d'Haiti. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  248. «Special webpage against Epidemics». www.ssm.gov.mo. 14 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2021. 
  249. «Announcement from the Ministry of Health». Eritrea Ministry Of Information. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  250. «Início». covid19.ins.gov.mz (στα Πορτογαλικά). 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  251. «Syrian Arab Republic». Syrian Ministry of Health. 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  252. 252,0 252,1 «Оперативна інформація про поширення коронавірусної інфекції COVID-19» (στα Ουκρανικά). Υπουργείο Υγείας Ουκρανίας. 2 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2020. 
  253. «ru:По состоянию на 10:00 22 сентября всего 63479 заболевших инфекцией COVID-19 на территории Донецкой Народной Республики». mzdnr.ru (στα Ρωσικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  254. «Coronavirus (Covid-19)» (στα Γαλλικά). Gouvernement de la République du Bénin. Ανακτήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2021. 
  255. «Ministère de la Santé du Bénin» (στα Γαλλικά). Ministère de la Santé du Bénin via Facebook. 7 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2021. 
  256. «The Ministry of Information and Communication – Sierra Leone». Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  257. «Communiqué N* 521 de la Coordination Nationale de Riposte Sanitaire» (στα Γαλλικά). Ministère de la Santé Publique du Tchad. 19 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  258. «Mongolian COVID-19 Coronavirus Tracker». covid19mongolia.mn. Ministry of Health (Mongolia). 9 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2021. 
  259. «COVID-19 Dashboard». Ministry of Health and Population (Nepal). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  260. @MoHCCZim (22 Σεπτεμβρίου 2021). «COVID-19 Daily Update» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  261. «Últimos dados sobre o COVID-19» (στα Πορτογαλικά). COMISSÃO INTERMINISTERIAL DE ANGOLA - CISP. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  262. «Home». COVID19.gov.ag. Government of Antigua and Barbuda. 18 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  263. @EswatiniGovern1 (21 Σεπτεμβρίου 2021). «COVID-19 Update» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter. 
  264. «[Current Situation] COVID-19 cases in Timor-Leste». COVID-19 Timor-Leste Dashboard. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  265. «ru:Всего по состоянию на 09:00 19 сентября» (στα ru). mzlnr.su. 19 September 2021. https://mzlnr.su/2021/09/19/vsego-po-sostoyaniyu-na-0900-19-sentyabrya/. Ανακτήθηκε στις 19 September 2021. 
  266. «COVID-19 Botswana Dashboard». covid19portal.gov.bw. Government of Botswana. 14 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2021. 
  267. «ຄະນະສະເພາະກິດເພື່ອປ້ອງກັນ, ຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂການລະບາດ: ຂອງພະຍາດອັກເສບປອດ ຈາກເຊື້ອຈຸລະໂລກສາຍພັນໃຫມ່ (COVID-19)» [Task Force to Prevent, Control and Address Outbreaks: New strain of pneumonia (COVID-19)]. covid19.gov.la (στα Λαοτινά). Laos Coronavirus Task Force. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  268. «Belize COVID-19 Cumulative Report». Ministry of Health and Wellness (Belize). 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  269. «COVID-19 Updates». Ministry of Health and Medical Services. 22 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  270. «Info coronavirus Covid-19». gouv.nc (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  271. «Covid 19 National Information Dashboard». Ministry of Health and Population (Malawi). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  272. «Dominica Coronavirus Update». Ministry of Health, Wellness and New Health Investment Response to COVID-19 (Commonwealth of Dominica). 18 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  273. «Summary of the national update». Ministry of Health and Social Services (Namibia). 20 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  274. «Government of St. Kitts and Nevis – COVID – 19 Updates». Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  275. «St.Kitts-Nevis COVID-19 Situation Report No. 465». Government of St. Kitts and Nevis. 7 Ιουλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 8 Ιουλίου 2021. 
  276. «Saint Lucia's COVID-19 Dashboard [Statistics]». Ministry of Health and Wellness (Saint Lucia). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  277. «66 new COVID-19 cases; 1648 tested». https://www.curacaochronicle.com/post/local/66-new-covid-19-cases-1648-tested/. Ανακτήθηκε στις 22 September 2021. 
  278. «GRENADA RECORDS THREE MORE COVID-19 CASES». Ministry of Health (Grenada). 13 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2021. 
  279. «COVID-19 Update COVID-19 Grenada Dashboard». Ministry of Health (Grenada) via Facebook. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  280. «CNMI COVID-19 Dashboard». 15 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 26 Απριλίου 2021. 
  281. «Northern Mariana Islands (Commonwealth of the): WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  282. «WHO daily Report». www.who.int. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021. 
  283. Ministère de la Santé et de la Population [@MSPCentrafrique] (10 Οκτωβρίου 2020). «Communiqué de Presse» (Tweet) – μέσω Twitter. 
  284. «Four New COVID-19 Cases From Canada And The UK» (PDF). The official website of the Government of Saint Vincent and the Grenadines. The Government of Saint Vincent and the Grenadines. 13 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2020. 
  285. «COVID-19 Report As At December 1st, 2020». National Emergency Management Organisation (NEMO). 1 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2020. 
  286. «COVID-19: Information and Guidance». Falkland Islands Government. 1 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2021. 
  287. «Coronavirus i Grønland» (στα Δανικά και Καλαάλισουτ). Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  288. «Overvågning af COVID-19» (στα Δανικά). Statens Serum Institut (State Serum Institute). 27 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2020. 
  289. «Covid-19». Government of Montserrat. 19 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2021. 
  290. «COVID-19 Local Situation». Ministry of Health (Seychelles). 26 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουνίου 2021. 
  291. «COVID-19 in Seychelles». Ministry of Health (Seychelles). 16 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021. 
  292. «TCI COVID-19 DASHBOARD 21 September 2021». Government of Turks and Caicos. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  293. «The Gambia COVID-19 Outbreak Situational Report». Ministry of Health (The Gambia). 17–19 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  294. «Estadísticas de COVID-19 en Nicaragua» [COVID-19 statistics in Nicaragua] (στα Ισπανικά). Observatorio Ciudadano. 15 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Ministerio de Salud (Nicaragua). 
  295. «COVID-19». COVID SURINAME (στα Ολλανδικά). Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2021. 
  296. «Dichiarazione del Direttore della Sala Stampa della Santa Sede, Matteo Bruni, 06.06.2020». Official The Holy See website. Ανακτήθηκε στις 7 Ιουνίου 2020. 
  297. «Vaticano, nuovo caso di positività al Covid-19». vaticannews.va. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2020. 
  298. «ru:В Арцахе подтвержден один случай заболевания коронавирусом» (στα ru). Armenpress. 26 August 2021. https://armenpress.am/rus/news/1061665/. 
  299. «Mauritania COVID-19 Situation Report 2021-04-18AR». Ministère de la Santé Mauritania. 18 Απριλίου 2021. 
  300. «ar:حالة اليوم» [Today's Status] (στα Αραβικά). Ministère de la Santé du Mauritania. 20 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  301. «Covid-19 In PNG Statistics». covid19.info.gov.pg. Joint Agency Task Force National Control Centre for COVID-19, Government of Papua New Guinea. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  302. «COVID-19 In Bhutan». Government of Bhutan. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2021. 
  303. «Burundi: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2021. 
  304. «Warbixinta Maalinlaha Jamhuriyadda Somaliland ee Covid-19». Ministry Of Health Development Somaliland (MoHD) via Facebook (στα Σομαλικά). Ministry Of Health Development Somaliland (MoHD). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  305. «Wasaaradda Horumarinta Caafimaadka JSL». Somaliland COVID-19 (στα Σομαλικά). Ministry Of Health Development Somaliland (MoHD). Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2021. 
  306. «Coronavirus COVID-19». Government of the Virgin Islands. 8 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  307. «Ministry Of Health Reports Three More COVID Related Deaths». Government of the Virgin Islands. 23 Ιουλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουλίου 2021. 
  308. «Situação Actual em São Tomé e Príncipe» [Current Situation in São Tomé and Príncipe]. covid.ms.gov.st (στα Πορτογαλικά). Ministério da Saúde (São Tomé e Príncipe). 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021. 
  309. «Update on COVID-19 Response». Ministry of Health Republic of South Sudan. 6 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2021. 
  310. «South Sudan: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. 
  311. «ОПЕРШТАБ: ДИАГНОЗ COVID-19 ПОДТВЕРЖДЁН У 109 ЧЕЛОВЕК, ЧЕТЫРЕ ЛЕТАЛЬНЫХ СЛУЧАЯ». Apsnypress. 20 September 2021. https://apsnypress.info/ru/item/4670-opershtab-diagnoz-covid-19-podtverzhdjon-u-109-chelovek-chetyre-letalnykh-sluchaya. Ανακτήθηκε στις 21 September 2021. 
  312. «COVID-19 Dashboard [Statistics]». COVID-19 : The Anguillian Response. 17 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2021. 
  313. «COVID-19 Update». Government of Saba. Ανακτήθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  314. «Government of Sint Eustatius». Government of Sint Eustatius. Ανακτήθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  315. «Numbers Bonaire COVID-19». Openbaar Lichaam Bonaire. 21 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Facebook. 
  316. «Bulletin de veille sanitaire du 13 septembre 2021». www.saint-pierre-et-miquelon.gouv.fr (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2021. 
  317. «Saint Pierre and Miquelon: WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard». covid19.who.int. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2021. 
  318. @YSNECCOVID19. «ar:آخر إحصائيات انتشار فيروس #كورونا في #اليمن#معا_لمواجهة_كورونا» [Latest virus spread statistics] (Tweet) (στα Αραβικά). Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2021 – μέσω Twitter.  Missing or empty |date= (help)
  319. «France says 50 crew members on its only aircraft carrier have tested positive for the coronavirus». Business Insider. 
  320. «Coronavirus Update (Live) - Worldometer». www.worldometers.info. 
  321. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα japanese_admin2.
  322. «U.S. Navy COVID-19 Updates». Navy Live (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2020. 
  323. «Nearly 130, Including Australians, On Antarctic Cruise Ship Have Coronavirus». 10daily (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2020. 
  324. «Holland America ships caught in COVID-19 pandemic dock in Florida; here's how disembarkation will work». USA Today. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2020. 
  325. «Deal is done: Cruise ship with sick passengers and sister ship will be allowed to dock in Florida». NBC News (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2020. 
  326. «Statement Regarding Zaandam | Holland America Blog» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 1 Απριλίου 2020. 
  327. «After two deaths on board, Coral Princess cruise ship gets Miami welcome». σελ. orlandosentinel.com. Ανακτήθηκε στις 10 Απριλίου 2020. 
  328. Cruises, Princess (4 Απριλίου 2020). «Princess Cruises: Coral Princess Updates - Notices & Advisories». www.princess.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Απριλίου 2020. 
  329. 329,0 329,1 «Zr.Ms. Dolfijn breekt reis af vanwege corona - Nieuwsbericht - Defensie.nl». www.defensie.nl (στα Ολλανδικά). 30 Μαρτίου 2020. 
  330. «RIVM De zorg voor morgen begint vandaag». www.rivm.nl (στα Ολλανδικά). 
  331. «Actuele informatie over het nieuwe coronavirus (COVID-19)». www.rivm.nl. 
  332. «Contamination au coronavirus : le Leopold I reste à quais». Belgian Defence (στα Γαλλικά). 27 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2020. 
  333. «The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) - China, 2020». China CDC Weekly 2: 1-10. 20 February 2020. http://www.ne.jp/asahi/kishimoto/clinic/cash/COVID-19.pdf. 
  334. Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team (17 February 2020). «[The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) in China]» (στα Chinese). Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi = Zhonghua Liuxingbingxue Zazhi 41 (2): 145–151. doi:10.3760/cma.j.issn.0254-6450.2020.02.003. PMID 32064853. 
  335. Cheng, Zhangkai J.; Shan, Jing (18 February 2020). «2019 Novel coronavirus: where we are and what we know» (στα αγγλικά). Infection. doi:10.1007/s15010-020-01401-y. ISSN 1439-0973. https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s15010-020-01401-y.pdf. 
  336. «The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) - China, 2020». China CDC Weekly 2: 1-10. 20 February 2020. http://www.ne.jp/asahi/kishimoto/clinic/cash/COVID-19.pdf. 
  337. Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team (17 February 2020). «[The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) in China]» (στα Chinese). Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi = Zhonghua Liuxingbingxue Zazhi 41 (2): 145–151. doi:10.3760/cma.j.issn.0254-6450.2020.02.003. PMID 32064853. 
  338. Wang, Chen; Horby, Peter W.; Hayden, Frederick G.; Gao, George F. (24 January 2020). «A novel coronavirus outbreak of global health concern». The Lancet 395 (10223): 470–473. doi:10.1016/S0140-6736(20)30185-9. ISSN 0140-6736. PMID 31986257. https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30185-9/abstract.   
  339. Li, Qun; Guan, Xuhua; Wu, Peng; Wang, Xiaoye; Zhou, Lei; Tong, Yeqing; Ren, Ruiqi; Leung, Kathy S. M. και άλλοι. (29 January 2020). «Early Transmission Dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus-Infected Pneumonia». The New England Journal of Medicine. doi:10.1056/NEJMoa2001316. ISSN 1533-4406. PMID 31995857.   
  340. Li, Qun; Guan, Xuhua; Wu, Peng; Wang, Xiaoye; Zhou, Lei; Tong, Yeqing; Ren, Ruiqi; Leung, Kathy S. M. και άλλοι. (29 January 2020). «Early Transmission Dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus-Infected Pneumonia». The New England Journal of Medicine. doi:10.1056/NEJMoa2001316. ISSN 1533-4406. PMID 31995857.   
  341. «China confirms sharp rise in cases of SARS-like virus across the country». 20 January 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 January 2020. https://web.archive.org/web/20200120055618/https://www.france24.com/en/20200120-china-confirms-sharp-rise-in-cases-of-sars-like-virus-across-the-country. Ανακτήθηκε στις 20 January 2020. 
  342. «The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) — China, 2020». 
  343. Frejdeman, Hannah (31 January 2020). «Coronaviruset har upptäckts i Jönköping» (στα Swedish). Svenska Dagbladet. ISSN 1101-2412. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 January 2020. https://web.archive.org/web/20200131163041/https://www.svd.se/bekraftat-fall-i-jonkoping-av-nya-coronaviruset. Ανακτήθηκε στις 31 January 2020. 
  344. Holm, Phil; Moritsugu, Ken. «Where the virus has spread». Associated Press. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 January 2020. https://web.archive.org/web/20200130191856/https://apnews.com/VirusOutbreak. Ανακτήθηκε στις 29 January 2020. 
  345. «WHO Director-General's opening remarks at the mission briefing on COVID-19 - 26 February 2020». World Health Organization. 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  346. [χρειάζεται ιατρική παραπομπή]«60% of UK population need to get coronavirus so country can build 'herd immunity', chief scientist says». The Independent (στα Αγγλικά). 13 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Μαρτίου 2020. 
  347. [χρειάζεται ιατρική παραπομπή]«Up to 70% of Germany could contract virus - Merkel». BBC News. 11 March 2020. https://www.bbc.com/news/world-us-canada-51835856. 
  348. [χρειάζεται ιατρική παραπομπή]«Infektiologe zur Corona-Pandemie: Wie sieht die Zukunft nach dem Ausbruch aus? - DER SPIEGEL - Wissenschaft». 
  349. «Coronavirus: Window of opportunity to act, World Health Organization says». BBC News Online. 5 February 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 February 2020. https://web.archive.org/web/20200205213138/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51368873. Ανακτήθηκε στις 10 February 2020. 
  350. Jeannette Guarner, MD, Three Emerging Coronaviruses in Two Decades: The Story of SARS, MERS, and Now COVID-19, American Journal of Clinical Pathology, doi:10.1093/ajcp/aqaa029
  351. «Coronavirus Death Toll Climbs in China, and a Lockdown Widens». The New York Times. 23 January 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 February 2020. https://web.archive.org/web/20200206091324/https://www.nytimes.com/2020/01/23/world/asia/china-coronavirus.html. Ανακτήθηκε στις 10 February 2020. 
  352. Philippines, World Health Organization (1 Φεβρουαρίου 2020). «A 44-year-old male is confirmed as the second person with Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in the Philippines. He passed away on 1 February 2020.pic.twitter.com/5a5tPWtvpc». @WHOPhilippines. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. [χρειάζεται μη πρωτογενή πηγή]
  353. Holm, Phil; Moritsugu, Ken. «Where the virus has spread». Associated Press. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 January 2020. https://web.archive.org/web/20200130191856/https://apnews.com/VirusOutbreak. Ανακτήθηκε στις 29 January 2020. 
  354. Ramzy, Austin; May, Tiffany (2 February 2020). «Philippines Reports First Coronavirus Death Outside China». The New York Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 February 2020. https://web.archive.org/web/20200203204845/https://www.nytimes.com/2020/02/02/world/asia/philippines-coronavirus-china.html. Ανακτήθηκε στις 4 February 2020. 
  355. «Coronavirus updates: U.S., Japanese citizens die in Wuhan». NBC News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2020. 
  356. «Coronavirus Live Updates: First Death Outside Asia Reported in France». The New York Times. 15 February 2020. https://www.nytimes.com/2020/02/15/world/asia/coronavirus-china-live-updates.html. Ανακτήθηκε στις 15 February 2020. 
  357. «Legislator from Iran's Qom alleges virus coverup». Al Jazeera English. 24 February 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 February 2020. https://web.archive.org/web/20200224134920/https://www.aljazeera.com/news/2020/02/legislator-iran-qom-alleges-virus-coverup-200224100832284.html. Ανακτήθηκε στις 24 February 2020. 
  358. «코로나바이러스감염증-19 국내 발생 현황(일일집계통계, 9시 기준)». 24 Φεβρουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  359. «Coronavirus, sette morti in Italia, 229 contagi. Le vittime di oggi hanno tutte più di 80 anni» (στα it). Repubblica. 24 February 2020. https://www.repubblica.it/cronaca/2020/02/24/news/coronavirus_149_i_casi_confermati_conte_i_contagi_possono_crescere_-249427098/?ref=RHPPTP-BL-I249215369-C12-P2-S1.12-T1. Ανακτήθηκε στις 24 February 2020. 
  360. https://www.ema.europa.eu/en/documents/press-release/update-treatments-vaccines-against-covid-19-under-development_en.pdf
  361. «Preliminary analysis of the 2019 nCOV outbreak in Wuhan city». Northeastern University. 22 Ιανουαρίου 2020. 
  362. Fifield, Anna (22 January 2020). «As families tell of pneumonia-like deaths in Wuhan, some wonder if China virus count is too low». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 January 2020. https://archive.ph/hf801. Ανακτήθηκε στις 25 January 2020. 
  363. Kuo, Lily (21 January 2020). «Coronavirus: Chinese hospitals not testing patients, say relatives». The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 January 2020. https://web.archive.org/web/20200121170326/https://www.theguardian.com/world/2020/jan/21/coronavirus-chinese-hospitals-not-testing-patients-say-relatives. 
  364. Fan, Wenxin (24 January 2020). «Relatives Wonder Whether Pneumonia Deaths Were Tied to Coronavirus». https://www.wsj.com/articles/relatives-wonder-whether-pneumonia-deaths-were-tied-to-coronavirus-11579915630. 
  365. «Officials Report Huge Jump in Coronavirus Cases in 1 Chinese Province». NPR. Ανακτήθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2020. 
  366. «China's Hubei Reports 349 New Coronavirus Cases, Lowest Since Jan. 25». The New York Times. https://www.nytimes.com/reuters/2020/02/19/world/asia/19reuters-china-health-hubei.html. Ανακτήθηκε στις 20 February 2020. 
  367. Brandenburg, A. (14 February 2020). «Quadratic growth during the 2019 novel coronavirus epidemic». arXiv:2002.03638 [q-bio.PE]. 
  368. «Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China». Lancet 395 (10223): 497–506. February 2020. doi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5. ISSN 0140-6736. PMID 31986264. https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2820%2930183-5.   
  369. Pan, Xingfei; Chen, Dexiong; Xia, Yong; Wu, Xinwei; Li, Tangsheng; Ou, Xueting; Zhou, Liyang; Liu, Jing (19 February 2020). «Asymptomatic cases in a family cluster with SARS-CoV-2 infection». The Lancet Infectious Diseases 0. doi:10.1016/S1473-3099(20)30114-6. ISSN 1473-3099. PMID 32087116. https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(20)30114-6/abstract. 
  370. «WHO COVID-19 situation report 29» (PDF). World Health Organization. 19 Φεβρουαρίου 2020. 
  371. «Q&A on coronaviruses (COVID-19): How long is the incubation period for COVID-19?». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  372. «Coronavirus incubation could be as long as 27 days, Chinese provincial government says». Reuters. 22 Φεβρουαρίου 2020. 
  373. Schirring, Lisa· 2020 (16 Ιανουαρίου 2020). «Japan has 1st novel coronavirus case; China reports another death». CIDRAP. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2020. 
  374. «Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases: Interim guidance». World Health Organization. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2020. 
  375. «Real-Time RT-PCR Panel for Detection 2019-Novel Coronavirus». U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 29 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  376. Brueck, Hilary (30 Ιανουαρίου 2020). «There's only one way to know if you have the coronavirus, and it involves machines full of spit and mucus». Business Insider. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  377. «Curetis Group Company Ares Genetics and BGI Group Collaborate to Offer Next-Generation Sequencing and PCR-based Coronavirus (2019-nCoV) Testing in Europe». GlobeNewswire News Room. 30 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  378. «COVID-19 – History and exam | BMJ Best Practice». BMJ. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  379. «COVID-19 - Approach | BMJ Best Practice». BMJ. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  380. «How COVID-19 Spreads». U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020.    Αυτό το λήμμα περιλαμβάνει κείμενο από αυτή την πηγή, που είναι κοινό κτήμα.
  381. «Q&A on coronaviruses (COVID-19)». who.int. 23 Φεβρουαρίου 2020. 
  382. 382,0 382,1 Kampf, Günter; Todt, Daniel; Pfaender, Stephanie; Steinmann, Eike (6 February 2020). «Persistence of coronaviruses on inanimate surfaces and its inactivation with biocidal agents». Journal of Hospital Infection (Elsevier). doi:10.1016/j.jhin.2020.01.022. PMID 32035997. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0195670120300463/. Ανακτήθηκε στις 15 February 2020.   
  383. Leung, Gabriel· Wu, Joseph (27 Ιανουαρίου 2020). «Real-time nowcast and forecast on the extent of the Wuhan CoV outbreak, domestic and international spread» (PDF). Wuhan-coronavirus-outbreak AN UPDATE. Ανακτήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2020. 
  384. «中疾控分析九千新冠患者:老年男性风险大 R0为3.77». news.163.com. 13 Φεβρουαρίου 2020. 
  385. Yang, Yang; Lu, Qingbin; Liu, Mingjin; Wang, Yixing; Zhang, Anran; Jalali, Neda; Dean, Natalie; Longini, Ira και άλλοι. (21 February 2020). «Epidemiological and clinical features of the 2019 novel coronavirus outbreak in China». MedRxiv: 2020.02.10.20021675. doi:10.1101/2020.02.10.20021675. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.02.10.20021675v2. 
  386. Saey, Tina Hesman (24 Ιανουαρίου 2020). «How the new coronavirus stacks up against SARS and MERS». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2020. 
  387. «WHO Coronavirus Disease Situation Report 32» (PDF). 
  388. Cyranoski, David (2020-02-07). «Did pangolins spread the China coronavirus to people?» (στα αγγλικά). Nature. doi:10.1038/d41586-020-00364-2. https://www.nature.com/articles/d41586-020-00364-2. 
  389. ECDC (14 February 2020). European Centre for Disease Prevention and Control. Outbreak of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2): increased transmission beyond China − fourth update Αρχειοθετήθηκε 2020-02-15 στο Wayback Machine.. ECDC (Risk Assessment): Stockholm; 2020.
  390. Zhu, Na; Zhang, Dingyu; Wang, Wenling; Li, Xinwang; Yang, Bo; Song, Jingdong; Zhao, Xiang; Huang, Baoying και άλλοι. (24 January 2020). «A Novel Coronavirus from Patients with Pneumonia in China, 2019». New England Journal of Medicine (United States) 382 (8): 727–733. doi:10.1056/NEJMoa2001017. ISSN 0028-4793. PMID 31978945. 
  391. Zhou, Peng; Yang, Xing-Lou; Wang, Xian-Guang; Hu, Ben; Zhang, Lei; Zhang, Wei; Si, Hao-Rui; Zhu, Yan και άλλοι. (23 January 2020). «Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin». bioRxiv: 2020.01.22.914952. doi:10.1101/2020.01.22.914952. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.01.22.914952v2. Ανακτήθηκε στις 24 January 2020. 
  392. WHO-China Joint Mission (16–24 Φεβρουαρίου 2020). «Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)» (PDF). World Health Organization (WHO). Ανακτήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου 2020. 
  393. Xiao K, Zhai J, Feng Y (Φεβρουαρίου 2020). «Isolation and Characterization of 2019-nCoV-like Coronavirus from Malayan Pangolins». bioRxiv 2020.02.17.951335  Check |biorxiv= value (βοήθεια). 
  394. «COVID-19 Prevention & Treatment». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020. 
  395. «Advice for public». World Health Organisation. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2020. 
  396. «What to do if you are sick with 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2020. 
  397. «COVID-19 Thematic Website, Together, We Fight the Virus, COVID-19». Hong Kong government coronavirus website. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2020. 
  398. «COVID-19 Information for Travel». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020. 
  399. 399,0 399,1 «Severe Respiratory Disease associated with a Novel Infectious Agent». Hong Kong: Centre for Health Protection, Department of Health. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  400. «Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public: Myth busters». World Health Organization (WHO). Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  401. «China bans trade, consumption of wild animals due to coronavirus». CNBC (στα Αγγλικά). 25 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020. 
  402. «Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 11 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020. 
  403. «Expert interview: What is contact tracing? – Public health matters». publichealthmatters.blog.gov.uk (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2020. 
  404. How does cold weather impact the spread, survival of the flu virus? Ashley Williams, AccuWeather staff writer www.accuweather.com, accessed 3 March 2020
  405. 405,0 405,1 «Prevention & Treatment». U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 15 Φεβρουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2020.    Αυτό το λήμμα περιλαμβάνει κείμενο από αυτή την πηγή, που είναι κοινό κτήμα.
  406. 406,0 406,1 «Advice for public». World Health Organization (WHO). Ανακτήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2020. 
  407. «Coronavirus public information campaign launched across the UK». Government of the United Kingdom. Ανακτήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2020. 
  408. «Advice for public». 
  409. Home. «Novel Coronavirus». Health Protection Surveillance Centre. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  410. «Updates on Wuhan Coronavirus (2019-nCoV) Local Situation». Singapore: Ministry of Health. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  411. 411,0 411,1 411,2 «Advice on the use of masks the community, during home care and in health care settings in the context of the novel coronavirus (2019-nCoV) outbreak». World Health Organization. Ανακτήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2020. 
  412. «When and how to use masks». www.who.int (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου 2020. 
  413. «Interim Infection Prevention and Control Recommendations for Patients with Confirmed Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) or Persons Under Investigation for COVID-19 in Healthcare Settings». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 6 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2020. 
  414. 疫情通报 [Outbreak notification] (στα Κινεζικά). National Health Commission of the People's Republic of China. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2020. 
  415. «2019-nCoV: What the Public Should Do». United States: Centers for Disease Control and Prevention. 4 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2020. 
  416. «Coronavirus (COVID-19)». Australia: Department of Health. 21 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2020. 
  417. «As Hongkongers clamour for surgical masks, 25,000 stolen from warehouse». South China Morning Post. Hong Kong. 31 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  418. Takahashi, Ryusei. «Amid virus outbreak, Japan stores scramble to meet demand for face masks». Japan Times. https://www.japantimes.co.jp/news/2020/01/31/national/coronavirus-japan-surgical-masks/. Ανακτήθηκε στις 1 February 2020. 
  419. Harun, Hana Naz; Teh, Athira Yusof; Solhi, Farah (31 January 2020). «Demand for face masks, hand sanitisers soars». New Straits Times (Malaysia). https://www.nst.com.my/news/nation/2020/01/561250/demand-face-masks-hand-sanitisers-soars. Ανακτήθηκε στις 1 February 2020. 
  420. Chia, Rachel Genevieve. «These 12 Twitter posts show the insane queues for masks in Singapore, Shanghai and Hong Kong, which are all sold out». Business Insider Singapore. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2020-02-01. https://web.archive.org/web/20200201071228/https://www.businessinsider.sg/photos-and-videos-show-insane-queues-for-masks-in-singapore-shanghai-and-hong-kong-which-netizens-say-are-all-sold-out/. Ανακτήθηκε στις 1 February 2020. 
  421. «Advice for public». who.int. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2020. 
  422. «Singapore: The Model for COVID-19 Response?». MedPageToday.com. 5 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2020. 
  423. «What every American and community can do now to decrease the spread of the coronavirus» (PDF). CDC. n.d. 
  424. Kottasová, Ivana; Isaac, Lindsay. «Italy shuts all schools over coronavirus outbreak». CNN. https://www.cnn.com/2020/03/04/europe/italy-schools-closures-coronavirus-intl/index.html. Ανακτήθηκε στις 8 March 2020. 
  425. «Coronavirus (COVID-19): What is social distancing? – Public health matters». Government of the United Kingdom. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2020. 
  426. Pueyo, Tomas (12 Μαρτίου 2020). «Coronavirus: Why You Must Act Now». Medium.com. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2020. 
  427. CDC (11 Φεβρουαρίου 2020). «People at Risk for Serious Illness from COVID-19». CDC.gov. US Centers for Disease Control and Prevention. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2020. 
  428. CDC (11 Φεβρουαρίου 2020). «What to Do If You Are Sick With Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)». Centers for Disease Control and Prevention. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  429. «Common questions about coronavirus (COVID-19)». nhs.uk. 24 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  430. «Coronavirus (COVID-19): latest information and advice». GOV.UK. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020. 
  431. «China CDC developing novel coronavirus vaccine». Xinhua. 26 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2020. 
  432. «Chinese scientists race to develop vaccine as coronavirus death toll jumps». South China Morning Post. 26 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2020. 
  433. 433,0 433,1 Cheung, Elizabeth (28 January 2020). «Hong Kong researchers have developed coronavirus vaccine, expert reveals». South China Morning Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 January 2020. https://web.archive.org/web/20200128154002/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3047956/china-coronavirus-hong-kong-researchers-have. Ανακτήθηκε στις 28 January 2020. 
  434. hermesauto (23 January 2020). «Wuhan virus: Work to start on three possible vaccines, says epidemic response group». The Straits Times (Singapore). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 January 2020. https://web.archive.org/web/20200125111303/https://www.straitstimes.com/world/europe/wuhan-virus-epidemic-response-group-says-starts-work-on-3-possible-vaccines. Ανακτήθηκε στις 26 January 2020. 
  435. «With Wuhan virus genetic code in hand, scientists begin work on a vaccine». Reuters. 24 January 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 January 2020. https://web.archive.org/web/20200125203723/https://www.reuters.com/article/us-china-health-vaccines-idUSKBN1ZN2J8. Ανακτήθηκε στις 26 January 2020. 
  436. Levine, Jon (25 January 2020). «Scientists race to develop vaccine to deadly China coronavirus». New York Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 January 2020. https://web.archive.org/web/20200126173701/https://nypost.com/2020/01/25/scientists-race-to-develop-vaccine-to-deadly-china-coronavirus/. Ανακτήθηκε στις 26 January 2020. 
  437. Anderson, R. M.; Heesterbeek, H.; Klinkenberg, D.; Hollingsworth, T. D. (March 2020). «How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?». Lancet. doi:10.1016/S0140-6736(20)30567-5. PMID 32164834. «A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation—eg, minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies.». 
  438. Qualls, Noreen; Levitt, Alexandra; Kanade, Neha; Wright-Jegede, Narue; Dopson, Stephanie; Biggerstaff, Matthew; Reed, Carrie; Uzicanin, Amra και άλλοι. (21 April 2017). «Community Mitigation Guidelines to Prevent Pandemic Influenza — United States, 2017». MMWR. Recommendations and Reports 66 (1): 1–34. doi:10.15585/mmwr.rr6601a1. PMID 28426646. 
  439. Baird, Robert P. (11 Μαρτίου 2020). «What It Means to Contain and Mitigate the Coronavirus». The New Yorker. 
  440. 440,0 440,1 Anderson, R. M.; Heesterbeek, H.; Klinkenberg, D.; Hollingsworth, T. D. (March 2020). «How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?». Lancet. doi:10.1016/S0140-6736(20)30567-5. PMID 32164834. «A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation—eg, minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies.». 
  441. «Community Mitigation Guidelines to Prevent Pandemic Influenza – United States, 2017». Recommendations and Reports (US Centers for Disease Control and Prevention) 66 (1). 12 April 2017. https://stacks.cdc.gov/view/cdc/45220. 
  442. Qin, Amy (7 March 2020). «China May Be Beating the Coronavirus, at a Painful Cost». The New York Times. https://www.nytimes.com/2020/03/07/world/asia/china-coronavirus-cost.html. 
  443. Bangkok, Justin McCurry Rebecca Ratcliffe in· Kong, Helen Davidson in Hong (11 Μαρτίου 2020). «Mass testing, alerts and big fines: the strategies used in Asia to slow coronavirus». The Guardian. 
  444. «Coronavirus». WebMD. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  445. «Overview of novel coronavirus (2019-nCoV) – Summary of relevant conditions». BMJ. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2020. 
  446. Wang, Yixuan; Wang, Yuyi; Chen, Yan; Qin, Qingsong (2020-03-29). «Unique epidemiological and clinical features of the emerging 2019 novel coronavirus pneumonia (COVID‐19) implicate special control measures». Journal of Medical Virology. doi:10.1002/jmv.25748. ISSN 0146-6615. PMID 32134116. PMC 7228347. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7228347/. 
  447. Wang, Lisheng; Wang, Yiru; Ye, Dawei; Liu, Qingquan (2020-06-01). «Review of the 2019 novel coronavirus (SARS-CoV-2) based on current evidence» (στα αγγλικά). International Journal of Antimicrobial Agents 55 (6): 105948. doi:10.1016/j.ijantimicag.2020.105948. ISSN 0924-8579. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0924857920300984. 
  448. CDC (11 Φεβρουαρίου 2020). «COVID-19 and Your Health». Centers for Disease Control and Prevention (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  449. «EMA endorses use of dexamethasone in COVID-19 patients on oxygen or mechanical ventilation». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  450. «First COVID-19 treatment recommended for EU authorisation». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  451. «Information on COVID-19 Treatment, Prevention and Research». COVID-19 Treatment Guidelines (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  452. Henry, Brandon Michael (2020-4). «COVID-19, ECMO, and lymphopenia: a word of caution». The Lancet. Respiratory Medicine 8 (4): e24. doi:10.1016/S2213-2600(20)30119-3. ISSN 2213-2600. PMID 32178774. PMC 7118650. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7118650/. 
  453. 453,0 453,1 Siemieniuk, Reed AC; Bartoszko, Jessica J; Ge, Long; Zeraatkar, Dena; Izcovich, Ariel; Kum, Elena; Pardo-Hernandez, Hector; Rochwerg, Bram και άλλοι. (2020-07-30). «Drug treatments for covid-19: living systematic review and network meta-analysis». The BMJ 370. doi:10.1136/bmj.m2980. ISSN 0959-8138. PMID 32732190. PMC 7390912. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7390912/. 
  454. «COVID-19 treatments: research and development». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  455. 455,0 455,1 Kim, Peter S.; Read, Sarah W.; Fauci, Anthony S. (2020-12-01). «Therapy for Early COVID-19» (στα αγγλικά). JAMA 324 (21): 2149. doi:10.1001/jama.2020.22813. ISSN 0098-7484. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2773058. 
  456. «EMA issues advice on use of REGN-COV2 antibody combination (casirivimab / imdevimab)». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  457. «Conditions of use, conditions for distribution, patients targeted and conditions for safety monitoring addressed to member states for unauthorized product available for use» (PDF). ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  458. Weinreich, David M.; Sivapalasingam, Sumathi; Norton, Thomas; Ali, Shazia; Gao, Haitao; Bhore, Rafia; Musser, Bret J.; Soo, Yuhwen και άλλοι. (2021-01-21). «REGN-COV2, a Neutralizing Antibody Cocktail, in Outpatients with Covid-19». New England Journal of Medicine 384 (3): 238–251. doi:10.1056/NEJMoa2035002. ISSN 0028-4793. PMID 33332778. PMC PMC7781102. https://doi.org/10.1056/NEJMoa2035002. 
  459. «COVID-19 treatments: under evaluation». ema.europa.eu. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  460. Li G, De Clercq E. Therapeutic options for the 2019 novel coronavirus (2019-nCoV). Nature Reviews Drug Discovery 2020 Feb doi:10.1038/d41573-020-00016-0
  461. Newsroom. «Εγκρίθηκε η κολχικίνη ως φάρμακο στη μάχη κατά του κορωνοϊού | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ». Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2021. 
  462. Khan, Natasha (2020-01-09). «New Virus Discovered by Chinese Scientists Investigating Pneumonia Outbreak» (στα αγγλικά). Wall Street Journal. ISSN 0099-9660. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2020-02-02. https://web.archive.org/web/20200202154104/https://www.wsj.com/articles/new-virus-discovered-by-chinese-scientists-investigating-pneumonia-outbreak-11578485668. Ανακτήθηκε στις 2020-02-02. 
  463. Cohen, Jon (11 Ιανουαρίου 2020). «Chinese researchers reveal draft genome of virus implicated in Wuhan pneumonia outbreak». Science (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2020. 
  464. «WHO praises China's response to coronavirus, will reconvene expert panel». STAT (στα Αγγλικά). 29 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. 
  465. Delfs, Arne· Lacqua, Francine. «China Praised By Germany For Transparency in Combating Virus». bloomberg.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. 
  466. Belluz, Julia (21 Ιανουαρίου 2020). «A coronavirus outbreak is spreading quickly. Here's what you need to know». Vox (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2020. 
  467. Yuan, Li (2020-01-28). «Coronavirus Crisis Exposes Cracks in China's Facade of Unity» (στα αγγλικά). The New York Times. ISSN 0362-4331. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 January 2020. https://web.archive.org/web/20200129015445/https://www.nytimes.com/2020/01/28/business/china-coronavirus-communist-party.html. Ανακτήθηκε στις 2020-02-03.