Άνοιγμα κυρίου μενού

Πατριάρχης Βαρθολομαίος

Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Καταγωγή - ΣπουδέςΕπεξεργασία

Γεννήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου 1940 στο χωριό Άγιοι Θεόδωροι της Ίμβρου. Το κοσμικό του όνομα είναι Δημήτριος Αρχοντώνης και οι γονείς του ονομάζονταν Χρήστος και Μερόπη. Φοίτησε στα σχολεία της Ίμβρου και στο Ζωγράφειο Λύκειο της Κωνσταντινούπολης και κατόπιν εγγράφηκε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία αποφοίτησε αριστούχος το 1961. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους χειροτονήθηκε διάκονος στο μητροπολιτικό ναό της Ίμβρου από τον πνευματικό του πατέρα, τότε Μητροπολίτη Ίμβρου και μετέπειτα Χαλκηδόνος, Μελίτωνα Χατζή και του δόθηκε το όνομα Βαρθολομαίος.

Ως υπήκοος της Τουρκικής Δημοκρατίας, από το 1961 μέχρι το 1963 εκπλήρωσε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις του ως έφεδρος αξιωματικός στον τουρκικό στρατό. Από το 1963 έως το 1968 παρακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές με υποτροφία του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών Ρώμης, στο Οικουμενικό Ινστιτούτο Bossey της Ελβετίας και στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Έλαβε το διδακτορικό του στο κανονικό δίκαιο από το Γρηγοριανό Πανεπιστήμιο Ρώμης υποβάλλοντας διατριβή με θέμα «Περὶ τὴν κωδικοποίησιν τῶν ἱερῶν κανόνων καὶ τῶν κανονικῶν Διατάξεων ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ».

Εκκλησιαστική διακονίαΕπεξεργασία

Προσφωνήσεις του
Πατριάρχη Βαρθολομαίου
 
Προσφώνηση αναφοράςΠαναγιώτατος
Προφορική προσφώνησηΠαναγιώτατε
Εναλλακτική προσφώνησηΔ/Δ

Όταν επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη το 1968, διορίστηκε βοηθός κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και τον Οκτώβριο του 1969 χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος από τον πνευματικό του πατέρα. Έξι μήνες αργότερα, ο τότε Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας τον χειροθέτησε Αρχιμανδρίτη στο πατριαρχικό παρεκκλήσιο του Αγίου Ανδρέα.

Όταν ο Δημήτριος Παπαδόπουλος εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης το 1972, συνέστησε το πατριαρχικό γραφείο και ονόμασε το νεαρό Αρχιμανδρίτη Βαρθολομαίο διευθυντή του. Την ημέρα των Χριστουγέννων του 1973 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Φιλαδελφείας. Παρέμεινε προϊστάμενος του πατριαρχικού γραφείου μέχρι την εκδημία του πνευματικού του πατέρα, τότε Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Μελίτωνα Χατζή, οπότε εξελέγη παμψηφεί διάδοχός του, Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος, τον Ιανουάριο του 1990.

Μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Δημητρίου, στις 22 Οκτωβρίου του 1991 εξελέγη από την Πατριαρχική Σύνοδο 270ός Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης.

Η Πατριαρχία τουΕπεξεργασία

 
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα (2009)

Προβλήματα του ΠατριαρχείουΕπεξεργασία

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος πολλές φορές μίλησε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ομογένεια των Ρωμιών της Πόλης γενικά, αλλά και το Οικουμενικό Πατριαρχείο ειδικότερα. Την επίλυση των προβλημάτων αυτών επιζητεί με κατά καιρούς δηλώσεις του στον Τύπο, συναντήσεις με την Τουρκική πολιτειακή ηγεσία, αλλά και μέσω της διπλωματικής οδού. Σημαντικότερο αυτών θεωρείται το θέμα της άδειας επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, η οποία παραμένει κλειστή με απόφαση των Τουρκικών Αρχών από το 1971. Θεωρώντας ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας διευκολύνει την ανοχή προς τις μειονότητες, και ως εκ τούτου και την επίλυση των προβλημάτων της ομογένειας, είναι ένθερμος υποστηρικτής της υποψηφιότητας ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της (μετά τους σεισμούς του 1999) ελληνοτουρκικής προσέγγισης.

 
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος κατά τη διάρκεια Θείας Λειτουργίας (2004)

Σε συνεργασία με τοπικούς παράγοντες της Τουρκίας, επιδιώκει να επισκέπτεται συχνά διάφορες περιοχές της χώρας, πατρογονικές εστίες ελληνισμού (Καππαδοκία, Μύρα της Λυκίας, Πέργαμος κ.ά.), όπου και τελεί τη Θεία Λειτουργία στα ερείπια ναών, σε ένδειξη συναδέλφωσης, κατευνασμού και αλληλοκατανόησης. Κατά τη διάρκεια της Πατριαρχίας του τελέστηκε για πρώτη φορά μετά την Μικρασιατική Καταστροφή λειτουργία στο ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά τον Δεκαπενταύγουστο του 2010[1]. Ομοίως για πρώτη φορά μετά το 1922 τελέστηκε αγιασμός των υδάτων την ημέρα των Θεοφανείων του 2019 στην Τρίγλια της Προύσας[2].

Ορθόδοξη ενότηταΕπεξεργασία

 
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο (2010)

Από την εκλογή του, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος θέλησε να συσφίξει τις σχέσεις των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Για το λόγο αυτό κάλεσε όλους τους Προκαθημένους στο Φανάρι, από όπου έστειλαν μήνυμα ενότητας στον κόσμο. Οι Συνάξεις αυτές επαναλήφθηκαν το 1995 στην Πάτμο, τον Ιανουάριο του 2000 στα Ιεροσόλυμα και το Δεκέμβριο του ίδιου έτους στην Κωνσταντινούπολη και στη Νίκαια της Βιθυνίας. Αποκορύφωμα των διορθόδοξων διεργασιών ήταν η ιστορική «Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας», η οποία συνεκλήθη το 2016 στην Κρήτη[3].

Παρά ταύτα, δεν κατάφερε να εξομαλύνει τις ψυχρές σχέσεις με τον Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών Αλέξιο τον Β΄. Αυτές προέκυψαν καταρχήν από ζητήματα Ορθόδοξης διασποράς, αλλά κατόπιν και από το θέμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Εσθονίας, την οποία το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνώρισε ως αυτόνομη το 1996 ενεργοποιώντας Πατριαρχικό και Συνοδικό Τόμο του 1923, ενώ το Πατριαρχείο Μόσχας εξακολουθεί να την θεωρεί επαρχία του, συνεχίζοντας το τετελεσμένο που προέκυψε με την ενσωμάτωση της Εσθονίας στη Σοβιετική Ένωση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

 
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος υπογράφει τον Τόμο Αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ουκρανίας (2019)

Παρόμοιο πρόβλημα προέκυψε και με την Εκκλησία της Ουκρανίας, της οποίας την ανεξαρτητοποίηση ζήτησαν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Ουκρανοί πολιτικοί, ενώ αντέδρασε το Πατριαρχείο Μόσχας, το οποίο θεωρούσε την Ουκρανία επαρχία του[4][5]. Τελικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο χορήγησε Αυτοκεφαλία στην Εκκλησία της Ουκρανίας την ημέρα των Θεοφανίων του 2019[6] με αποτέλεσμα το Πατριαρχείο της Μόσχας να διακόψει την επικοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, προκαλώντας έτσι ενδο-ορθόδοξο σχίσμα[7].

ΔιάλογοιΕπεξεργασία

 
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος με τον Πάπα Φραγκίσκο στο Ναό της Αναστάσεως (2014)

Ως Οικουμενικός Πατριάρχης συνεχίζει την παράδοση των προκατόχων του, επιδιώκοντας τη συνέχιση του διαλόγου με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και τα άλλα δόγματα, παρακάμπτοντας τα εμπόδια που κατά καιρούς προκύπτουν. Στα πλαίσια αυτά, προσκάλεσε τον Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ΄ στο Φανάρι, ο οποίος ανταποκρίθηκε και πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη το Νοέμβριο του 2006, παρέστη στη Θρονική Εορτή του Πατριαρχείου[8] και συνυπέγραψε Κοινή Διακήρυξη.

Επίσης, έχει ξεκινήσει Διαθρησκειακό Διάλογο (με κύρια θέματα την ειρήνη και το περιβάλλον) με τις άλλες μονοθεϊστικές θρησκείες, το Ισλάμ και τον Ιουδαϊσμό.

ΠεριβάλλονΕπεξεργασία

Έχοντας επίγνωση του ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος αποτελεί το κατεξοχήν σύγχρονο πρόβλημα, που απειλεί τη Δημιουργία του Θεού, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ανέδειξε την προστασία του περιβάλλοντος αρκετά υψηλά στην «ατζέντα» της Πατριαρχείας του, σε σημείο μάλιστα ώστε να έχει χαρακτηριστεί ως ο «πράσινος Πατριάρχης». Ο τίτλος του «Πράσινου Πατριάρχη» αρχικά του αποδόθηκε από τα ΜΜΕ το 1996 και επισημοποιήθηκε με τελετουργικό τρόπο στον Λευκό Οίκο, το 1997, από τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Αλ Γκορ[9]. Έτσι, καθιέρωσε την πρώτη Σεπτεμβρίου (αρχή του εκκλησιαστικού έτους) ως Ημέρα Προστασίας του Περιβάλλοντος. Επίσης, διοργανώνει τακτικά συμπόσια με αυτό το θέμα σε όλο τον κόσμο.

ΕπικρίσειςΕπεξεργασία

Τον Ιανουάριο του 2018, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος απέστειλε στον Πρόεδρο Ερντογάν μια επιστολή, η οποία έκλεινε ως ακολούθως: «Προσευχόμαστε ότι εσείς και οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις θα καταφέρουν επιτυχία και η 'Επιχείρηση Κλάδος Ελαίας' θα φέρει ειρήνη στην περιοχή όπως το όνομά της υπόσχεται». Θεωρήθηκε ότι η διατύπωση αυτή ήταν υποστηρικτική των πολεμικών επιχειρήσεων και επικρίθηκε γι'αυτό[10].

Συμμετοχές - διακρίσειςΕπεξεργασία

Από το Μάρτιο του 1974 διετέλεσε μέλος της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου, αλλά και πολλών Συνοδικών Επιτροπών. Από το 1975 συμμετείχε στις εργασίες του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών. Αντιπροσώπευσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο σε πολλά διορθόδοξα και διαχριστιανικά συνέδρια, σε επίσημες αποστολές προς την Τουρκική Κυβέρνηση, προς Εκκλησίες Ορθόδοξες και μη, προς επαρχίες του Πατριαρχείου και προς το Άγιο Όρος. Το 1990 ήταν Πρόεδρος της Διορθοδόξου Προπαρασκευαστικής Επιτροπής της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, στη Γενεύη, η οποία ασχολήθηκε με το θέμα της Ορθόδοξης Διασποράς.

Είναι ιδρυτικό μέλος της «Εταιρίας του Δικαίου των Ανατολικών Εκκλησιών», της οποίας διετέλεσε και αντιπρόεδρος για αρκετά χρόνια. Είναι επί δεκαπέντε χρόνια μέλος και επί οκτώ χρόνια αντιπρόεδρος της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη» του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών. Είναι Εταίρος της Ορθόδοξης Ακαδημίας Κρήτης και επίτιμο μέλος του Ιδρύματος Pro Oriente της Βιέννης. Το 2002 τιμήθηκε με το περιβαλλοντικό βραβείο Σοφί[11].

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος είναι επίτιμος Διδάκτωρ:

 
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος το 2018

Μιλά επτά γλώσσες - ελληνικά, αγγλικά, τουρκικά, ιταλικά, λατινικά, γαλλικά και γερμανικά.

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. «Ιστορικό προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά του Πόντου». https://www.in.gr/2010/08/15/greece/istoriko-proskynima-stin-panagia-soymela-toy-pontoy/. Ανακτήθηκε στις 2019-06-14. 
  2. «Ιστορική στιγμή στην Τρίγλια: Αγιασμός υδάτων για πρώτη φορά μετά το 1922». https://www.iefimerida.gr/news/472899/istoriki-stigmi-stin-triglia-agiasmos-ydaton-gia-proti-fora-meta-1922-eikones. Ανακτήθηκε στις 2019-06-14. 
  3. Αρχιμ. Τύχων, Καθηγούμενος Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα Αγίου Όρους (1 Αυγούστου 2017). «Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος μέσα από τα κείμενα των αποφάσεών της». pemptousia.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2019. 
  4. Το Βήμα, συνέντευξη του Πατριάρχη Μόσχας Αλεξίου Β΄
  5. «Εφημερίδα «Χρόνος» της Κομοτηνής, 04/07/2008». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 8 Ιουλίου 2008. 
  6. «Τα Θεοφάνεια στο Φανάρι – Παραδόθηκε ο Τόμος Αυτοκεφαλίας στην Ουκρανία». orthodoxia.info. 6 Ιανουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2019. 
  7. «Τι κρύβει το σχίσμα του Φαναρίου με τη Μόσχα». https://www.in.gr/2018/10/17/greece/ti-kryvei-sxisma-tou-fanariou-ti-mosxa/. Ανακτήθηκε στις 2019-06-14. 
  8. «Ιστορική επίσκεψη του Πάπα Βενέδικτου στο Οικουμενικό Πατριαρχείο». in.gr. 29 Νοεμβρίου 2006. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2019. 
  9. Μαρίνα Ζιώζιου (30 Μαΐου 2019). «Βαρθολομαίος: Ο «Πράσινος Πατριάρχης»». ethnos.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2019. 
  10. «Επιστολή στήριξης Βαρθολομαίου στον Ερντογάν για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία | Kathimerini». http://www.kathimerini.gr/945419/article/epikairothta/kosmos/epistolh-sthri3hs-var8olomaioy-ston-erntogan-gia-tis-stratiwtikes-epixeirhseis-sth-syria. Ανακτήθηκε στις 2018-01-29. 
  11. Διεθνές βραβείο για την προστασία του περιβάλλοντος, στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο[νεκρός σύνδεσμος], VOA News, 12-06-2002.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία


τίτλοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Προκάτοχος
Ιάκωβος
Μητροπολίτης Φιλαδελφείας
1973-1990
Διάδοχος
Μελίτων (Καράς)
Προκάτοχος
Μελίτων Χατζής
Μητροπολίτης Χαλκηδόνας
1990-1991
Διάδοχος
Ιωακείμ Νεραντζούλης
Προκάτοχος
Δημήτριος
Οικουμενικός Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης
1991-σήμερα
Διάδοχος
Εν ενεργεία
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Δημήτριος
Συναρχηγός Κράτους του Αγίου Όρους
1991-σήμερα
Διάδοχος
Εν ενεργεία