Άνοιγμα κυρίου μενού

Πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης

(Ανακατεύθυνση από Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης)
Karte Kulturhauptstadt Europas.png

Η Πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης είναι μια πόλη που ορίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για περίοδο ενός χρόνου στη διάρκεια του οποίου της δίνεται η ευκαιρία να επιδείξει την πολιτιστική της ζωή και την πολιτιστική της ανάπτυξη. Αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν χρησιμοποιήσει την χρονιά της πολιτιστικής πόλης για να μεταμορφώσουν ολοκληρωτικά την πολιτιστική τους βάση και, κατ’ επέκταση, την εικόνα τους στο διεθνή χώρο.

Πίνακας περιεχομένων

ΙστορικόΕπεξεργασία

 
Η Μελίνα Μερκούρη, εμπνεύστρια του θεσμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης.

Η έννοια της Ευρωπαϊκής πολιτιστικής πόλης συνελήφθη ως ένας τρόπος αλληλοπροσέγγισης των Ευρωπαίων κατοίκων και ξεκίνησε στις 13 Ιουνίου του 1985 από το Συμβούλιο Υπουργών με πρωτοβουλία της Ελληνίδας Υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη. Από τότε, η πρωτοβουλία έχει καταστεί όλο και περισσότερο επιτυχής μεταξύ των Ευρωπαίων κατοίκων και έχει αποκτήσει έναν αυξανόμενο πολιτιστικό και κοινωνικό-οικονομικό αντίκτυπο με τους πολυάριθμους επισκέπτες που έχει προσελκύσει. Πρώτη Ευρωπαϊκή πολιτιστική πόλη ανακηρύχθηκε η Αθήνα το 1985.

Οι Ευρωπαϊκές πόλεις πολιτισμού ορίζονταν επί διακυβερνητικής βάσης μέχρι το 2004. Τα κράτη μέλη ομοφώνως επέλεγαν τις πιο πιθανές πόλεις για να φιλοξενήσουν το γεγονός και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραχωρούσε μια επιδότηση στην επιλεγμένη πόλη κάθε χρόνο. Από το 2005 οι θεσμοί της Ε.Ε. θα συμμετάσχουν στην διαδικασία επιλογής των πόλεων που θα φιλοξενήσουν το γεγονός.

Το 1990 οι Υπουργοί Πολιτισμού ξεκίνησαν τον «Ευρωπαϊκό πολιτιστικό μήνα». Το γεγονός αυτό είναι παρόμοιο με την Ευρωπαϊκή πολιτιστική πρωτεύουσα αλλά διαρκεί λιγότερο και απευθύνεται συγκεκριμένα σε χώρες της ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης. Η Επιτροπή παραχωρεί μια επιδότηση για τον Ευρωπαϊκό πολιτιστικό μήνα κάθε χρόνο.

Από το 1991, οι οργανωτές των διαφορετικών Ευρωπαϊκών πόλεων πολιτισμού δημιούργησαν ένα δίκτυο που καθιστούσε δυνατή την ανταλλαγή και διασπορά των πληροφοριών, ακόμα και στους οργανωτές των μελλοντικών γεγονότων. Το δίκτυο αυτό εκτέλεσε επίσης το 1994 μια μελέτη για τον αντίκτυπο της Ευρωπαϊκής Πόλης Πολιτισμού από την δημιουργία της. To 1997 Ευρωπαϊκή πολιτιστική πόλη ήταν η Θεσσαλονίκη.

Το 1999 η Ευρωπαϊκή πόλη πολιτισμού μετονομάστηκε σε Πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης, και χρηματοδοτείται πια από το πρόγραμμα Πολιτισμού 2000. Για το έτος 2006 Πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης ήταν η πόλη της Πάτρας στην Ελλάδα. Σύμφωνα με μελλοντικούς σχεδιασμούς για το θεσμό (τουλάχιστον μέχρι το 2019) κάθε χρόνο θα ορίζονται δύο πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης και κάθε κράτος θα έχει την ευκαιρία να φιλοξενήσει με τη σειρά του το γεγονός. Αυτό έγινε για να αποφευχθεί υπερβολικά σκληρός ανταγωνισμός μεταξύ κρατών για την απόκτηση του τίτλου.

Μόνο ευρωπαϊκές πόλεις που ανήκουν σε κράτη μέλη της Ε.Ε. έχουν αποκτήσει μέχρι σήμερα τον τίτλο της Ευρωπαϊκής πολιτιστικής πρωτεύουσας. Ωστόσο το συμβούλιο της Ε.Ε. μπορεί να ορίσει μια πόλη από άλλο κράτος για μια χρονιά, αρκεί η απόφαση να ληφθεί ομόφωνα. Ένα τέτοιο παράδειγμα αποτελεί και η Κωνσταντινούπολη, που κατέστη ευρωπαϊκή πολιτιστική πρωτεύουσα για το 2010.

Κατάλογος πολιτιστικών πρωτευουσών της ΕυρώπηςΕπεξεργασία

Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης
Έτος # Πόλη Χώρα Σχόλια
1985 Αθήνα   Ελλάδα
1986 Φλωρεντία   Ιταλία
1987 Άμστερνταμ   Ολλανδία
1988 Βερολίνο   Γερμανία
1989 Παρίσι   Γαλλία
1990 Γλασκώβη   Ηνωμένο Βασίλειο
1991 Δουβλίνο   Ιρλανδία
1992 Μαδρίτη   Ισπανία
1993 Αμβέρσα   Βέλγιο
1994 Λισαβώνα   Πορτογαλία
1995 Λουξεμβούργο   Λουξεμβούργο
1996 Κοπεγχάγη   Δανία
1997 Θεσσαλονίκη   Ελλάδα
1998 Στοκχόλμη   Σουηδία
1999 Φιλιππούπολη   Βουλγαρία
Βαϊμάρη   Γερμανία
2000 Αβινιόν   Γαλλία
Μπέργκεν   Νορβηγία
Μπολόνια   Ιταλία
Βρυξέλλες   Βέλγιο
Ελσίνκι   Φινλανδία
Κρακοβία   Πολωνία
Πράγα   Τσεχία
Ρέικιαβικ   Ισλανδία
Σαντιάγο ντε Κομποστέλα   Ισπανία
2001 Ρότερνταμ   Ολλανδία
Πόρτο   Πορτογαλία
2002 Μπριζ   Βέλγιο
Σαλαμάνκα   Ισπανία
2003 Γκρατς   Αυστρία
2004 Γένοβα   Ιταλία
Λιλ   Γαλλία
2005 Κορκ   Ιρλανδία
2006 Πάτρα   Ελλάδα
2007 Σιμπίου   Ρουμανία
Λουξεμβούργο   Λουξεμβούργο
2008 Λίβερπουλ   Ηνωμένο Βασίλειο
Στάβανγκερ   Νορβηγία
2009 Βίλνιους   Λιθουανία
Λιντς   Αυστρία
2010 Έσσεν   Γερμανία
Κωνσταντινούπολη   Τουρκία
Πετς   Ουγγαρία
2011 Τούρκου   Φινλανδία
Ταλίν   Εσθονία
2012 Γκιμαράες   Πορτογαλία
Μάριμπορ   Σλοβενία
2013 Μασσαλία   Γαλλία
Κόσιτσε   Σλοβακία
2014 Ρίγα   Λετονία
Ούμεο   Σουηδία
2015 Μονς   Βέλγιο
Πίλζεν   Τσεχία
2016 Σαν Σεμπαστιάν   Ισπανία
Βρότσλαβ   Πολωνία
2017 Ώρχους   Δανία
Πάφος   Κύπρος
2018 Λιουβάρντεν   Ολλανδία
Βαλέτα   Μάλτα
2019 Ματέρα   Ιταλία
Φιλιππούπολη   Βουλγαρία
2020 Ριέκα   Κροατία
Γκόλγουεϊ   Ιρλανδία
2021 1 Τιμισοάρα   Ρουμανία
2 Ελευσίνα   Ελλάδα
3 Νόβι Σαντ   Σερβία

Βραβείο Μελίνα ΜερκούρηΕπεξεργασία

Από το 2010, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε την χορήγηση σε κάθε Πολιτιστική Πρωτεύουσα βραβείου προς τιμήν της Μελίνας Μερκούρη. Το βραβείο δίνεται στην κάθε πόλη, όχι λιγότερο από τρεις μήνες πριν από την έναρξη των εκδηλώσεων και είναι ύψους 1,5 εκατομ. ευρώ. Το βραβείο αντικαθιστά την επιχορήγηση που δινόταν μέχρι τότε.[1]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία