Ρίζα Ιεράπετρας Λασιθίου

οικισμός της Ελλάδας

Συντεταγμένες: 35°1′46″N 25°32′55″E / 35.02944°N 25.54861°E / 35.02944; 25.54861

Η Ρίζα είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του δήμου Ιεράπετρας στην Περιφεριακή Ενότητα Λασιθίου.[1][2]

Ρίζα
Ρίζα is located in Greece
Ρίζα
Ρίζα
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
Περιφερειακή ΕνότηταΛασιθίου
ΔήμοςΙεράπετρας
Δημοτική ΕνότηταΙεράπετρας
Δημοτική ΚοινότηταΡίζης
Γεωγραφία
ΝομόςΛασιθίου
Υψόμετρο500
Πληροφορίες
Ταχ. κώδικας72056
Τηλ. κωδικός28420-51

Περιγραφή Επεξεργασία

Ο κεντρικός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στον Άγιο Σπυρίδωνα (ενετικής εποχής, με ψηφιδωτά), ενώ υπάρχουν επίσης ο ναός των Τριών Ιεραρχών, οι Άγιοι Απόστολοι, στη θέση Λάπαθου, που χτίστηκε από βοσκούς, ο Άγιος Νικόλαος, η τρίκλιτη εκκλησία του Αφέντη Χριστού, αφιερωμένη επίσης στην Κοίμηση της Θεοτόκου και στον Ιωάννου τον Πρόδρομο, και ο Τίμιος Σταυρός, όπου βρίσκονται ηρώο, οστεοφυλάκιο και το κοιμητήριο του χωριού. Οι κάτοικοι ασχολούνται με την ελαιοκομία και δευτερευόντως με τα θερμοκήπια.

Η Ρίζα έχει μεταξύ άλλων αγροτικό συνεταιρισμό και μία φορά την εβδομάδα έρχεται γιατρός. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος των Απανταχού Ριζωτών "Η Ρίζα" υπάρχει στην Αθήνα ως σωματείο και επανιδρύθηκε με έδρα το χωριό Ρίζα. Είναι γενέτειρα του γνωστού Κρητικού παραδοσιακού μουσικού Μανόλη Αλεξάκη [3]. Το Δημοτικό Σχολείο έχει πια κλείσει λόγω έλλειψης παιδιών.

Ιστορικά στοιχεία Επεξεργασία

 
Το μνημείο των 45 εκτελεσθέντων από τους Ναζί στη Ρίζα.

Η ονομασία του χωριού οφείλεται στη θέση του, καθώς βρίσκεται στη ρίζα του βουνού. Στη Ρίζα υπήρχαν 4 συνοικισμοί: η Σφακούρα, η Ζούρβα, τα Τσικαλουδιανά, τα Πανακιανά και ο Καημένος. Από αυτούς κατοικείται σήμερα μόνο ο Καημένος και η Ζούρβα, που είναι και η έδρα της κοινότητος.

Την περίοδο της Ναζιστικής Κατοχής, η Ρίζα έγινε θέατρο ειδεχθών εγκλημάτων από τους ναζιστές κατακτητές. Το Σεπτέμβριο του 1943, εκτελέστηκαν στο χωριό 45 άνθρωποι στην περιοχή που ύψωσαν νωρίτερα την ελληνική σημαία οι αντάρτες. Από την περιοχή της Ρίζης σώθηκαν από την εκτέλεση μόνο οι συνοικισμοί Ζούρβα και Σφακούρα, χάρη στη θαρραλέα παρέμβαση του τότε Αρχιμανδρίτη και μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Κρήτης Ευγένιου Ψαλιδάκη και του Επισκόπου Νεάπολης Διονύσιου Μαραγκουδάκη, που, αψηφώντας τον κίνδυνο της ζωής τους, παρενέβησαν στο Γερμανό Μύλλερ και του ζήτησαν [4] να σταματήσουν οι ωμότητες.

 
Τα κρανία των εκτελεσθέντων από τους Ναζί στη Ρίζα, όπως είναι σήμερα.

Στο χώρο εκτέλεσης των ανθρώπων βρίσκεται ο σημερινός ναός του Τιμίου Σταυρού, το ηρώο με τα ονόματα των εκτελεσθέντων και το οστεοφυλάκιο με επιγραφή 1944. Σε ειδικό χώρο, λίγο μετά το μνημείο των πεσόντων φυλάσσονται τα κρανία μερικών από τα άτομα που εκτελέστηκαν στη Ρίζα. Πρόκειται ίσως για τη μοναδική περίπτωση στην Ελλάδα μαζί με το Δίστομο που βρέθηκαν και εκτίθενται τα οστά των εκτελεσθέντων.

Διοικητικά στοιχεία Επεξεργασία

Η Ρίζα αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 προσαρτάται στην κοινότητα Μουρνιών και το 1927 ΦΕΚ 316Α - 30/12/1927 να αποσπάται από την κοινότητα Μουρνιών και ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας.[5] Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίηση του Κλεισθένης Ι, μαζί με τους οικισμούς Καημένος και Σφακούρα αποτελούν την κοινότητα Ρίζας[6] που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Ιεράπετρας του δήμου Ιεράπετρας ενώ σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 40 κατοίκους.[7]

Δείτε: Κοινότητα Ρίζης

Εξωτερικοί σύνδεσμοι Επεξεργασία

Σημείωση Επεξεργασία

Στο Λασίθι και τον Δήμο Σητείας υπάρχει ο συνώνυμος οικισμός Ρίζα.

Παραπομπές Επεξεργασία

  1. admin (1 Ιουλίου 2013). «Γεωγραφικές πληροφορίες ανά Τοπική Κοινότητα. Χάρτης, αποστάσεις, συντεταγμένες κ.ά». Δήμος Ιεράπετρας. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Δεκεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2023. 
  2. «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2023. 
  3. ΑΛΕΞΑΚΗΣ ΜΑΝΟΛΗΣ (Manolis Alexakis - lyra player)
  4. «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Δεκεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2007. 
  5. «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2023. 
  6. «Νόμος 4555/2018 - ΦΕΚ 133/Α/19-7-2018 ( Άρθρα 1 - 151) (Πρόγραμμα ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ) (Κωδικοποιημένος)». e-nomothesia.gr | Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2022. 
  7. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10877 (σελ. 403 του pdf)