Ρονάλντο

Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής

Ο Ρονάλντο Λουίς Ναζάριο ντε Λίμα (πορτογαλικά: Ronaldo Luiz Nazário de Lima, γεννήθηκε 18 Σεπτεμβρίου 1976[1]) είναι Βραζιλιάνος πρώην ποδοσφαιριστής, που αγωνιζόταν στη θέση του επιθετικού. Γνωστός με το προσωνύμιο «Το Φαινόμενο»,[2][3] θεωρείται ένας από τους καλύτερους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών.[4][5][6][7]

Ρονάλντο

Το 2002 με τη Βραζιλία
Προσωπικές πληροφορίες
Πλήρες όνομαΡονάλντο Λουίς Ναζάριο ντε Λίμα
Ημερ. γέννησης18 Σεπτεμβρίου 1976 (1976-09-18) (46 ετών)
Τόπος γέννησηςΡίο ντε Τζανέιρο, Βραζιλία
Ύψος1,83 μ.
ΘέσηΕπιθετικός
Ομάδες νέων
1990–1993Σάο Κριστοβάο
Επαγγελματική καριέρα*
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1993–1994 Σάο Κριστοβάο34(34)
1994–1996ΠΣΦ Αϊντχόφεν46(42)
1996–1997ΦΚ Μπαρτσελόνα37(34)
1997–2002Ίντερ Μιλάνου68(49)
2002–2007Ρεάλ Μαδρίτης ΚΦ127(83)
2007–2008ΑΚ Μίλαν20(9)
2009–2011ΣΚ Κορίνθιανς Παουλίστα52(29)
Σύνολο384(280)
Εθνική ομάδα
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1993Βραζιλία Κ-1722(22)
1996Βραζιλία Κ-238(6)
1994–2011Βραζιλία98(62)
* Οι συμμετοχές και τα γκολ στις προηγούμενες ομάδες υπολογίζονται μόνο για τα εγχώρια πρωταθλήματα.
† Συμμετοχές (Γκολ).

Διακρινόταν για το εξαιρετικό επιθετικό του ταλέντο, την ικανότητά του να ντριμπλάρει και να προσποιείται πολύ γρήγορα με τη μπάλα, καθώς και για την ιδιαίτερη έφεση στο σκοράρισμα.[8][9][10] Στη δεκαετία του 1990 αγωνίστηκε με τις φανέλες των Κρουζέιρο, Αϊντχόφεν, Μπαρτσελόνα και Ίντερ. Η μετακίνησή του στην Ισπανία και την Ιταλία, τον κατέστησε μόλις τον δεύτερο ποδοσφαιριστή - μετά τον Ντιέγκο Μαραντόνα - που κατάφερε να καταρρίψει δύο φορές το ρεκόρ της ακριβότερης μεταγραφής, γεγονός που σημειώθηκε πριν συμπληρώσει τα 21 του χρόνια.[11]

Κατέκτησε το βραβείο του Παίκτη της Χρονιάς της ΦΙΦΑ τρεις φορές και τη Χρυσή Μπάλα δύο. Κέρδισε και το Χρυσό Παπούτσι με τα 34 γκολ που πέτυχε στην Πριμέρα Ντιβιζιόν. Συμπεριλαμβάνεται στη λίστα FIFA 100 που συνέταξε ο Πελέ το 2004 για τους σπουδαιότερους εν ζωή ποδοσφαιριστές.[12]

Με την Εθνική Βραζιλίας σημείωσε 62 γκολ, όντας αυτή τη στιγμή ο τρίτος σκόρερ στην ιστορία της σελεσάο, πίσω από τους Πελέ και Νεϊμάρ, ενώ για αρκετά χρόνια ήταν δεύτερος πριν τον περάσει ο Νεϊμάρ.[13] Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1998 πήρε τη "Χρυσή Μπάλα" του καλύτερου παίκτη της διοργάνωσης, φτάνοντας στον τελικό. Κέρδισε δεύτερο Παγκόσμιο Κύπελλο το 2002, όπου ήταν ο κύριος πρωταγωνιστής.

Ως πολυδιάστατος επιθετικός, έδωσε μία νέα οπτική στην αντίληψη για τη θέση και επηρέασε σημαντικά την γενιά των επιθετικών που επακολούθησε.[14][15] Μετά το τέλος της καριέρας του συνέχισε να είναι Πρέσβης Καλής Θέλησης των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη, θέση για την οποία είχε επιλεγεί από το 2000. Επίσης διετέλεσε Πρέσβης του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2014 που έλαβε χώρα στη Βραζιλία. Από τον Σεπτέμβριο του 2018 έγινε ιδιοκτήτης της Ρεάλ Βαγιαδολίδ.[16] Το Δεκέμβριο του 2021 απέκτησε το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών της Κρουζέιρο Εσπόρτε Κλούμπε, ομάδας από την οποία ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία και η οποία αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα που οδήγησαν στον υποβιβασμό της το 2019 στη δεύτερη κατηγορία για πρώτη φορά στην ιστορία της.[17]

Πρώτα χρόνιαΕπεξεργασία

Ο Ρονάλντο Λουίς Ναζάριο ντε Λίμα γεννήθηκε στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας, όντας το τρίτο παιδί του Νέριο Ναζάριο ντε Λίμα και της Σόνια ντος Σάντος Μπαράτα. Οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν 11 ετών κι ο Ρονάλντο εγκατέλειψε σύντομα το σχολείο, επιδιώκοντας να κάνει καριέρα στο ποδόσφαιρο.[18] Συνήθιζε να παίζει μπάλα στους δρόμους των προαστίων του Ρίο, με τη μητέρα του να δηλώνει αργότερα «Πάντα τον έβρισκα να παίζει μπάλα με φίλους, την ώρα που θα 'πρεπε να βρίσκεται στο σχολείο. Το ξέρω, έχασα τη μάχη μου». Εντάχθηκε στην ομάδα "Σόσιαλ Ράμος" στην ηλικία των 12 και την πρώτη του σεζόν σημείωσε ρεκόρ στο σκοράρισμα, πετυχαίνοντας 166 γκολ. Γρήγορα εντοπίστηκε από τον συμπατριώτη του και πρώην ποδοσφαιριστή Ζαϊρζίνιο, που τότε ήταν προπονητής της Σάο Κριστοβάο (ομάδα της δεύτερης κατηγορίας) και εντάχθηκε στην ομάδα νέων, όπου ξεδίπλωσε το μεγάλο ταλέντο του.[19] Επόμενος σταθμός για τον Ρονάλντο, ήταν η Κρουζέιρο - πρώην ομάδα του Ζαϊρζίνιο, στην οποία εισηγήθηκε ο ίδιος την απόκτησή του, διακρίνοντας τις ικανότητές του. Τον Μάρτιο του 1991 ο Ρονάλντο πήρε την απόφαση να εγκαταλείψει το σχολείο και να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στο ποδόσφαιρο. Την πρώτη του σεζόν έπαιξε σε 28 επίσημους αγώνες και σκόραρε 17 φορές. Την επόμενη περίοδο τον προβίβασαν κατευθείαν στην κατηγορία των νέων.[20]

Καριέρα σε συλλόγουςΕπεξεργασία

ΚρουζέιροΕπεξεργασία

Ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία το 1993 με την ομάδα της Κρουζέιρο. Πραγματοποίησε το ντεμπούτο του στις 25 Μαΐου, σε ηλικία 16 ετών. Άρχισε να κερδίζει ιδιαίτερα την προσοχή, όταν στις 7 Νοεμβρίου του ίδιου έτους, κατάφερε να πετύχει 5 τέρματα απέναντι στην ομάδα της Μπαΐα.[21] Ήταν τρίτος σκόρερ του εθνικού πρωταθλήματος με 12 γκολ.[22]

Ολοκλήρωσε τη σεζόν με 41 γκολ σε 45 εμφανίσεις με την Κρουζέιρο, οδηγώντας την στην πρώτη κατάκτηση του Κυπέλλου Βραζιλίας το 1993 και του πρωταθλήματος της πολιτείας Μίνας Ζεράις το 1994.[23][24] Πριν υπογράψει στην Κρουζέιρο, ο Ρονάλντο απορρίφθηκε από την Φλαμένγκο, ομάδα που υποστήριζε όταν ήταν παιδί, αφότου έχασε μία προπόνηση λόγω της αδυναμίας του να πληρώσει το εισιτήριο για την πολύωρη διαδρομή του λεωφορείου που απαιτούνταν για να μεταβεί εκεί.

ΑϊντχόφενΕπεξεργασία

Ο Ρονάλντο πήρε μεταγραφή στην ολλανδική Αϊντχόφεν, το καλοκαίρι του 1994 με ποσό ρεκόρ για Βραζιλιάνο ποδοσφαιριστή. Επέλεξε την Αϊντχόφεν καθώς και ο Άγιαξ είχε ενδιαφερθεί για την απόκτησή του, κατόπιν παρότρυνσης του Ρομάριο που είχε φύγει για τη Μπαρτσελόνα.[22][23] Ο Ρονάλντο σημείωσε 30 γκολ την πρώτη του σεζόν στην Ερεντιβίζιε αναδεικνυόμενος πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος και συνολικά 35 σε 36 αγώνες.[25][26] Έπειτα από ένα χατ τρικ που πέτυχε απέναντι στην Μπάγερ Λεβερκούζεν για το Κύπελλο ΟΥΕΦΑ της σεζόν 1994–95, ο επιθετικός της Λεβερκούζεν και παγκόσμιος πρωταθλητής με τη Γερμανία Ρούντι Φέλερ, δήλωσε στη συνέντευξη τύπου «Δεν έχω ξαναδεί στη ζωή μου, κανέναν 18χρονο να αγωνίζεται έτσι».[27] Οι εντυπωσιακές ντρίμπλες του σε εκείνο το παιχνίδι κέντρισαν το ενδιαφέρον πολλών ανθρώπων του αθλήματος και των μεγάλων ευρωπαϊκών συλλόγων. Στη δεύτερη αγωνιστική περίοδο ταλαιπωρηθηκε από τραυματισμούς στο γόνατο που τον κράτησαν εκτός του μεγαλύτερου μέρους της πορείας της ομάδας, αλλά εξακολούθησε να έχει κατά μέσο όρο σχεδόν ένα γκολ ανά παιχνίδι, σημειώνοντας 12 γκολ σε 13 εμφανίσεις πρωταθλήματος και συνολικά 19 σε 21 αγώνες σε όλες τις διοργανώσεις.[23][28] Η παραμονή του στο Αϊντχόφεν τον βοήθησε να αναπτυχθεί με εντυπωσιακό τρόπο σωματικά, ενισχύοντας περαιτέρω σπουδαία φυσικά προσόντα που ήδη διέθετε.[29]

Με την Αϊντχόφεν κέρδισε το Κύπελλο Ολλανδίας το 1996, ενώ ήταν ο πρώτος σκόρερ του ολλανδικού πρωταθλήματος το 1995. Στη διάρκεια των δύο περιόδων με την ομάδα πέτυχε συνολικά 52 τέρματα σε 56 αγώνες.[30]

ΜπαρτσελόναΕπεξεργασία

Οι εξαιρετικές εμφανίσεις προσέλκυσαν το ενδιαφέρον της Ίντερ και της Μπαρτσελόνα. Οι διαπραγματεύσεις ήταν μακροχρόνιες και η θέση του παίκτη, που τότε προετιμαζοταν με την Ολυμπιακή ομάδα της Βραζιλίας, ήταν να φύγει οπωσδήποτε από την Ολλανδία. Τελικά η Μπαρτσελόνα τον κέρδισε, καταβάλλοντας 19,5 εκατομμύρια δολάρια για να τον αποκτήσει - ποσό που αποτέλεσε τότε ρεκόρ της ακριβότερης μεταγραφής.[31][32][33] Σκόραρε για πρώτη φορά στο ντεμπούτο του πέντε μόλις λεπτά από την έναρξη σε αγώνα με τη Ατλέτικο Μαδρίτης για το Σούπερ Κύπελλο, ενώ σημείωσε και το τελευταίο στο τελικό 5–2, στοιχείο ενδεικτικό της προσαρμοστικότητας του παιχνιδιού του αλλά και του πηγαίου ταλέντου του.[26][20] Στη διάρκεια της αγωνιστικής περιόδου 1996–97 ο Ρονάλντο πέτυχε 47 γκολ σε 49 εμφανίσεις σε όλες τις διοργανώσεις (επίδοση ρεκόρ για την Ισπανία),[34] πανηγυρίζοντας κάθε φορά χαρακτηριστικά με τα χέρια ορθωμένα, όπως εκείνα του αγάλματος του Χριστού Λυτρωτή, που "κοιτάει" την πατρίδα του το Ρίο ντε Τζανέιρο. Τη χρονιά εκείνη σημείωσε και το εντυπωσιακότερο ίσως γκολ της καριέρας του απέναντι στην Κομποστέλα στις 12 Οκτωβρίου προσπερνόντας σε μία κούρσα μισού γηπέδου όποιον αντίπαλο έβρισκε μπροστά του. Ήταν μία χαρακτηριστική προσπάθεια του αξιοσημείωτου του προσόντος που διέθετε να τρέχει με τη μπάλα στα πόδια του με την ίδια ταχύτητα που θα είχε χωρίς αυτή.[35][36][37] Πέτυχε τέσσερα χατ τρικ, από τα οποία αυτό στις 26 Οκτωβρίου 1996 με αντίπαλο τη Βαλένθια (3–2) ήταν το εντυπωσιακότερο. Οδήγησε τους Καταλανούς στην κατάκτηση του Κυπέλλου Κυπελλούχων του 1996–97, όπου έκλεισε τη χρονιά με το νικητήριο τέρμα στον τελικό εναντίον της Παρί Σεν Ζερμέν.[38] Ήταν ο "Καλύτερος Ξένος Παίκτης της Λα Λίγκα" το 1997, κερδίζοντας και το βραβείο "Πιτσίτσι" ως ο κορυφαίος σκόρερ με 34 γκολ σε 37 εμφανίσεις, καθώς και το Ευρωπαϊκό Χρυσό Παπούτσι.[39] Από τότε και ως την σεζόν 2008–09 ο Ρονάλντο παρέμεινε ο τελευταίος παίκτης που είχε σκοράρει πάνω από 30 γκολ στο ισπανικό πρωτάθλημα.[40] Εκείνη η χρονιά του 1996–97, η μοναδική του στην Μπαρτσελόνα, υπήρξε η κορυφαία στην ποδοσφαιρική του πορεία και ο ίδιος, ο κορυφαίος στον κόσμο κερδίζοντας το αντίστοιχο έπαθλο του παίκτη της χρονιάς της ΦΙΦΑ το 1996.[20][41]

ΊντερΕπεξεργασία

Το 1997 πήρε μεταγραφή στην ιταλική Ίντερ, την οποία βοήθησε την ίδια χρονιά να κατακτήσει το κύπελλο ΟΥΕΦΑ, στου οποίου τον τελικό σκόραρε το τρίτο γκολ μετά από εκπληκτική προσποίηση στον τερματοφύλακας. Στις 27 Ιουλίου παρουσιάστηκε στο Στάδιο Τζουζέπε Μεάτσα μπροστά σε πάνω από 50.000 φιλάθλους, ενώ ακολούθησε και φιλική συνάντηση με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ που έληξε ισόπαλη με 1–1.[42][43][44] Έκανε το ντεμπούτο του στις 31 Αυγούστου σε αγώνα με αντίπαλο τη Μπρέσια γνωρίζοντας την ήττα με 2–1. Από την πρώτη του χρονιά κιόλας, ο Ρονάλντο προσαρμόστηκε εύκολα στον ιταλικό τρόπο παιχνιδιού, καθώς ήταν δεύτερος σκόρερ του πρωταθλήματος με 25 γκολ.[13] Η ομάδα κατετάγη και αυτή δεύτερη έχοντας χάσει το κρίσιμο ντέρμπι με τη Γιουβέντους, ίσως άδικα καθώς μία ανατροπή του Ρονάλντο μέσα στην περιοχή των γηπεδούχων αγνοήθηκε από το διαιτητή.[45] Η Σέριε Α είναι σκληρότερο πρωτάθλημα και πιο αργό σε ρυθμό από την Πριμέρα Ντιβιζιόν και εκείνη την εποχή το κορυφαίο στον κόσμο, όμως αρχικά ο Βραζιλιάνος δεν αντιμετώπισε προβλήματα παρά το γεγονός ότι δεν θα ήταν απλώς ο εκτελεστής ή ο δημιουργός, αλλά θα είχε την υποχρέωση να τα κάνει όλα. Εκείνη την εποχή, ο ιταλικός σύλλογος διέθετε ελάχιστους ποδοσφαιριστές που μιλούσαν την ίδια γλώσσα με το Ρονάλντο και διέθεταν την προσωπικότητα για κάτι πραγματικά μεγάλο. Την περίοδο εκείνη άρχισε να ολοκληρώνει τον τρόπο παιχνιδιού του και να μετατρέπεται σταδιακά στον απόλυτο κεντρικό επιθετικό. Ξεκίνησε να μοιράζει αρκετές ασίστ, εκτελούσε τα πέναλτι και είχε μεγάλη ευστοχία στις απευθείας εκτελέσεις φάουλ. Όλη τη σεζόν χάρισε σπάνιες ποδοσφαιρικές στιγμές στο κοινό, πάντοτε προσωπικές, σχεδόν ποτέ προϊόντα ομαδικής προσπάθειας. Στο τέλος της χρονιάς έγινε και αρχηγός της ομάδας. Το 1997 κέρδισε για δεύτερη φορά τον τίτλο του Παίκτη της Χρονιάς της ΦΙΦΑ (ο πρώτος παίκτης που υπερασπίστηκε αυτή την τιμή[46]) καθώς και για πρώτη φορά τη Χρυσή Μπάλα σε ηλικία 21 ετών, ο νεότερος νικητής του θεσμού μέχρι τώρα.[47][48][49] Ανακηρύχθηκε "Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς στη Σέριε Α" το 1998,[50] ενώ τερμάτισε δεύτερος όσον αφορά στο βραβείο του "Παίκτη της Χρονιάς της ΦΙΦΑ" και τρίτος στην ψηφοφορία για την ανάδειξη του νικητή της Χρυσής Μπάλας. Στα 23 του είχε πετύχει ήδη περισσότερα από 200 τέρματα σε επίπεδο συλλόγων και εθνικών.[12][37]

Όμως προβλήματα τραυματισμών αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους τη δεύτερη χρονιά, περιορίζοντάς τον στις 19 συμμετοχές στο πρωτάθλημα. Το ιταλικό πρωτάθλημα διέθετε τους καλύτερους αμυντικούς και η πρακτική της σκληρής αντιμετώπισης των σπουδαίων επιθετικών ήταν προσφιλής.[29][51] Στις 21 Νοεμβρίου 1999, κατά την διάρκεια του αγώνα πρωταθλήματος απέναντι στη Λέτσε ο Ρονάλντο τραυματίστηκε και οι ιατρικές εξετάσεις επιβεβαίωσαν πως είχε υποστεί ρήξη τένοντα.[43][52] Επέστρεψε στα γήπεδα στις 12 Απριλίου του 2000, αγωνιζόμενος μόνο για επτά λεπτά στον τελικό του κυπέλλου Ιταλίας απέναντι στη Λάτσιο, όμως τραυματίστηκε και πάλι (κάταγμα επιγονατίδας με ρήξη συνδέσμων).[53][54] Οι αλλεπάλληλοι τραυματισμοί δημιούργησαν αμφιβολίες ακόμα και για τη δυνατότητα συνέχισης της καριέρας του. Έπειτα από δύο εγχειρίσεις και πολλά προγράμματα θεραπείας ο Ρονάλντο επέστρεψε και πάλι στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002, οδηγώντας τη Βραζιλία στην κατάκτηση του πέμπτου της τροπαίου.[55][56] Γι´αυτό άλλωστε του αποδόθηκε και ο χαρακτηρισμός "φαινόμενο", χάρη δηλαδή στην επιμονή που επέδειξε και στη θέληση του να παίξει ποδόσφαιρο για άλλη μια φορά. Αργότερα, το 2002, κέρδισε για τρίτη φορά το βραβείο του Παίκτη της χρονιάς της ΦΙΦΑ καθώς και τη δεύτερη του Χρυσή Μπάλα.[57][58][59] Ο κορυφαίος Ιταλός αμυντικός Πάολο Μαλντίνι τον χαρακτήρισε ως τον καλύτερο παίκτη που αντιμετώπισε μετά το Ντιέγκο Μαραντόνα.[32] Με την Ίντερ έπαιξε σε 99 επίσημους αγώνες και σκόραρε 59 γκολ.[60]

Μετά το 2002Επεξεργασία

 
Ο Ρονάλντο με τη φανέλα της Ρεάλ Μαδρίτης.

Μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002, η ισπανική Ρεάλ Μαδρίτης έσπευσε να τον αποκτήσει, αποσπώντας την υπογραφή του την τελευταία ημέρα των μεταγραφών (31 Αυγούστου). Από την πρώτη κιόλας ημέρα της ανακοίνωσης της μετακίνησης, πουλήθηκαν εκατομμύρια φανέλες με το όνομα του. Σκόραρε στο ντεμπούτο του με την Ντεπορτίβο Αλαβές το πρώτο του τέρμα και την πρώτη του σεζόν σημείωσε 23 γκολ στο πρωτάθλημα, ενώ κατέκτησε το πρωτάθλημα καθώς και το Διηπειρωτικό Κύπελλο.[61][46] Το 2003 κέρδισε το ισπανικό πρωτάθλημα και το Σούπερ Κύπελλο.[62] Την ίδια χρονιά, στα προημιτελικά του Τσάμπιονς Λιγκ απέναντι στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, πραγματοποίησε ένα εντυπωσιακό χατ τρικ μέσα στο Ολντ Τράφορντ αποκλείοντας την αγγλική ομάδα.[23][63] Κατά τη διάρκεια αυτής της δεύτερης αγωνιστικής περιόδου στο σύλλογο, σκόραρε ένα από τα ταχύτερα γκολ στην ιστορία της Ρεάλ στα 15 δευτερόλεπτα σε αγώνα πρωταθλήματος ενάντια στην Ατλέτικο Μαδρίτης στο Μπερναμπέου στις 3 Δεκεμβρίου 2003. Τρεις μέρες αργότερα βοήθησε στην πρώτη νίκη της Ρεάλ επί Μπαρτσελόνα στο Καμπ Νόου μετά από 20 χρόνια όταν σκόραρε το δεύτερο γκολ στη νίκη 2–1 επί του πρώην συλλόγου του.[64] Τελείωσε τη χρονιά ως ο πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος με 24 τέρματα.[65] Στα τέλη όμως της σεζόν 2003–2004 τραυματίστε και πάλι και δεν κατάφερε να πρωταγωνιστήσει. Το 2006 μετά την απόκτηση του Ρουντ φαν Νίστελροϊ ο Ρονάλντο σταμάτησε να παίζει βασικός λόγω της κακής φυσικής του κατάστασης αλλά και εξαιτίας του γεγονότος ότι θεωρήθηκε υπέρβαρος, καθώς είχε ξεπεράσει τα 85 κιλά. Όπως αποκαλύφθηκε αργότερα ήταν αποτέλεσμα αρχομένου προβλήματος υγείας. Συνολικά για την ομάδα της ισπανικής πρωτεύουσας σημείωσε 104 γκολ σε 177 επίσημους αγώνες, από τα οποία 83 ήταν σε 127 αγώνες πρωταθλήματος.[62][61][66] Παρά την παρουσία σημαντικής αξίας συμπαικτών δεν κατάφερε να κερδίσει το μεγαλύτερο έπαθλο που ήταν και στόχος της ομάδας, το Τσάμπιονς Λιγκ.[67]

Στις 30 Ιανουαρίου του 2007, υπέγραψε συμβόλαιο στην Μίλαν.[68] Παρά την καλή αρχή με το νέο σύλλογο σε περίπου ένα χρόνο τραυματίστηκε και πάλι[69] έπειτα από σύγκρουση με άλλο παίκτη, σε αγώνα της Μίλαν με τη Λιβόρνο. Έμεινε εκτός γηπέδων για ένα έτος.[70] Στις 9 Δεκεμβρίου του 2008, ο Ρονάλντο υπέγραψε ετήσιο συμβόλαιο με τη βραζιλιάνικη ομάδα Κορίνθιανς. Η παρουσία του στην ομάδα ήταν καλή σημειώνοντας 23 γκολ στο πρωτάθλημα, και κατακτώντας το Πρωτάθλημα Παουλίστα και το Κύπελλο Βραζιλίας. Την ίδια χρονιά (2009) έλαβε το βραβείο για τον καλύτερο Βραζιλιάνο παίκτη της χρονιάς.[23][71] Τον Φεβρουάριο του 2010 ο ποδοσφαιριστής γνωστοποίησε ότι σκοπεύει να αποχωρήσει από τα γήπεδα το 2011.[72] Η επιστροφή και τα επιτεύγματά του μετά από τρεις τόσο σοβαρούς τραυματισμούς είναι ίσως το μεγαλύτερο κατόρθωμα της καριέρας του σε εποχές που η διαιτησία δεν προστάτευε τους επιθετικούς. Ίσως ο Ρονάλντο να ήταν μάρτυρας αυτής της σύγχρονης ποδοσφαιρικής «ανθρωποθυσίας» σε ένα περίεργο τέρας που λέγεται «εμπορική αξία».[73] Στις 14 Φεβρουαρίου 2011, σε συνέντευξη τύπου, ανακοίνωσε την αποχώρησή του από την ενεργό δράση αποκαλύπτοντας ότι πάσχει από υποθυρεοειδισμό.[48] Κατά τη διάρκεια της καριέρας του σημείωσε συνολικά 414 τέρματα σε 616 επίσημους αγώνες ομάδων ανδρών.[36][74][75]

Στις 15 Ιανουαρίου 2015 ανακοίνωσε την προσωρινή επιστροφή του στην ενεργό δράση με την ομάδα των Φορτ Λόντερντεϊλ Στράικερς της οποίας είναι και συνιδιοκτήτης,[76] κάτι που τελικά δεν υλοποιήθηκε.

 
Το 2005 σημειώνει γκολ με αντίπαλο τη Ρεάλ Μπέτις

Διεθνής καριέραΕπεξεργασία

Το βάπτισμα του πυρός με την Εθνική Βραζιλίας ήρθε στο ξεκίνημα του 1993, στο Πρωτάθλημα Νότιας Αμερικής U17 (κάτω των 17 ετών). Εκεί η "σελεσάο" έμεινε εκτός βάθρου, αλλά ο Ρονάλντο με 8 τέρματα συνολικά βγήκε πρώτος σκόρερ στη διοργάνωση, συμπεριλήφθηκε στην ιδανική ενδεκάδα και ψηφίστηκε ως ο κορυφαίος παίκτης των αγώνων.[20] Αγωνίστηκε σε 22 αγώνες της ομάδας Κ-17 και σημείωσε ισάριθμα γκολ.[66]

Ο Ρονάλντο έκανε το ντεμπούτο του στην Εθνική Ανδρών στις 23 Μάρτιου του 1994 σε φιλικό αγώνα με αντίπαλο την εθνική Αργεντινής. Το πρώτο διεθνές τέρμα ήταν την ίδια χρονιά (4 Μαΐου) απέναντι στην Ισλανδία (3–0).[77] Ήταν μέλος της νικητήριας ομάδας του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1994, χωρίς όμως να αγωνιστεί στη διοργάνωση θεωρούμενος ακόμα ανώριμος.[78] Στα 17 του ο Ρονάλντο υπήρξε ο νεαρότερος ποδοσφαιριστής της αποστολής της Βραζιλίας που κατέκτησε το τρόπαιο.[79][80] Το 1996 συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα με την ομάδα ποδοσφαίρου της χώρας του (Εθνική Βραζιλίας κάτω των 23 ετών) κατακτώντας το χάλκινο μετάλλιο. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι Βραζιλιάνοι έχασαν το εναρκτήριο παιχνίδι τους με 1–0 από τους Ιάπωνες, αλλά ο Ρονάλντο τους ανέστησε στα άλλα δύο παιχνίδια της φάσης των ομίλων: πέτυχε το πρώτο γκολ της Βραζιλίας στη διοργάνωση στη νίκη της με 3–1 επί της Ουγγαρίας και στη συνέχεια, στον τελευταίο αγώνα των ομίλων το με αντίπαλο τη Νιγηρία, σκόραρε για την ομάδα του που κέρδισε 1–0 με ένα γκολ έξω από την περιοχή. Στον προημιτελικό το με αντίπαλο την Γκάνα, ο 19χρονος βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο και σημείωσε ένα τέρμα στη νίκη με 4–2. Όμως στον ημιτελικό το θεωρούμενο φαβορί βρέθηκε πάλι αντιμέτωπη με τη Νιγηρία που κέρδισε στην παράταση με 4–3 με ένα ακόμη γκολ του Ρονάλντο που όμως δεν ήταν αρκετό.[12][81] Στο μικρό τελικό τελικό για την κατάκτηση της τρίτης θέσης σημείωσε ένα γκολ στο 5–0 της Βραζιλίας επί της Πορτογαλίας.[82][83]

Στο Παγκόσμιο Κύπελλο το 1998 θα μπορούσε να κατακτήσει και δεύτερο συνεχόμενο τίτλο με την ομάδα και τον ίδιο σε πολύ καλή κατάσταση έχοντας σκοράρει τέσσερα τέρματα πριν τον τελικό και είχε δώσει τρεις ασίστ. Στον συναρπαστικό ημιτελικό είχε σκοράρει το μοναδικό τέρμα της ομάδας απέναντι στην Ολλανδία και η πρόκριση υπέρ των λατιναμερικάνων κρίθηκε στα πέναλτι.[79][84][85] Δεν φάνταζε τόσο αδύνατο καθώς η Βραζιλία είχε βρεθεί και πάλι στον τελικό, αυτή τη φορά απέναντι στη Γαλλία και τον τότε ηγέτη της Ζινεντίν Ζιντάν, ο οποίος τον χαρακτήρισε ως τον καλύτερο επιθετικό του αιώνα.[86] Όλα τα βλέμματα είχαν στραφεί πάνω στον Ρονάλντο και ολόκληρος ο ποδοσφαιρικός κόσμος ήταν πεπεισμένος πως ο Βραζιλιάνος θα κατάφερνε να ξεπεράσει σε απόδοση τον αργότερα συμπαίκτη του στη Ρεάλ. Όμως, ο τελικός επισκιάστηκε από την αρνητική παρουσία του Βραζιλιάνου: λίγες ώρες πριν τον τελικό, υπέστη πιθανά επιληπτική κρίση και όταν επανήλθε το σώμα του παρουσίαζε σπασμούς και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Πιθανόν ο νεαρός παίκτης είχε φορτωθεί όλη την ομάδα πάνω του και ίσως σ´αυτό να οφείλεται αυτή η πιθανή κρίση άγχους.[87][88] Τελικά, ζήτησε λίγο πριν τον τελικό ν' αγωνιστεί (δεν είχε δηλωθεί στην αρχική σύνθεση της ομάδας), αν και δεν ήταν ψυχολογικά έτοιμος. Υπήρχε και η άποψη ότι κατά την προσπάθεια ανάνηψης χρειάστηκε να χορηγηθούν κατασταλτικά φάρμακα με αποτέλεσμα την αγωνιστική του εξασθένηση. Η κατάσταση χειροτέρευσε μετά από μία σύγκρουση με τον Γάλλο τερματοφύλακα Φαμπιάν Μπαρτέζ κατά τη διάρκεια του τελικού. Έτσι, οι Γάλλοι εκμεταλλεύτηκαν τους σοκαρισμένους Βραζιλιάνους (γιατί η περίπτωση του Ρονάλντο επηρέασε όλη την ομάδα) και κατέκτησαν το τρόπαιο νικώντας τους αντιπάλους τους με 3–0.[89][90][91]

Την προηγούμενη χρονιά, στο Κόπα Αμέρικα του 1997 αποτέλεσε μαζί με το Ρομάριο ένα από τα καλύτερα επιθετικά δίδυμα όλων των εποχών. Στα επτά φιλικά προετοιμασίας ο Ρομάριο σημείωσε ισάριθμα γκολ και ο Ρονάλντο έξι. Στην τελική φάση τα πέντε τέρματα του Ρονάλντο του έδωσαν τον τίτλο του δεύτερου σκόρερ, ενώ ήδη είχε ψηφιστεί καλύτερος παίκτης της διοργάνωσης.[92][93] Το 1999 στο Κόπα Αμέρικα που διοργανώθηκε στην Παραγουάη, σκόραρε και πάλι πέντε γκολ, συμπεριλαμβανομένου ενός στον τελικό με αντίπαλο την Ουρουγουάη, όταν η Βραζιλία κέρδισε 3–0. Στη διοργάνωση αυτή αναδείχθηκε πρώτος σκόρερ.[13][44][94] Η αλληλουχία των εξαιρετικών εμφανίσεων, των τίτλων και της κατάρριψης του ρεκόρ αήττητων αγώνων τέσσερων δεκαετιών της Ουγγαρίας της δεκαετίας του 1950 δίνει το χαρακτηρισμό της εθνικής Βραζιλίας εκείνης της περιόδου ως μία από τις καλύτερες εθνικές ομάδες όλων των εποχών σε σειρά ετών.[95][96]

 
Αποτύπωση των ποδιών του Ρονάλντο στο Μονακό (2006) - Golden foot

Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002 ήταν πρωταγωνιστής, σκόραρε απέναντι σε κάθε αντίπαλο στη διοργάνωση εκτός από τον προημιτελικό απέναντι στην Αγγλία.[97] Όσο και αν φαίνεται παράξενο, μεγάλη προσοχή δόθηκε στο κούρεμα του - μόνο ένα μέρος του κεφαλιού του ξυρίστηκε - έγινε για απόσπαση της προσοχής για να μετατοπίσει την προσοχή των μέσων μαζικής ενημέρωσης από τον τραυματισμό στα πόδια.[98][99] Στον τελικό απέναντι στη Γερμανία στη Γιοκοχάμα, ο Ρονάλντο σκόραρε δύο φορές στη νίκη με 2–0[16][100][101] και ισοφάρισε το ρεκόρ του Πελέ για τη Βραζιλία με 12 γκολ στα Παγκόσμια Κύπελλα. Ο Ρονάλντο ήταν ο πρώτος παίκτης που έψαχνε τους Γερμανούς παίκτες που έδωσαν τα συλλυπητήριά του, πριν τον συγχαρεί ο Πελέ όταν έλαβε το μετάλλιο νικητών του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Ο Ρονάλντο έλαβε μια σειρά από επαίνους για το επίτευγμά του, συμπεριλαμβανομένου του βραβείου Laureus World Sports για το Comeback of the Year και του BBC "Υπερπόντια αθλητική προσωπικότητα της χρονιάς", και τον Δεκέμβριο του 2002 αφιέρωσε το τρίτο βραβείο του Παγκόσμιου Παίκτη της Χρονιάς της FIFA στην ιατρική ομάδα που τον βοήθησε να ανακάμψει.[13][102] Ήταν πρώτος σκόρερ της διοργάνωσης με 8 τέρματα.[103] Η επιθετική τριπλέτα μαζί με τους Ροναλντίνιο και Ριβάλντο ήταν ασταμάτητη, θεωρούμενη ως μία από τις καλύτερες που αγωνίστηκαν σε Παγκόσμιο Κύπελλο.[104][105][106]

Έλαβε μέρος στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 2006 στη Γερμανία. Ιστορική σημασία έχει το γκολ που σημείωσε στο πέμπτο λεπτό του αγώνα Βραζιλία-Γκάνα για τους «16» του Κυπέλλου, στις 27 Ιουνίου 2006.[78][107] Χάρη σε αυτό, το «φαινόμενο» έγινε ο πρώτος σκόρερ στα 76 χρόνια ζωής του Παγκοσμίου Κυπέλλου, καθώς έφτασε τα 15 σε 19 αγώνες,[108][109] ένα περισσότερο από τον Γκερντ Μίλερ, ο οποίος είχε σκοράρει σε δύο διοργανώσεις, ενώ τα 15 γκολ του Ρονάλντο «μοιράζονται» σε τρεις: τέσσερα στο 1998, οκτώ στο 2002 και τρία στο 2006,[110][111] ενώ παρείχε και τέσσερις ασίστ έχοντας έτσι συμμετοχή σε 19 γκολ υστερώντας μόνο του Πελέ στην ιστορία των Παγκοσμίων Κύπελλων.[112][113] Χαρακτηριστικό είναι επίσης, πως και τα τρία τέρματα που σημείωσε ο Ρονάλντο στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Γερμανίας, επιτεύχθηκαν στο ίδιο γήπεδο, το Westfalenstadion του Ντόρτμουντ. Με την εθνική ομάδα της Βραζιλίας αγωνίστηκε συνολικά σε 98 επίσημους αγώνες και σημείωσε 62 γκολ, τρίτος στην ιστορία της εθνικής ομάδας της χώρας του[77][114](κατάλογος ποδοσφαιριστών ανδρών με 50 ή περισσότερα διεθνή γκολ).

ΤίτλοιΕπεξεργασία

Κρουζέιρο

Αιντχόφεν

  • Κύπελλο Ολλανδίας: 1996

Μπαρτσελόνα

Ίντερ

Ρεάλ Μαδρίτης

Κορίνθιανς

Εθνική Βραζιλίας

Ατομικές διακρίσειςΕπεξεργασία

  • Supercopa Libertadores Κορυφαίος σκόρερ : 1993-94
  • Supercopa Libertadores Ομάδα της Χρονιάς : 1993–94
  • Καμπεονάτο Μινέιρο Κορυφαίος σκόρερ : 1993–94
  • Καμπεονάτο Μινέιρο Ομάδα της Χρονιάς : 1994
  • Πρωτάθλημα Ολλανδίας πρώτος σκόρερ : 1994–95
  • Παίκτης της Χρονιάς της ΦΙΦΑ (3) : 1996 , 1997 , 2002
  • Πρώτος σκόρερ πρωταθλήματος Ισπανίας (2) : 1996–97, 2003–04
  • Ευρωπαϊκό Χρυσό παπούτσι : 1996-97
  • World Soccer περιοδικό καλύτερος παίκτης της χρονιάς (3) : 1996, 1997, 2002
  • Βραβείο Don Balón ισπανικού πρωταθλήματος (καλύτερος ξένος παίκτης της χρονιάς) : 1996–97
  • Κόπα Αμέρικα : καλύτερος παίκτης: 1997
  • Κύπελλο Συνομοσπονδιών της ΦΙΦΑ Χάλκινο παπούτσι : 1997
  • Καλύτερη ομάδα του Κόπα Αμέρικα (2) : 1997, 1999
  • Ο καλύτερος σκόρερ της IFFHS του έτους : 1997
  • Βραβείο Bravo (2) : 1997, 1998
  • Onze d'Or (2) : 1997, 2002
  • Χρυσή Μπάλα (2) : 1997 , 2002
  • UNICEF Ευρωπαίος ποδοσφαιριστής της σεζόν: 1996–97
  • Ευρωπαϊκή ομάδα αθλητικών μέσων ESM της χρονιάς (2) : 1996–97, 1997-98
  • FIFA XI (2) : 1997, 1998
  • Σέριε Α ποδοσφαιριστής της χρονιάς : 1998
  • Ποδοσφαιριστής της χρονιάς της ΟΥΕΦΑ : 1997–98
  • Παγκόσμιο Κύπελλο Χρυσή Μπάλα : 1998
  • Παγκόσμιο Κύπελλο Καλύτερη ομάδα (2) : 1998, 2002
  • Παγκόσμιο Κύπελλο πρώτος σκόρερ : 2002
  • Παγκόσμιο Κύπελλο Ασημένια μπάλα : 2002
  • Τελικός Παγκόσμιου Κυπέλλου 2002 : πολυτιμότερος παίκτης
  • Παγκόσμιο Κύπελλο Μπρούτζινο παπούτσι : 2006
  • Διεθνές Κύπελλο Intercontinental : 2002
  • Ομάδα της χρονιάς της ΟΥΕΦΑ : 2002
  • Laureus Παγκόσμια Αθλητικά Βραβεία Επιστροφή της Χρονιάς : 2003
  • FIFA 100
  • IFFHS Θρύλοι
  • Βραβείο Golden Foot : 2006
  • Marca Leyenda : 2011
  • Οι 50 κορυφαίοι ποδοσφαιριστές της Νότιας Αμερικής στην ιστορία της L'Équipe : # 5
  • France Football : Ballon d'or Dream Team (2020)
  • Μουσείο ποδοσφαίρου της Βραζιλίας Hall of Fame : 2006
  • Ιταλική αίθουσα φήμης ποδοσφαίρου : 2015

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Σύμφωνα με τον James Mosley η πραγματική ημερομηνία γέννησης του Ρονάλντο είναι η 18η Σεπτεμβρίου. Ωστόσο τα επίσημα στοιχεία αναφέρουν ως ημερομηνία γέννησης την 22η Σεπτεμβρίου.
  2. «The 30 greatest strikers of all time - ranked». Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2021. 
  3. «Football : les 10 joueurs mythiques du Brésil». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιουνίου 2020. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2020. 
  4. «Los 25 mejores jugadores de la historia del fútbol». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Απριλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2022. 
  5. «World Soccer : Greatest XI». Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2020. 
  6. «The Top 50 Best Footballers of All-Time» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιουνίου 2022. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2022. 
  7. «Οι καλύτεροι ποδοσφαιριστές». Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2020. 
  8. «Ο Ρονάλντο δεν ντρίμπλαρε τους αμυντικούς, τους κατέστρεφε». Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2020. 
  9. «Best Soccer Forwards of All Time». Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2021. 
  10. «Messi, Ronaldo, Ronaldinho, Zidane: Fans rank the 25 best players of the 2000s». Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2022. 
  11. «Οι αριθμοί του Ρονάλντο πριν τραυματιστεί κάνουν Μέσι, Κριστιάνο να φαίνονται... γήινοι». Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2020. 
  12. 12,0 12,1 12,2 «UltimateXI Profile: Ronaldo». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2020. 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 «Ronaldo Nazario Biography, Childhood, Career, Life, Facts». Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2020. 
  14. «The 50 most influential footballers of all time». Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2022. 
  15. «Football Tricks and the Players Who Invented Them». Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2020. 
  16. 16,0 16,1 « The New York Times : The Original Ronaldo Adjusts to the Owner's Box». Ανακτήθηκε στις 16 Ιουλίου 2020. 
  17. «Ο Ρονάλντο αγόρασε την Κρουζέιρο, την ομάδα με την οποία ξεκίνησε τον μύθο του». Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2021. 
  18. «Ronaldo Luís Nazário de Lima : Ιστορία της παιδικής ηλικίας». Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2020. 
  19. «Ronaldo Ο fenomeno : São Cristovao greatest son». Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2020. 
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 «Ρονάλντο: η μεταγραφή-θρίλερ στην Μπαρτσελόνα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2020. 
  21. «Black History Month: Ο Fenomeno». Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2020. 
  22. 22,0 22,1 «Romário ou Ronaldo: Quem jogou mais no PSV?». Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2022. 
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 «Ronaldo Nazario: Football's Ultimate Number 9». Ανακτήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2022. 
  24. «Hall of Fame... Ronaldo: The assassin who made you smile as he ruled the world and scored goals for fun». Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2020. 
  25. «Netherlands - Eredivisie Top Scorers». Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2020. 
  26. 26,0 26,1 «Υπήρχε λόγος που ο Ρονάλντο ονομάστηκε φαινόμενο!». Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2020. 
  27. «PSV Eindhoven rekindle glory days of Romário and Ronaldo». Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2020. 
  28. «Ronaldo Nazario de Lima». Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2020. 
  29. 29,0 29,1 «Ξεχάστε τον Κριστιάνο και διαβάστε την ιστορία του αυθεντικού Ρονάλντο!». Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2020. 
  30. «A football 'Phenomenon'». Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2020. 
  31. «It was very similar to what happened with Neymar' - Ronaldo reflects on his Barcelona exit». Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2020. 
  32. 32,0 32,1 «Was Ronaldo Nazario More Talented Than Messi And CR7?». Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2020. 
  33. «Ronaldo Nazario: To 25 years of the start of his era culé». Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2021. 
  34. «Γι' αυτό ο Ρονάλντο ήταν το απόλυτο... φαινόμενο». Ανακτήθηκε στις 1 Απριλίου 2021. 
  35. «Ronaldo Nazario scored his best goal 23 years ago today». Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2020. 
  36. 36,0 36,1 «13 of football's greatest-ever No.9s – and the brilliant stories behind them». Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2020. 
  37. 37,0 37,1 «Ronaldo at 40: Il Fenomeno's legacy as greatest ever No9, despite dodgy knees». Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2022. 
  38. «Year Zero: The making of Ronaldo (Barcelona, 1996/97)». Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2020. 
  39. «European topscorers by season». Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2020. 
  40. «Spain : list of Topscorers». Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2020. 
  41. «LAROUSSE : Luis Nazario de Lima, dit Ronaldo». Ανακτήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2021. 
  42. «RONALDO'S PRESENTATION AT SAN SIRO: 27 JULY 1997». Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2021. 
  43. 43,0 43,1 «Ρονάλντο: Το "φαινόμενο" που εξαπάτησε την επιστήμη». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Σεπτεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2022. 
  44. 44,0 44,1 «Luís Nazário de Lima, simply Ronaldo: the greatest of all». Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2022. 
  45. «The 100 greatest football moments of all time». Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2022. 
  46. 46,0 46,1 «Ronaldo Retires: Football Legend Hangs Up His Boots At 34». Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2020. 
  47. «Ballon d'Or Winner's List». Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2020. 
  48. 48,0 48,1 «Amazing Facts About Ronaldo Nazario You Probably Did not Know». Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2020. 
  49. «Messi, Ronaldo, Cruyff: Who are the youngest Ballon d'Or winners?». Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2021. 
  50. «Best soccer players in 21st century». Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2020. 
  51. «The Football Pink's Greatest: Strikers». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουνίου 2021. 
  52. «When unplayable Ronaldo won the UEFA Cup with Inter Milan – but bad luck broke his shot at further glory». Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2020. 
  53. «Inter return for Ronaldo». Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2020. 
  54. «12 Απριλίου 2000: Η καταραμένη μέρα που άλλαξε την ποδοσφαιρική ιστορία». Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2022. 
  55. «Ρονάλντο: Το «φαινόμενο» που εξαπάτησε την επιστήμη». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2020. 
  56. «50 Greatest South American Footballers of All Time». Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2020. 
  57. «Ο Fenomeno - How Ronaldo won three Ballons d'or». Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2020. 
  58. «FRANCE FOOTBALL : Ballon d'Or Dream Team : Ronaldo, le Brésilien, élu meilleur avant-centre de l'histoire». Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2020. 
  59. «Ranking the 5 best two-footed players in football history». Ανακτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2022. 
  60. «LUIS NAZARIO RONALDO». Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2020. 
  61. 61,0 61,1 «Twentieth anniversary of Ronaldo Nazário signing». Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2022. 
  62. 62,0 62,1 «REAL MADRID : RONALDO Un 'Fenómeno' del fútbol». Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2020. 
  63. «Ronaldo ends Man United Dreams». Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2020. 
  64. «Barça 1-2 RMCF». Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2020. 
  65. «La Liga Top scorers - Spain 2003/2004». Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2020. 
  66. 66,0 66,1 «Serie A Heroes: Once Upon a Time, the "Fenomeno" Ronaldo». Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2021. 
  67. «Ρονάλντο: «Ημουν πέντε σεζόν με τους γκαλάκτικος και δεν κερδίσαμε Champions League, θα μπορέσει τώρα η Παρί;»». Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2021. 
  68. «Milan complete signing of Ronaldo». Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2020. 
  69. ΕΡΤ Αρχειοθετήθηκε 2008-02-15 στο Wayback Machine., Σοκ με τον τραυματισμό του Ρονάλντο , 14 Φεβρουαρίου 2008
  70. «"Foi luz no fim do túnel", diz Ronaldo». Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2020. 
  71. «Ronaldo Retires: Football Legend Hangs Up His Boots At 34». Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2020. 
  72. Ελευθεροτυπία, Το 2011 αποχωρεί από τα γήπεδα ο Ρονάλντο, 22-2-2010.
  73. «Ένα φαινόμενο που αγνόησε πως δεν ήταν Θεός». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2020. 
  74. «Ronaldo : footballdatabase». Ανακτήθηκε στις 4 Απριλίου 2020. 
  75. «Τα κορυφαία 9άρια της ιστορίας». Ανακτήθηκε στις 4 Απριλίου 2020. 
  76. «Επιστροφή στα γήπεδα». Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2015. 
  77. 77,0 77,1 «Ronaldo Luís Nazário de Lima - Goals in International Matches». Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2020. 
  78. 78,0 78,1 «FIFA : Fenômeno outranks Der Bomber (59) - 100 great World Cup moments». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 2022. 
  79. 79,0 79,1 «FRANCE FOOTBALL : Ronaldo dans le top 100 des joueurs qui ont marqué l'histoire de la Coupe du monde» (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2020. 
  80. «Meet the Idols of the Football World Cup». Ανακτήθηκε στις 1 Ιουνίου 2021. 
  81. «Ronaldo lit up the 1996 Olympics and won a medal for Brazil, but was known as 'Ronaldinho' and had that name on the back of the famous yellow kit». Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2022. 
  82. «Tokyo Olympics: Ronaldo Nazario tore up 1996 Games while being known as Ronaldinho». Ανακτήθηκε στις 3 Ιουλίου 2022. 
  83. «FIFA : Olympic Football Tournaments Atlanta 1996 - Men». Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2022. 
  84. «Βραζιλία - Ολλανδία: Γκολ και... ξύλο με πρόκριση στη «ρωσική ρουλέτα»!». Ανακτήθηκε στις 16 Ιουλίου 2020. 
  85. «Legends of Football: Ronaldo Luís Nazário De Lima, "Il Fenomeno"». Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2022. 
  86. «Τον είπαν... φαινόμενο και υπήρχε λόγος: ήταν ο καλύτερος από όλους». Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2020. 
  87. «What really happened to Ronaldo before the World Cup final 1998». Ανακτήθηκε στις 12 Απριλίου 2020. 
  88. «The great World Cup final mystery». Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022. 
  89. «Ronaldo: The mystery of the 1998 World Cup final, and why Brazil's star striker barely turned up». Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2021. 
  90. «The 100 greatest football moments of all time». Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2022. 
  91. «Ronaldo en 1998, entre goles y un ataque cardíaco». Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2021. 
  92. «RO-RO : Remembering when Brazil had the best attack in football history». Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2020. 
  93. «The New York Times : Romario and Ronaldo: Brazil's Thrilling Strikers». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2019. 
  94. «América: história, seleções e personagens». Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2020. 
  95. «The 10 Best Teams in the History of Football». Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2022. 
  96. «Brazil's series of 35 matches unbeaten». Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2022. 
  97. «Ranked! The 25 best World Cup players EVER». Ανακτήθηκε στις 13 Ιουλίου 2020. 
  98. «Brazil legend Ronaldo reveals reason behind famous 2002 World Cup haircut». Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2021. 
  99. «Ρονάλντο: «Ζητώ συγγνώμη σε όλες τις μαμάδες του κόσμου»». Ανακτήθηκε στις 1 Απριλίου 2021. 
  100. «TOP-5: Γκολ σε τελικούς Μουντιάλ». Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2020. 
  101. «The 100 greatest football moments of all time». Ανακτήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2022. 
  102. «Best soccer player from the year you were born (1950-2017)». Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2020. 
  103. «World Cup Top Goal Scorers (Golden Boot)». Ανακτήθηκε στις 16 Ιουλίου 2020. 
  104. «Campbell makes All-Star Team». Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2020. 
  105. «7 GREATEST ATTACKING TRIOS OF ALL TIME». Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2020. 
  106. «MEN, The Fab Three, BBC, MSN & football's greatest ever trios». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Απριλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2020. 
  107. «Ronaldo became the highest scorer in World Cup finals history as Brazil beat Ghana to book a quarter-final place against France». Ανακτήθηκε στις 11 Ιουλίου 2020. 
  108. «Los mejores centro delanteros de la historia». Ανακτήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2020. 
  109. «WORLD CUP RECORDS (Part 24) - THE TOP GOAL SCORER». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2022. 
  110. «World Football: The 100 Greatest World Cup Players of All Time». Ανακτήθηκε στις 15 Αυγούστου 2021. 
  111. «Top Goal Scorers in World Cup History». Ανακτήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2022. 
  112. «WORLD CUP RECORDS (Part 24) - THE TOP GOAL SCORER». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2022. 
  113. «WORLD CUP RECORDS (Part 29) - THE PLAYER WITH MOST GOAL INVOLVEMENTS». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2022. 
  114. «Brazil - Record International Players». Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2021. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

Βραβεία
Προκάτοχος
Ρομάριο
Πολυτιμότερος παίκτης Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου
1998
Διάδοχος
Όλιβερ Καν
Προκάτοχος
Νταβόρ Σούκερ
Χρυσό Παπούτσι Παγκοσμίου Κυπέλλου
2002
Διάδοχος
Μίροσλαβ Κλόζε