Άνοιγμα κυρίου μενού

Σκουλούφια Ρεθύμνου

οικισμός της Ελλάδας

Τα Σκουλούφια είναι χωριό του δήμου Ρεθύμνης, της περιφερειακής ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχουν 123 κατοίκους. Απέχουν 18 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένα σε υψόμετρο 220 μ.[1]

Σκουλούφια Ρεθύμνης
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Σκουλούφια Ρεθύμνης
35°20′53″N 24°38′20″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Ρεθύμνης
Πληθυσμός123 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Στις βενετικές απογραφές το χωριό ονομαζόταν Σπιλούφια. Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Spilufia στην επαρχία Ρεθύμνου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως Spilufia με 384 κατοίκους και 517 οφειλόμενες αγγαρείες και ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα το 1630 ως Spilufia. Ο Σταυρινίδης ταυτίζει το χωριό με το χωριό Iskoliye, το οποίο αναφέρεται στην τουρκική απογραφή του 1659, με 26 χαράτσια.[1]

Στο έργο Κρητικά του Μιχαήλ Χουρμούζη το 1842 αναφέρεται για πρώτη φορά ως Σκουλούφια.[1] Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται στον δήμο Μαργαριτών ως Σκουλούφια και είχε 182 Χριστιανούς και 64 Τούρκους κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 177 κατοίκους και υπαγόταν στον δήμο Ελευθεραίων. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου.[1] Το 1925, τα Σκουλούφια αρχικά προσαρτήθηκε στην κοινότητα Έρφων, αλλά το 1934 ορίστηκαν έδρα κοινότητας, η οποία παρέμεινε μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Αρκαδίου.[2]

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[1] 177 207 186 206 229 242 149 146 132 123

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

Το ελαιουργείο του χωριού (φάμπρικα) έχει αναπαλαιωθεί, ώστε να παρουσιάζει την παραδοσιακή διαδικασία παραγωγής ελαιολάδου.[3] Το κτιριακό συγκρότημα ιδιοκτησίας Γ.Μανωλακάκη στην περιοχή του χωριού, το οποίο αποτελείται από τέσσερα κτίσματα, έχει χαρακτηριστεί μνημείο, διότι τα κτίρια διαθέτουν ενδιαφέροντα μορφολογικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία σημαντικά για την μελέτη της ιστορίας της αρχιτεκτονικής στην περιοχή αυτή της Κρήτης.[4] Ο Τζουζέπε Γκερόλα αναφέρει ότι στο χωριό εντόπισε στην πρόσοψη παλιού σπιτιού δύο περίεργες προτομές.[1]

Ο κεντρικός ναός του χωριού είναι δίκλιτος με τα δύο κλίτη να είναι αφιερωμένα στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και στον Άγιο Δημήτριο.[5] Κοντά στο κέντρο του χωριού βρίσκεται ο μονόχωρος, καμαρόσκεπος ναός του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Ο ναός στο εσωτερικό του είχε αρκοσόλιο με αετωματική πλάκα.[6] Η πλάκα είναι λαξευμένη από ασβεστόλιθο και σε αυτήν απεικονίζεται στο κέντρο η Σταύρωση, στα δεξιά ή κάθοδος στον Άδη και αριστερά ο Λωτ να ποτίζει ένα δέντρο. Η πλάκα αρχικά βρισκόταν πάνω από σαρκοφάγο στον ερειπωμένο ναό της Παναγίας και αφαιρέθηκε από τη θέση της όταν αυτή μετατράπηκε σε σχολείο. Η πλάκα σύμφωνα με επιγραφή χρονολογείται από το 1531. Η πλάκα πλέον φυλάσσεται στην αποθήκη της 28ης εφορείας βυζαντινών αρχαιοτήτων.[7] Ο ερειπωμένος ναός της Παναγίας δίπλα στο παλιό σχολείο χρονολογείται από το 1410 και φέρει παράθυρο με γλυπτό διάκοσμο.[8]

Ο κοιμητηριακός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου.[5] Στο δάπεδο του ναού σώζεται βενετσιάνικος τάφος αποτελούμενος από δύο πλάκες με γλυπτό διάκοσμο αποτελούμενου από μετάλλιο με νεκροκεφαλή και δύο οστά, καθώς και επιγραφές που πλέον δεν δύναται να διαβαστούν.[9] Στο χωριό υπάγονται τα εξωκκλήσια των Κοίμηση της Θεοτόκου, Άγιος Φανούριος και Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος.[5] Στο ανατολικό τμήμα του χωριού σώζονται τα ερείπια του ναού του Μιχαήλ Αρχαγγέλου, με γλυπτό παράθυρο.[10] Κοντά στο χωριό βρίσκεται ο βενετικός ναός της Παναγίας, του οποίου η οροφή έχει καταπέσει.[11]

ΠροσωπικότητεςΕπεξεργασία

  • Ελένη Βολανοπούλα - σύζυγος του Μουσταφά Ναϊλί πασά και μητέρα του Βελή Πασά, ο οποίος διατέλεσε διοικητής της Κρήτης[1]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 450. 
  2. «Σκουλούφια (Ρεθύμνης)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019. 
  3. «Σκουλούφια». www.rethymno.gr. Δήμος Ρεθύμνης. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019. 
  4. «ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΝΕΣΑΚ/15455/458/27-4-2005 - ΦΕΚ 696/Β/24-5-2005». listedmonuments.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019. 
  5. 5,0 5,1 5,2 «Επαρχία Μυλοποτάμου». www.imra.gr. Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2019. 
  6. «ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019. 
  7. Γιαπιτσόγλου, Κωστής. «Αετωματική επίστεψη ταφικού μνημείου». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019. 
  8. «ΠΑΝΑΓΙΑ 3». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019. 
  9. «Ταφικό μνημείο». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019. 
  10. «ΜΙΧΑΗΛ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΣ». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019. 
  11. «ΠΑΝΑΓΙΑ 2». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019.