Άνοιγμα κυρίου μενού

Η τηλεόραση στην Ελλάδα ξεκίνησε για πρώτη φορά τη λειτουργία της το 1960,[1] με κάποιες πειραματικές εκπομπές που δεν μονιμοποιήθηκαν, ενώ ξεκίνησε να εκπέμπει τακτικά από τον Φεβρουάριο του 1966, από έναν δημόσιο τηλεοπτικό σταθμό και από δεύτερο σταθμό που λειτούργησε από τις Ένοπλες Δυνάμεις. Κατά τη διάρκεια της Χούντας των Συνταγματαρχών παγιώθηκε η δομή του προγράμματος με μείγμα ψυχαγωγίας και ενημέρωσης, η οποία ήταν τότε λογοκριμένη. Ο κρατικός έλεγχος στην τηλεόραση διατηρήθηκε και στη μεταπολίτευση, οπότε η ενημέρωση ήταν περισσότερο ελεύθερη, αλλά όχι πάντα αντικειμενική.[2]

Το 1989, ενώ ήδη είχαν αρχίσει να εκπέμπουν ιδιωτικοί ραδιοφωνικοί και τηλεοπτικοί σταθμοί, επιτράπηκε η λειτουργία ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών, οι οποίοι σταδιακά επικράτησαν σε τηλεθέαση και επιρροή και επιδόθηκαν σε έντονο ανταγωνισμό στον ενημερωτικό και στον ψυχαγωγικό τομέα. Το τηλεοπτικό τοπίο, όπου κατά καιρούς λειτουργούσαν γύρω στα 150 κανάλια σε όλη τη χώρα, το οποίο παραμένει όμως άναρχο[3] λόγω των καθυστερήσεων του κράτους να χορηγήσει μόνιμες άδειες.

Μέχρι το καλοκαίρι του 2013 και συγκεκριμένα μέχρι τις 11 Ιουνίου, υπήρχαν τρία δημόσια κανάλια, η ΕΤ1 και η ΝΕΤ σαν εξέλιξη των δύο αρχικών, και η ΕΤ3 που εξέπεμπε από το 1988, και τα οποία σταμάτησαν να εκπέμπουν, όταν με μία αμφιλεγόμενη απόφαση της κυβέρνησης Σαμαρά, έκλεισε αιφνίδια και χωρίς προφανή λόγο η ΕΡΤ, για να δημιουργηθεί εκ νέου μια νέα εταιρεία, η Νέα Ελληνική Ραδιοφωνία, Ίντερνετ και Τηλεόραση (ΝΕΡΙΤ)· μέχρι να ξεκινήσει το πρόγραμμά της η τελευταία, τον ρόλο του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα επιτελούσε η μεταβατική Δημόσια Τηλεόραση (ΔΤ). Η ΕΡΤ επανασυστάθηκε και λειτουργεί εκ νέου από τα μέσα του 2015. Υπάρχουν ακόμα δεκάδες ιδιωτικά κανάλια, πανελλαδικής και τα περισσότερα περιφερειακής εμβέλειας.[4]

Λόγω της οικονομικής κρίσης πολλά κανάλια έκλεισαν ή περιόρισαν σημαντικά τις δραστηριότητές τους. Ακόμη υπάρχουν επίγεια συνδρομητικά δίκτυα, ενώ για ένα διάστημα αναμεταδίδονταν και κάποια ξένα δορυφορικά. Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν καλωδιακά δίκτυα,[5] όμως κάποια ιδιωτικά δίκτυα και η ΕΡΤ εξέπεμπαν δορυφορικό πρόγραμμα, κυρίως για τους απόδημους Έλληνες. Περιορισμένες είναι οι προσπάθειες για αποκλειστικά διαδικτυακό περιεχόμενο ή για διαδικτυακά τηλεοπτικά κανάλια.

Στον τομέα του προγράμματος, τα ιδιωτικά δίκτυα ακολουθούν την καθιερωμένη διάκριση μεταξύ ενημέρωσης και ψυχαγωγίας, αν και η αναλογία μεταξύ των τομέων δεν είναι σταθερή, ενώ τα δημόσια δίκτυα δίνουν έμφαση στον πολιτισμό και στην εκπαίδευση. Στην ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης παρήχθησαν εκατοντάδες σίριαλ, τηλεταινίες και θεατρικά έργα όπως και πολλά ενημερωτικά και ψυχαγωγικά προγράμματα με σημαντική επίδραση στο κοινό. Πάντως, λόγω της οικονομικής κρίσης, η παραγωγή πρωτότυπου προγράμματος σημειώνει κάμψη και κυριαρχούν οι ξένες σειρές και οι επαναλήψεις παλαιών ελληνικών σίριαλ.[6]

Η ελληνική τηλεόραση κατά καιρούς έχει κατηγορηθεί για έλλειψη αντικειμενικότητας στον ενημερωτικό τομέα εξαιτίας της χειραγώγησης των δημόσιων δικτύων από τις μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις[7] και εξαιτίας του ότι τα ιδιωτικά δίκτυα προβάλλουν τα επιχειρηματικά ή πολιτικά συμφέροντα των ιδιοκτητών τους. Τα ιδιωτικά κανάλια έχουν ακόμη επικριθεί, πολλές φορές, για το χαμηλής ποιότητας πρόγραμμα στον ψυχαγωγικό και τον ενημερωτικό τομέα. Σε ότι αφορά το νομικό πλαίσιο, αυτό είναι σαφέστερο για τα δημόσια τηλεοπτικά δίκτυα, αλλά τα ιδιωτικά (ιδίως τα επαρχιακά) εξακολουθούν να μην έχουν όλα άδειες εκπομπής όπως σε άλλες χώρες. Το κράτος ρυθμίζει τα ραδιοτηλεοπτικά ζητήματα μέσα από ανεξάρτητη, συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, που ιδρύθηκε το 1989.

Ιστορία της τηλεόρασης στην ΕλλάδαΕπεξεργασία

Πρώτες πειραματικές προσπάθειες (ως το 1966)Επεξεργασία

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο η χρήση της τηλεόρασης σαν μέσο ψυχαγωγίας και ενημέρωσης γενικεύτηκε στον δυτικό κόσμο, είτε κάτω από την κρατική επίβλεψη, όπως στη Βρετανία με το BBC, είτε κάτω από την ιδιωτική πρωτοβουλία και λειτουργία, όπως στις ΗΠΑ με το NBC.[8] Στην Ελλάδα, αντίθετα, το πολιτικό κλίμα με το τέλος του πολέμου και αργότερα του εμφυλίου αλλά και η κακή οικονομική κατάσταση, εμπόδισαν την ανάπτυξη της τηλεόρασης, την οποία οι πολιτικοί (κυβέρνηση και αντιπολίτευση) δεν ήθελαν, για δικούς τους λόγους. Ακόμη, τα νοικοκυριά δεν μπορούσαν να αντέξουν το κόστος αγοράς των συσκευών, ενώ δεν την έβλεπαν θετικά ούτε οι εκδότες, ούτε και οι κινηματογραφικές επιχειρήσεις.[9]

Πάντως η βελτίωση των συνθηκών προς το τέλος της δεκαετίας του 1950 και η σταδιακή εξοικείωση των Ελλήνων με το νέο μέσο[10] έφεραν ξανά το θέμα στο προσκήνιο, αλλά οι προσπάθειες να συσταθεί ένα τηλεοπτικό δίκτυο δεν είχαν αποτέλεσμα. Στο χρονικό αυτό διάστημα, έγιναν πέντε διαγωνισμοί για την ανάπτυξη της τηλεόρασης, τα έτη 1949, 1952, 1955, 1958 και 1959, που τελικά ακυρώθηκαν, ενώ η Πολεμική Αεροπορία, ο Ελληνικός Στρατός, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και ιδιώτες είχαν πειραματιστεί με μικρής κλίμακας εκπομπές χωρίς συνέχεια.[11]

Ο πρώτος πειραματικός τηλεοπτικός σταθμός λειτούργησε από τη ΔΕΗ με αρκετές τεχνικές δυσκολίες τον Σεπτέμβριο του 1960 στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ.[12] Οι εκπομπές άρχισαν το Σάββατο 3 Σεπτεμβρίου και κράτησαν 22 ημέρες. Διαρκούσαν λίγες ώρες κάθε απόγευμα και περιλάμβαναν κυρίως ξένα ντοκιμαντέρ, παιχνίδια και ζωντανό ψυχαγωγικό πρόγραμμα. Στην πρώτη εκπομπή, την πρώτη ημέρα, με παρουσιάστρια την Έλσα Παπαστεργίου, εμφανίστηκε ζωντανά ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Παρά τη μεγάλη απήχηση στο κοινό το εγχείρημα δεν είχε συνέχεια και τα σχέδια για μονιμότερη τηλεοπτική παρουσία δεν υλοποιήθηκαν, αλλά δεν εγκαταλείφθηκαν και εντελώς.[13] Έγιναν και νέοι διαγωνισμοί για την οργάνωση τηλεοπτικού δικτύου που και αυτοί δεν ολοκληρώθηκαν, ενώ δεν είχαν αποτέλεσμα και οι συζητήσεις με ξένα μέσα· καταγράφονται και πειραματικές αλλά βραχύβιες προσπάθειες, όπως ο τηλεοπτικός σταθμός της ΔΕΗ το 1962[14] και άλλες προτάσεις που έμειναν στα χαρτιά, όπως μια αμερικανική πρόταση να οργανωθεί από Αμερικανούς ένα πλήρες τηλεοπτικό δίκτυο για την Ελλάδα.[15] Παρά το έντονο ενδιαφέρον των τότε κυβερνήσεων, η ολοκλήρωση των σχετικών σχεδίων εξακολούθησε να παρεμποδίζεται από το, κατά διαστήματα, τεταμένο πολιτικό κλίμα της περιόδου 1960-1965 και τις αντιδράσεις από τους εκδότες, αν και το τελευταίο έχει αμφισβητηθεί ιστορικά.[16]

Εμφάνιση και καθιέρωση της τηλεόρασης (1966-1974)Επεξεργασία

Το 1965 το ζήτημα ίδρυσης τηλεοπτικού σταθμού επανήλθε στο προσκήνιο. Το ΕΙΡ οργάνωσε "Πειραματικό Σταθμό Τηλεόρασης" με επικεφαλής τον διευθυντή Μιχάλη Γιαννακάκο και τον συντονιστή προγράμματος Γιώργο Κάρτερ, και οι δοκιμαστικές εκπομπές άρχισαν το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς.[17] Η πρώτη επίσημη τηλεοπτική εκπομπή, στο Κανάλι 5, άρχισε στις 18:30 το βράδυ της Τετάρτης 23ης Φεβρουαρίου 1966, με πρόγραμμα λίγων ωρών που μεταδόθηκε στην Αθήνα και πραγματοποιήθηκε από τον πέμπτο όροφο του νέου υπεραστικού μεγάρου Αθηνών του ΟΤΕ που στεγαζόταν στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου. Η Ελένη Κυπραίου ήταν η πρώτη παρουσιάστρια της ελληνικής τηλεόρασης. Πάντως η προσπάθεια έγινε δεκτή, με επιφύλαξη από τον τύπο εκείνης της εποχής.[18] Σχεδόν ταυτόχρονα με το ΕΙΡ, άρχισε να οργανώνεται και δεύτερο κανάλι από τον στρατό, ονόματι ΤΕΔ, το οποίο άρχισε να εκπέμπει τέσσερις μέρες μετά (27 του μηνός), από το κτήριο της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού στο Κανάλι 10 με τακτικό πρόγραμμα.[19] Σαφή στοιχεία για τον αριθμό των θεατών δεν υπάρχουν, αλλά φαίνεται ότι τις πρώτες ημέρες λειτουργίας των καναλιών ήταν περίπου 2.000, σύντομα όμως οι αριθμοί τους άρχισαν να αυξάνονται.[20]

Το πρόγραμμα της πρώτης ημέρας του ΕΙΡ Το πρόγραμμα της πρώτης ημέρας της ΤΕΔ[21]
18:30 Διεθνή επίκαιρα 19:00 Έναρξη
18:45 Για σας, κυρία μου (ζωντανή εκπομπή) 19:03 Κέρκυρα (ντοκιμαντέρ)
19:00 Αυστραλία (ταξιδιωτικό ντοκιμαντέρ) 19:15 Εσοδεία γνώσεων
19:25 Ο Άγγλος γλύπτης Χένρι Μουρ 19:45 Διάλειμμα
19:55 Παίζει η ορχήστρα Ανρί Λεκά 19:55 Η ανακάλυψη της πενικιλίνης
20:15 Ο κλέφτης (ταινία μικρού μήκους από τη Βραζιλία) 20:10 Για να γνωρίσετε τον Καναδά
20:30 Λήξη προγράμματος 21:10 Λήξη προγράμματος

Στις 11 Απριλίου του ίδιου έτους άρχισε να μεταδίδεται από την τηλεόραση του ΕΙΡ το πρώτο δελτίο ειδήσεων. Αρχικά τα δελτία επικεντρώνονταν σε ξένα θέματα, ενώ στους σταθμούς υπήρχε ελάχιστο ζωντανό πρόγραμμα και καθόλου ελληνικά έργα μυθοπλασίας. Επίσης δεν υπήρχε δυνατότητα βίντεο εγγραφής, οπότε τα ντοκιμαντέρ μεταδίδονταν μέσω λήψης με τηλεοπτική κάμερα της εικόνας που προβαλλόταν σε τοίχο από φιλμ 35 ή 16 χιλιοστών.

Γρήγορα πάντως άρχισαν οι μεταδόσεις των πρώτων αθλητικών τηλεοπτικών εκπομπών, όπως η Αθλητική Κυριακή, η οποία προβάλλεται μέχρι σήμερα και αποτελεί την μακροβιότερη τηλεοπτική εκπομπή. Παρά την προσπάθεια των υπευθύνων δεν μεταδίδονταν ελληνικές ταινίες, λόγω της άρνησης των παραγωγών, όπως του Φιλοποίμενα Φίνου, να δώσουν άδεια μετάδοσης.[22] Γενικότερα όμως και για τα δύο κανάλια οι πόροι και το προσωπικό ήταν πολύ περιορισμένα τα πρώτα χρόνια λειτουργίας. Έναν μήνα αργότερα (Μάιος 1966) μεταδόθηκε από την τηλεόραση του ΕΙΡ η πρώτη θεατρική εκπομπή Αυτός και το παντελόνι του, μονόπρακτο του συγγραφέα Ιάκωβου Καμπανέλλη με παρουσιαστή και οικοδεσπότη τον ηθοποιό Βασίλη Διαμαντόπουλο.

Στις 20 Ιουνίου 1966 άρχισε να λειτουργεί τηλεοπτικό στούντιο στα Τουρκοβούνια, από όπου ξεκίνησε τη μετάδοσή της η ΤΕΔ, καλύπτοντας όλο το Λεκανοπέδιο και την Αίγινα. Η Χούντα των Συνταγματαρχών διατήρησε αμετάβλητους τους τότε πειραματικούς τηλεοπτικούς σταθμούς (παρότι δεν μετέδωσαν πρόγραμμα τις πρώτες ημέρες του πραξικοπήματος[23]), επειδή εξυπηρετούσαν τα σχέδιά της.[24] Έδωσε μάλιστα προπαγανδιστικό ρόλο στα κανάλια σε ότι αφορούσε τον ενημερωτικό τομέα με την συνεχή προβολή του καθεστώτος και τα χρησιμοποίησε σαν μέσο για να προωθήσει την ιδεολογία της.[25]

Τα δημόσια δίκτυα αφού ξεπέρασαν το στάδιο του πειραματισμού, ξεκίνησαν από το 1968 και 1969 αντίστοιχα, οπότε άρχισαν να εκπέμπουν πλήρες πρόγραμμα, να ακολουθούν την τυπική στη Δύση δομή με ψυχαγωγία και ενημέρωση. Το πρόγραμμα διαρκούσε 6-8 ώρες τη μέρα, ξεκινώντας το μεσημέρι και συνεχίζοντας, μετά από ένα απογευματινό διάλειμμα, το βράδυ. Σταδιακά το πρόγραμμα και στα δύο κανάλια, αλλά πολύ περισσότερο στην ΤΕΔ, που το 1968 μετονομάστηκε σε Υπηρεσία Ενημερώσεως των Ενόπλων Δυνάμεων (ΥΕΝΕΔ) και ως στρατιωτικό κανάλι είχε την εύνοια του καθεστώτος,[26] εμπλουτίστηκε με ενημερωτικά προγράμματα, προπαγανδιστικές εκπομπές, αθλητικές μεταδόσεις, τοκ σόου (όπως το Αλάτι και Πιπέρι με τον Φρέντυ Γερμανό),[27] ζωντανό πρόγραμμα, θέατρο, μουσική και παιχνίδια. Τα δελτία ειδήσεων είχαν ωστόσο πολύ λόγο και σχετικά λίγη εικόνα. Την επόμενη χρονιά η ΥΕΝΕΔ μετακόμισε στις νέες εγκαταστάσεις της Λεωφόρου Μεσογείων 136 και Κατεχάκη γωνία, απέκτησε τον πρώτο της αναμεταδότη στη Θεσσαλονίκη για κάλυψη της ευρύτερης περιοχής, ενώ εγκατέστησε τηλεοπτικό πομπό ισχύος 30 KW στον Υμηττό.

Στις 2 Απριλίου 1970 μεταδόθηκε από την ΥΕΝΕΔ το πρώτο ελληνικό σίριαλ, Το σπίτι με τον φοίνικα, σε σενάριο της Κικής Σεγδίτσα. Ένα μήνα αργότερα (2 Μαΐου) ακολούθησε το σίριαλ Ο κύριος συνήγορος του Κώστα Πρετεντέρη, ενώ γρήγορα εμφανίστηκαν δεκάδες άλλα, με αρκετή απήχηση στο κοινό, το οποίο μεγάλωνε συνεχώς, χάρη στις αθλητικές μεταδόσεις (με παράδειγμα το Μουντιάλ του 1970) και στις ενέργειες του καθεστώτος να διανέμει στην επαρχία τηλεοράσεις.[28] Ιστορική στιγμή εκείνης της περιόδου ήταν η ζωντανή μετάδοση της προσσελήνωσης του Απόλλων 11 την Κυριακή 20 Ιουλίου 1969 από το ΕΙΡ μέσω του διεθνούς συστήματος της EBU (Eurovision), σε περιγραφή στα Ελληνικά του δημοσιογράφου Ιάσονα Μοσχοβίτη, που κράτησε μέχρι τις 5 το πρωί (ώρα Ελλάδος) και εκτιμάται πως την παρακολούθησε σχεδόν το σύνολο όσων διέθεταν τηλεοπτικό δέκτη, που έφταναν τους 200.000.[29]

Στις 16-21 Σεπτεμβρίου 1969 η Eurovision πραγματοποίησε την πρώτη ζωντανή μετάδοση από την Ελλάδα, μεταδίδοντας τους αγώνες του 9ου Πανευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Στίβου. Για την κάλυψη των αγώνων αποκτήθηκαν από τον ΣΕΓΑΣ αυτοκίνητα εξωτερικών μεταδόσεων καθώς και δύο συσκευές καταγραφής βίντεο της αμερικανικής Ampex 2 ιντσών, τα οποία παραδόθηκαν μετά τους αγώνες στο ΕΙΡ. Ένα μήνα μετά (26 Οκτωβρίου) πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσημη εξωτερική μετάδοση από το ΕΙΡ, της δοξολογίας για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου. Το 1970 το ΕΙΡ μετονομάστηκε σε Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας Τηλεοράσεως (ΕΙΡΤ).

Στις 12 Οκτωβρίου 1971 άρχισε η μετάδοση της σειράς Άγνωστος Πόλεμος του Νίκου Φώσκολου, η οποία κατέγραψε ρεκόρ τηλεθέασης μέχρι την ολοκλήρωσή της το 1974, ενώ στις 3 Ιανουαρίου 1972 έκανε πρεμιέρα στο ΕΙΡΤ η εκπομπή Το θέατρο της Δευτέρας, με πρώτη θεατρική παράσταση Το Εξπρές για το Σαντιάγκο της Ισιντόρα Αγκουΐρε. Με μαγνητοσκοπήσεις παραστάσεων από την Επίδαυρο, το Ηρώδειο, αλλά και με πρωτότυπες παραγωγές, που αριθμούν πάνω από 450 θεατρικά έργα, η εκπομπή συνέβαλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση της θεατρικής παιδείας στην Ελλάδα.

Στις 3 Οκτωβρίου 1973 άρχισε να μεταδίδεται από το ΕΙΡΤ το πρώτο βασισμένο στην ελληνική λογοτεχνία σίριαλ, Οι Έμποροι των Εθνών του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ποντίκα και Κώστα Φέρρη και πρωτότυπη μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου με ερμηνευτή το Νίκο Ξυλούρη.

Υπήρξε και μια προσπάθεια για ιδιωτικό κανάλι με έδρα τη βόρεια Ελλάδα, οργανωμένη κυρίως από διαφημιστές της περιοχής. Το Κανάλι 3 εξέπεμπε από τον Μάρτιο του 1964 ως τον Σεπτέμβριο του 1970 ψυχαγωγικό και ενημερωτικό πρόγραμμα χωρίς άδεια, ώσπου υποχρεώθηκε από το χουντικό καθεστώς σε κλείσιμο.[30] Άλλη μια βραχύβια δημόσια προσπάθεια καταγράφηκε το 1971 και το 1972 με εκπομπές που μεταδόθηκαν μέσα από τη ΔΕΘ με ευθύνη του ΟΤΕ.[31]

Τον Δεκέμβριο του 1972 ο αριθμός των τηλεοπτικών συσκευών ανερχόταν σε 823.000 σε όλη τη χώρα. Από αυτές υπήρχαν 479.000 στην Αθήνα και 92.000 στη Θεσσαλονίκη, Συγκριτικά, το 1968 οι τηλεοράσεις σε όλη τη χώρα ήταν περίπου 100.000.[32]

Η τηλεόραση στην μεταπολίτευση (1974-1989)Επεξεργασία

Τον Ιανουάριο του 1974 εγκαινιάστηκε το Ραδιομέγαρο της Αγίας Παρασκευής, όπου μετεγκαταστάθηκε σταδιακά ο ραδιοτηλεοπτικός εξοπλισμός του ΕΙΡΤ από τα παλιά κτίρια του Ζαππείου και του ΟΤΕ. Η πτώση της χούντας τον Ιούλιο του 1974 συνοδεύτηκε από προσδοκίες για εκδημοκρατισμό της τηλεόρασης. Στο ΕΙΡΤ τοποθετήθηκε διευθυντής ο Δημήτρης Χορν, στενός φίλος του Κωνσταντίνου Καραμανλή, υποδιευθυντής έγινε ο δημοσιογράφος Παύλος Μπακογιάννης, ενώ περιλήφθηκαν επιφανή ονόματα στο ΔΣ του οργανισμού, όπως ο Οδυσσέας Ελύτης.[33] Παρέλαβαν όμως μια δομή, που δεν άλλαξε πολύ μετά την πτώση της χούντας, παρουσίαζε συμπτώματα κακοδιοίκησης και είχε πληθώρα προσωπικού. Η έκθεση του επί πολλά χρόνια διοικητή του BBC Χιου Γκριν (Hugh Greene) το 1975, αφού περιέγραφε την κατάσταση στο ΕΙΡΤ, έκανε ριζοσπαστικές προτάσεις αναδιοργάνωσης, όπως μετατροπή σε νομικό πρόσωπο, αποστρατικοποίηση της ΥΕΝΕΔ και συγχώνευση με την ΕΡΤ, αλλαγή νοοτροπίας και καλύτερη χρηματοδότηση, προτάσεις οι οποίες για διάφορους λόγους δεν ελήφθησαν όλες υπόψη.[34]

 
O Γιώργος Κάρτερ ήταν μεταπολεμικά ένας από τους πρωτεργάτες της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης στην Ελλάδα, με παρουσία και στην μεταπολίτευση.

Στις 29 Μαΐου 1975 άρχισε η προβολή της τηλεοπτικής μεταφοράς του μυθιστορήματος του Νίκου Καζαντζάκη, Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται σε σκηνοθεσία του Βασίλη Γεωργιάδη, ενώ ακολούθησαν και άλλες σημαντικές βασισμένες στην ελληνική λογοτεχνία σειρές, όπως η Τερέζα Βάρμα-Διακόστα του Γρηγορίου Ξενόπουλου και Η μενεξεδένια πολιτεία του Άγγελου Τερζάκη το 1975, ο Γιούγκερμαν του Μ. Καραγάτση και η Γαλήνη του Ηλία Βενέζη το 1976, Οι Πανθέοι του Τάσου Αθανασιάδη το 1977, το Λεμονοδάσος του Κοσμά Πολίτη το 1978 και Ο συμβολαιογράφος του Αλεξάνδρου Ρίζου Ραγκαβή το 1979.

Στις 13 Δεκεμβρίου 1975 (βάσει του νόμου 230[35]) το ΕΙΡΤ μετατράπηκε σε Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση (ΕΡΤ), ενώ προμηθεύτηκε τα πρώτα φορητά βίντεο U-matic, κατασκευής της Sony. Στις 24 Φεβρουαρίου του 1976 άρχισε να μεταδίδεται η ριζοσπαστική σειρά πολιτιστικών ντοκιμαντέρ Παρασκήνιο από την εταιρεία Cinetic που ανέλαβε την εκτέλεση της παραγωγής. Το 1977 άρχισε η σειρά εκπομπών Εικόνες με θέμα τις εικαστικές τέχνες, σε σκηνοθεσία Γιώργου Εμιρζά με παρουσιάστρια την Μαρία Καραβία. Η εκπομπή μετεξελίχθηκε το 1983 σε Εικαστικά.

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970 τα δύο κανάλια συνέχισαν χωρίς σημαντικές αλλαγές, παράγοντας ενημερωτικό πρόγραμμα και αρκετά επιτυχημένα σίριαλ, πολλά με πρωταγωνιστές ηθοποιούς του κινηματογράφου, ο οποίος είχε αρχίσει να φθίνει λόγω και της τηλεόρασης.[36] Οι ζωντανές εκπομπές περιορίζονταν στα δελτία ειδήσεων, σε ενημερωτικά προγράμματα και σε αθλητικές μεταδόσεις, ενώ άρχισαν σταδιακά και κάποιες εκπομπές πολιτικού λόγου. Γενικά πολλές από τις εκπομπές της εποχής μιμούνταν ξένα πρότυπα.

Η πρώτη φορά που μεταδόθηκε έγχρωμο πρόγραμμα στην χώρα, ήταν τον Ιούνιο του 1978 και ήταν φυσικά το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου στην Αργεντινή. Η ΕΡΤ, που προετοιμαζόταν εκείνη την εποχή, έδειξε πειραματικά τους αγώνες σε έγχρωμο, καλώντας όσους ελάχιστους ακόμα είχαν ήδη έγχρωμους δέκτες, σε μεγάλες πόλεις, να συντονιστούν στις κατάλληλες συχνότητες.

Από τις 6 Ιανουαρίου του 1979 η ελληνική τηλεόραση πέρασε σταδιακά από την ασπρόμαυρη στην έγχρωμη μετάδοση με το γαλλικό σύστημα SECAM και την αγορά έγχρωμων βίντεο 1 ίντσας (1 inch Type C) και 2 ιντσών (2 inch Quadruplex). Η χρήση του γαλλικού συστήματος έναντι του γερμανικού PAL έφτασε να γίνει πολιτικό ζήτημα, αφού ήταν προσωπική επιλογή του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή.[37]

Η πρώτη εγχώρια έγχρωμη παραγωγή τηλεοπτικής σειράς ήταν η τηλεοπτική διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος του Κοσμά Πολίτη Εκάτη, ενώ το 1979 ακολούθησε η σειρά Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια, βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Στρατή Μυριβήλη. Στις 28 Μαΐου του ίδιου έτους πραγματοποιήθηκε από το Ζάππειο η ζωντανή μετάδοση της τελετής ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ, ενώ στις 10 Δεκεμβρίου η ΕΡΤ μετέδωσε σε μαγνητοσκόπηση την τελετή απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Οδυσσέα Ελύτη από την αίθουσα συναυλιών της Στοκχόλμης.

Στις 19 Ιανουαρίου 1980 έκανε πρεμιέρα η σειρά Λωξάντρα, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου σε σκηνοθεσία του Γρηγόρη Γρηγορίου, ενώ ακολούθησαν κι άλλες τηλεοπτικές διασκευές διαφόρων λογοτεχνικών έργων, όπως η Αστροφεγγιά του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου, Για την τιμή και το χρήμα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, Μεθυσμένη πολιτεία του Σωτήρη Πατατζή, Αργώ του Γιώργου Θεοτοκά και οι Άθλιοι των Αθηνών του Ιωάννη Κονδυλάκη.

Στις 10 Ιανουαρίου 1981 άρχισε να μεταδίδεται το πρώτο παιδικό σήριαλ Ο κήπος με τα αγάλματα, βασισμένο στο ομότιτλο βιβλίο της Ελένης Σαραντίτη-Παναγιώτου, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Παντελή Βούλγαρη, ενώ στην πορεία ακολούθησαν και άλλα, όπως ο Θησαυρός της Βαγίας της Ζωρζ Σαρή το 1984, το Παραμύθι χωρίς όνομα της Πηνελόπης Δέλτα το 1989 και τέλος Το καπλάνι της βιτρίνας της Άλκης Ζέη το 1990.

Στις αρχές Μαρτίου 1982 ξεκίνησε η εκπομπή Κινηματογραφική Λέσχη, την οποία προλόγιζε ο κριτικός κινηματογράφου Γιάννης Μπακογιαννόπουλος, με προβολές ταινιών από διεθνούς φήμης σκηνοθέτες. Στις 9 Μαρτίου 1982 έκανε πρεμιέρα η σειρά αυτοβιογραφικών ντοκιμαντέρ Μονόγραμμα του Γιώργου και της Ηρώς Σγουράκη, ενώ ακολούθησαν οι πολιτιστικές εκπομπές Κοχλίας (1982), Τέχνη και πολιτισμός (1982), Οι ποιητές μας (1983) και Περισκόπιο (1984).

Στις 26 Ιουλίου του 1982 προβλήθηκε η σειρά Φονιάς, βασισμένη στην κοινωνική νουβέλα του Γεώργιου Βιζυηνού σε σκηνοθεσία του Κώστα Λυχναρά και του Δήμου Θέου, ενώ ακολούθησαν Ο ζητιάνος του Ανδρέα Καρκαβίτσα και οι Δεσμώτες του Άγγελου Τερζάκη. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1982 πραγματοποιήθηκε η πρώτη έγχρωμη ζωντανή μετάδοση, των Πανευρωπαϊκών Αγώνων Στίβου από το νεόχτιστο Ολυμπιακό Στάδιο της Καλογρέζας σε όλη την Ελλάδα και μέσω του δικτύου της Eurovision σε Ευρώπη και Αμερική. Η μετάδοση ολοκληρώθηκε τρεις μέρες μετά (9 Σεπτεμβρίου) με το πέρας των αγώνων.

Η νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1981 συνοδεύτηκε και αυτή από προσδοκίες για μεγάλες αλλαγές στην τηλεόραση, που τελικά δεν υλοποιήθηκαν. Αντίθετα η περίοδος που ακολούθησε χαρακτηρίστηκε από παρεμβατικότητα και λαϊκισμό.[38] Την Παρασκευή 1 Οκτωβρίου 1982,[39] με διάταξη ενσωματωμένη σε άσχετο νομοσχέδιο, αποστρατικοποιήθηκε εν τέλει η ΥΕΝΕΔ (ένα στρατιωτικό κανάλι αποτελούσε περίεργη εικόνα σε μια χώρα της ΕΟΚ, όπου μόλις είχε ενταχτεί η Ελλάδα), υπαγόμενη στο Υπουργείο Προεδρίας και μετονομαζόμενη σε ΕΡΤ2,[40] με την ΕΡΤ να μετονομάζεται αντίστοιχα σε ΕΡΤ1.

Με την δημιουργία της ενιαίας ΕΡΤ πέρασαν σε στενότερο κρατικό έλεγχο τόσο η διοίκηση, όσο και το ενημερωτικό πρόγραμμα, με αποτέλεσμα -μεταξύ άλλων- την υπερπροβολή των κυβερνητικών δραστηριοτήτων και τις συχνές αλλαγές διοικητών για πολιτικούς λόγους.[41] Στο πρόγραμμα υπήρξε στροφή σε κοινωνικού τύπου έργα μυθοπλασίας, τηλεταινίες και ντοκιμαντέρ που ταίριαζαν και με την ιδεολογική γραμμή της νέας κυβέρνησης, αλλά και σε νέους δημιουργούς.

Στις 13 Μαΐου 1983 άρχισε να προβάλλεται η διασκευή του ομώνυμου διηγήματος του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Ο κατάδικος σε σκηνοθεσία Κώστα Κουτσομύτη, ενώ ακολούθησαν Η Κυρία Ντορεμί της Λιλίκας Νάκου και η Αρχαία Σκουριά της Μάρως Δούκα. Τα επόμενα χρόνια ακολουθούν κι άλλες βασισμένες στην ελληνική λογοτεχνία σειρές, όπως ο Πατούχας του Ιωάννη Κονδυλάκη το 1984, ο Καπνισμένος ουρανός του Κωστή Κοτζιά και οι Ακυβέρνητες πολιτείες του Στρατή Τσίρκα το 1985 και τέλος η Μαντάμ Σουσού του Δημήτρη Ψαθά το 1986.

Στις 11 Αυγούστου 1987 η ΕΡΤ Α.Ε. αναδιαρθρώθηκε. Η ΕΡΤ1 και η ΕΡΤ2 συγχωνεύτηκαν σε έναν ενιαίο φορέα, που διατήρησε την υπάρχουσα ονομασία[42], ενώ τα δύο κανάλια μετονομάστηκαν σε ΕΤ1 και ΕΤ2. Την 1η Σεπτεμβρίου 1987 ξεκίνησε να εκπέμπει από τη Θεσσαλονίκη η ΕΤ3, το τρίτο κανάλι της ΕΡΤ, αρχικά με δοκιμαστικό πρόγραμμα 90 λεπτών κάθε Τετάρτη και από τον Ιανουάριο του 1989 με τακτικό πλέον πρόγραμμα, λόγω και της πίεσης από τα ιδιωτικά κανάλια. Το πρόγραμμα της ΕΤ3 εστιαζόταν κυρίως στη Μακεδονία και την Βόρεια Ελλάδα, ενώ για χρόνια είχε χαμηλές τηλεθεάσεις και μεγάλη εξάρτηση από την Αθήνα.[43]

Στα μέσα του 1987 άρχισαν να προβάλλονται σειρές μυθοπλασίας, όπως Το μπουρίνι του Μ. Καραγάτση, Σαν τα τρελά πουλιά της Μαρίας Ιορδανίδου, καθώς και το Βιβλιόραμα το οποίο ήταν δεκαπενθήμερο περιοδικό με θέμα το βιβλίο, σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Βερνίκου, ενώ στις 3 Απριλίου 1988 άρχισε να προβάλλεται η σειρά Κλειστοί δρόμοι, βασισμένη στο μυθιστόρημα Αγριολούλουδο του Παύλου Νιρβάνα και σε σκηνοθεσία του Γιώργου Μιχαηλίδη.

Από τον Οκτώβριο του 1988 εγκαταστάθηκαν κεραίες για εκπομπή των καναλιών από τα UHF, που πλεονεκτούσαν λόγω μικρότερου μεγέθους από τις κεραίες VHF, από τις οποίες εξέπεμπαν τα κανάλια μέχρι τη χρονιά εκείνη. Με τα χρόνια τα VHF, χρησιμοποιούνταν κυρίως και μόνο από τους δημόσιους σταθμούς, κρατώντας για χρόνια αναλογική εκπομπή, σε εθνικό επίπεδο (κυρίως η ΕΤ1), ακόμα και μετά την ολοκλήρωση της ψηφιακής μετάβασης, που έγινε το 2015.

Επικράτηση της ιδιωτικής τηλεόρασης (1989-2010)Επεξεργασία

Προς το τέλος της δεκαετίας του 1980, μετά την απελευθέρωση της ραδιοφωνίας το 1987, λόγω του κρατικού ελέγχου που εξακολουθούσε να είναι στενός και των τάσεων αποκρατικοποίησης των ΜΜΕ στην Ευρώπη, ενισχύθηκε το αίτημα για ιδιωτική τηλεόραση. Μετά τις εκλογές του 1985 η αντιπολίτευση υπό την Νέα Δημοκρατία άρχισε να θέτει επιτακτικά το ζήτημα της ανεξαρτητοποίησης της δημόσιας τηλεόρασης ενώ και η ΕΟΚ άρχισε να προετοιμάζει πανευρωπαϊκά το έδαφος με το άνοιγμα της σχετικής αγοράς.[44] Δήμαρχοι που πρωτοστάτησαν στην πίεση προς την κυβέρνηση για ιδιωτική ραδιοφωνία, όπως ο Μιλτιάδης Έβερτ στην Αθήνα, ο Σωτήρης Κούβελας στη Θεσσαλονίκη και ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος στον Πειραιά, όλοι από τη ΝΔ, άρχιζαν να πιέζουν και για ιδιωτική τηλεόραση, ενώ, την ίδια ώρα, και οι μεγάλοι εκδότες άρχιζαν να προετοιμάζονται στο παρασκήνιο για την οργάνωση καναλιών.[45]

Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αντιδρούσε στην προοπτική της ιδιωτικής τηλεόρασης και με διάφορες δικαιολογίες ανέβαλλε την έκδοση αδειών, αν και είχε συστήσει κοινοβουλευτική επιτροπή που θα διερευνούσε το θέμα.[46] Παρά ταύτα έδωσε την άδεια για την αναμετάδοση από τον Σεπτέμβριο του 1988 έξι ξένων δορυφορικών καναλιών σε δέκα μεγάλες πόλεις, σε ένα είδος αντίβαρου στην διαφαινόμενη απελευθέρωση της τηλεόρασης.[47] Τον Οκτώβριο του 1988, είχε αρχίσει να λειτουργεί στον Πειραιά, το συνδρομητικό κανάλι TV Plus, που μετέδιδε μόνο ταινίες, ενώ στο τέλος του 1988 άρχισε να εκπέμπει στη Θεσσαλονίκη και η αντιπολιτευόμενη TV 100, η λειτουργία του οποίου συνοδεύτηκε από επεισόδια και δικαστικές διαμάχες.[48] Τελικά η κυβέρνηση μετέθεσε τις αποφάσεις περί αδειών για μετά τις εκλογές του Ιουνίου του 1989, τις οποίες όμως έχασε, οπότε το ζήτημα διευθετήθηκε από την κυβέρνηση Τζαννετάκη που πέρασε τη σχετική νομοθεσία (νόμος 1866/1989) με την ίδρυση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) για την εποπτεία των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών οι οποίοι αρχίζουν σταδιακά τη λειτουργία τους.[49]

Στις 9 Μαρτίου 1989 ξαναμεταφέρεται στην Ελληνική τηλεόραση η κοινωνική σειρά «Εκείνος κι εκείνος» του Κώστα Μουρσελά, η οποία είχε προβληφθεί την περίοδο 1972-1974. Το 1990 μετά τη διακρατική συμφωνία των κυβερνήσεων Ελλάδας και Κύπρου δημιουργείται ο δορυφορικός δίαυλος του προγράμματος μεταξύ της ΕΡΤ και του ΡΙΚ με την έναρξη του Cyprus Sat ενώ η ΕΡΤ προμηθεύεται τα πρώτα επαγγελματικά βίντεο BetaSP (Betacam) κατασκευής της Sony και ανανεώνει την έγχρωμη τηλεοπτική μετάδοσή της με το σύστημα PAL.

Στις 24 Σεπτεμβρίου 1990 ξεκινάει να μεταδίδεται η τηλεοπτική μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος του Γρηγόρη Ξενόπουλου Το Φάντασμα, ενώ την ίδια χρονιά κάνουν πρεμιέρα τα σήριαλ Η πόλη του Σπύρου Πλασκοβίτη και Η φανέλα με το νούμερο εννιά του Μένη Κουμανταρέα. Στις 3 Ιανουαρίου 1993 ξεκινάει να μεταδίδεται το βιογραφικό σήριαλ εποχής «Κωστής Παλαμάς», με την ευκαιρία της συμπλήρωσης των 50 χρόνων από το θάνατό του, ενώ την ίδια χρονιά, ακολουθούν η παιδική σειρά Ο αργοναύτης που είναι διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος του Στρατή Μυριβήλη και η σειρά ντοκιμαντέρ Τα λόγια της πόλης του Γιάννη Σμαραγδή που αποτελεί τη συνέχεια του κύκλου ποιητικών ντοκιμαντέρ Η δε πόλις ελάλησεν που προβλήθηκε το 1990.

Οι σχετικές προσωρινές άδειες διάρκειας επτά ετών δόθηκαν στις 24 Ιουλίου 1989 για δύο σταθμούς, το Mega Channel που άρχισε να εκπέμπει στις 20 Νοεμβρίου και τη Νέα Τηλεόραση που δεν εξέπεμψε ποτέ.[50] Αντίθετα, στις 31 Δεκεμβρίου άρχισε να εκπέμπει ο ΑΝΤ1 ενώ, αργότερα, στις αρχές της νέας χρονιάς, είχε αρχίσει να εκπέμπει και το Κανάλι 29 των εκδοτών της Αυριανής, Γιώργου και Μάκη Κουρή. Το Mega Channel και η Νέα Τηλεόραση ήταν επιχειρήσεις που στηρίζονταν από μεγάλους εκδότες των εφημερίδων, ενώ ο Antenna βασιζόταν στα κεφάλαια του εφοπλιστή Μίνωα Κυριακού.

Στο Mega Channel μετείχαν με 20% έκαστος οι εκδότες των εφημερίδων Βήμα και Νέα (Χρ. Λαμπράκης), Έθνος (Γ. Μπόμπολας), Ελευθεροτυπία (Χρ. Τεγόπουλος), Καθημερινή (Αρ. Αλαφούζος) και Μεσημβρινή (οικογένεια Βαρδινογιάννη).[51] Στη Νέα Τηλεόραση μετείχαν οι εκδότες του Ελεύθερου Τύπου, της Απογευματινής και ο Μίνως Κυριακού. Αυτή η άδεια όμως δεν προχώρησε ποτέ, και δεν άνοιξε σταθμό. Μέχρι και σήμερα τα μεγάλα ιδιωτικά δίκτυα στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εκδοτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα, χωρίς πολύ μεγάλη συμμετοχή ξένων κεφαλαίων.

Την δεκαετία του 1990, άρχισαν να βγαίνουν και άλλοι δεκάδες ιδιωτικοί σταθμοί, καταλαμβάνοντας πολλές τηλεοπτικές συχνότητες, στις 17 Φεβρουαρίου του 1990 κάνει την εμφάνισή του και ο τέταρτος ιδιωτικός σταθμός το New Channel του οποίου το πρόγραμμα ήταν επικεντρωμένο, σε μεγάλο βαθμό στην ψυχαγωγία, όπως στις ταινίες, τα τοκ σόου και τον κινηματογράφο, τον Απρίλιο του ίδιου έτους εμφανίστηκε και ο 902 TV ιδιοκτησίας του ΚΚΕ που το πρόγραμμα του σταθμού ήταν επικεντρωμένο σε ενημερωτικές εκπομπές γύρω από το κόμμα, στις 21 Σεπτεμβρίου 1993 πριν τις βουλευτικές εκλογές κάνει την εμφάνιση του και ο ΣΚΑΪ, που έδωσε έμφαση κυρίως στην ενημέρωση και την ψυχαγωγία, ενώ στις 4 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους η εταιρία Νέα Τηλεόραση αγοράζει τις συχνότητες του Καναλιού 29 και αντικαθίστανται από το Star Channel, του οποίου το πρόγραμμα μετά το 2000, επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό, σε ξένες ταινίες πρώτης προβολής, στο εγχώριο και διεθνή lifestyle, και τις ψυχαγωγικές εκπομπές. Τέλος, τον Μάρτιο του 1994, ο Όμιλος Κουρή μετά την πώληση του Καναλιού 29, ιδρύει με την άδεια του ίδιου σταθμού σε άλλη συχνότητα, το Κανάλι 5.

Στις 31 Ιουλίου 1992 ιδρύεται η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών (ΕΕΤ) η οποία αναλαμβάνει αρχικά την εποπτεία για τις τηλεπικοινωνιακές αγορές.[52] Το καλοκαίρι του 1995 μετονομάζεται σε Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) ξεκινώντας και επίσημα τη λειτουργία της, αναλαμβάνοντας την εποπτεία για το φάσμα συχνοτήτων, τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και την ταχυδρομική αγορά. Στις 24 Φεβρουαρίου 1995 ξεκινάει να μεταδίδεται η σειρά Η Λυγερή η οποία είναι βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Ανδρέα Καρκαβίτσα σε σκηνοθεσία Μιχάλη Παπανικολάου, ενώ στις 21 Μαρτίου ακολουθεί η σειρά Χαμένη άνοιξη του Στρατή Τσίρκα, σε σενάριο Μάριου Ποντίκα και σκηνοθεσία Χριστόφορου Χριστοφή.

Στις 13 Φεβρουαρίου 1996 προβάλλεται η σειρά μυθοπλασίας Ο πρίγκιπας του Μήτσου Κασόλα σε σκηνοθεσία του Τάσου Ψαρρά, ενώ εφτά μήνες μετά (13 Σεπτεμβρίου) πραγματοποιείται η ζωντανή μετάδοση από το στούντιο της ΕΡΤ της πρώτης για την ελληνική τηλεόραση δημόσιας συζήτησης (debate) μεταξύ των αρχηγών των δύο μεγάλων κομμάτων, του Κώστα Σημίτη από το ΠΑΣΟΚ και του Μιλτιάδη Έβερτ από τη Νέα Δημοκρατία, σε συντονισμό του δημοσιογράφου Πέτρου Ευθυμίου και σχολιασμό των Θεόδωρου Ρουσόπουλου, Παύλου Τσίμα και Γιώργου Παπουτσάνη, στο πλαίσιο των Ελληνικών βουλευτικών εκλογών που έγιναν τότε. Ένα χρόνο μετά καθιερώνεται το εικοσιτετράωρο πρόγραμμα στην ΕΡΤ, τερματίζοντας την επί χρόνια συνήθεια του κλεισίματος του προγράμματος κατά τις νυχτερινές ώρες. Ακόμη εντάσσεται στο STAR δοκιμαστικά η πρωτοποριακή τότε υπηρεσία τέλετεξτ, ο οποίος και την εισήγαγε για πρώτη φορά, ο οποίος από το 2019, αποτελεί τον μοναδικό σταθμό εθνικής εμβέλειας, που χρησιμοποιεί την υπηρεσία, καθότι οι υπόλοιποι τηλεοπτικοί σταθμοί την εγκατέλειψαν, ενώ μερικοί άλλοι δεν την υιοθέτησαν ποτέ.

 
Θεαματικότητες το διάστημα 1989-1993. Η έλευση της ιδιωτικής τηλεόρασης μείωσε κατά πολύ τις θεαματικότητες της ΕΤ1 και της ΕΤ2, την ώρα που τα δύο μεγάλα ιδιωτικά, Mega και Ant1, σταθεροποιήθηκαν πάνω από το 30%.[53]

Η έλευση της ιδιωτικής τηλεόρασης είχε καταλυτική επίδραση στην παραγωγή του τηλεοπτικού προγράμματος και στις συνήθειες των Ελλήνων[54] και συρρίκνωσε κατά πολύ την επιρροή της δημόσιας, που έχασε σε θεαματικότητα,[55] σε έσοδα από διαφημίσεις,[56] ακόμα και σε προσωπικό, που μετακινήθηκε σε ιδιωτικά δίκτυα, λόγω καλύτερων αμοιβών και συνθηκών εργασίας. Αποτελεσματική στάθηκε πάντως, μια προσπάθεια βελτίωσης και αναμόρφωσης της θέσης των κρατικών καναλιών που έγινε προς τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Στις 20 Οκτωβρίου 1997 η ΕΤ2 μετονομάστηκε σε ΝΕΤ μετατρέποντάς το σε ενημερωτικό κανάλι.[57] Ωστόσο, την ίδια περίοδο, το δορυφορικό πρόγραμμα της ΕΡΤ, ονόματι ERT Sat, μετά την Ευρώπη και την Αφρική, επεκτείνεται στην Αμερική, τον Καναδά και την Αυστραλία ενώ στις 3 Νοεμβρίου ξεκινάει να μεταδίδεται η σειρά Η αγάπη άργησε μια μέρα, βασισμένη στο ομώνυμο έργο της Λιλής Ζωγράφου.

Το σύστημα των καναλιών πανελλαδικής εμβέλειας τελικά παγιώθηκε γύρω από τα τρία δημόσια δίκτυα και από τα ιδιωτικά με το MEGA και τον ΑΝΤ1 να είναι τα μεγαλύτερα, μαζί με τα κάπως μικρότερα (ALPHA, STAR, ALTER, ΣΚΑΪ), αρκετά μικρότερης επιρροής και τοπικής εμβέλειας (ΑΡΤ, 902, NICKELODEON, KONTRA, Μακεδονία TV και άλλα) και πολλές δεκάδες περιφερειακής και τοπικής εμβέλειας (TV 100, Δίκτυο και ούτω καθεξής). Με την πάροδο των ετών, ο ALPHA μπήκε ανάμεσα στα δυο κανάλια και αποτέλεσαν μαζί με τα άλλοτε δυο μεγάλα ιδιωτικά αντίπαλα κανάλια MEGA και ANT1, τα τρία μεγαλύτερα ελληνικά δίκτυα. Στις μέσα της δεκαετίας του 2010, το φαινόμενο, αυτό δυστυχώς έσπασε, και πλέον ο κάθε σταθμός ανταγωνίζεται ο ένας τον άλλο. Τα μεγάλα οικονομικά προβλήματα του MEGA, γονάτισαν τον σταθμό. Από τότε τα δύο μεγαλύτερα πλέον ιδιωτικά δίκτυα είναι ο ANT1 και ο ALPHA, και τρίτος ο ΣΚΑΪ.

Τα μεγάλα ιδιωτικά δίκτυα επένδυσαν πολλά στην ενημέρωση και την ψυχαγωγία, και πολύ λιγότερο στον παιδικό και τον επιμορφωτικό τομέα. Το MEGA επέλεξε κωμικά και δραματικά σίριαλ, κάποια από τα οποία είχαν μεγάλη απήχηση στο κοινό («Δύο Ξένοι», «Αίθουσα του θρόνου», «Ένοχη Αγάπη») και ο ANT1 είχε μεγαλύτερη επιτυχία, ειδικά με τις καθημερινές σειρές του Νίκου ΦώσκολουΛάμψη», «Καλημέρα Ζωή»). Τα μικρότερα ιδιωτικά δίκτυα προτίμησαν να δώσουν βάρος στην ψυχαγωγία, κυρίως με ταινίες και ξένες σειρές, κατά καιρούς και στην ενημέρωση, με ερευνητικές και ειδησεογραφικές εκπομπές. Τα τοκ σόου ήταν η βασική μορφή μιας ενημερωτικής εκπομπής και σταδιακά επικράτησαν έναντι των εκπομπών ερευνητικής δημοσιογραφίας.

Η ιδιωτική τηλεόραση δημιούργησε μια μεγάλη αγορά φέρνοντας πολλούς παίκτες και νέες υπηρεσίες. Στις 15 Οκτωβρίου του 1994 άρχισε να εκπέμπει το πρώτο συνδρομητικό δίκτυο, το Filmnet σε συχνότητες που ενοικίασε από την ΕΡΤ[58] με πρόγραμμα που επικεντρώνονταν στις ταινίες πρώτης προβολής και τα αθλητικά. Προς το τέλος της δεκαετίας έγιναν κινήσεις και για ψηφιακή δορυφορική πλατφόρμα: στις 16 Νοεμβρίου 1999 άρχισε να εκπέμπει η NOVA, ενώ στις 29 Οκτωβρίου 2001 άρχισε να εκπέμπει η Alpha Digital, η ψηφιακή δορυφορική πλατφόρμα του τηλεοπτικού σταθμού ALPHA που φιλοδοξούσε να ξεπεράσει σε αριθμό συνδρομητών την NOVA. Έδινε αρκετά μεγάλο βάρος στις αθλητικές μεταδόσεις, προσφέροντας υπέρογκα ποσά σε ομάδες προκειμένου να τις κάνει να αποχωρήσουν από την NOVA και να αποκτήσει τα δικαιώματα προβολής των αγώνων τους. Όμως το όλο εγχείρημα δεν αργεί να ναυαγήσει αφού η Alpha Digital θα χρεοκοπήσει και θα κλείσει έναν χρόνο αργότερα.[59]

Τα τελευταία χρόνια νέα δεδομένα έφερε στην τηλεοπτική αγορά της συνδρομητικής τηλεόρασης, η NOVA συνάπτοντας συμφωνία με τις αλυσίδες κινητής τηλεφωνίας Vodafone και Wind, οι οποίες λάνσαραν και αυτές υπηρεσίες συνδρομητικής τηλεόρασης, ανταγωνιζόντας εμπορικά την πρωτοπώρα Cosmote. Δορυφορικά προγράμματα για τους απόδημους εξέπεμπαν κατά καιρούς η ΕΡΤ, το MEGA, ο ANT1 και το ALTER.[60]

Την δεκαετία του 2000 δεν υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στο σκηνικό με τα ιδιωτικά κανάλια να κυριαρχούν αλλά να χάνουν σταδιακά θεατές, κυρίως προς τα νέα ψηφιακά μέσα και τα δημόσια να ανταγωνίζονται σε κάποιες περιπτώσεις τα ιδιωτικά. Ωστόσο οι μικρότεροι ιδιωτικοί σταθμοί εθνικής εμβέλειας στις αρχές τις δεκαετίας του 2000 για να γίνουν πιο ανταγωνιστικοί στους τρεις δημόσιους σταθμούς της ΕΡΤ και στους τρεις μεγαλύτερους ιδιωτικούς σταθμούς (το MEGA, το STAR και τον ANT1) άρχισαν να πωλούνται και να αλλάζουν ιδιοκτησία και ονομασία, όπως για παράδειγμα:

  • Πρώτη στα τέλη του 1997, η τηλεόραση του ΣΚΑΪ, η οποία λόγω εκτεταμένων οικονομικών προβλημάτων που είχε υποστεί, αλλάζει χέρια ιδιοκτησίας, πωλείται και μετατρέπεται σταδιακά τις επόμενες δύο χρονιές σε Skai και Alpha Sky και οριστικά στις 25 Οκτωβρίου 1999 στο σημερινό ALPHA.
  • Ακολουθεί την ίδια χρονιά το New Channel, το οποίο αλλάζει ιδιοκτησία, και πωλείται στην Stabilton Α.Ε., του εκδότη Μιχάλη Ανδρουλιδάκη, και μετονομάζεται σε New Tempo, το οποίο μετατρέπεται πολύ γρήγορα στο Tempo TV. Το πρόγραμμα του σταθμού αλλάζει ριζικά στην προσπάθεια αναβάθμισης του και αναλαμβάνει παρουσιαστής ειδήσεων για πολύ μικρό όμως χρονικό διάστημα, ο Νίκος Ευαγγελάτος, ενώ, οι επικεφαλής του σταθμού απολύθηκαν. Ένα χρόνο αργότερα, ξεκίνησε στον σταθμό, η τότε πρωτοφανής για τα έως τότε τηλεοπτικά δεδομένα, διαμάχη μεταξύ των εργαζομένων και της ιδιοκτησίας εταιρείας του. Χαρακτηριστικά, το καλοκαίρι του 2002, οι πρώτοι έχοντας μείνει απλήρωτοι για μήνες, πήραν στα χέρια τους τη ροή και το κτίριο του καναλιού, εκπέμποντας στον αέρα κάρτες με τα αιτήματά τους. Ο ιδιοκτήτης του Tempo, Μιχάλης Ανδρουλιδάκης, προσπαθώντας να τους εμποδίσει, έκλεισε τους πομπούς σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, διέκοψε την ροή από τις κανονικές του εγκαταστάσεις κι έβγαλε στον αέρα διαφορετική από άγνωστο σημείο, παίζοντας μόνο μουσικά βίντεο. Τελικά ο σταθμός δεν κατόρθωσε να ξεπεράσει τα σοβαρά οικονομικά προβλήματά του, και την Παρασκευή 17 Οκτωβρίου 2003, σταμάτησε οριστικά τη λειτουργία του.
  • Το Κανάλι 5 (το οποίο ήταν αρχικά η εξέλιξη του Καναλιού 29) μετατρέπεται το 1999 μεταβατικά στο Alter 5 όταν ήταν συνιδιοκτησία της Altec (του ομίλου Αθανασούλη) και του ομίλου KMG (Kouris Media Group) ενώ στις 27 Οκτωβρίου 2000 ο σταθμός μετονομάστηκε σε Alter Channel.
  • Τον Φεβρουάριο του 2000, το Μακεδονία TV με έδρα την Θεσσαλονίκη πωλείται από τους παλιούς ιδιοκτήτες του δηλαδή την εφημερίδα Μακεδονία, στον όμιλο του ANT1, έχοντας πανελλαδική εμβέλεια από το 1994 (τότε που ανήκε ακόμα στο δημοσιογραφικό συγκρότημα Βελλίδη) και αναβαθμίζει εντελώς το πρόγραμμά του εμπλουτίζοντας το με αρκετές ψυχαγωγικές εκπομπές, τηλεπαιχνίδια αλλά και παλιές τηλεοπτικές σειρές του ANT1.
  • Τον Οκτώβριο του 1999 ξεκινάει την λειτουργία του και ο κρατικός τηλεοπτικός σταθμός της Βουλής των Ελλήνων.
  • Τέλος την περίοδο 2008-2012 ο τηλεοπτικός και ραδιοφωνικός Alpha ήταν εξαγορασμένα από τον γερμανικό όμιλο RTL.

Ωστόσο, στις αρχές του 2000 η ΕΡΤ αγοράζει τα πρώτα επαγγελματικά ψηφιακά βίντεο Digital Betacam και DVCpro. Στις 24 Ιανουαρίου 2000 ξεκινάει να μεταδίδεται η σειρά Ύστερα ήρθαν οι μέλισσες βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Γιάννη Ξανθούλη σε σκηνοθεσία Κώστα Κουτσομύτη, ενώ στις 6 Νοεμβρίου 2002 ξεκινάει η σειρά Ασθενείς και οδοιπόροι του Γιώργου Θεοτοκά σε σκηνοθεσία του Χρήστου Παληγιαννόπουλου.

Στις 13 Αυγούστου 2004 η ΕΡΤ πραγματοποιεί τη μεγαλύτερη τηλεοπτική μετάδοση των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων που διεξήχθησαν στην Αθήνα, με 1000 συνολικά ώρες προγράμματος και ανανεωμένο τεχνολογικό εξοπλισμό, ενώ αντίστοιχα η δημόσια ραδιοτηλεόραση λανσάρει μέσα από την πλατφόρμα της NOVA, έξι νέα δορυφορικά κανάλια που μεταδίδουν συνεχώς αγωνίσματα των ολυμπιακών αγώνων της Αθήνας. Η μετάδοση αυτών των καναλιών σταματάει μετά το πέρας των ολυμπιακών αγώνων. Ενάμιση χρόνο αργότερα (16 Ιανουαρίου 2006) ξεκινάει τη μετάδοση σήματος της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης, λανσάροντας στην αγορά την ΕΡΤ Ψηφιακή και παράλληλα εγκαινιάζοντας την εκπομπή των θεματικών καναλιών πρίσμα+ στις 20 Μαρτίου προσφέροντας υπηρεσίες πρόσβασης για κωφούς και τυφλούς, σινέ+ στις 25 Απριλίου με προβολές κινηματογραφικών ταινιών και σπορ+ στις 29 Μαΐου με αθλητικές εκπομπές.

Στις 29 Ιουλίου 2005, ο ANT1 μεταδίδει μετά από 14 χρόνια αδιάκοπης προβολής το 3457ο και τελευταίο επεισόδιο της απογευματινής μακροβιότερης καθημερινής τηλεοπτικής σειράς, Η Λάμψη, ενώ στις 1 Απριλίου του 2006, η τηλεόραση του ΣΚΑΪ επαναλανσάρεται ξανά μετά από επτά χρόνια απουσίας, και επιστρέφει στους τηλεοπτικούς δέκτες από τις συχνότητες του τηλεοπτικού σταθμού SEVEN, αρχικά με δοκιμαστικό οκτάωρο πρόγραμμα που αποτελούνταν κυρίως από ντοκιμαντέρ το οποίο εμπλουτίστηκε σταδιακά με νέες εκπομπές τους επόμενους μήνες. Ο ίδιος σταθμός στις 23 Οκτωβρίου 2006, ξεκινάει το νέο πλήρες πρόγραμμα του, ενώ παράλληλα ο ΣΚΑΪ γίνεται ο πρώτος τηλεοπτικός σταθμός που εκπέμπει με αναλογία οθόνης 16:9 προκειμένου να μην υφίσταται παραμόρφωση εικόνας στις καινούριες επίπεδες τηλεοράσεις ευρείας οθόνης.

Στις 7 Ιουνίου 2008, τα τρία κρατικά κανάλια της ΕΡΤ, τόσο και η ίδια η εταιρεία, αποκτούν νέα λογότυπα, τα οποία εμφανίζονται για πρώτη φορά την ημέρα έναρξης του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου Euro 2008. Στις 12 Αυγούστου του ίδιου έτους, ψηφίζεται ο μεταβατικός χάρτης ψηφιακών συχνοτήτων που ορίζει τις συχνότητες ψηφιακής εκπομπής των καναλιών, ανοίγοντας τον δρόμο για την μετάβαση των καναλιών σε ψηφιακή εκπομπή, ενώ τον Σεπτέμβριο επίσης του ίδιου έτους, ξεκινάει την λειτουργία της η νέα συνδρομητική πλατφόρμα του ΟΤΕ, η Conn-x TV αρχικά καλωδιακά μέσο της τεχνολογίας IPTV.

Στις 15 Ιανουαρίου 2009 προβάλλεται στην ΕΡΤ η βιογραφική σειρά «Καρυωτάκης» με θέμα τη ζωή του Έλληνα ποιητή Κώστα Καρυωτάκη, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Τάσου Ψαρρά, που ήταν για εκείνη την εποχή, η τελευταία και καθοριστική τηλεοπτική σειρά της ΕΡΤ. Τα επόμενα δέκα έτη, που ακολούθησαν, η δημόσια τηλεόραση, δεν ασχολήθηκε σχεδόν καθόλου με την μυθοπλασία λόγω πενιχρού κόστους και χαμηλής τηλεθέασης.

Στις 12 Ιουνίου 2009, ιδρύεται από τους επτά ιδιωτικούς σταθμούς εθνικής εμβέλειας ALPHA, ALTER, ANT1, Μακεδονία TV, MEGA, ΣΚΑΪ και STAR η Digea, ο επίσημος πάροχος ψηφιακού σήματος εκπομπής των ιδιωτικών καναλιών εθνικής εμβέλειας. Μετά από τρεις μήνες, μία εβδομάδα και πέντε ημέρες (24 Σεπτεμβρίου) ξεκινάνε οι πρώτες δοκιμαστικές ψηφιακές εκπομπές των ιδιωτικών καναλιών στην περιοχή του Κορινθιακού κόλπου, από το κέντρο εκπομπής Ξυλόκαστρο Κορινθίας από τις συχνότητες 37 και 43 UHF. Παράλληλα αρχίζει η προβολή των πρώτων τηλεοπτικών σποτ της Digea που ενημερώνουν τους τηλεθεατές για την επικείμενη μετάβαση στην ψηφιακή τηλεόραση. Ως σύστημα συμπίεσης και μετάδοσης επιλέγεται το DVB-T/MPEG-4, καθιστώντας άχρηστους τους MPEG-2 δέκτες που είχαν προμηθευτεί αρκετοί καταναλωτές τα προηγούμενα χρόνια για τα 3 πιλοτικά ψηφιακά κανάλια της ΕΡΤ Ψηφιακή.

Από το 2006 άρχισαν οι προετοιμασίες για την μετάβαση στην επίγεια ψηφιακή τηλεόραση (switchover), τόσο οι νομοθετικές (νόμος 3592/2007) όσο και οι τεχνικές από τα κανάλια και τους τηλεθεατές, με προγραμματισμένη ημερομηνία το 2012,[61] αν και δεν ολοκληρώθηκαν σε όλη τη χώρα παρά μόνο στις 6 Φεβρουαρίου 2015, καθυστερημένα σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ.[62] Το 2016 βάσει ευρωπαϊκής οδηγίας ξεκίνησε αντίστοιχα πιλοτικά η μετάβαση στην επίγεια ψηφιακή τηλεόραση, δεύτερης γενιάς (DVB-T2) η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί το αργότερο, το 2022, κάτι που ωστόσο καθυστερεί, λόγω αδειοδότησης όλων των τηλεοπτικών σταθμών.

Κρίση, κλείσιμο και επαναλειτουργία της ΕΡΤ (2010-σήμερα)Επεξεργασία

Η κακή οικονομική κατάσταση των περισσότερων καναλιών άρχισε να γίνεται εμφανής μετά το 2008 και περισσότερο μετά το 2010, με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης.[63] Εξαιτίας της έκλεισαν δυο πανελλαδικής εμβέλειας κανάλια: πρώτα το ALTER, το οποίο από τον Νοέμβριο του 2011, τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα, χειροτέρεψαν, και η μη πληρωμή των εργαζομένων οδηγούν σε αναστολή λειτουργίας του καναλιού και κατάληψη της ροής του προγράμματος από τους απλήρωτους εργαζόμενους, με προβολή διαφόρων καρτών με τα αιτήματα των εργαζομένων. Τον Δεκέμβριο του 2011, η πλατφόρμα της Digea, αλλοιώνει το σήμα του ALTER, ενώ αντίστοιχα στις 26 Απριλίου 2012, διακόπτεται οριστικά η αναμετάδοση του ALTER από την πλατφόρμα της Digea. Δεύτερο το MEGA (στις 28/10/2018), το οποίο από το 2012 ήταν αντιμέτωπο με οικονομικά προβλήματα και με διάφορες αντιπαραθέσεις με τις τράπεζες λόγω του υπερβολικού δανεισμού του. Αυτό είχε τα επόμενα χρόνια σαν αποτέλεσμα την περικοπή των δελτίων ειδήσεων και των ζωντανών εκπομπών και έτσι τα τελευταία χρόνια έκανε προβολή μόνο επαναλήψεις τηλεοπτικών σειρών και εκπομπών, σημειώνοντας υψηλή τηλεθέαση παρά τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζε. Οι εργαζόμενοι του καναλιού βρίσκονταν σε επίσχεση εργασίας επειδή δεν λάμβαναν τα δεδουλευμένα τους, τα τελευταία τρία χρόνια. Ωστόσο, τα δύο κανάλια παρότι διέκοψαν την λειτουργία τους, εξακολουθούν να παραμένουν μέχρι και σήμερα, μέτοχοι στην Digea, μαζί με τους υπόλοιπους πέντε σταθμούς, αλλά χωρίς δικαίωμα ψήφου.

Από την άλλη ο προϋπολογισμός των υπόλοιπων καναλιών περιορίστηκε δραματικά, όπως τα διαφημιστικά έσοδα και συρρικνώθηκε το εγχώριο ψυχαγωγικό και ενημερωτικό πρόγραμμα υπέρ ξένων σειρών, πολλές από τις οποίες είναι δραματικές σειρές τουρκικής και κυπριακής παραγωγής στα ιδιωτικά κανάλια και ιταλικής, πορτογαλικής, βρετανικής και σκανδιναβικής παραγωγής στα δημόσια κανάλια.[64] Συχνό είναι ακόμη το φαινόμενο των επαναλήψεων και της σύμπτωσης του περιεχομένου από το ένα κανάλι στο άλλο που συμβαίνει κυρίως στους σταθμούς που βρίσκονται σε κοινή ιδιοκτησία όπως για παράδειγμα ο ΑΝΤ1 με το Μακεδονία TV.[65]

Στις 27 Απριλίου 2011 πραγματοποιείται η πρώτη ζωντανή μετάδοση ελεύθερου σήματος υψηλής ευκρίνειας (high definition) από το πιλοτικό πρόγραμμα της ΕΡΤ HD, μέσω της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης, με τον ποδοσφαιρικό αγώνα για τα ημιτελικά του ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ (Ρεάλ Μαδρίτης - Μπαρτσελόνα), το οποίο κανάλι στις 11/6/2015 με την επαναλειτουργία της ΕΡΤ απέκτησε πρόγραμμα σε εικοσιτετράωρη βάση, αναμεταδίδοντας πρόγραμμα σε υψηλή ευκρίνεια κυρίως από τις ΕΡΤ1 και ΕΡΤ2. Ταυτόχρονα γίνονται κάποιες ανακατατάξεις στα ψηφιακά μπουκέτα της ΕΡΤ. To κανάλι της Βουλής μετακομίζει στο πρώτο πακέτο της συχνότητας, αφού στην θέση του εκπέμπει πλέον το ΕΡΤ HD. Η συμπίεση του δεύτερου πακέτου της συχνότητας γυρίζει από MPEG-2 σε MPEG-4 για να επιτρέψει την μετάδοση του νέου δημόσιου HD καναλιού. Τα κανάλια Σινέ+ και Σπορ+ συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο κανάλι.

Στις 16 Δεκεμβρίου 2011, η μέχρι τότε ξεχασμένη επίγεια αναλογική συνδρομητική υπηρεσία του Filmnet/Novacinema μεταβαίνει σε ψηφιακό σήμα μέσα από τον πολυπλέκτη της συχνότητας UHF 22 και επαναλανσάρεται ως Nova επίγεια. Ταυτόχρονα από τον ίδιο πολυπλέκτη ξεκινάνε να εκπέμπουν ελεύθερα τα δορυφορικά κανάλια Euronews και TV5 Monde Europe μέσω επίγειας αναμετάδοσης της ΕΡΤ.

Στις 19 Μαρτίου 2012, λόγω πενιχρών περικοπών στην δημόσια ραδιοτηλεόραση, καταργούνται τα δυο θεματικά ψηφιακά κανάλια της ΕΡΤ Ψηφιακή Σινέ/Σπορ+ και πρίσμα+ και στην θέση τους ξεκινούν να αναμεταδίδονται επίγεια τα δορυφορικά κανάλια BBC World News και Deutsche Welle.

Στις 20 Ιουλίου 2012 διακόπτονται οι αναλογικές εκπομπές των ιδιωτικών και περιφερειακών καναλιών από τα κέντρα εκπομπής Υμηττού και Αίγινας, ενώ παράλληλα στις 17 Αυγούστου 2012 διακόπτονται και οι αναλογικές εκπομπές της ΕΡΤ. Στις 18 Δεκεμβρίου, του ίδιου έτους, με εντολή της κυβέρνησης Σαμαρά και χωρίς προφανή λόγο διακόπτεται αιφνίδια η επίγεια αναμετάδοση του Euronews. Στις αρχές της νέας χρονιάς, συγκεκριμένα στις 29 Ιανουαρίου 2013, το σήμα του ANT1 διακόπτεται λόγω σοβαρής βλάβης και το κανάλι μένει εκτός αέρα για πάνω από δύο ώρες. Είναι η πρώτη φορά στα χρονικά που "πέφτει" το σήμα ιδιωτικού καναλιού για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.

Στις 2 Μαρτίου 2013, ο 902 TV, το τελευταίο κανάλι εθνικής εμβέλειας που είχε παραμείνει σε αναλογική εκπομπή, εντάσσεται στο πακέτο της Digea και αρχίζει να εκπέμπει ψηφιακά, σε περιοχές που διέθεταν ήδη μόνο ψηφιακό σήμα. Τέσσερις μήνες αργότερα, στις 31 Ιουλίου, ο ίδιος σταθμός πουλήθηκε από το ΚΚΕ στην κυπριακή offshore A-Orizon Media Ltd. με έδρα την Λεμεσό, με τον όρο ότι ο αγοραστής δεν θα μεταβίβαζε με κανέναν τρόπο την εταιρεία σε οποιοδήποτε πολιτικό κόμμα. Αντίστοιχα, δύο μήνες μετά, στις 11 Σεπτεμβρίου, ο 902 TV αντικαθίστανται και στην θέση του αρχίζει να εκπέμπει το νεοσύστατο κανάλι Εpsilon TV με μουσικό κυρίως πρόγραμμα, ενώ τους επόμενους μήνες αρχίζει σταδιακά να εμπλουτίζεται με ζωντανό πρόγραμμα.

Στις 11 Ιουνίου 2013 η συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ αποφάσισε αιφνιδιαστικά την επ' αόριστον κατάργηση της ΕΡΤ με αποτέλεσμα την απόλυση περίπου 2.700 εργαζομένων της. Σκοπός ήταν η δημιουργία μιας νέας εξυγιασμένης εταιρείας στην οποία θα απορροφούνταν μεγάλο μέρος του προσωπικού της ΕΡΤ, κλείνοντας παράλληλα τις ραδιοτηλεοπτικές συχνότητες στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Η απόφαση προκάλεσε πολύ έντονες αντιδράσεις εντός και εκτός Ελλάδας, αλλά και μέσα στην κυβέρνηση, καθώς έγινε αφορμή για την αποχώρηση από το κυβερνητικό σχήμα της ΔΗΜΑΡ. Ακόμη οδήγησε στην άμεση δημιουργία και αυτοδιαχείριση των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων από τους πρώην εργαζόμενους της ΕΡΤ που βρισκόντουσαν στο ραδιομέγαρο, στην ΕΡΤ3 και σε όλα σχεδόν τα περιφερειακά παραρτήματα, όπου συνέχιζαν. Ωστόσο, το Ραδιομέγαρο της ΕΡΤ στην Αγία Παρασκευή εκκενώθηκε από τα ΜΑΤ στις 7 Νοεμβρίου του 2013. Μετά την εκκένωση του κτιρίου, μεταδόθηκε το πρώτο ιστορικό και υπαίθριο δελτίο ειδήσεων στη ΝΕΤ. Από εκείνη την ημέρα η ονομασία ΝΕΤ γίνεται παρελθόν.

Ένα μήνα ύστερα από τη διακοπή λειτουργίας της ΕΡΤ ιδρύθηκε ένας νέος δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας, η ΝΕΡΙΤ.[66] Μέχρι να προετοιμασθεί ο νέος φορέας και ύστερα από απαίτηση του Συμβουλίου της Επικρατείας[67] δημιουργήθηκε τον Αύγουστο η Δημόσια Τηλεόραση, ένας μεταβατικός φορέας υπό την αιγίδα και εποπτεία του Υπουργείου Οικονομικών. Σταδιακά αρκετοί εργαζόμενοι άρχισαν να εργάζονται στο νέο φορέα, αν και οι ιντερνετικοί σταθμοί συνέχισαν να εκπέμπουν κάτω από το αυτοδιαχειριζόμενο εγχείρημα της ΕΡΤ Open. Η διευθέτηση των ζητημάτων της, όπως η κανονική λειτουργία της ΝΕΡΙΤ και οι αποζημιώσεις των απολυμένων της ΕΡΤ συνεχίστηκε μέσα στο 2014.[68] Η ΝΕΡΙΤ ξεκίνησε τη λειτουργία της στις 5 Μαΐου του 2014 και διακόπηκε στις 11 Ιουνίου του 2015 με την επαναλειτουργία της ΕΡΤ.[69]

Ο ΣΥΡΙΖΑ εξαρχής είχε εντάξει στο πρόγραμμά του την επαναλειτουργία της ΕΡΤ. Μετά τη νίκη του στις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015 το πολιτικό κόμμα κατέθεσε νομοσχέδιο για την επανασύσταση της ΕΡΤ, το οποίο βασίζεται στο νόμο της λειτουργίας της ΝΕΡΙΤ και την επαναπρόσληψη μεγάλου μέρους των υπαλλήλων της. Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε στις 29 Απριλίου[70][71][72] και ο φορέας εξέπεμψε ξανά στις 11 Ιουνίου, δύο χρόνια μετά το κλείσιμο, επαναφέροντας παράλληλα τις παλιές ονομασίες των δύο καναλιών που είχαν τεθεί σε ισχύ την περίοδο 1982-1987, συγκεκριμένα η ΕΤ1 μετονομάστηκε σε ΕΡΤ1 και η ΝΕΤ μετονομάστηκε σε ΕΡΤ2, ενώ αντίστοιχα στην Θεσσαλονίκη η ΕΤ3 18 ημέρες μετά την επαναλειτουργία της ΕΡΤ στις 29 Ιουνίου μετονομάστηκε σε ΕΡΤ3.

Παρότι η ΕΡΤ επαναλειτούργησε μετά από 2 χρόνια, δηλαδή το 2015, τα επόμενα χρόνια που ακολούθησαν, ήταν αρκετά δύσκολα για την δημόσια ραδιοτηλεόραση. Η ΕΡΤ εξακολουθούσε να εκπέμπει για τα επόμενα τέσσερα χρόνια (μέχρι τις 2 Φεβρουαρίου 2019), σχεδόν σε όλη την χώρα, λόγω οικονομικών αντιπαραθέσεων τα 4 τηλεοπτικά κανάλια της, μέσω της Digea, καθότι το περιστατικό του 2013, δεν την άφησε να αναπτύξει το ψηφιακό δίκτυό της. Από την άλλη, η τηλεθέαση της δημόσιας τηλεόρασης, δεν είναι πλέον ανταγωνιστική, ακόμη και στην κρατική διαφήμιση, σε σχέση με παλαιότερα έτη, καθότι κανένα από τα προγράμματά της, στο γενικό σύνολο, δεν συγκεντρώνει τηλεθέαση πάνω από 10%, σε σχέση με τις δημόσιες τηλεοράσεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Επίσης, η αξιοπιστία της ενημέρωσης στην δημόσια τηλεόραση, έχει χαθεί σε μεγάλο βαθμό, σε σχέση με παλαιότερα έτη, ακολουθώντας, το μοτίβο των μεγάλων ιδιωτικών καναλιών, και να θεωρείται φιλική προς το ΣΥΡΙΖΑ και γενικότερα τον προοδευτικό χώρο και τα μικρότερα κόμματα, και εχθρική με τη Νέα Δημοκρατία, κάνοντάς της εμπάργκο, στον ενημερωτικό τομέα, θεωρώντας την υπαίτια, για το αιφνίδιο κλείσιμό της, την 11η Ιουνίου του 2013.

Τον Νοέμβριο του 2015 η ΕΙΤΗΣΕΕ (Ένωση Ιδιωτικών Τηλεοπτικών Σταθμών Εθνικής Εμβέλειας) προβάλλει τηλεοπτικά σποτ για την συμπλήρωση 25 χρόνων από την έναρξη της ιδιωτικής τηλεόρασης στην Ελλάδα. Στην πραγματικότητα όμως συμπληρώνονται 26 χρόνια, και όχι 25 (1989-2015). Αντίστοιχα στις 27 Ιανουαρίου 2016 πραγματοποιήθηκαν πιλοτικές εκπομπές μέσω της Digea από τους έξι ιδιωτικούς σταθμούς εθνικής εμβέλειας να μεταδίδουν ταυτόχρονα το σήμα τους σε υψηλής ευκρίνειας (High Definition) ξεκινώντας πρώτοι οι σταθμοί ΣΚΑΪ και STAR, ενώ στις αρχές Μαρτίου ξεκίνησαν και οι σταθμοί ΑΝΤ1, Μακεδονία TV, καθώς και το Epsilon TV. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 11 Φεβρουαρίου 2016, ψηφίζεται από την βουλή το νομοσχέδιο που επιτρέπει την ύπαρξη τεσσάρων και μόνο ιδιωτικών καναλιών εθνικής εμβέλειας και απειλεί να γυρίσει την ελληνική τηλεόραση δεκάδες χρόνια πίσω. Παράλληλα διαλύεται το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης. Τον Ιούλιο του ίδιου έτους ξεκίνησε εκπομπές σε HD και ο ALPHA.

Στις 11 Αυγούστου 2017, η εταιρία Dimera Media Investments Limited του επιχειρηματία Ιβάν Σαββίδη, εξαγοράζει τον τηλεοπτικό σταθμό Epsilon TV, και σταδιακά από τις αρχές του 2018, αναβαθμίζει ριζικά τον τηλεοπτικό σταθμό, τον οποίον και μετονομάζει, στις 24 Οκτωβρίου 2018 σε OPEN BEYOND.

Στις 28 Οκτωβρίου 2018, ο τηλεοπτικός σταθμός MEGA, κατόπιν εντολής του ΕΣΡ, σταμάτησε να εκπέμπει οριστικά, επίγεια ψηφιακά μέσω της Digea, ενώ έναν μήνα αργότερα στις 20 Νοεμβρίου, σταμάτησε να μεταδίδεται και από τις συνδρομητικές πλατφόρμες NOVA και COSMOTE TV, σηματοδοτώντας για 29 χρόνια το τέλος εποχής του πρώτου ιδιωτικού τηλεοπτικού σταθμού της χώρας. Δύο ημέρες αργότερα, στις 30 Οκτωβρίου, ανακοινώθηκε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού η αγορά του 50,1% των μετοχών του τηλεοπτικού σταθμού ALPHA από τον Όμιλο Βαρδινογιάννη (MOTOR OIL).

Στις 31 Ιανουαρίου 2019, η ΕΡΤ επέστρεψε ξανά στην μυθοπλασία, μετά από δέκα χρόνια αποχής, με την δραματική σειρά εποχής «Η ζωή εν τάφω». Την επόμενη μέρα, δηλαδή την 1η Φεβρουαρίου 2019, η ΕΡΤ εκπέμπει αυτόνομα τα κανάλια της, σε όλη την Ελλάδα, εγκαταλείποντας την Digea, που μέχρι εκείνη την μέρα εξέπεμπε το πρόγραμμά της μέσα από την συγκεκριμένη πλατφόρμα. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 9 Φεβρουαρίου, το ΕΡΤ HD αναβαθμίζεται και μετατρέπεται σε αθλητικό κανάλι υψηλής ευκρίνειας, και μετονομάζεται σε ΕΡΤ Sports HD.

Τα ξημερώματα, της 2ας Αυγούστου 2019 έγινε μεταφορά της ροής του τηλεοπτικού σταθμού Μακεδονία TV, από την Θεσσαλονίκη, στα στούντιο του ΑΝΤ1 στο Μαρούσι. Λίγες μέρες πριν είχαν πραγματοποιηθεί στον σταθμό και απολύσεις προσωπικού. Επίσης ξεκίνησε την εκπομπή σήματος το 2019 το καινούργιο τηλεοπτικό κανάλι του εφοπλιστή Βαγγέλη Μαρινάκη με τον τίτλο One Channel, εφόσον φυσικά απέκτησε άδεια εκπομπής προγράμματος γενικού περιεχομένου, αρχικά μέσω διαδικτύου και συγκεκριμένα μέσω της ιστοσελίδας in.gr ενώ στις 23 Μαΐου του ίδιου έτους ξεκίνησε να μεταδίδεται και στις συνδρομητικές πλατφόρμες της χώρας (NOVA και COSMOTE TV) με βάση απόφαση του ΕΣΡ, ενώ αναμένεται να εκπέμψει και επίγεια ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας της Digea, σε άγνωστη (μέχρι στιγμής) ημερομηνία.

Περιφερειακοί και τοπικοί σταθμοίΕπεξεργασία

Το τέλος του αποκλειστικά κρατικού ελέγχου και η έκρηξη των τοπικών δικτύων ήρθε παράλληλα και με άλλες ευρωπαϊκές χώρες (τέλη της δεκαετίας του 1980), αλλά εκεί η διαδικασία ήταν περισσότερο συγκροτημένη και η κρατική εποπτεία αποτελεσματικότερη. Στην Ελλάδα, σχεδόν ταυτόχρονα με τα ιδιωτικά δίκτυα στην Αθήνα εμφανίστηκαν και οι πρώτοι σταθμοί στην περιφέρεια, με πρώτο το TRT στον Βόλο στο τέλος του 1989,[73] ενώ σύντομα εμφανίστηκαν πολλές δεκάδες άλλοι, στο τηλεοπτικό τοπίο όλης της χώρας, «αυθαίρετα», χωρίς να πάρουν ποτέ και να ενδιαφέρονται για τηλεοπτική άδεια. Ακολούθησαν να λειτουργούν μετά την TV 100 του Δήμου Θεσσαλονίκης και το Θεσσαλικό TRT, την δεκαετία του 1990 και άλλοι σημαντικοί περιφερειακοί σταθμοί, όπως το ENA Channel (Καβάλα), το Super TV (Μουδανιά Χαλκιδικής), η Δέλτα Τηλεόραση Θράκης (Αλεξανδρούπολη), το (της Ιεράς Μητρόπολης Θεσσαλονίκης, το οποίο μετέπειτα μεταβιβάστηκε στις καλόγριες του Ιερού ναού Αγίας Λυδίας Ασπροβάλτας), η Πέλλα Τηλεόραση (Γιαννιτσά), το Κανάλι 28 (Γρεβενά), το West Channel (Κοζάνη), ο Λύχνος (της Μητρόπολης Πατρών), η τηλεόραση Super B (Πάτρα), η Κρήτη TV (Ηράκλειο Κρήτης), και εκατοντάδες άλλοι σταθμοί, περιφερειακοί με πιο μικρότερη εμβέλεια και τοπικής εμβέλειας. Χάρη στον ανύπαρκτο έλεγχο, και στο εξαιρετικά αδύναμο νομικό πλαίσιο, δεν είναι καθόλου υπερβολική η διαπίστωση ότι ο κάθε πικραμένος, στην ελληνική επαρχία, γινόταν τοπικός καναλάρχης. Μέσα σε έξι χρόνια ασυδοσίας, ξεκίνησαν να λειτουργούν ακόμη μερικές εκατοντάδες σταθμοί τηλεόρασης σε ολόκληρη την Ελλάδα. Φυσικά, οποιαδήποτε συζήτηση περί ποιότητας ενημερωτικών και ψυχαγωγικών εκπομπών και περί σοβαρότητας στην ενημέρωση είναι, αμή τι άλλο, φυσικά περιττή, κάτι που συμβαίνει και στα μεγάλα ιδιωτικά κανάλια. Το 1993, όλοι οι περιφερειακοί και τοπικοί σταθμοί, σε όλη την χώρα, ήταν ήδη 153 και το 1998, σε μια πρώτη προσπάθεια αδειοδότησης, καταγράφηκαν 143 (10 σταθμοί λιγότεροι).[74] Ο αριθμός τους εξακολουθούσε για πολλά χρόνια, να είναι υπερβολικά μεγάλος και την επόμενη δεκαετία, παρότι στο ενδιάμεσο υπήρξαν εξαγορές, συγχωνεύσεις και διακοπές λειτουργίας. Αυτή η κινητικότητα κάνει τον ακριβή αριθμό τους «μόνιμο αίνιγμα».[75]

Το 2013, όλοι οι περιφερειακοί και τοπικοί σταθμοί, σε όλη την χώρα, μετατράπηκαν χάρη στην Digea, αποκλειστικά σε περιφερειακής εμβέλειας, ενώ αντίστοιχα η ίδια η Digea ως μονοπωλιακός πάροχος, τους ζητούσε για εκπομπή σήματος, ανάλογα με τον πληθυσμό της περιοχής που εκπέμπει το κάθε κανάλι, αρκετά μεγάλο χρηματικό ποσό (οι μικρότερες πληθυσμιακά περιοχές πληρώνουν περισσότερα χρήματα από τις πολυπληθέστερες - για παράδειγμα ένα κανάλι της Θήβας πληρώνει 1.500 ευρώ μηνιαίο ενοίκιο στην Digea, ενώ το αντίστοιχο ίδιου μεγέθους κανάλι της Φλώρινας πληρώνει 3.500 ευρώ) και οι τιμές ορίζονται ανάλογα όχι μόνο με τον πληθυσμό κάθε περιοχής αλλά και με τις επενδύσεις της ίδιας της Digea (με σταθερές παραμέτρους), σε περίπτωση που κλείσει ένα κανάλι για παράδειγμα της Πάτρας, η Digea θα επιμερίσει την απώλεια αυτού του σταθμού της στα υπόλοιπα κανάλια, αυξάνοντας το ενοίκιο τους ώστε να μαζέψει τα ίδια χρήματα. Σε περίπτωση που δεν πληρώσει το ενοίκιο ο συγκεκριμένος σταθμός, τότε η Digea, «σαμποτάρει» το ψηφιακό σήμα του σταθμού, και σε περίπτωση που δεν ξαναπληρώσει το ενοίκιο, το αφαιρεί από την περιοχή που εκπέμπει ο συγκεκριμένος σταθμός. Αντίστοιχα από το 2016 και μετά, αρκετοί από αυτούς τους σταθμούς στην επαρχία, για να «γλιτώσουν» το ενοίκιο αναγκάστηκαν να κλείσουν ή να συνάψουν συνεργασία με γνωστά περιφερειακά κανάλια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, υποβαθμίζοντας σε μεγάλο βαθμό τον χαρακτήρα τους, παραβιάζοντας με κάθε τρόπο την νομοθεσία περί δικτύωσης προγράμματος. Το 2019, αντίστοιχα από αυτούς τους σταθμούς λειτουργούν, συνολικά σε όλη την χώρα, μόνο 91 σταθμοί, με κάποιους από αυτούς να απειλούνται στην οριστική διακοπή λειτουργίας τους, καθότι δεν διαθέτουν διαφημιστικά και λειτουργικά έσοδα.

Οι περιφερειακοί και τοπικοί σταθμοί εντοπίζονται στις έδρες των νομών και μεγάλα αστικά κέντρα και ανταγωνίζονται σκληρά σε μια μικρή αγορά. Προς το 2000 άρχιζαν να κερδίζουν σε θεαματικότητα έναντι των εθνικής εμβέλειας, που πάντως εξακολουθούν να κυριαρχούν. Το πρόγραμμά τους χαρακτηρίζεται από εκπομπές λόγου για την τοπική επικαιρότητα, αθλητικά, τηλεπωλήσεις, τηλεοπτικές συνομιλίες (tv chat), τηλεπαιχνίδια, και ξένες ταινίες (που συνήθως παίζονται παράνομα), και είναι πολύ συχνά χαμηλού κόστους, ποιότητας και αισθητικής, στα οποία προγράμματα επένδυσαν οι περισσότεροι περιφερειακοί και τοπικοί σταθμοί στην χώρα, πολλά εκατομμύρια ευρώ, με αποτέλεσμα, πολλοί από αυτούς τους σταθμούς, να διακόψουν την λειτουργία τους, τόσο από οικονομικά προβλήματα, αλλά και από πνευματικά δικαιώματα, επειδή κάποια προγράμματά τους, είτε ήταν ταινίες είτε περιελάμβαναν ακόμη και γραμμές υψηλής χρέωσης. Λόγω ψηφιακής μετάβασης μετά το 2010, πολλά προγράμματα ιδίως οι τηλεπωλήσεις και τηλεοπτικές συνομιλίες περιορίστηκαν από αυτούς τους σταθμούς σε μεγάλο βαθμό, ενώ το 2012 υποχρεώθηκαν, πολλοί από αυτούς τους σταθμούς, να μειώσουν τον τηλεοπτικό χρόνο προβολής τους, για αυτά τα προγράμματα, ή να τα κόψουν οριστικά, κάτι που τελικά έγινε. Οι συνεργασίες με εθνικής εμβέλειας κανάλια είναι σπάνιες, εκτός από ρεπορτάζ για έκτακτα σοβαρά γεγονότα, ενώ δυστυχώς υπάρχουν και ενδείξεις για χρήση τους από τοπικούς παράγοντες για αθέμιτη πολιτική προβολή και άσκηση πιέσεων. Τα τεχνικά μέσα είναι πολλές φορές ανεπαρκή και παρωχημένα ενώ οι συνθήκες εργασίας για το προσωπικό δύσκολες είναι «ημινόμιμες ή ημιπαράνομες».[76]

Παραγωγή τηλεοπτικού προγράμματοςΕπεξεργασία

Ενημερωτικό πρόγραμμαΕπεξεργασία

Τα δημόσια δίκτυα προσπάθησαν από νωρίς να οργανώσουν ενημερωτικό τμήμα, αλλά αρχικά οι ειδήσεις καταλάμβαναν μικρό μέρος του προγράμματος και περιορίζονταν στα βασικά ελληνικά ή ξένα γεγονότα. Στην περίοδο της χούντας τα δελτία ήταν λογοκριμένα,[77] εκθείαζαν συστηματικά το καθεστώς και ασκούσαν έντονη ελληνοχριστιανική, αντικομμουνιστική και φιλοστρατιωτική προπαγάνδα.[78] Το 1970 άρχισαν να προβάλλονται ζωντανές ενημερωτικές εκπομπές, με πρώτη το «Σήμερα» όπου εμφανίστηκαν για πρώτη φορά πολλοί νέοι τότε δημοσιογράφοι που αργότερα είχαν μακρά τηλεοπτική παρουσία, όπως ο Νάσος Αθανασίου, ο Τέρενς Κουίκ και η Φωτεινή Πιπιλή.[79] Μια γενικά θεωρούμενη σαν μαύρη σελίδα για την ελληνική τηλεόραση είναι η εκπομπή του δημοφιλούς εκείνη την εποχή δημοσιογράφου και παρουσιαστή Νίκου Μαστοράκη, λίγες ημέρες μετά την καταστολή της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, με καλεσμένους κρατούμενους φοιτητές που είχαν πάρει μέρος στα γεγονότα. Ο ίδιος είχε παραδεχτεί ότι ήταν λάθος του να κάνει την εκπομπή, αλλά είπε ότι πιέστηκε από πολιτικούς παράγοντες.[80]

Με την αποκατάσταση της δημοκρατίας το κλίμα άλλαξε και έτσι οι εκλογές του Νοεμβρίου του 1974 και το δημοψήφισμα για το πολιτειακό διεξήχθησαν με δίκαιη εκπροσώπιση των κομμάτων στην τηλεόραση, ακόμα και του έκπτωτου βασιλιά Κωνσταντίνου.[81] Αργότερα πάντως μέσα στη δεκαετία τα δημόσια δίκτυα δεν ήταν πάντα ανοιχτά στον εκτός κυβέρνησης πολιτικό χώρο. Οι ενημερωτικές εκπομπές συνεχίστηκαν, κυρίως τα μεσημέρια, ενώ άρχισαν και εκπομπές πολιτικού διαλόγου.[82] Χαρακτηριστικό της εποχής η τάση για προγράμματα που αναφέρονταν με θετικό τρόπο στην ΕΟΚ, σε μια προσπάθεια να βελτιωθεί η εντύπωση της κοινής γνώμης για την Κοινότητα ενόψει της ένταξης της χώρας σε αυτήν το 1981.[83]

Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ το 1981, παρά τα ανοίγματα που γίνονταν κατά διαστήματα,[84] δεν μετέβαλλε τα πράγματα σε ό,τι αφορά την υπερπροβολή της κυβέρνησης σε σχέση με τα άλλα κόμματα. Αντίθετα, ο στενός κυβερνητικός έλεγχος στο δελτίο ειδήσεων σήμαινε ότι ήταν ένα είδος ημιεπίσημου κυβερνητικού ανακοινωθέντος, ενώ έγινε και αφορμή για την απομάκρυνση διευθυντών ενημέρωσης, που ήταν διορισμένοι από την κυβέρνηση. Πολλά ρεπορτάζ κάλυπταν την κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ παίρνοντας ανοιχτά θέση υπέρ τους[85] ενώ κάλυπταν, κατά προτεραιότητα, θέματα που την ενδιέφεραν, όπως τα συνδικαλιστικά. Ο λόγος ήταν ξύλινος και υπερτερούσε σε σχέση με την εικόνα με μακρόσυρτες αναγνώσεις κειμένων.[86] Εμφανίστηκαν πάντως μέσα στη δεκαετία ζωντανές πολιτικές εκπομπές, όπως τα «Ανοιχτά Χαρτιά»[87] και εκπομπές ερευνητικού ρεπορτάζ όπως οι «Ρεπόρτερς» από τον Γιάννη Δημαρά, τον Γιώργο Λιάνη και τον Κώστα Χαρδαβέλλα, τρεις δημοσιογράφους που είχαν παρουσία στις εφημερίδες.[88]

Η εμφάνιση των ιδιωτικών καναλιών άλλαξε σημαντικά την εικόνα στον ειδησεογραφικό τομέα. Τα δύο μεγαλύτερα, το Mega και ο Antenna, επιδόθηκαν σε έντονο ανταγωνισμό, δίνοντας βάρος σε κοινωνικά ζητήματα καθώς μετά το 1989-1990 άρχισε γενικά να ατονεί το ενδιαφέρον για την πολιτική και τα κόμματα. Τα κανάλια θεωρούνταν ότι στηρίζουν τα μεγάλα κόμματα, με το Mega, λόγω των γενικά κεντρώων εκδοτών που το κατείχαν, να θεωρείται φιλικό προς το ΠΑΣΟΚ και γενικότερα τον προοδευτικό χώρο, και ο Antenna φιλικός με τη Νέα Δημοκρατία και τη συντηρητική/φιλοβασιλική παράταξη.[89] Αργότερα όμως, στη δεκαετία του 2010 και έπειτα, το Mega άρχισε να θεωρείται λιγότερο αντικειμενικό κανάλι.[90] Στην περίοδο της κρίσης, αυτά τα δύο κανάλια και η τηλεόραση του ΣΚΑΪ έδιναν στην κοινή γνώμη την εντύπωση ότι στηρίζουν σε διάφορους βαθμούς την πολιτική των μνημονίων,[91] αν και κατά καιρούς ασκούσαν κριτική σε επιμέρους πτυχές του προγράμματος ή συνολικά σε αυτό.

 
Η Μαρία Χούκλη, επί πολλά χρόνια παρουσιάστρια κεντρικών δελτίων ειδήσεων ήταν συντονίστρια του ντιμπέιτ στις εκλογές του 2009.
 
Ο Νίκος Ευαγγελάτος, εδώ το 2009, είναι από τους πιο γνωστούς παρουσιαστές ειδήσεων στα ιδιωτικά κανάλια.

Το 1993 ο ΣΚΑΪ εισήγαγε τα τηλεπαράθυρα, φέρνοντας διαφορετική δομή στα δελτία ειδήσεων, τα οποία έγιναν και στα άλλα κανάλια μεγαλύτερα σε μήκος (μία ώρα ή και περισσότερο) ενώ άρχισαν να αντικαθιστούν τα ρεπορτάζ με διάλογο ανάμεσα στον παρουσιαστή και δημοσιογράφους ή τους καλεσμένους. Προς τα μέσα της δεκαετίας του 1990 τα ιδιωτικά κανάλια άρχισαν να στρέφονται περισσότερο στην σκανδαλοθηρία και σε κοινωνικά θέματα, περιορίζοντας την κάλυψη σε άλλα ζητήματα, όπως τα διεθνή. Το ίδιο διάστημα ο κυβερνητικός έλεγχος πάνω στα δελτία της δημόσιας τηλεόρασης έγινε λιγότερο στενός, η οποία, επειδή απέφυγε τις ακρότητες της ιδιωτικής, σταδιακά κέρδισε σε δημοτικότητα και κύρος στον ενημερωτικό τομέα.

Το φαινόμενο των τηλεπαραθύρων επεκτάθηκε ακόμα περισσότερο την δεκαετία του 2000, όταν άρχισαν να καλύπτουν όλο και περισσότερο χρόνο των δελτίων.[92] Η δομή του δελτίου των ιδιωτικών καναλιών με διάλογο ανάμεσα στον παρουσιαστή και στους συμπαρουσιαστές ή τους καλεσμένους και σχετικά λίγα ρεπορτάζ δεν άλλαξε σημαντικά ως και σήμερα.[93] Ο βασικός παρουσιαστής, ο άντσορμαν (anchorman, δηλαδή ανακοινωτής των ειδήσεων), έγινε το κεντρικό πρόσωπο του δελτίου και έφτασε να ταυτίζεται με το δελτίο και το κανάλι.[94] Από τους πλέον αναγνωρίσιμους και αναγνωρίσιμες με μακριά παρουσία στην τηλεόραση (κυρίως την ιδιωτική) είναι ο Νίκος Ευαγγελάτος, η Λιάνα Κανέλλη, ο Τέρενς Κουίκ, η Έλλη Στάη, η Όλγα Τρέμη, ο Νίκος Χατζηνικολάου και η Μαρία Χούκλη. Μεγάλο βάρος δόθηκε από τα ιδιωτικά δίκτυα στις ενημερωτικές εκπομπές και κυρίως στις πολιτικές, που συχνά είναι βασισμένες σε ξένα πρότυπα. Εκεί ο παρουσιαστής είχε διάλογο με ένα-δύο πρόσωπα, αργότερα όμως έτεινε να γίνεται συντονιστής σε πολυπρόσωπες συζητήσεις.

Μέσα στην οικονομική κρίση πάντως, το κοινό των ειδησεογραφικών δελτίων άρχισε να μειώνεται και οι τηλεθεατές τα εμπιστεύονταν όλο και λιγότερο. Ακόμη, η ερευνητική δημοσιογραφία, που έχει δώσει στην δημόσια και την ιδιωτική τηλεόραση αρκετά αξιόλογα δείγματα, άρχισε να περιορίζεται συνήθως λόγω κόστους.

Μυθοπλασία, ψυχαγωγία και εκπαίδευσηΕπεξεργασία

Οι τηλεοπτικές σειρές μυθοπλασίας[95] έχουν κεντρική θέση στα προγράμματα της ελληνικής τηλεόρασης από την ίδρυσή της.[96] Κατά τα πρώτα χρόνια πειραματικής λειτουργίας τα τηλεοπτικά δίκτυα βασίστηκαν σε ξένη παραγωγή, κυρίως κωμικές ή δραματικές αμερικάνικες σειρές, ντοκιμαντέρ και ταινίες. Το πρώτο σίριαλ, που μεταδόθηκε από την ΥΕΝΕΔ τον Απρίλιο του 1970, ήταν «Το σπίτι με τον φοίνικα». Παρότι δεν ήταν πολύ επιτυχημένο,[97] γρήγορα ακολούθησαν και άλλες σειρές που βοήθησαν στη διαμόρφωση μιας, αρχικά μικρής αλλά συνεχώς αυξανόμενης σε μέγεθος, τηλεοπτικής βιομηχανίας.

Ως το 1974 κυριαρχούσαν οι δραματικές σειρές, πολύ συχνά με θεματολογία που αφορούσε αστυνομικά ή στρατιωτικά ζητήματα, απηχώντας την ιδεολογική γραμμή του «Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια» του στρατιωτικού καθεστώτος.[98] Τεράστια ήταν η επιτυχία του «Άγνωστου Πόλεμου», της δραματικής σειράς του Νίκου Φώσκολου που εκτυλίσσονταν την εποχή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και παρουσίαζε έναν «υφέρποντα κομμουνιστικό κίνδυνο».[99] Όπως αναφέρεται ανεκδοτολογικά (γιατί δεν υπήρχαν τότε ακριβείς μετρήσεις τηλεθέασης) κατά την προβολή της άδειαζαν οι δρόμοι, ενώ λέγεται ότι άρεσε και στον δικτάτορα Παπαδόπουλο.[100]

Οι κωμωδίες αφορούσαν κυρίως τύπους χαρακτήρων, όπως η «Κοκορόμυαλη» και μικροπροβλήματα της καθημερινότητας και δεν προχωρούσαν παρά μόνο έμμεσα σε πολιτική ή κοινωνική κριτική,[101] αφού τα σενάρια και η διαδικασία παραγωγής περνούσαν από λογοκρισία. Οι σεναριογράφοι, όταν δεν αυτολογοκρίνονταν, έβρισκαν πάντως διάφορους τρόπους να την παρακάμπτουν.[102] Πολλές σειρές χαρακτηρίζονταν γενικά από μέτρια ή κακή ποιότητα παραγωγής, λίγες όμως ξεχώριζαν για τα σενάρια και τις ερμηνείες, όπως η δημοφιλής κωμική σειρά «Εκείνος κι εκείνος» με τον Βασίλη Διαμαντόπουλο και τον Γιώργο Μιχαλακόπουλο.[103]

Μεγάλο μέρος του προγράμματος εκείνης της περιόδου, ήδη από τις πρώτες εκπομπές του 1960 ως και το 1973, ήταν προσφερόμενο από εταιρείες που διαφημίζονταν στο νέο μέσο.[104] Το μοντέλο παραγωγής των σειρών ήταν ένα είδος εργολαβίας για τα κανάλια. Οι εταιρείες αναλάμβαναν την παραγωγή της σειράς που κατά κανόνα ολοκληρώνονταν σε 10-15 ολιγόλεπτα επεισόδια (ως 30 λεπτά) και την πωλούσαν στα κανάλια με αντάλλαγμα τηλεοπτικό χρόνο.[105] Λίγες σειρές ήταν εσωτερικές παραγωγές του ΕΙΡΤ ή της ΥΕΝΕΔ.

Με την πτώση της χούντας, υπήρξε στροφή από τις αυτοτελείς σειρές σε σειρές που εκτείνονταν σε μεγαλύτερους κύκλους επεισοδίων, με πολλούς ηθοποιούς και πιο σύνθετους χαρακτήρες. Ανάμεσα σε αυτές ήταν το «Λούνα Παρκ» (1974-1981) του Γιάννη Δαλιανίδη που έδωσε πληθώρα αγαπητών στο κοινό ρόλων και «Οι Πανθέοι» (1977-1979), διασκευή από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Τάσου Αθανασιάδη. Παράλληλα, άρχισαν να προβάλλονται ξένες σειρές, όπως το πολύ δημοφιλές «Ντάλας». Από την άλλη πλευρά, η δημόσια τηλεόραση στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς, πάντα έδειχνε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις πολιτιστικές εκπομπές από τα ιδιωτικά δίκτυα.[106] Έτσι την ίδια περίοδο άρχισε να μεταδίδεται το «Παρασκήνιο», μία από τις ποιοτικότερες πολιτιστικές εκπομπές στην ελληνική τηλεόραση, και η παραγωγή του «Θεάτρου της Δευτέρας» που έδωσε πάνω από 1.000 παραστάσεις στην επόμενη εικοσαετία.

Με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, το 1981, το πρόγραμμα επανεξετάστηκε και διευρύνθηκε η θεματολογία πάνω στο τρίπτυχο «σοσιαλισμός-επαρχία-γυναίκες» ενώ κάλυψε κοινωνικά ακόμα και πολιτικά ζητήματα της πρόσφατης ιστορίας, όπως τα Λαυρεωτικά.[107] Ακόμη, κάποιες νέες σειρές γυρίζονταν με κινηματογραφική αισθητική και έγιναν περισσότερο ρεαλιστικές, αγγίζοντας ζητήματα που ως τότε απέφευγαν, όπως τα ναρκωτικά και τη βία (π.χ. στο αμφιλεγόμενο σίριαλ «Η κάθοδος» το 1983). Στην ίδια περίοδο παρήχθησαν περισσότερες από 20 τηλεταινίες, κυρίως δραματικές.[108] Ωστόσο το πρόγραμμα επικρίθηκε από τον τύπο της εποχής, μεταξύ άλλων, για την κακή ποιότητα και την ιδεολογία του, ενώ φαίνεται ότι υπήρχε μια προτίμηση σε καλλιτέχνες και ηθοποιούς που εξέφραζαν καλύτερα την γραμμή του ΠΑΣΟΚ.[109] Υπήρξαν ακόμη και περιστατικά λογοκρισίας, όπως η ξαφνική διακοπή της σειράς «Κυρία Αρσενία σ' αγαπώ» μετά από κυβερνητική παρέμβαση και η εσπευσμένη διακοπή μετάδοσης ενός ντοκιμαντέρ για τα καμάκια και της ταινίας «Πέφτουν οι σφαίρες σαν το χαλάζι».

Πολλά από τα προγράμματα (σίριαλ και εκπομπές) των πρώτων 15-20 ετών της δημόσιας τηλεόρασης έχουν χαθεί, γιατί οι μαγνητοταινίες όπου ήταν αποθηκευμένα χρησιμοποιήθηκαν αργότερα, για λόγους κόστους, για την εγγραφή άλλων προγραμμάτων ή ενίοτε σβήστηκαν σκόπιμα.[110] Τα μεγάλα ιδιωτικά κανάλια διαθέτουν μέρος του προγράμματός τους στο διαδίκτυο από τις ιστοσελίδες τους ή και από το YouTube. Μεγάλος αριθμός προγραμμάτων διακινείται και σε δίκτυα p2p.[111] Γενικά όμως υπάρχει έλλειμμα οργανωμένων και διαθέσιμων αρχείων που δυσχεραίνει την έρευνα.[112]

Στην περίοδο της ιδιωτικής τηλεόρασης, τα δύο πάλαι ποτέ μεγάλα κανάλια, Mega και ΑΝΤ1, βασίστηκαν για το ψυχαγωγικό τους πρόγραμμα στα σίριαλ, τα οποία ως τα τέλη της δεκαετίας του 2000 ήταν το βασικό πεδίο ανταγωνισμού στην κύρια ζώνη προγράμματος (prime time). Σε κάποιες σεζόν της δεκαετίας του 1990 είχαν 10 ή και περισσότερα σίριαλ το καθένα, κάτι που χαρακτηρίζεται σπάνιο φαινόμενο σε σχέση με άλλες χώρες,[113] αλλά ο όγκος της παραγωγής δεν συμβάδιζε πάντα με την ποιότητα. Σχεδόν σε κάθε σεζόν ξεχώριζαν μόλις 2 με 3 σίριαλ, πολλές φορές στο ίδιο κανάλι. Κυριαρχούσαν τα δραματικά και τα κωμικά σίριαλ, ενώ μεταδόθηκαν και σαπουνόπερες, δηλαδή δραματικές σειρές σε μεγάλους κύκλους επεισοδίων κατά τα ξένα πρότυπα.[114] Σε αυτό το είδος επικράτησε ο Νίκος Φώσκολος, που έγραφε και επιμελούνταν στον Antenna τη «Λάμψη» και το «Καλημέρα Ζωή», δύο από τις μακροβιότερες σειρές της ελληνικής τηλεόρασης. Την ίδια περίοδο, καθώς τα νέα κανάλια έδιναν περισσότερο βάρος στα σενάρια παρά στους άλλους συντελεστές της σειράς,[115] αναδείχτηκε και μια νεότερη γενιά σεναριογράφων και σκηνοθετών μέσα από κωμικές σειρές όπως «Οι τρεις Χάριτες», «Οι Απαράδεκτοι», «Οι Μεν Και Οι Δεν», τα «Εγκλήματα» και το «Στο Παρά 5», και δραματικές όπως το «Τμήμα Ηθών» και η «Ανατομία ενός εγκλήματος». Αντίθετα όμως με το παρελθόν, πολλά από τα σύγχρονα σίριαλ είναι πολιτικά άχρωμα.[116]

Οι διασκευές από ξένα σίριαλ δεν ήταν πολλές αρχικά, αλλά έγιναν περισσότερες μετά το 2007, όταν μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα αρκετά ισπανόφωνα σίριαλ, με διασκευή κυρίως από χώρες της Λατινικής Αμερικής, αλλά και το Ισραήλ. Επίσης, πολλά σίριαλ φαίνεται να βασίζονται σε ξένα πρότυπα, χωρίς αυτό να δηλώνεται με σαφήνεια.[117]

Η ιδιωτική τηλεόραση διεύρυνε τις ζώνες προγράμματος με τα πρωινά ενημερωτικά, τα πρωινά ψυχαγωγικά, όπως ο «Πρωινός Καφές» και τα μεσημεριανά ψυχαγωγικά προγράμματα, τα σώου και στη δεκαετία του 2000, τα ριάλιτι και οι εκπομπές ταλέντων (με πρώτο το «Big Brother» στον ANT1, το 2001). Αυτό σταδιακά πίεσε τα δημόσια κανάλια να καθιερώσουν και αυτά παρόμοιες ζώνες, εκτός από τα ριάλιτι και τα σώου. Τα τηλεπαιχνίδια, που συνηθισμένα στη δημόσια τηλεόραση, ήταν περισσότερα στα πρώτα χρόνια της ιδιωτικής τηλεόρασης, αλλά σταδιακά και αυτό το είδος ατόνησε.

Μικρότερο ήταν γενικά το μέρος του προγράμματος που καλύπτεται από προγράμματα εκπαιδευτικού ή μορφωτικού περιεχομένου,[118] και αυτό γενικά μόνο από τα δημόσια δίκτυα. Η εκπαιδευτική τηλεόραση άρχισε να εκπέμπει στις 12 Αυγούστου 1977 με στόχο να περιορίσει γενικά τα ποσοστά του αναλφαβητισμού που τότε ήταν γύρω στο 20%, δηλαδή αρκετά υψηλό για τα δεδομένα της τότε ΕΟΚ, και συνεχίστηκε για αρκετά χρόνια.[119]

Νομικό πλαίσιο για την τηλεόρασηΕπεξεργασία

Η πρώτη αναφορά στην τηλεόραση έγινε στον αναγκαστικό νόμο 1663/1951 («Περί εγκαταστάσεως και λειτουργίας Ραδιοφωνικών πομπών των Ενόπλων Δυνάμεων»),[120] όπου δινόταν η δυνατότητα ίδρυσης από τις ένοπλες δυνάμεις τηλεοπτικού σταθμού με «παιδαγωγικό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα».[121] Δυο χρόνια αργότερα ο νόμος 2312/1953 «περί οργανώσεως και λειτουργίας της Εθνικής Ραδιοφωνίας της Ελλάδος» έδινε στο ΕΙΡ το αποκλειστικό δικαίωμα τηλεοπτικής εκπομπής,[122] ενώ το νομοθετικό διάταγμα 3778/1957 έδινε στην κυβέρνηση το δικαίωμα προληπτικής λογοκρισίας στο περιεχόμενο (άρθρο 5§2).[123] Έτσι οι πρώτες τηλεοπτικές προσπάθειες, που έγιναν το 1960 και το 1962 υπό την αιγίδα της ΔΕΗ, διακόπηκαν γιατί μόνο το ΕΙΡ και ο στρατός είχαν από το νόμο τη δυνατότητα τηλεοπτικών εκπομπών.

Επιπλέον το Σύνταγμα του 1952 όριζε ότι οι προστατευτικές διατάξεις για την ελευθερία του τύπου, που εισήγαγε το άρθρο 14§1, «δεν εφαρμόζονται επί των κινηματογράφων, δημοσίων θεαμάτων, φωνογραφίας, ραδιοφωνίας και άλλων παρεμφερών μέσων μετάδοσης λόγου ή παραστάσεων (14§9)». Η διάταξη διατηρήθηκε με μικρές αλλαγές και στο Σύνταγμα του 1975 ως εξής: «Οι προστατευτικές για τον τύπο διατάξεις του προηγούμενου άρθρου δεν εφαρμόζονται στον κινηματογράφο, τη φωνογραφία, τη ραδιοφωνία, την τηλεόραση και κάθε άλλο παρεμφερές μέσο μετάδοσης λόγου ή παράστασης» (15§1).

Η χούντα των συνταγματαρχών εκμεταλλεύτηκε το περιοριστικό καθεστώς της δεκαετίας του 1950 για να καθυποτάξει πλήρως την τηλεόραση στήνοντας ένα «ανατολικοευρωπαϊκού τύπου» καθεστώς λειτουργίας.[124] Με το χουντικό νομοθετικό διάταγμα 722/1970 η ΤΕΔ μετονομάστηκε σε ΥΕΝΕΔ και περιγραφόταν σαν μια πολιτικοστρατιωτική υπηρεσία με ρητό σκοπό λειτουργίας, πέρα από την ψυχαγωγία και την ενημέρωση, τη «διενέργεια ψυχολογικών επιχειρήσεων βάσει των εκάστοτε οδηγιών και κατευθύνσεων του Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων».[125][126] Ακόμη, το νομοθετικό διάταγμα 745/1970 μετονόμασε το ΕΙΡ σε ΕΙΡΤ.[127]

Το Σύνταγμα του 1975 περιλάμβανε προβλέψεις για τη ραδιοτηλεόραση καθιερώνοντας την κρατική εποπτεία της λειτουργίας της. Το άρθρο 15§2 στην αρχική εκδοχή του 1975/1986 αναφέρει ότι:

Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους και έχουν σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης. Πρέπει πάντως να εξασφαλίζεται η ποιοτική στάθμη των εκπομπών που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή τους και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας.

Στην αναθεώρηση του 2001 (και χωρίς να αλλάξει το 2008) το άρθρο αναφέρει:

Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. O έλεγχος και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που είναι ανεξάρτητη αρχή, όπως νόμος ορίζει. O άμεσος έλεγχος του Κράτους, που λαμβάνει και τη μορφή του καθεστώτος της προηγούμενης άδειας, έχει ως σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας. Ο νόμος ορίζει τα σχετικά με την υποχρεωτική και δωρεάν μετάδοση των εργασιών της Βουλής και των επιτροπών της, καθώς και προεκλογικών μηνυμάτων των κομμάτων από τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα.

Πάντως, σύμφωνα με νομικούς, ο «άμεσος έλεγχος» που ορίζει το Σύνταγμα δεν απέκλειε την ύπαρξη ιδιωτικών σταθμών.[128]

Στη μεταπολίτευση εκδόθηκαν και άλλοι ρυθμιστικοί νόμοι για τα ραδιοτηλεοπτικά, όπως ο 230/1975 για την ΕΡΤ («Περί ιδρύσεως της υπό την επωνυμίαν "Ελληνική Ραδιοφωνία - Τηλεόρασις" Ανωνύμου Εταιρείας»), ο οποίος ενσωμάτωνε μέρος μόνο των προβλέψεων της έκθεσης Γκριν.[129] Ο νόμος όριζε και την αποστρατικοποίηση της ΥΕΝΕΔ μέσα σε 2-3 χρόνια (περίπου ως το 1978), αλλά αυτό δεν συνέβη. Μετά την αποστρατικοποίηση της ΥΕΝΕΔ, που έγινε τελικά το 1982, ο νόμος 1730/1987 ενοποιούσε σε ενιαίο φορέα την ΕΡΤ1 και την ΕΡΤ2. Τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών καναλιών έδινε τελικά ο 1866/1989, που προέβλεπε και ίδρυση του ΕΣΡ. Καθώς το τηλεοπτικό τοπίο αναπτύχθηκε άναρχα τα επόμενα χρόνια, εκδόθηκε ο νόμος 2328/1995 για το πλαίσιο λειτουργίας της ιδιωτικής τηλεόρασης, που πάντως δεν έλυνε όλα τα προβλήματα και τα μετέθετε για το μέλλον.[130]

Εκτός από τα ζητήματα αδειοδότησης η πολιτεία έχει προσπαθήσει να ρυθμίσει ζητήματα της συγκέντρωσης και ιδιοκτησιακού καθεστώτος στα μέσα ενημέρωσης και ειδικότερα στην τηλεόραση. Ο νόμος 2328 προσπαθούσε να περιορίσει την οριζόντια και την κάθετη συγκέντρωση στα μέσα, δηλαδή την κατοχή μέσων διαφορετικών τύπων (εφημερίδα, ραδιοφωνικός/τηλεοπτικός σταθμός) ή πολλών του ίδιου τύπου, σε ένα από κάθε είδος. Η υλοποίηση του νόμου γνώρισε καθυστερήσεις.[131]

Βασικός μέτοχοςΕπεξεργασία

Η συνταγματική αναθεώρηση του 2001, με το άρθρο 14§9, καθιέρωσε το ασυμβίβαστο μεταξύ του ιδιοκτήτη ΜΜΕ και του προμηθευτή του Δημοσίου και εισήγαγε την έννοια του βασικού μετόχου. Η διάταξη έχει ως εξής:

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η οικονομική κατάσταση και τα μέσα χρηματοδότησης των μέσων ενημέρωσης πρέπει να γίνονται γνωστά, όπως νόμος ορίζει. Ο νόμος προβλέπει τα μέτρα και τους περιορισμούς που είναι αναγκαίοι για την πλήρη διασφάλιση της διαφάνειας και της πολυφωνίας στην ενημέρωση. Απαγορεύεται η συγκέντρωση του ελέγχου περισσότερων μέσων ενημέρωσης της αυτής ή άλλης μορφής. Απαγορεύεται ειδικότερα η συγκέντρωση περισσότερων του ενός ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης της αυτής μορφής, όπως ο νόμος ορίζει. Η ιδιότητα του ιδιοκτήτη, του εταίρου, του βασικού μετόχου ή του διευθυντικού στελέχους επιχείρησης μέσων ενημέρωσης είναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του ιδιοκτήτη, του εταίρου, του βασικού μετόχου ή του διευθυντικού στελέχους επιχείρησης που αναλαμβάνει έναντι του Δημοσίου ή νομικού προσώπου του ευρύτερου δημόσιου τομέα την εκτέλεση έργων ή προμηθειών ή την παροχή υπηρεσιών. Η απαγόρευση του προηγούμενου εδαφίου καταλαμβάνει και κάθε είδους παρένθετα πρόσωπα, όπως συζύγους, συγγενείς, οικονομικά εξαρτημένα άτομα ή εταιρείες. Ο νόμος ορίζει τις ειδικότερες ρυθμίσεις, τις κυρώσεις που μπορεί να φθάνουν μέχρι την ανάκληση της άδειας ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σταθμού και μέχρι την απαγόρευση σύναψης ή την ακύρωση της σχετικής σύμβασης, καθώς και τους τρόπους ελέγχου και τις εγγυήσεις αποτροπής των καταστρατηγήσεων των προηγούμενων εδαφίων.

Ο σχετικός νόμος 3021/2002 θεωρούσε βασικό μέτοχο το φυσικό πρόσωπο ή την εταιρεία που κατέχει τουλάχιστον το 5% του μέσου,[132] ενώ καθιέρωνε και την έκδοση πιστοποιητικού διαφάνειας από το ΕΣΡ που βεβαίωνε ότι δεν υπάρχει σχέση με έργα του Δημοσίου. Αργότερα, ο νόμος 3310/2005 εισήγαγε άλλες σχετικά με το ποια πρόσωπα θεωρούνται εξαρτώμενα από τον βασικό μέτοχο ενώ το όριο για τον χαρακτηρισμό μετόχου σαν βασικού κατέβηκε στο 1%.[133] Ωστόσο αυτός ο νόμος συνάντησε την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για πιθανή παραβίαση του ελεύθερου ανταγωνισμού και τελικά, μετά από πιέσεις της ΕΕ, αναθεωρήθηκε.[134]

Άδειες λειτουργίαςΕπεξεργασία

Το θέμα των αδειών για τα ιδιωτικά κανάλια ουσιαστικά δεν έχει επιλυθεί από το 1989, ένα καθεστώς που θεωρείται μοναδικό στην Ευρώπη. Οι προσωρινές άδειες που δόθηκαν το 1989 (Τηλέτυπος και Νέα Τηλεόραση) σύντομα αναθεωρήθηκαν, ενώ μια άλλη περίπλοκη προσπάθεια για χορήγηση αδειών έγινε την περίοδο 1993-1994, αλλά και πάλι σημειώθηκαν καθυστερήσεις.[135] Τελικά οι πρώτες οριστικές τηλεοπτικές άδειες στην Ελλάδα χορηγήθηκαν επί κυβερνήσεως Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, διάρκειας επτά χρόνων (1993-2000) χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα για τα παρακάτω τηλεοπτικά κανάλια. Συγκεκριμένα:

  • Στις 9 Σεπτεμβρίου 1993 είχαν αποκτήσει άδεια εθνικής εμβέλειας έξι κανάλια: η Ελεύθερη Τηλεόραση Α.Ε. (Κανάλι 29), η Antenna TV Α.Ε. (ΑΝΤ1), η Ξενία Ραδιοφωνική και Τηλεοπτική Α.Ε. (Channel Seven-X), η Νέα Τηλεόραση Α.Ε. (δεν εξέπεμψε ποτέ, δίνοντας μετά από τρεις μήνες (4 Δεκεμβρίου) την άδεια της στο Star Channel) και η Νέο Κανάλι Ραδιοτηλεοπτική Α.Ε. (New Channel) ενώ την επομένη (10 Σεπτεμβρίου) απέκτησε και η Τηλέτυπος Α.Ε. (Mega Channel).[136][137]
  • Δύο περίπου μήνες αργότερα, μετά τις βουλευτικές εκλογές, στις 3 Νοεμβρίου του 1993, απέκτησαν άδεια εθνικής εμβέλειας, άλλα δύο κανάλια: η Ερμής-ΣΚΑΪ Ραδιοτηλεοπτικά Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας Α.Ε. (ΣΚΑΪ Τηλεόραση) και η Ραδιοτηλεοπτική Α.Ε. (902 Τηλεόραση).[138][139]
  • Δόθηκαν επίσης άδειες, και για τέσσερα περιφερειακής εμβέλειας τηλεοπτικά κανάλια: Ραδιοτηλεοπτικές Επιχειρήσεις Αφοί Καραβασίλη & Σία Α.Ε. (Μακεδονία TV) και Δημοτική Εταιρεία Πληροφόρησης, Θεάματος και Επικοινωνίας του Δήμου Θεσσαλονίκης (TV 100) για την Κεντρική Μακεδονία, City News Α.Ε. (Telecity) και Τηλετώρα Ανώνυμη Ραδιοτηλεοπτική Εταιρεία (Τηλετώρα) για την Αττική.[136][137] Ωστόσο, το Μακεδονία TV κατέθεσε αίτηση για μετατροπή της άδειας σε εθνικής εμβέλειας, που εγκρίθηκε στις 7 Ιουνίου 1994 και απέκτησε το κανάλι έξι μέρες μετά.[140]

Αναλυτικά οι δώδεκα τηλεοπτικές άδειες του 1993:

Τηλεοπτικός Φορέας/Ιδιοκτήτης Όνομα Σταθμού Πρώτη Λειτουργία Σε Λειτουργία
Τηλέτυπος Α.Ε. Τηλεοπτικών Προγραμμάτων (Συμφερόντων 5 εκδοτών - μετείχαν με 20% έκαστος οι εκδότες των εφημερίδων Βήμα και Νέα (ΔΟΛ - Χρ. Λαμπράκης), Έθνος (Γ. Μπόμπολας), Ελευθεροτυπία (Χρ. Τεγόπουλος), Καθημερινή (Αρ. Αλαφούζος) και Μεσημβρινή (Οικ. Βαρδινογιάννη) MEGA Δευτέρα 20 Νοεμβρίου 1989 Όχι (Κατόπιν εντολής του ΕΣΡ, ο τηλεοπτικός σταθμός σταμάτησε να εκπέμπει οριστικά, επίγεια ψηφιακά μέσω της Digea στις 28/10/2018, και από τις συνδρομητικές πλατφόρμες NOVA και COSMOTE TV στις 20/11/2018)[141]
Antenna TV Α.Ε. (Όμιλος Αntenna) ΑΝΤ1 Κυριακή 31 Δεκεμβρίου 1989 Ναι
Ελεύθερη Τηλεόραση Α.Ε. (Συμφερόντων Οικογένειας Κουρή) Κανάλι 29 Ιανουάριος 1990 Όχι (Διέκοψε οριστικά την λειτουργία του στις 11/10/2013 ως ALTER, ενώ στις 11/2/2019 το ΕΣΡ ανακοίνωσε την οριστική διαγραφή του σταθμού από τα μητρώα της)[142]
Νέο Κανάλι – Ραδιοτηλεοπτική Α.Ε. (Συμφερόντων Φώτη Μανούση) New Channel Σάββατο 17 Φεβρουαρίου 1990 Όχι (Ως TEMPO, επεβλήθη από το ΕΣΡ η αναστολή λειτουργίας του δύο φορές, στις 22/10/2002 και στις 8/4/2003, ενώ ο ίδιος διέκοψε οριστικά την λειτουργία του στις 17/10/2003)[143][144]
Ερμής-ΣΚΑΪ Ραδιοτηλεοπτικά Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας Α.Ε.
Sky 100,4 Ελληνική Δορυφορική Τηλεόραση Α.Ε. υπό σύσταση[Σημ. 1]
ΣΚΑΪ Τρίτη 21 Σεπτεμβρίου 1993 Ναι (Από τις 25/10/1999 μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως ALPHA)
Ραδιοτηλεοπτική Α.Ε. (ΚΚΕ - 902 Αριστερά στα FM) 902 TV Απρίλιος 1990 Ναι (Από τις 24/10/2018 μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως OPEN)
Νέα Τηλεόραση Α.Ε.[Σημ. 2] δεν εξέπεμψε ποτέ Σάββατο 4 Δεκεμβρίου 1993 Ναι (Από τις 4/12/1993 μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως STAR)
Ξενία Ραδιοφωνική και Τηλεοπτική Α.Ε. (Συμφερόντων Ομίλου Κουλουκουντή)[Σημ. 3] Seven-X Δεκέμβριος 1989 Ναι (Από τις 1/4/2006 μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως ΣΚΑΪ)
Ραδιοτηλεοπτικές Επιχειρήσεις Αφοί Καραβασίλη & Σία Α.Ε. (Συμφερόντων Ομίλου Βελλίδη)[Σημ. 4] Μακεδονία TV Σεπτέμβριος 1991 Ναι
Δημοτική Εταιρεία Πληροφόρησης, Θεάματος και Επικοινωνίας του Δήμου Θεσσαλονίκης TV 100 Σάββατο 31 Δεκεμβρίου 1988 Ναι
City News Α.Ε. (Συμφερόντων Γιώργου Καρατζαφέρη) Telecity Μάρτιος 1990 Ναι (Από τις 8/10/2012 μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως ΑΡΤ)
Τηλετώρα Ανώνυμη Ραδιοτηλεοπτική Εταιρεία (Συμφερόντων Γιώργου Μιχαλόπουλου) Τηλετώρα 1992 Ναι (Από τις 5/12/2005 μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως Channel 9)

Από τις δώδεκα τηλεοπτικές άδειες του 1993, οι τρεις σήμερα δεν είναι σε λειτουργία (Τηλέτυπος, Ελεύθερη Τηλεόραση και Νέο Κανάλι), οι οποίες σταμάτησαν τις δραστηριότητες τους από οικονομικά προβλήματα. Επί Κυβέρνησης Σημίτη, ένας νέος διαγωνισμός για τις τηλεοπτικές άδειες, έγινε το 1997, ο οποίος όριζε 117 τηλεοπτικές άδειες (εκ των οποίων 6 εθνικής εμβέλειας, 53 περιφερειακής και 58 τοπικής),[145] οι οποίες θα δίνονταν με διαγωνισμό, αλλά το 2002 κηρύχτηκε άγονος και έκτοτε τα ιδιωτικά δίκτυα, τοπικής και εθνικής εμβέλειας λειτουργούν χωρίς άδεια. Πρόθεση πάντως της κυβέρνησης Τσίπρα ήταν να επιλυθεί το θέμα με την δημοπρασία των τηλεοπτικών αδειών.[146] Η κυβέρνηση Τσίπρα πάντως, έφερε σε διαβούλευση, η οποία ολοκληρώθηκε στις 24 Αυγούστου 2016, στη Βουλή το νομοσχέδιο σχετικά με τις 4 τηλεοπτικές άδειες και με την λειτουργία των ιδιωτικών καναλιών, τις τηλεοπτικές συχνότητες, το ΕΣΡ και τη ρύθμιση θεμάτων της ΕΕΤΤ. Ο διαγωνισμός έχει ήδη διεξαχθεί έξι μέρες μετά (30 Αυγούστου), με 8 τελικά, υποψήφιους[147] και ολοκληρώθηκε με επιτυχία την Παρασκευή 2 Σεπτεμβρίου, στις 3 τα ξημερώματα[148]. Αναλυτικά με αλφαβητική σειρά οι οκτώ τηλεοπτικές άδειες του 2016:

Τηλεοπτικός Φορέας/Ιδιοκτήτης Όνομα Σταθμού Πρώτη Λειτουργία Σε Λειτουργία Κόστος Τηλεοπτικής Άδειας
Alpha Δορυφορική Τηλεόραση Α.Ε. (Συμφερόντων Δημήτρη Κοντομηνά - Interamerican) ALPHA Δευτέρα 25 Οκτωβρίου 1999 Ναι 61.000.000
Antenna TV Α.Ε. (Όμιλος Αntenna) ΑΝΤ1 Κυριακή 31 Δεκεμβρίου 1989 Ναι 75.900.000 (η τρίτη εταιρεία που διεκδίκησε, μία από τις 4 τηλεοπτικές άδειες)
Alter Ego Επιχείρηση Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Α.Ε. (Συμφερόντων Βαγγέλη Μαρινάκη) δεν εξέπεμψε ποτέ - ωστόσο σχεδιάζεται η εκπομπή του στο άμεσο μέλλον Πέμπτη 2 Μαΐου 2019 Ναι (Από τις 2/5/2019, ο μιντιακός φορέας ξεκίνησε την λειτουργία του One Channel διαδικτυακά και μετά από τρεις εβδομάδες στις 23/5/2019 και συνδρομητικά) 73.900.000 (η τέταρτη εταιρεία που διεκδίκησε, μία από τις 4 τηλεοπτικές άδειες)
Dimera Media Investments Limited (Συμφερόντων Ιβάν Σαββίδη)[Σημ. 5] δεν εξέπεμψε ποτέ Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2018 Ναι (Από τις 24/10/2018 μέχρι και σήμερα λειτουργεί ως OPEN) 61.500.000
Ιωάννης-Βλαδίμηρος Χ. Καλογρίτσας Τηλεόραση Πανελλαδικής Κάλυψης Μονοπρόσωπη Α.Ε. (Συμφερόντων Χρήστου Καλογρίτσα)[Σημ. 6] δεν εξέπεμψε ποτέ Όχι 52.600.000 (η δεύτερη εταιρεία που διεκδίκησε, μία από τις 4 τηλεοπτικές άδειες)
Ειδήσεις Nτοτ Kομ Ανώνυμη Ραδιοτηλεοπτική και Εμπορική Εταιρία Παροχής Πληροφοριών και Ενημέρωσης (Όμιλος ΣΚΑΪ - Καθημερινή) ΣΚΑΪ Σάββατο 1 Απριλίου 2006 Ναι 43.600.000 (η πρώτη εταιρεία που διεκδίκησε, μία από τις 4 τηλεοπτικές άδειες)
Νέα Τηλεόραση Α.Ε. (Συμφερόντων Οικογένειας Βαρδινογιάννη - MOTOR OIL) STAR Σάββατο 4 Δεκεμβρίου 1993 Ναι 13.000.000
Ανεξάρτητος Τηλεοπτικός Πάροχος Περιεχομένου Α.Ε. (Κυπριακών Συμφερόντων) δεν εξέπεμψε ποτέ Όχι 18.000.000

Την προηγούμενη ημέρα (29 Αυγούστου), ανακοινώθηκε ότι η Ραδιοτηλεοπτική Α.Ε. (της οποίας το κανάλι που κατείχε τότε ονομαζόταν ακόμη Epsilon TV), δεν θα συμμετέχει στην δημοπρασία για τις τηλεοπτικές άδειες, εξ' αιτίας της απόρριψης της εγγυητικής επιστολής που κατέθεσε ο τότε ιδιοκτήτης του σταθμού Φίλιππος Βρυώνης. Ωστόσο, ένα χρόνο αργότερα στις 11 Αυγούστου 2017 η Ραδιοτηλεοπτική, άλλαξε χέρια ιδιοκτησίας και πουλήθηκε στην Dimera Media Investments Limited, και η εταιρεία συμμετείχε στον νέο τηλεοπτικό διαγωνισμό του 2017-18, όπου και διεκδίκησε μια τηλεοπτική άδεια γενικού περιεχομένου. Η Τηλέτυπος Α.Ε. (MEGA) επίσης, αποκλείστηκε, ευθέως από τον τηλεοπτικό διαγωνισμό του 2016, λόγω των μεγάλων οικονομικών προβλημάτων, που υπέστη, η εταιρεία του σταθμού, ενώ ήδη το κανάλι, από τότε ξεκίνησε να παίζει, σε καθημερινή βάση το αρχείο του σε επανάληψη, μέχρι και την Κυριακή 28 Οκτωβρίου 2018, όπου δόθηκε εντολή από το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, να σταματήσει η επίγεια μετάδοση, του σταθμού από την Digea, και εν συνέχεια στις 20 Νοεμβρίου και από τις συνδρομητικές της NOVA και COSMOTE TV, μπαίνοντας ουσιαστικά τίτλοι τέλους στον μεγαλύτερο ιδιωτικό σταθμό εθνικής εμβέλειας της χώρας, μετά από 29 χρόνια, αδιάκοπης λειτουργίας.

Βέβαια, οι τρεις από τις τέσσερις εταιρείες κατέθεσαν τις πρώτες δόσεις του τιμήματος με την εταιρεία του Καλογρίτσα να καθίσταται έκπτωτη και τη θέση της να παίρνει η εταιρεία του Ιβάν Σαββίδη.[149][150] Ωστόσο, όλα αυτά ακυρώθηκαν εφόσον το επίμαχο άρθρο 2Α του νόμου Παππά (νόμος 4339/2015) κρίθηκε αντισυνταγματικό από το ΣτΕ κατά πλειοψηφία 14 έναντι 11, ένα μήνα αργότερα (26 Οκτωβρίου).

Η ολομέλεια του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου στην πέμπτη κατά σειρά διάσκεψη, μετά από έντονες αντιπαραθέσεις αποφάνθηκε μετά από διάσκεψη πεντέμισι ωρών ότι το άρθρο του νόμου Παππά προσκρούει στις επιταγές του άρθρου 15 του Συντάγματος που καθορίζει ως μόνο αρμόδιο όργανο για τη χορήγηση των τηλεοπτικών αδειών το ΕΣΡ. Μέσα στο 2018 ξανάγινε νέος διαγωνισμός για εφτά τηλεοπτικές άδειες καθώς έχει συγκροτηθεί το ΕΣΡ.[151]

Η προκήρυξη για την υποβολή αιτήσεων ξεκίνησε στις 24 Νοεμβρίου 2017 και ολοκληρώθηκε μετά από ένα μήνα, δύο εβδομάδες και τέσσερις μέρες (11 Ιανουαρίου 2018). Ωστόσο έξι εταιρείες κατέθεσαν τις αιτήσεις τους, εκ των οποίων οι πέντε εγκρίθηκαν και είναι σε ισχύ για 10 χρόνια, καθώς η Τηλεοπτική Ελληνική Α.Ε., του Φίλιππου Βρυώνη, που συμμετείχε, δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις της προκήρυξης.[152][153][154] Μετέπειτα διεξήχθη δεύτερη προκήρυξη για τις εναπομείναντες δύο άδειες η οποία ξεκίνησε στις 14 Ιανουαρίου 2019 και ολοκληρώθηκε μετά από ένα μήνα και δύο εβδομάδες (28 Φεβρουαρίου). Ωστόσο, μόνο η Alter Ego Επιχείρηση Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Α.Ε. κατέθεσε αίτηση η οποία επίσης εγκρίθηκε.[155][156][157]

Τηλεοπτικός Φορέας/Ιδιοκτήτης Όνομα Σταθμού Πρώτη Λειτουργία Σε Λειτουργία
Alpha Δορυφορική Τηλεόραση Α.Ε. (Συμφερόντων Γιάννη Βαρδινογιάννη 50,1% & Δημήτρη Κοντομηνά 49,9%)[Σημ. 7] ALPHA Δευτέρα 25 Οκτωβρίου 1999 Ναι
Antenna TV Α.Ε. (Όμιλος Αntenna) ΑΝΤ1 Κυριακή 31 Δεκεμβρίου 1989 Ναι
Alter Ego Επιχείρηση Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Α.Ε. (Συμφερόντων Βαγγέλη Μαρινάκη) One Channel Πέμπτη 2 Μαΐου 2019 Ναι δεν εξέπεμψε ποτέ επίγεια - ωστόσο σχεδιάζεται η εκπομπή του σύντομα (Από τις 2/5/2019, ο μιντιακός φορέας ξεκίνησε την λειτουργία του σταθμού διαδικτυακά και μετά από τρεις εβδομάδες στις 23/5/2019 και συνδρομητικά)
Ραδιοτηλεοπτική Α.Ε. (Dimera Media Investments Limited, Συμφερόντων Ιβάν Σαββίδη) OPEN BEYOND Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2018 Ναι
Ειδήσεις Nτοτ Kομ Ανώνυμη Ραδιοτηλεοπτική και Εμπορική Εταιρία Παροχής Πληροφοριών και Ενημέρωσης (Όμιλος ΣΚΑΪ - Καθημερινή) ΣΚΑΪ Σάββατο 1 Απριλίου 2006 Ναι
Νέα Τηλεόραση Α.Ε. (Συμφερόντων Οικογένειας Βαρδινογιάννη - MOTOR OIL) STAR Σάββατο 4 Δεκεμβρίου 1993 Ναι

Όσον αφορά την έβδομη άδεια, θα επαναδημοπρατηθεί και στην περίπτωση που δεν διεκδικηθεί θα μετατραπεί σε θεματική.

Οικονομική οργάνωση της τηλεόρασηςΕπεξεργασία

Πηγές εσόδων και διαφήμισηΕπεξεργασία

Τα δημόσια τηλεοπτικά δίκτυα βασίζονταν σχεδόν εξαρχής για τα έσοδά τους στο ανταποδοτικό τέλος που καταβάλεται με τον λογαριασμό του ηλεκτρικού ρεύματος και στις διαφημίσεις. Το τέλος καθιερώθηκε το 1968[158] και επισημοποιήθηκε με το νόμο 230/1975, ενώ πριν το κλείσιμο της ΕΡΤ, ανερχόταν σε περίπου τέσσερα ευρώ το μήνα, αποφέροντας γύρω στα 30-35 εκατ. ευρώ το χρόνο, γύρω στο ένα δέκατο των εσόδων της ΕΡΤ.[159] Μετά το κλείσιμο της ΕΡΤ το τέλος καταργήθηκε, αν και μετά επανήλθε στο ύψος των τριών ευρώ υπέρ της ΝΕΡΙΤ·[160] στο ανταποδοτικό τέλος θα βασίζεται και η λειτουργία της επανασυσταθείσας ΕΡΤ.[70] Το ΤΕΔ/ΥΕΝΕΔ, σαν στρατιωτικό κανάλι που ήταν, την περίοδο της χούντας φαίνεται ότι χρηματοδοτούνταν από κονδύλια του υπουργείου Άμυνας,[161] ενώ είχε και τεράστια έσοδα από τα προσφερόμενα προγράμματα που υπολογίζεται ότι έφτασαν το ένα δισ. δραχμές μέσα στην επταετία,[162] το οποίο για την εποχή ήταν ένα πολύ μεγάλο ποσό. Μεγάλο μέρος των εσόδων του καναλιού χρηματοδοτούσε το ενημερωτικό πρόγραμμα.[163]

Τηλεοπτικές διαφημίσεις άρχισαν να μεταδίδονται από τα πρώτα χρόνια του μέσου (υπήρχαν πάντως ακόμη και στον πειραματικό σταθμό του 1960), ενώ διαδεδομένες ήταν και οι χορηγίες, που το 1972 έφτασαν να είναι στο 95% των εκπομπών.[164] Από τα τέλη του 1973 oι χορηγίες περιορίστηκαν δραστικά, το μέσο όμως γινόταν όλο και πιο δημοφιλές και άρα γινόταν ελκυστική πλατφόρμα για τη διαφήμιση.

Τα ιδιωτικά κανάλια διεύρυναν κατά πολύ τη διαφημιστική αγορά και έφεραν την τηλεόραση στην πρώτη θέση ανάμεσα στα άλλα μέσα ως προς τη δαπάνη. Αν και καθιερώθηκαν κανόνες για τον αριθμό και τη συχνότητα των διαφημίσεων (για παράδειγμα δεν μπορούν να διακοπούν τα δελτία ειδήσεων), τα ιδιωτικά κανάλια συχνά τους καταστρατηγούσαν με αποτέλεσμα να πληρώνουν πρόστιμα για υπέρβαση χρόνου και για γκρίζα διαφήμιση. Λόγω της κρίσης η δαπάνη των διαφημιζόμενων στην τηλεόραση και γενικότερα σε όλα τα μέσα ενημέρωσης έχει μειωθεί σημαντικά.

Απήχηση και επιρροήΕπεξεργασία

Αλλαγή στις συνήθειεςΕπεξεργασία

Η τηλεόραση έφερε αλλαγές στις συνήθειες των Ελλήνων σε ό,τι αφορά την ενημέρωση και την ψυχαγωγία τους, ήδη από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της. Η διείσδυση της τηλεόρασης σαν συσκευή ξεκίνησε μεν πιο αργά από άλλες χώρες, όπου είχε εισαχθεί νωρίτερα, αλλά στην Ελλάδα κάλυψε γρήγορα την απόσταση και έφτασε στη δεκαετία του 1990 σχεδόν στο 100%.[165] Μερικά χρόνια αργότερα πολλά νοικοκυριά είχαν τουλάχιστον από μία συσκευή, συνήθως στο σαλόνι ή στην κρεβατοκάμαρα, ή και στα δύο δωμάτια.

Ο μέσος χρόνος τηλεθέασης αυξήθηκε από 2 ώρες και 25 λεπτά την εβδομάδα το 1990, σε 3 ώρες και 33 λεπτά το 1991[166] και ξεπέρασε τις τέσσερις ώρες το 2006-2007 (4 ώρες και 8 λεπτά και 4 ώρες και 21 λεπτά, αντίστοιχα),[167] ένα από τα μεγαλυτερα ποσοστά στην Ευρώπη. Ωστόσο οι περισσότεροι χρησιμοποιούν την τηλεόραση στο πλαίσιο άλλων δραστηριοτήτων και δεν παρακολουθούν συστηματικά για όλο αυτό το διάστημα[168] ή δεν δείχνουν να εμπιστεύονται το ενημερωτικό πρόγραμμα.[169] Ακόμη, γενικεύτηκε και το ζάπινγκ (zapping), δηλαδή το γρήγορο πέρασμα από το ένα κανάλι στο άλλο.[170]

Σε ό,τι αφορά την ψυχαγωγία, το πρόγραμμα των πρώτων ετών, οπότε αφθονούσαν τα σίριαλ, απομάκρυνε το κοινό από τους κινηματογράφους, συρρίκνωσε την κινηματογραφική βιομηχανία που ήταν από τις βασικές μορφές λαϊκής διασκέδασης και έστρεψε, αντίθετα, κάποιους νεότερους ανθρώπους στην ξένη κουλτούρα.[171] Η ιδιωτική τηλεόραση εκτόπισε και το βίντεο που κυριαρχούσε το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1980. Εκείνη τη δεκαετία είχε δημιουργηθεί μια μεγάλη αγορά ταινιών που παράγονταν και διακινούνταν σε εξειδικευμένο εμπορικό κύκλωμα, αλλά η ιδιωτική τηλεόραση περιόρισε δραστικά αυτή τη μικρή βιομηχανία και τελικά η παραγωγή ταινιών σταμάτησε.

ΤηλεθεάσειςΕπεξεργασία

Το κανάλι του ΕΙΡ και η ΤΕΔ/ΥΕΝΕΔ ακολούθησαν διαφορετικό πρόγραμμα, αλλά καθώς η ΤΕΔ/ΥΕΝΕΔ ήταν περισσότερο ψυχαγωγική, κατάφερε να έχει περίπου τα δύο τρίτα της τηλεθέασης. Την πρωτιά διατήρησε ως τα μέσα τη δεκαετίας του 1970, οπότε το ποιοτικότερο πρόγραμμα έφερε στην πρώτη θέση δημοφιλίας το κανάλι του ΕΙΡΤ[172] Λίγο πριν την εισαγωγή της ιδιωτικής τηλεόρασης, τον Οκτώβριο του 1989, η ΕΡΤ-1 είχε 37,7% και η ΕΡΤ-2 24,3% ενώ ένα χρόνο αργότερα τα ποσοστά τους είχαν μειωθεί σημαντικά (βλ. σχετικά το γράφημα σε προηγούμενη ενότητα).[173]

Μετά την απελευθέρωση της τηλεόρασης, τα ιδιωτικά δίκτυα έδειξαν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για τις μετρήσεις βασίζοντας τα διαμόρφωση του προγράμματος στα αποτελέσματά τους. Το Mega και ο Antenna ανταγωνίζονταν σκληρά για την πρωτιά σε καθημερινό επίπεδο και στους μέσους όρους του μήνα και της σεζόν, ενώ τα άλλα δίκτυα ανταγωνίζονταν για τις επόμενες θέσεις και είχαν κάπως μικρότερα ποσοστά (5% με 15% ή και λίγο περισσότερο). Ωστόσο, μετά το 2010 και την αλλαγή στην δομή του προγράμματος πολλών σταθμών λόγω της κρίσης, οι αυξομειώσεις στις τηλεθεάσεις είναι πολλές και οι εναλλαγές στην πρωτιά συχνές.

Οι μετρήσεις τηλεθέασης με σύγχρονη μεθοδολογία άρχισαν το 1988 από την AGB και συνεχίζονται ως σήμερα από την ίδια εταιρεία.[174] Ενδιάμεσα μετρήσεις έκανε και η Taylor-Nielsen Sofres Metrisis, η οποία σταμάτησε στο τέλος του 2002. Κατά καιρούς υπήρξαν και επικρίσεις ή σχόλια για την ποιότητα και την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Οι πρώτες αμφισβητήσεις καταγράφονται στις αρχές της δεκαετίας του 1990,[175] αλλά οι έρευνες για την αξιοπιστία των στοιχείων δεν έδειξαν στοιχεία αλλοίωσης.[176]

Το 2009 το κυρίαρχο κανάλι στο τηλεοπτικό τοπίο της χώρας, ήταν το Mega, όντας πρώτο και σε τηλεθέαση (με 18,7%), που επένδυσε κυρίως για πολλά έτη σε ενημερωτικό πρόγραμμα και στη μυθοπλασία (δραματικές και κωμικές σειρές), πολύ πριν ξεκινήσει η κρίση που το οδήγησε στο κλείσιμο το 2018. Στη δεύτερη θέση της τηλεθέασης, ακολουθούσε, ο ΑΝΤ1 (με 14,1%), ενός τρίτος ήταν ο Alpha (με 12,2%), τέταρτο το Star (με 10,4%), και πέμπτη η ΝΕΤ, το οποίο ήταν το ενημερωτικό κανάλι της ΕΡΤ (με 9,3%). Συνολικά το 2009 και οι τρεις δημόσιοι τηλεοπτικοί σταθμοί (ΕΤ1, ΝΕΤ, ΕΤ3) είχαν τηλεθέαση 18,9%, πάνω και από το Mega. Έκτο ήταν το Alter (με 7,9%), πριν ξεκινήσουν τα προβλήματα που τρία χρόνια αργότερα το οδήγησαν στον αφανισμό, έβδομη η ΕΤ1 (με 4,9%), όγδοη η ΕΤ3 (με 4,7%), ένατος ο ΣΚΑΪ (με 4,4%) που είχε ξεκινήσει από το μηδέν και προσπαθούσε να βρει τα πατήματά του, και τελευταίο με πολικές τηλεθεάσεις (0,4%) το Μακεδονία TV.

Το 2019, οι μετρήσεις τηλεθέασης πλέον δεν περιλαμβάνουν τα κανάλια Mega και Alter τα οποία έχουν κλείσει, αλλά πλέον έχει προστεθεί το Open (που το 2009, όσο και παλαιότερα έτη, ως 902 δεν συμμετείχε ποτέ στις μετρήσεις τηλεθέασης), και η ΕΡΤ Sports. Πλέον, για την κορυφή «κονταροχτυπιούνται» ο ΑΝΤ1 και ο Alpha (με 16,2%), που επενδύουν κυρίως σε ενημερωτικό πρόγραμμα και στη μυθοπλασία (δραματικές και κωμικές σειρές). Από την άλλη ο ΣΚΑΪ έχει ανέβει τα τελευταία δυο χρόνια στην τρίτη θέση (με 15,2%), του οποίου το πρόγραμμα αποτελείται κυρίως από ενημερωτικές εκπομπές και εκπομπές ριάλιτι, τέταρτο παραμένει το Star (με 13,7%) με ενισχυμένο κυρίως το ενημερωτικό και ψυχαγωγικό του προφίλ, ενώ τα τελευταία χρόνια στο πρόγραμμα του περιλαμβάνει και εκπομπές ριάλιτι, πέμπτο το νεοσύστατο Open (με 7,6%), το οποίο έχει πολυσύνθετο πρόγραμμα, και έβδομο το Μακεδονία TV (με 2%), που από το 2016, έχει μετατραπεί σε ψυχαγωγικό κανάλι προβάλλοντας κυρίως ξένες ταινίες και σειρές.

Η ΕΡΤ με 4 κανάλια, πλέον, συγκεντρώνει συνολικό ποσοστό τηλεθέασης 8,8%, πολύ μικρότερο από εκείνο που είχε πριν 10 χρόνια. Το μαύρο του 2013 κόστισε ακριβά στην τηλεθέαση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης, η οποία από τότε μέχρι σήμερα τόσο επί ΝΕΡΙΤ, το 2014 όσο και μετά την επαναλειτουργία της ΕΡΤ, το 2015 δεν έχει καταφέρει να ξαναγίνει ανταγωνιστική, στα επίπεδα τόσο του 2009, όσο και παλαιότερων ετών. Συγκεντρωτικά σε ποσοστά τηλεθέασης έχουν σήμερα: η EPT1, το οποίο είναι πλέον το ενημερωτικό κανάλι της ΕΡΤ (4,3%), η EPT2 (1,8%), EPT3 (1,5%) και το EPT Sports, του οποίου το πρόγραμμα είναι καθαρά αθλητικό (1,2%).

Πολιτική και πολιτική ζωήΕπεξεργασία

Η τηλεόραση, και περισσότερο η ιδιωτική τηλεόραση, είχε σημαντική επίδραση και στη διαμόρφωση του πολιτικού σκηνικού και των πολιτικών αντιπαραθέσεων.[177]

Οι βουλευτικές εκλογές του 1977 ήταν οι πρώτες κατά τις οποίες «οι πολιτικοί άρχισαν να συνειδητοποιούν την προπαγανδιστική δύναμη της τηλεόρασης».[178] Το ΠΑΣΟΚ μάλιστα είχε από τότε και δικό του τηλεσκηνοθέτη, τακτική που εκμεταλλεύτηκε και στη δεκαετία του 1980 όταν ο Τάσος Μπιρσίμ σκηνοθετούσε κατ' αποκλειστικότητα τις προεκλογικές συγκεντρώσεις του κόμματος.[179] Γενικότερα μετά το 1981 η τηλεόραση απέκτησε σταδιακά όλο και μεγαλύτερο ρόλο στην πολιτική διαμεσολάβηση[180] και έγινε ένα οργανικό κομμάτι της πολιτικής ζωής.[181]

Ως το 1989 στα κόμματα δίνονταν αναλογικά χρόνος στην δημόσια τηλεόραση κατά την προεκλογική περίοδο για να αναπτύξουν τις απόψεις τους, ενώ τα κανάλια της ΕΡΤ μετέδιδαν τις προεκλογικές συγκεντρώσεις τους. Η έλευση της ιδιωτικής τηλεόρασης πολλαπλασίασε τις τηλεοπτικές διαφημίσεις, ενώ τα τηλεπαράθυρα και τα ντιμπέιτ έγιναν μορφές έμμεσης πολιτικής διαφήμισης. Το πρώτο ντιμπέιτ διοργανώθηκε τις εκλογές του 1996 μεταξύ του Κώστα Σημίτη και του Μιλτιάδη Έβερτ και είχε μέτρια επιτυχία.[182] Σε κάποιες από τις επόμενες αναμετρήσεις επεκτάθηκε και στους άλλους κοινοβουλευτικούς αρχηγούς χωρίς να αλλάξει πολύ σε μορφή, σύμφωνα με το πρώιμο αμερικανικό πρότυπο: οι δημοσιογράφοι βάζουν ερωτήματα σε κάθε αρχηγό χωριστά και αυτοί απαντούν μέσα σε προκαθορισμένο χρόνο, χωρίς να γίνεται διάλογος μεταξύ τους.

ΣημειώσειςΕπεξεργασία

  1. Από τα τέλη του 1998, η Ερμής-ΣΚΑΪ τίθεται σε λύση και εκκαθάριση λόγω συσσωρευμένων ζημιών. Ωστόσο, δύο χρόνια πριν την εκκαθάρισή της, συστάθηκε η ΣΚΑΪ 100,4 Ελληνική Δορυφορική Τηλεόραση Ανώνυμος Εταιρεία με τον διακριτικό τίτλο ΣΚΑΪ Ε.Δ.Τ., η οποία ανέλαβε εκ νέου τον τηλεοπτικό σταθμό και είχε από κοινού την άδεια που της χορηγήθηκε στα τέλη του 1993. Ο τωρινός φορέας αρχικά είχε την ίδια έδρα και προεδρία με τον παλιό. Στις 27 Ιανουαρίου του 1998 αφαιρείται από την επωνυμία του νέου φορέα ο ομότιτλος ραδιοφωνικός σταθμός. Στα τέλη του ίδιου έτους προστίθενται στην επωνυμία του φορέα, το όνομα του καναλιού, το οποίο αφαιρείται ένα μήνα αργότερα. Με την πώληση του καναλιού, ο φορέας παίρνει την τρέχουσα επωνυμία του, σε Alpha Δορυφορική Τηλεόραση Ανώνυμος Εταιρεία με τον διακριτικό τίτλο Alpha Sky που ήταν το μεταβατικό όνομα του καναλιού, ενώ στα τέλη του 1999 ο διακριτικός τίτλος μετατρέπεται στο σημερινό όνομα του καναλιού, σε ALPHA.
  2. Συστάθηκε την Πέμπτη 24 Αυγούστου 1989, αρχικά ως τηλεοπτικός σταθμός, λαμβάνοντας άδεια πανελλαδικής εμβέλειας. Στην συνέχεια, εξελίχθηκε σε εταιρεία, αφού την άδεια που κατείχε, δεν την αξιοποίησε για να ανοίξει δικό της τηλεοπτικό σταθμό, αλλά αγοράστηκε εκ των υστέρων από την Οικογένεια Βαρδινογιάννη και με την καθοδήγηση του Νίκου Μαστοράκη το Κανάλι 29, το οποίο και μετονόμασε σε Star Channel.
  3. Στις 8.11.2005 συστάθηκε η Ειδήσεις Ντοτ Κομ Ανώνυμη Εμπορική Εταιρία Παροχής Πληροφοριών και Ενημέρωσης με τον διακριτικό τίτλο Ειδήσεις.com. Μετά από τέσσερις μήνες, τέσσερις εβδομάδες και μία μέρα ο φορέας αυτός αγοράζει το εθνικής εμβέλειας κανάλι SEVEN από την Seven Ραδιοφωνική και Τηλεοπτική Ανώνυμος Εταιρεία το οποίο 5 ημέρες πριν αντικαθίσταται από το νέο ΣΚΑΪ.
  4. Τον Φεβρουάριο του 2000, το κανάλι αγοράστηκε από τον Όμιλο Αntenna, και ο φορέας του πήρε την σημερινή του ονομασία Μακεδονία TV Α.Ε., με τον ίδιο διακριτικό τίτλο (Μακεδονία TV) ενώ τροποποιήθηκε το καταστατικό της εταιρίας, με επέκταση των δραστηριοτήτων της.
  5. Η εταιρεία του επιχειρηματία Ιβάν Σαββίδη, εξαγόρασε την Παρασκευή 11 Αυγούστου 2017 την Ραδιοτηλεοπτική Α.Ε. (τον τηλεοπτικό σταθμό E TV), η οποία μέχρι τότε ανήκε στον επιχειρηματία Φίλιππο Βρυώνη. Ο τηλεοπτικός σταθμός E TV, την Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2018 μετονομάστηκε σε OPEN.
  6. Η εταιρεία μετά το πέρας του διαγωνισμού και την οριστική ακύρωσή του, από την Παρασκευή 4 Νοεμβρίου 2016, λειτουργεί ως μετονομασθείσα πλέον Media Doc Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Α.Ε.
  7. Την Τρίτη 30 Οκτωβρίου του 2018, ανακοινώθηκε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού η εξαγορά του 50,1% των μετοχών του τηλεοπτικού σταθμού ALPHA από τον Όμιλο Βαρδινογιάννη (MOTOR OIL).

Παραπομπές και σημειώσειςΕπεξεργασία

  1. Βαλούκος 2008, σελ. 25-26
  2. Vovou 2006, σελ. 261
  3. Παναγιωτοπούλου 2010, σελίδες 12-13
  4. Παναγιωτοπούλου 2004
  5. Papathanassopoulos 2007
  6. Βώβου 2013
  7. Papathanassopoulos 1990
  8. Βαλούκος 2008, σελ. 14
  9. Βαλούκος 2008, σελ. 22-23 · Μοσχονάς 1996a, σελ. 3
  10. Οι τηλεοράσεις στην Ελλάδα στο τέλος του 1966 ήταν γύρω στις 13.000 ενώ πλησίαζαν τις 100.000 το 1969 (Πασχαλίδης 2005, σελ. 175). Οι κάτοχοί τους μπορούσαν να δουν προγράμματα από πομπούς σε αμερικανικές βάσεις ή από ξένες χώρες (Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία ή Ιταλία). Ενδεικτικά, η τηλεόραση στην Κύπρο λειτουργεί από το 1957, πριν δηλαδή την ανεξαρτησία από τη Βρετανία και σχεδόν μια δεκαετία πριν από την Ελλάδα.
  11. Βαλούκος 2008, σελ. 22 · Κάρτερ 2004, σελ. 13 · Μοσχονάς 1996a, σελ. 4
  12. Βαλούκος 2008, σελ. 25-26 · Δάμπασης 2002, σελ. 22-27 · Κάρτερ 2004, σελ. 14-17
  13. Βαλούκος 2008, σελ. 26-35
  14. Πασχαλίδης 2005, σελ. 174
  15. Κάρτερ 2004, σελ. 17-22
  16. Δάμπασης 2002, σελ. 27. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με άλλη αναφορά, δύο ισχυροί εκδότες της εποχής, ο Χρήστος Λαμπράκης και η Ελένη Βλάχου, είχαν έρθει σε επαφή με ξένους σταθμούς για οργάνωση καναλιού (Μοσχονάς 1996a, σελ. 4). Ακόμη, τα ανάκτορα και ο στρατός πίεσαν την κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου να οργανωθεί στρατιωτικό κανάλι, αλλά το αίτημα δεν έγινε δεκτό. (Πασχαλίδης 2005, σελ. 174)
  17. Δάμπασης 2002, σελ. 32-36. Πολλούς από τους πρωτεργάτες του σταθμού καταγράφει ο Κάρτερ 2004, σελ. 28.
  18. Δάμπασης 2002, σελ. 43-45
  19. Δάμπασης 2002, σελ. 48 Στην ΤΕΔ εργάζονταν μεταξύ άλλων, ως στρατιώτες τότε, ο Νίκος Περάκης και ο Γιώργος Πανουσόπουλος που μετέφεραν τις εμπειρίες τους από την εποχή στην ταινία Λούφα και παραλλαγή (Μοσχονάς 1996b, σελ. 14).
  20. Δάμπασης 2002, σελ. 45
  21. Μοσχονάς 1996b, σελ. 14
  22. Δάμπασης 2002, σελ. 40
  23. Δάμπασης 2002, σελ. 75
  24. Βαλούκος 2008, σελ. 52
  25. Βώβου 2010, σελ. 99 και 108-109
  26. Δάμπασης 2002, σελ. 77
  27. Η εκπομπή άρχισε να μεταδίδεται στις 28 Απριλίου 1968 (Βαλούκος 2008, σελ. 62) από την ΤΕΔ και κράτησε μέχρι και μετά την πτώση της χούντας.
  28. Βώβου 2010, σελ. 103
  29. Βαλούκος 2008, σελ. 59
  30. Βαλούκος 2008, σελ. 38 · «O πρώτος ιδιωτικός τηλεοπτικός σταθμός». ert.gr. Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2016. 
  31. Κάρτερ 2004, σελ. 34
  32. "479 χιλιάδες συσκευές τηλεοράσεως στην Αθήνα", εφημερίδα Απογευματινή, 21 Δεκεμβρίου 1972, σ. 4
  33. Βαλούκος 2008, σελ. 81
  34. Βαλούκος 2008, σελ. 84 · Δάμπασης 2002, σελ. 150 · Katsoudas 1985, σελ. 143-144 · Πασχαλίδης 2005, σελ. 177-8
  35. «Νόμος υπ' αριθ. 230 (ΦΕΚ A 272/1975)». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 3 Δεκεμβρίου 1975. 
  36. Το 1966 κόπηκαν 131,7 εκατ. εισιτήρια σε κινηματογράφους πρώτης και δεύτερης προβολής σε όλη την Ελλάδα και το 1968 έφτασαν τα 137,4 εκατ. Από το 1970, όταν κόπηκαν 128,6 εκατ., ο αριθμός τους μειώθηκε κάθετα και το 1974 κόπηκαν 57,1 εκατ. εισιτήρια (Κομνηνού 2001, σελ. 142). Τα τηλεοπτικά σίριαλ των πρώτων ετών θεωρούνται ένας από τους παράγοντες της κάμψης (Πασχαλίδης 2005, σελ. 176).
  37. Βαλούκος 2008, σελ. 97
  38. Βαλούκος 2008, σελ. 101 · Βώβου 2010, σελ. 116 · Κομνηνού 2001, σελ. 177 · Papathanassopoulos 1990, σελ. 390 · Παπαθανασόπουλος 1993, σελ. 242-3
  39. «Νόμος υπ' αριθ. 1288 (ΦΕΚ A 120/1982)». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 1 Οκτωβρίου 1982. 
  40. Βαλούκος 2008, σελ. 101 · Δάμπασης 2002, σελ. 183 · Παπαθανασόπουλος 1993, σελ. 261
  41. Στο διάστημα 1981-1989 άλλαξαν 13 πρόεδροι και γενικοί διευθυντές και 16 διευθυντές ειδήσεων στην ΕΡΤ (Papathanassopoulos 1990, σελ. 391).
  42. «Νόμος υπ' αριθ. 1730 (ΦΕΚ A 145/1987)». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 18 Αυγούστου 1987. 
  43. Παναγιωτοπούλου 2004, σελ. 112 · Πασχαλίδης 2005, σελ. 180
  44. Δάμπασης 2002, σελ. 201 · Βαλούκος 2008, σελ. 122 · Παναγιωτοπούλου 2004, σελ. 38 · Papathanassopoulos 1990, σελ. 392
  45. Δάμπασης 2002, σελ. 213 · Κομνηνού 2001, σελ. 181κε · Παπαθανασόπουλος 1994, σελίδες 250-251
  46. Papathanassopoulos 1990, σελ. 393
  47. Επρόκειτο για το αμερικανικό CNN, το βρετανικό Super Channel, το γαλλικό TV5 Europe, το γερμανικό Sat.1, το ιταλικό RAIDUE και το σοβιετικό Horizon. Σύντομα προστέθηκαν το MTV και το Eurosport. Τα κανάλια, εκτός από το CNN και το MTV, απείλησαν με νομικά μέτρα για παράνομη αναμετάδοση του σήματός τους από το ελληνικό κράτος (Papathanassopoulos 1990, σελ. 395)
  48. Βαλούκος 2008, σελ. 128 και 136 · Papathanassopoulos 1990, σελ. 393 · Πασχαλίδης 2005, σελ. 179
  49. «Νόμος υπ' αριθ. 1866 (ΦΕΚ A 222/1989)». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 6 Οκτωβρίου 1989. 
  50. Βαλούκος 2008, σελ. 135
  51. Βαλούκος 2008, σελ. 136
  52. «Νόμος υπ' αριθ. 2075 (ΦΕΚ A 129/1992)». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 31 Ιουλίου 1992. 
  53. Παπαθανασόπουλος 1994, σελ. 270
  54. Παναγιωτοπούλου 2010
  55. Για παράδειγμα στα τέλη του 1995 οι θεαματικότητες είχαν περίπου ως εξής: ΑΝΤ1 26% (εκείνη την εποχή ο σταθμός ήταν για αρκετά χρόνια στην κορυφή της τηλεθέασης), MEGA 24%, STAR 16% (εκείνη την εποχή ο σταθμός ήταν ο τρίτος σε τηλεθέαση, επί εποχής Μαστοράκη), ΣΚΑΪ (ο σημερινός Alpha) 12%, τα τρία δημόσια κανάλια περίπου 10% συνολικά (Βαλούκος 2008, σελ. 164).
  56. Πασχαλίδης 2005, σελ. 195
  57. Βαλούκος 2008, σελ. 175 · Πασχαλίδης 2005, σελ. 190
  58. Papathanassopoulos 2007, σελ. 96
  59. Βαλούκος 2008, σελ. 177 · Papathanassopoulos 2007, σελ. 100
  60. Σμυρναίος 2010b, σελ. 589
  61. Papathanassopoulos 2007, σελ. 103
  62. «Το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης». Το Βήμα. 2014-10-29. https://www.tovima.gr/2014/10/29/media/to-xronodiagramma-oloklirwsis-tis-epigeias-psifiakis-tileorasis/. Ανακτήθηκε στις 2014-11-08. 
  63. Λέανδρος 2013
  64. Yörük 2013
  65. Βώβου 2013
  66. «Ψηφίστηκε το νομοσχέδιο για τη ΝΕΡΙΤ - Αντιπαράθεση Τσίπρα-Καψή». Έθνος. 19 Ιουλίου 2013. 
  67. «ΣτΕ: «Ναι» στο κλείσιμο της ΕΡΤ, «όχι» στην παύση λειτουργίας». Η Καθημερινή. 17 Ιουνίου 2013. 
  68. ΕΣΗΕΑ (27 Μαρτίου 2014). «Να καταβληθούν τώρα οι οφειλόμενες αποδοχές των εργαζομένων της ΕΡΤ». esiea.gr. Ανακτήθηκε στις 6 Απριλίου 2014. 
  69. ««Κάτι νέο» ξεκίνησε την Κυριακή το απόγευμα στην κρατική τηλεόραση». Τα Νέα. 2014-05-03. https://www.tanea.gr/2014/05/03/greece/kati-neo-ksekinise-tin-kyriaki-to-apogeyma-stin-kratiki-tileorasi/. Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2014. 
  70. 70,0 70,1 «Σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για την ΕΡΤ». Εφημερίδα των Συντακτών. 10 Μαρτίου 2015. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2015.  Στο άρθρο υπάρχει το νομοσχέδιο και η εισηγητική έκθεση.
  71. «Υπερψηφίστηκε το νομοσχέδιο για την επαναλειτουργία της ΕΡΤ». news247.gr. 29 Απριλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2015. 
  72. «Νόμος υπ' αριθ. 4324 (ΦΕΚ A 44/2015)». Εφημερίς της Κυβερνήσεως. 29 Απριλίου 2015. 
  73. Παναγιωτοπούλου 2004, σελ. 74
  74. Παναγιωτοπούλου 2004, σελ. 105 και 124
  75. Παναγιωτοπούλου 2004, σελ. 124
  76. Παναγιωτοπούλου 2004, σελ. 136
  77. Χαρακτηριστικά η κατάληψη και εξέγερση στο Πολυτεχνείο από τους φοιτητές (14-16 Νοεμβρίου 1973) δεν αναφέρθηκε καθόλου από τα δελτία της εποχής και η κάλυψη της αιματηρής εισβολής του στρατού στο ίδρυμα στις 17 Νοεμβρίου ήταν πολύ στενά ελεγχόμενη και προπαγανδιστική υπέρ του καθεστώτος. Λίγους μήνες αργότερα το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, στις 15 Ιουλίου 1974, ήταν μόλις τέταρτη είδηση. Πάντως η άφιξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή και η μεταμεσονύκτια ορκωμοσία του, στις 24 Ιουλίου, μεταδόθηκαν ζωντανά (Βαλούκος 2008, σελ. 74 και 80).
  78. Βαλούκος 2008, σελ. 55 και 70
  79. Βαλούκος 2008, σελ. 72
  80. Βαλούκος 2008, σελ. 74-75
  81. Βαλούκος 2008, σελ. 82-83
  82. Βαλούκος 2008, σελ. 89 και 96 · Βώβου 2010, σελ. 114 · Δάμπασης 2002, σελ. 153κε και 161. Κατά την Κομνηνού 2001, σελ. 160 οι εκπομπές ζωντανού διαλόγου άρχισαν μετά το 1976 για να μην θιγεί η κυβέρνηση από όσα θα ακούγονταν από αντιπολιτευόμενα πρόσωπα.
  83. Vovou 2006, σελ. 262 · Βώβου 2010, σελ. 112
  84. Βαλούκος 2008, σελ. 120
  85. Katsoudas 1985, σελ. 148
  86. Βαλούκος 2008, σελ. 110
  87. Βώβου 2010, σελ. 119
  88. Τυπικά ο τίτλος της εκπομπής είναι λανθασμένος γιατί δεν μεταφέρεται στα ελληνικά ο πληθυντικός των ξένων λέξεων. Οι δημοσιογράφοι εξήγησαν ότι το γλωσσικό λάθος ήταν δικό τους.
  89. Βαλούκος 2008, σελ. 140-141
  90. «Μικρή η αξιοπιστία των ειδήσεων. Τελευταίο το Mega». tvxs.gr. TVXS. 12 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2015. 
  91. «Ποια Μέσα στηρίζουν το μνημόνιο;». tvxs.gr. TVXS. 25 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2014. 
  92. Παπαθανασόπουλος 2008, σελ. 31
  93. Patrona 2009
  94. Βαλούκος 2008, σελ. 149
  95. Οι όροι «(τηλεοπτική) σειρά» και «σίριαλ» έχουν την ίδια σημασία για το κοινό, για τους επαγγελματίες όμως οι σειρές έχουν μια κεντρική ιστορία που εξελίσσεται από επεισόδιο σε επεισόδιο, ενώ το σίριαλ έχει αυτοτελή επεισόδια (Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 418)· δεν αποκλείεται και το σίριαλ να έχει και αυτό μια κεντρική ιστορία.
  96. Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 417
  97. Πασχαλίδης 2005, σελ. 191
  98. Βαλούκος 2008, σελ. 53. Εταιρεία παραγωγής είχε και το τμήμα Δημοσίων Σχέσεων της Ελληνικής Αστυνομίας (Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 432).
  99. Κομνηνού 2001, σελ. 140
  100. Βαλούκος 2008, σελ. 53 · Δάμπασης 2002, σελ. 116
  101. Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 428-9
  102. Βαλούκος 2008, σελ. 67
  103. Βαλούκος 2008, σελ. 67
  104. Βώβου 2010, σελ. 96 · Δάμπασης 2002, σελ. 109
  105. Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 425
  106. Πασχαλίδης 2005, σελίδες 191-193
  107. Βαλούκος 2008, σελ. 105 · Δάμπασης 2002, σελ. 179
  108. Βαλούκος 2008, σελ. 124
  109. Βαλούκος 2008, σελ. 112 · Δάμπασης 2002, σελ. 179-180 και 187
  110. Δάμπασης 2002, σελ. 177
  111. Σμυρναίος 2010
  112. Βώβου 2010, σελ. 97 · Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 419
  113. Πασχαλίδης 2005, σελ. 187
  114. Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 445
  115. Βαλούκος 2008, σελ. 154
  116. Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 442
  117. Κουκουτσάκη-Monnier 2010, σελ. 442
  118. Τα δύο είδη διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο. Το εκπαιδευτικό παρέχει γνώσεις με προοδευτικό τρόπο και στοχεύει στην ενεργητική συμμετοχή του ατόμου με έντυπο συνοδευτικό υλικό ή ακόμα και εξετάσεις. Το επιμορφωτικό πλουτίζει απλώς τις γνώσεις του ατόμου.
  119. Vovou 2006, σελ. 262 · Κάρτερ 2004, σελ. 47
  120. «ΦΕΚ A 32/1951». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 27 Ιανουαρίου 1951. 
  121. Βαλούκος 2008, σελ. 21
  122. «ΦΕΚ A 57/1953». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 11 Μαρτίου 1953. 
  123. «ΦΕΚ A 205/1957». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 12 Οκτωβρίου 1957. 
  124. Κομνηνού 2001, σελίδες 136-7
  125. Βαλούκος 2008, σελ. 63 · Βώβου 2010, σελ. 102
  126. «Ν.Δ. 722 (ΦΕΚ A 252/1970)». Εφημερίς της Κυβερνήσεως. 24 Νοεμβρίου 1970. 
  127. «Ν.Δ. 745 (ΦΕΚ A 265/1970)». Εφημερίς της Κυβερνήσεως. 10 Δεκεμβρίου 1970. 
  128. Παναγιωτοπούλου 2004, σελ. 71
  129. Δάμπασης 2002, σελ. 150
  130. Βαλούκος 2008, σελ. 164
  131. Κομνηνού 2001, σελίδες 193-4
  132. Σμυρναίος 2010a, σελ. 163 · Πασχαλίδης 2005, σελ. 182
  133. Σμυρναίος 2010a, σελ. 163
  134. Σμυρναίος 2010a, σελ. 163
  135. Παπαθανασόπουλος 1994, σελίδες 254-256
  136. 136,0 136,1 «ΦΕΚ B 713/1993». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 10 Σεπτεμβρίου 1993. 
  137. 137,0 137,1 «ΦΕΚ B 732/1993». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 21 Σεπτεμβρίου 1993. 
  138. «ΦΕΚ B 843/1993». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 5 Νοεμβρίου 1993. 
  139. «ΦΕΚ B 954/1993». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 31 Δεκεμβρίου 1993. 
  140. «ΦΕΚ B 444/1994». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 13 Ιουνίου 1994. 
  141. «Απόφαση ΕΣΡ 18-2018». ΕΣΡ/Διαύγεια. 13 Μαρτίου 2018. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2018. 
  142. «Απόφαση ΕΣΡ 50-2019». ΕΣΡ/Διαύγεια. 11 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 2019. 
  143. «Απόφαση ΕΣΡ 82-2002 περί ανάκλησης άδειας λειτουργίας του NEW TEMPO». ΕΣΡ/ΕΚΤ. 22 Οκτωβρίου 2002. Ανακτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2002. 
  144. «Απόφαση ΕΣΡ 214-2003 περί ανάκλησης άδειας λειτουργίας του NEW TEMPO». ΕΣΡ/ΕΚΤ. 8 Απριλίου 2003. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2003. 
  145. «ΦΕΚ B 785/1997». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 1 Σεπτεμβρίου 1997. 
  146. «H αμαρτωλή ιστορία των τηλεοπτικών αδειών». tvxs.gr. 29 Απριλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2015. 
  147. «Απόφαση Γ.Γ.Ε.Ε. 228-2016» (PDF). media.gov.gr. 29 Αυγούστου 2016. 
  148. «Απόφαση Γ.Γ.Ε.Ε. 239-2016» (PDF). media.gov.gr. 9 Σεπτεμβρίου 2016. 
  149. «Απόφαση Γ.Γ.Ε.Ε. 259-2016» (PDF). media.gov.gr. 26 Σεπτεμβρίου 2016. 
  150. «Απόφαση Γ.Γ.Ε.Ε. 267-2016» (PDF). media.gov.gr. 30 Σεπτεμβρίου 2016. 
  151. «ΕΣΡ: Το 2018 ο διαγωνισμός για τις τηλεοπτικές άδειες με τίμημα 35 εκατομμύρια ευρώ». dikaiologitika.gr. 4 Οκτωβρίου 2016. https://www.dikaiologitika.gr/eidhseis/business-news/176268/esr-to-2018-o-diagonismos-gia-tis-tileoptikes-adeies-me-timima-35-ekat-evro. Ανακτήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2016. 
  152. «Προκήρυξη 1/2017 για τη χορήγηση αδειών παρόχων ενημερωτικού γενικού περιεχομένου εθνικής εμβέλειας». esr.gr. https://www.esr.gr/%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%BA%CE%AE%CF%81%CF%85%CE%BE%CE%B7-%CE%B1%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CF%8E%CE%BD/. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2017. 
  153. «Δελτίο τύπου της 11/1/2018. Έληξε στις 15:00 σήμερα, 11 Ιανουαρίου 2018, η προθεσμία υποβολής αιτήσεων για συμμετοχή στην διαγωνιστική διαδικασία για τη χορήγηση 7 αδειών παρόχων ενημερωτικού προγράμματος γενικού περιεχομένου εθνικής εμβέλειας.». esr.gr. https://www.esr.gr/%ce%b4%ce%b5%ce%bb%cf%84%ce%af%ce%bf-%cf%84%cf%8d%cf%80%ce%bf%cf%85-%cf%84%ce%b7%cf%82-1112018/. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2018. 
  154. Η αίτηση για τηλεοπτική άδεια γενικού περιεχομένου απορρίφθηκε βάσει των 61/2018 και 65/2018 αποφάσεων του ΕΣΡ (2704/2018 και 3600/2018 στο Πρόγραμμα Διαύγεια).
  155. «Το πλήρες πρόγραμμα του One Channel». e-tetradio.gr. https://www.e-tetradio.gr/Article/18161/to-plhres-programma-toy-one-channel. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2019. 
  156. «Προκήρυξη 1/2019 για τη χορήγηση δυο (2) αδειών παρόχων ενημερωτικού γενικού περιεχομένου εθνικής εμβέλειας». esr.gr. https://www.esr.gr/%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%ba%ce%ae%cf%81%cf%85%ce%be%ce%b7-%ce%b1%ce%b4%ce%b5%ce%b9%cf%8e%ce%bd-1-2019/. Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2019. 
  157. «Δελτίο τύπου της 28/2/2019. Έληξε στις 15:00 σήμερα, 28 Φεβρουαρίου 2019, η προθεσμία υποβολής αιτήσεων για συμμετοχή στην διαγωνιστική διαδικασία για τη χορήγηση 2 αδειών παρόχων ενημερωτικού προγράμματος γενικού περιεχομένου εθνικής εμβέλειας.». esr.gr. https://www.esr.gr/%ce%b4%ce%b5%ce%bb%cf%84%ce%af%ce%bf-%cf%84%cf%8d%cf%80%ce%bf%cf%85-%cf%84%ce%b7%cf%82-28-2-2019-%ce%ad%ce%bb%ce%b7%ce%be%ce%b5-%cf%83%cf%84%ce%b9%cf%82-1500-%cf%83%ce%ae%ce%bc%ce%b5%cf%81%ce%b1-28/. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2019. 
  158. Βαλούκος 2008, σελ. 45 και 57
  159. Papathanassopoulos 2007, σελ. 95
  160. «Στα 3 ευρώ μηνιαίως το ανταποδοτικό τέλος για τη ΝΕΡΙΤ». Καθημερινή. 2014-01-01. https://www.kathimerini.gr/64076/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/sta-3-eyrw-mhniaiws-to-antapodotiko-telos-gia-th-nerit. Ανακτήθηκε στις 6 Απριλίου 2014. 
  161. Βαλούκος 2008, σελ. 57
  162. Δάμπασης 2002, σελ. 98
  163. Κομνηνού 2001, σελίδες 138-9
  164. Βαλούκος 2008, σελ. 72
  165. Βαλούκος 2008, σελ. 175
  166. Πασχαλίδης 2005, σελ. 186
  167. Παναγιωτοπούλου 2010, σελ. 24
  168. Παπαθανασόπουλος 2008, σελ. 23
  169. Παναγιωτοπούλου 2010, σελ. 25
  170. Βαλούκος 2008, σελ. 146
  171. Κομνηνού 2001, σελ. 140
  172. Πασχαλίδης 2005, σελίδες 176 και 178
  173. Πασχαλίδης 2005, σελ. 180
  174. Κάβουρα 2010, σελ. 58
  175. Βαλούκος 2008, σελίδες 147 και 178
  176. Παναγιωτοπούλου 2010, σελ. 24
  177. Παναγιωτοπούλου 2010, σελ. 9
  178. Βαλούκος 2008, σελ. 96
  179. Βαλούκος 2008, σελίδες 96 και 119. Τσίτσας, Νίκος Β. (2007-09-10). «Άλλες προεκλογικές εποχές». Έθνος. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-03-14. https://web.archive.org/web/20160314093827/http://www.ethnos.gr/arxiki_selida/arthro/alles_proeklogikes_epoxes-131473/. Ανακτήθηκε στις 2014-11-08. 
  180. Βώβου 2010, σελ. 117
  181. Vovou 2006, σελ. 263
  182. Βαλούκος 2008, σελ. 173. Το 1993 είχε γίνει πρόταση αλλά ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε αρνηθεί.

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Βαλούκος, Στάθης (2008). Ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης. Αθήνα: Αιγόκερως. ISBN 978-960-322-347-4. 
  • Βώβου, Ιωάννα (2010). «Στοιχεία για μια μετα-ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης». Στο: Βώβου, Ιωάννα. Ο κόσμος της τηλεόρασης. Αθήνα: Ηρόδοτος. σελίδες 93–140. ISBN 978-960-8256-99-6. 
  • Βώβου, Ιωάννα (2013). «Κρίση και στα ΜΜΕ: Η τηλεοπτική «κουλτούρα της κρίσης»». Στο: Πλειός, Γιώργος. Η κρίση και τα ΜΜΕ. Αθήνα: Παπαζήσης. σελίδες 313–347. ISBN 978-960-02-2783-3. 
  • Δάμπασης, Γιώργος (2002). Την εποχή της τηλεόρασης. Αθήνα: Καστανιώτης. ISBN 960-03-3273-8. 
  • Κάβουρα, Ανδρονίκη (2008). «Ζητήματα εγκυρότητας και αξιοπιστίας στη μεθοδολογία της μέτρησης της τηλεθέασης». Το Βήμα των Κοινωνικών Επιστημών 13 (Καλοκαίρι): 57-80. http://ojs.lib.uth.gr/index.php/tovima/index. 
  • Κάρτερ, Γιώργος (2004). Ελληνική ραδιοφωνία τηλεόραση. Αθήνα: Καστανιώτης. ISBN 960-03-3664-4. 
  • Katsoudas, Dimitrios (1985). «Greece: A politically controlled state monopoly broadcasting system». West European Politics 8 (2): 137-151. doi:10.1080/01402388508424530. 
  • Κομνηνού, Μαρία (2001). Από την αγορά στο θέαμα. Αθήνα: Παπαζήσης. ISBN 960-02-1200-7. 
  • Κουκουτσάκη-Monnier, Αγγελική (2010). «Ελληνικά προγράμματα μυθοπλασίας: διαχρονική εξέλιξη και τάσεις παραγωγής». Στο: Βώβου, Ιωάννα. Ο κόσμος της τηλεόρασης. Αθήνα: Ηρόδοτος. σελίδες 417–451. ISBN 978-960-8256-99-6. 
  • Λέανδρος, Νίκος (2013). «Τα μέσα στο επίκεντρο της κρίσης: Τα οικονομικά αποτελέσματα οκτώ μεγάλων μέσων». Στο: Πλειός, Γιώργος. Η κρίση και τα ΜΜΕ. Αθήνα: Παπαζήσης. σελίδες 31–57. ISBN 978-960-02-2783-3. 
  • Μοσχονάς, Ίων (1996-03-10). «Η προϊστορία της Ελληνικής Τηλεόρασης». Καθημερινή 7 Ημέρες: σελ. 3-5. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-11-03. https://web.archive.org/web/20131103161948/http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1996/03/10031996.pdf. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2014. 
  • Μοσχονάς, Ίων (1996-03-10). «Το κανάλι των Ενόπλων Δυνάμεων». Καθημερινή 7 Ημέρες: σελ. 13-15. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-11-03. https://web.archive.org/web/20131103161948/http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1996/03/10031996.pdf. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2014. 
  • Παναγιωτοπούλου, Ρόη (2004). Η τηλεόραση εκτός των τειχών. Αθήνα: Καστανιώτης. ISBN 960-03-3726-8. 
  • Παναγιωτοπούλου, Ρόη (2010). «20 χρόνια ελληνικής ιδιωτικής τηλεόρασης (1989-2009): Ένας απολογισμός». Ζητήματα Επικοινωνίας (10): 9-27. 
  • Papathanassopoulos, Stylianos (1990). «Broadcasting, Politics and the State of Socialist Greece». Media, Culture & Society 12 (3): 387-397. doi:10.1177/016344390012003007. 
  • Παπαθανασόπουλος, Στέλιος (1993). Απελευθερώνοντας την τηλεόραση (2η έκδοση). Αθήνα: Καστανιώτης. ISBN 960-03-0982-5. 
  • Παπαθανασόπουλος, Στέλιος (1994). Η τηλεόραση στον κόσμο. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. ISBN 960-02-1043-8. 
  • Papathanassopoulos, Stylianos (2007). «The Development of Digital Television in Greece». Javnost-The Public 14 (1): 93-108. doi:10.1080/13183222.2007.11008938. 
  • Παπαθανασόπουλος, Στέλιος (2008). «Η χρήση και η στάση των Ελλήνων προς τα ΜΜΕ». Στο: Παπαθανασόπουλος, Στέλιος. Ανάλεκτα 2008. Αθήνα: ΙΟΜ-Εκδόσεις Παπαζήση. σελίδες 22–44. ISBN 978-960-02-2314-9. 
  • Πασχαλίδης, Γρηγόρης (2005). «Η ελληνική τηλεόραση». Στο: Βερνίκος, Νικόλας; Δασκαλοπούλου, Σοφία; Μπαντιμαρούδης, Φιλήμων; Μπουμπάρης, Νίκος; Παπαγεωργίου, Δημήτρης. Πολιτιστικές βιομηχανίες: διαδικασίες, υπηρεσίες και αγαθά. Αθήνα: Κριτική. σελίδες 173–200. ISBN 960-218-398-5. 
  • Patrona, Marianna (2009). «'A Mess' and 'Rows': Evaluation in Prime-time TV News Discourse and the Shaping of Public Opinion"». Discourse & Communication 3 (2): 173-194. doi:10.1177/1750481309102451. 
  • Σμυρναίος, Νίκος (2010a). «Οικονομική συγκέντρωση και θεσμικό πλαίσιο της ιδιωτικής τηλεόρασης». Στο: Βώβου, Ιωάννα. Ο κόσμος της τηλεόρασης. Αθήνα: Ηρόδοτος. σελίδες 141–174. ISBN 978-960-8256-99-6. 
  • Σμυρναίος, Νίκος (2010b). «Τα ρευστά όρια των μέσων: Προσφορά και ζήτηση ελληνικών τηλεοπτικών προγραμμάτων στα δίκτυα peer-to-peer». Στο: Βώβου, Ιωάννα. Ο κόσμος της τηλεόρασης. Αθήνα: Ηρόδοτος. σελίδες 581–598. ISBN 978-960-8256-99-6. 
  • Vovou, Ioanna (2006). «Histoire politique de la télévision en Grèce». Le Temps des médias (Printemps): 259-269. doi:10.3917/tdm.006.0259. https://www.cairn.info/revue-le-temps-des-medias-2006-1-page-259.htm. 
  • Yörük, Zafer; Vatikiotis, Pantelis (2013). «Soft Power or Illusion of Hegemony: The Case of the Turkish Soap Opera "Colonialism"». International Journal of Communication 7: 2361-2385. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/1880. 

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία